საქმე N:ას-479-453-2015

საქმე №330210014511964

საქმე №ას-479-453-2015 10 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს. რ.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ლ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მარჩენალის დაღუპვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი. ლ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ.-ის“ მიმართ და მოითხოვა 2014 წლის ივნიდან ყოველთვიური სარჩოს გადახდის – 500 ლარის დაკისრება, ასევე 2011 წლის ივნისიდან 2014 წლის ივნისამდე სარჩოს მიუღებელი სხვაობის – 10856 ლარის ერთობლივად გადახდა შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელემ განმარტა, მისი მეუღლე ვ. ლ.-ე მუშაობდა სს „ს. რ.-აში“ ხაშურის სალოკომოტივო დეპოს ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ, რა დროსაც შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული საწარმოო ტრავის შედეგად 1993 წლის 24 აპრილს გარდაიცვალა. მოსარჩელე იმყოფებოდა გარდაცვლილი მეუღლის კმაყოფაზე და წლების განმავლობაში მოპასუხისგან იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს. სს „ს. რ.-ამ“ სარჩოს ოდენობა იმავე კატეგორიის მოქმედი მუშაკის – მემანქანის თანაშემწის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გათვალისწინებით არ გადაუანგარიშა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერად ასრულებს მოსარჩელისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. ამ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელ შემოსავალზე სამართლებრივად გაუმართლებელია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. ლ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოსარჩელე ი. ლ.-ის მეუღლე ვ. ლ.-ე სს „ს. რ.-აში“ მუშაობდა ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

1993 წლის 24 აპრილს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას ვ. ლ.-ე გარდაიცვალა.

ი. ლ.-ეს, მეუღლის დაღუპვის გამო, დაენიშნა ყოველთვიური სარჩო მეუღლის ხელფასის განახევრებული ოდენობით, რაც შეადგენდა 141,48 ლარს.

საქმეში წარმოდგენილი სს „ს. რ.-ის“ ცნობით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ელმავლის მემანქანის თანაშემწის ხელფასი იზრდებოდა, კერძოდ 2011 წლის 1 მარტიდან შეადგენდა 750 ლარს, 2012 წლის 30 მარტიდან – 800 ლარს, ხოლო 2012 წლის 1 დეკემბრიდან დღემდე 1000 ლარს.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია არა სარჩოს დაწესება, არამედ უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება. საწარმოს ბრალეულობის საკითხის განხილვა ხდება სარჩოს დაწესებისას და არა უკვე დაწესებული სარჩოს აღდგენის ან გადაანგარიშებისას.

„შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილების მე-2 მუხლის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული სარჩო უნდა აანაზღაუროს დამსაქმებელმა ან მისმა უფლებამონაცვლემ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, რაც, თავის მხრივ ითვალისწინებდა, რომ დამსაქმებლის გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში წყდებოდა დანიშნული სარჩოს გაცემის ვალდებულება. ამდენად, 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსით სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანი ანაზღაურდება არასახელშეკრულებო დელიქტური პასუხისმგებლობის ფორმით.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლისა და 1006-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილია, სარჩოს სახით მიიღოს ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა სარჩოს მისი მეუღლისგან ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ დანიშნული სარჩო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად აღარ გადაანგარიშდება, ვინაიდან კანონმდებლობა ასეთ შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. როგორც განიმარტა, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანი, რომლის ოდენობის გაანგარიშებას საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება არ ითვალისწინებს, თუმცა თავად ზიანის ანაზღაურების მიზანი სწორედ დაზარალებულის კომპენსირებაში მდგომარეობს, რისთვისაც მხედველობაშია მისაღები ის შემოსავალი, რომელიც დაზარალებულს გააჩნდა ზიანის დადგომამდე ორგანიზაციაში მუშაობისას და ზიანის დადგომის შემდგომი პერიოდი, როდესაც, შრომის უნარის შეზღუდვის გამო, დაზარალებული ვეღარ ახერხებს მუშაობას. შესაბამისად, მას უკვე არ აქვს უნარი მიიღოს შემოსავალი ხელფასის სახით, რომელსაც იგი მიიღებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ს. რ.-აში“ იმავე თანრიგის მუშაკების ხელფასი, რა თანამდებობაზეც მოსარჩელე ი. ლ.-ის მეუღლე მუშაობდა, გარკვეულ პერიოდში იზრდებოდა, ამდენად, საფუძვლიანია მოთხოვნა სარჩოს გადაანგარიშებით ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს. რ.-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად არასწორად მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილებასა და სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლზე, ვინაიდან აღნიშნული ნორმები არ არეგულირებენ სარჩოს გადაანგარიშების წესს.

მხარის მოსაზრებით, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების“ 36-ე პუნქტი ითვალისწინებდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს, თუმცა მოსარჩელეს სარჩო ისედაც დანიშნული ჰქონდა. ამავე დადგენილების 38-ე პუნქტი შეეხებოდა მარჩენალის გარდაცვალების გამო ხელფასის ცვლილებასთან ერთად დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, თუმცა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულებით ზემოაღნიშნულ 38-ე პუნქტში შევიდა ცვლილება და დანიშნული სარჩო გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობად არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე, რომელთა მოქმედება ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე არ უნდა გავრცელდეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 მაისის განჩინებით სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ი. ლ.-ის მეუღლე ვ. ლ.-ე სს „ს. რ.-აში“ მუშაობდა ელმავლის მემანქანის თანაშემწედ.

1993 წლის 24 აპრილს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას ვ. ლ.-ე გარდაიცვალა.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით სს „ს. რ.-ამ“ სადავოდ გახადა სარჩოს გადაანგარიშების მართლზომიერება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-1033-991-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №279-261-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-380-357-2014 განჩინება, 2009 წლის 24 ივლისის №ას-169-497-09 გადაწყვეტილება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს. რ.-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილის №1230 საგადახდო დავალებით გადახდილი 757,91 ლარის 70% – 530,537 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. რ.-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 22 აპრილის №1230 საგადახდო დავალებით გადახდილი 757,91 ლარის 70% – 530,537 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური