საქმე №ას-491-465-2015 17 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორები – მ. მ.-ე, მ. მ.-ე, ა. ჭ.-ე (მოპასუხე)

მეორე კასატორი - ა. ბ.-ი (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - თ. ნ.-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და განსჯადობის წესებით დაცით საქმის ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში გადაგზავნა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – პრივატიზაციის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ნასყიდობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების ½ წილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ბ.-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხების: მ. მ.-ის, მ. მ.-ის, ა. ჭ.-ისა და თ. ნ.-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა:

1. 24.03.1993წ.-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულების 1/2 ნაწილის ბათილად ცნობა, რომლითაც მ. მ.-ეს საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი N7, მე-2 სადარბაზო, მე-2 სართული, ბინა 28-ში მდებარე უძრავი ნივთი;

2. 19.12.2001წ.-ს მ. მ.-ესა და მ. მ.-ეს შორის გაფორმებული N... ჩუქების ხელშეკრულების 1/2 ნაწილის ბათილად ცნობა;

3. 20.12.2013წ.-ს მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის (ს/კ:ასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და ამ უძრავი ქონების 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ აღიარება;

4. 20.12.2013წ.-ს მ. მ.-ესა და მ. მ.-ეს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის/„ავტოფარეხის“ (ს.კ.:ნასყიდობის ხელშეკრულების 1/2 ნაწილის ნაწილის ბათილად ცნობა

5. 06.01.2008წ.-ის სანოტარო აქტის -სამკვიდრო მოწმობა №თილად ცნობა 1/2 ნაწილში.

6. 24.04.2008წ.-ს მ. მ.-ის და თ. ნ.-ეს შორის გაფორმებული სყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ამ უძრავი ქონების-- 1/2 ნაწილზე მესაკუთრედ აღიარება.

მოპასუხეებმა სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 02 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით:

1.ა. ბ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

1.1. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 1993 წლის 24 მარტის მ. მ.-ეზე საკუთრებაში გადაცემული უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, მე-2 სადარბაზო, მე-2 სართული, ბინა N28-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულება (ხელშეკრულების მხარეები - თ. დათუნაშვილი და მ. მ.-ე) 1/3 ნაწილში.

1.2. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2001 წლის 19 დეკემბრის №ქების ხელშეკრულება მ. მ.-ესა და მ. მ.-ეს შორის (უძრავი ნივთის, მდებარე ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, მე-2 სართული, ბინა N28 გადაცემის ნაწილში) 1/3 ნაწილში.

1.3. ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 20 დეკემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, დადებული მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის (უძრავი ქონების მდებარე ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, მე-2 სართული, ბინა N28) 1/3 ნაწილში.

1.4. ა. ბ.-ი (პ/ნცნობილ იქნა უძრავი ქონების, მდებარე ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, მე-2 სართული, ბინა 28-ის მესაკუთრედ-- 1/3 ნაწილზე.

1.5. ა. ბ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა მ. მ.-ესა და თ. ნ.-ეს შორის გაფორმებული 2008 წლის 24 აპრილს №სყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

ა. ბ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა მ. მ.-ესა და მ. მ.-ეს შორის გაფორმებული 2013 წლის 20 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების 1/2 ნაწილზე ბათილად ცნობის და ამ 1/2 ნაწილზე (ავტოფარეხის) მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სასარჩელო მოთხოვნა - სანოტარო აქტის /№ცემული 06.01.2008წ./ სამკვიდრო მოწმობის გაცემის თაობაზე- ბათილად ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ერთი მხრივ, ა. ბ.-ისა და მეორე მხრივ, მ. მ.-ის, მ. მ.-ისა და ა. ჭ.-ის მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 02 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მამკვიდრებელი ა. ბ.-ე გარდაიცვალა 1986 წლის 10 აგვისტოს, რომელსაც დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე - მ. მ.-ე და შვილი - გ. ბ.-ე. მათგან კი, გ. ბ.-ე გარდაიცვალა 1996 წლის 20 სექტემბერს. მოსარჩელე ა. ბ.-ი არის სწორედ გ. ბ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრე - შვილი.

დადგენილია, რომ მამკვიდრებელ ა. ბ.-ის სამკვიდრო სრულად მიიღო მისმა პირველი რიგის მემკვიდრემ - მ. მ.-ემ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედი შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპებზე; ასევე, მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგად წესზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 06 იანვრის სამკვიდრო მოწმობის თანახმად მ. მ.-ემ მიიღო მეუღლის - 1986 წლის 10 აგვისტოს გარდაცვლილი ა. ბეღელიძის სამკვიდრო ქონება.

რაც შეეხება ა. ბ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს, შვილს - გ. ბ.-ეს, უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ მას ა. ბ.-ის სამკვიდროს მისაღებად სანოტარო ბიუროსათვის არ მიუმართავს. ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდება არც მის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი. რაიმე მტკიცებულება, რაც გ. ბ.-ის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლებაზე მიუთითებდა საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა, ხოლო ის გარემოება, რომ გ. ბ.-ე მითითებული იყო საბინაო წიგნში და გარდაცვალებამდე რეგისტრირებული იყო სადავო უძრავ ქონებაზე, სასამართლოს შეფასებით, არ წარმოადგენს მის მიერ სამკვიდროს დაუფლების ფაქტის დადგენილად მიჩნევის საფუძველს. ამასთან, სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება არც მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდებოდა.

დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2014 წლის 01 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, ა. ბ.-მა სრულად მიიღო მამის - 1996 წლის 20 სექტემბერს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის სამკვიდრო ქონება. საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის გ. ბ.-ის სხვა პირველი რიგის მემკვიდრეების მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28-ის 1/3 წილი წარმოადგენს გ. ბ.-ის სამკვიდრო ქონებას, კერძოდ, დადგენილია, რომ 1974 წლის 27 აგვისტოს ა. გ.ს ძე ბ.-ის სახელზე გაიცა ბინის მიღების ორდერი ლენინის რაიონის აღმასკომის 1974 წლის 10 ივლისის 417 გადაწყვეტილების საფუძველზე. ორდერის მიხედვით, ა. გ.ს ძე ბ.-ის ოჯახის წევრებს წარმოადგენდნენ ა. ბ.-ე, მ. მ.-ე და გ. ბ.-ე. საბინაო წიგნის მიხედვით ბ.-ე გ. ა.ის ძე (დაბადები თარიღი: ...წ.) ჩაწერილი იყო ს.-ა, მე-7 კორპუსი, N28 ბინაში.

1993 წლის 24 მარტის პრივატიზების ხელშეკრულების საფუძველზე თ. დათუნაშვილმა საკუთრებაში გადასცა მ. მ.-ეს უძრავი ქონება მდებარე თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა N28. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28, რომელზედაც 1993 წლის 24 მარტის პრივატიზების ხელშეკრულებით „ა.- 151"-მა საკუთრებაში გადასცა მ. მ.-ეს, წარმოადგენდა მხოლოდ ამ უკანასკნელის კუთვნილებას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მ. მ.-ე საბინაო-საამშენებლო ამხანაგობის წევრი გახდა სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე. შესაბამისად, ამ ურთიერთობათა მიმართ გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს საბინაო კოდექსისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებითა და 1993 წლის 5 ივლისის N519 დადგენილებით გათვალისწინებული წესები.

საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მე-10 პუნქტის თანახმად, საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივის წევრი, რომელმაც მთლიანად გადაიხადა საცხოვრებელი ბინის ღირებულება, ჩაითვლება ბინის მესაკუთრედ. საქართველოს რესპუბლიკაში საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივებისთვის რიცხული სახელმწიფო სესხის ჩამოწერისა და საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივების საცხოვრებელი სახლების მობინადრე მოქალაქეთა მიერ დაკავებული ბინების მათ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ N51 საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 05.07.1993წ.-ის დადგენილების მე-2 პუნქტის თანახმად კი, საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივების საცხოვრებელი სახლების მობინადრეებს უსასყიდლოდ გადაეცათ საკუთრებაში ამ სახლებში მათ მიერ დაკავებული ბინები, მიუხედავად იმისა, გადახდილი ჰქონდათ თუ არა თავდაპირველი შესატანი საპაიო თანხა. ამ ნორმათა მიხედვით, საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივის წევრი (წევრები), ბინაზე უფლებამოპოვებული პირები 1993 წლის 1 იანვრიდან ჩაითვლებიან ბინის მესაკუთრეებად, მიუხედავად იმისა, ჰქონდათ თუ არა მათ გაფორმებული სათანადო ხელშეკრულება კოოპერატივის გამგეობასთან. ამგვარად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი იყო იმის დადგენა, თუ ვის ჰქონდა უფლება სადავო ბინაზე 1993 წლის 1 იანვრისათვის. ამ დროისათვის მოქმედი საქართველოს საბინაო კოდექსის 128-ე მუხლის თანახმად, საბინაო-საამშებენლო კოოპერატივის სახლის ბინებში ჩასახლება ხორციელდებოდა სახალხო დეპუტატთა რაიონული, საქალაქო, ქალაქის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტების მიერ გაცემული ორდერების საფუძველზე. შესაბამისად, ამ ბინებზე უფლება ჰქონდათ და კოოპერატივის წევრად ითვლებოდნენ ორდერში მითითებული პირები.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილ იქნა, რომ ორდერში სადავო ბინაზე უფლების მქონე პირებად მითითებული იყვნენ ა. ბ.-ე, მ. მ.-ე და გ. ბ.-ე. აქედან გამომდინარე, ეს პირები ჩაითვლებიან ბინის თანამესაკუთრეებად და თითოეულის წილი განისაზღვრება 1/3-ით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28-ის 1/3 წილი წარმოადგენს გ. ბ.-ის სამკვიდრო ქონებას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2001 წლის 13 დეკემბრის ჩუქების ხელშეკრულებით მ. მ.-ემ მ. მარაქველძეს აჩუქა უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, ბინა №28 -ში. უდავო გარემოებაა, რომ მ. მ.-ე არის მ. მ.-ის ძმისშვილი.

დადგენილია, რომ 20.12.2013წ.-ის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მ. მ.-ემ ა. ჭ.-ეს მიჰყიდა უძრავი ქონება, მდებარე თბილისში, ს.-ა, კორპუსი N7, ბინა N28, რომლის საფუძველზე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა ა. ჭ.-ის სახელზე.

დადგენილია, რომ ა. ჭ.-ე არის მ. მ.-ის მეგობარი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილად იქნა მიჩნეული ასევე, რომ სადავო ბინის გასხვისება მეგობარზე განხორციელდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელის მიერ უძრავ ქონებაზე დაწყებული იქნა პროცედურები საკუთრების უფლების მოპოვებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებაში აპელანტები პრეტენზიას აცხადებენ მხოლოდ იმ კუთხით, რომ ა. ჭ.-ის მიერ ნასყიდობის ღირებულება გადახდილია ნაღდი ანგარიშსწორებით, ხოლო რაც შეეხება სადავო ბინაში მ. მ.-ის და მ. მ.-ის ცხოვრების ფაქტს, აპელანტების განმარტებით, ეს განპირობებულია მხოლოდ მისი კეთილი ნებით.

დადგენილია, რომ 2008 წლის 13 ნოემბრის მდგომარეობით უძრავი ქონება, მდებარე ქ.თბილისი, დასახლება ს.-ა, კორპუსი 6, ავტოფარეხი /ს.კ..../ აღრიცხულია მ. მ.-ის სახელზე. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია ბინათმესაკუთრეთა ა.- N120-ის 03.12.2008წ. კრების ოქმი N13.

ასევე დადგენილია, რომ 2013 წლის 20 დეკემბერს მ. მ.-ემ მ. მ.-ეს მიჰყიდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ.თბილისი, დასახლება ს.-ა, კორპუსი 6, ავტოფარეხი (ს/კ.:...).

2008 წლის 24 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მ. მ.-ემ თ. ნ.-ეს მიჰყიდა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ზესტაფონში, მერკვილაძის ქ. №8 (ს.კ. ...). ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა თ. ნ.-ის სახელზე.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების მიზნით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1504-ე მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან.

ვინაიდან წინამდებარე დავა შეეხება 1986 წელს გარდაცვლილი ა. ბ.-ის და 1996 წელს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის სამკვიდროს, დგინდება, რომ ორივე მამკვიდრებლის სამკვიდრო გაიხსნა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და შესაბამისად, სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხები უნდა მოწესრიგდეს სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) შესაბამისი ნორმებით. ამასთან, მხარეები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის გამოყენებაზე არ შეთანხმებულან.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 540-ე მუხლის მიხედვით, სამკვიდროს გახსნის დროდ ითვლება სამკვიდროს დამტოვებლის გარდაცვალების დღე. ამავე კოდექსის 542-ე მუხლის მიხედვით, მემკვიდრეებად შეიძლება იყვნენ: კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს – მოქალაქენი, რომლებიც ცოცხალი იყვნენ სამკვიდროს დამტოვებლის სიკვდილის მომენტისათვის და აგრეთვე სამკვიდროს დამტოვებლის შვილები, რომლებიც მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიბადნენ.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 539-ე მუხლის თანახმად, მემკვიდრეობის გადასვლა ხდება კანონით ან ანდერძით. ამავე კოდექსის 544-ე მუხლით, კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე და მშობლები.

სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 556-ე მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ სამკვიდრო მემკვიდრისა გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი. არ შეიძლება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობების წამოყენებით. სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. მიღებული სამკვიდრო ითვლება მემკვიდრის საკუთრებად მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან.

თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის - მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 1986 წლის 10 აგვისტოს გარდაიცვალა მამკვიდრებელი ა. ბ.-ე, რომლის გარდაცვალებით გაიხსნა სამკვიდრო. სამკვიდრო ქონებას შეადგენდა წილი ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპ.7, ბინა №28-ში მდებარე უძრავი ქონებაში და უძრავი ქონება მდებარე ქ.თბილისი,დასახლება ს.-ა, კორპუსი 6, ავტოფარეხი /ს.კ..../, ასევე უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ზესტაფონი, მერკვილაძის ქ. №8 /ს.კ..../.

მამკვიდრებელ ა. ბ.-ეს დარჩა პირველი რიგის მემკვიდრეები, მეუღლე - მ. მ.-ე და შვილი - გ. ბ.-ე.

დადგენილია, რომ მამკვიდრებელ ა. ბ.-ის სამკვიდრო სრულად მიიღო მხოლოდ ა. ბ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრემ - მ. მ.-ემ. რაიმე მტკიცებულება, რაც გ. ბ.-ის მიერ მამის სამკვიდროს მიღებაზე მიუთითებდა საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ ა. ბ.-ის სამკვიდრო მიღებული აქვს მხოლოდ მ. მ.-ეს, მამკვიდრებლის ა. ბ.-ის კუთვნილი წილი უნდა მიეცეს მ. მ.-ეს. აქედან გამომდინარე, სადავო უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, ბინა №28 წილები უნდა განაწილდეს შემდეგნაირად: 1/3 წილი - გ. ბ.-ეს, ხოლო 2/3 წილი - მ. მ.-ეს.

დადგენილია, რომ 1996 წლის 20 სექტემბერს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის სამკვიდრო მიღებული აქვს მის პირველი რიგის მემკვიდრეს - მოსარჩელე ა. ბ.-ს და შესაბამისად მას წარმოეშვა უფლება მამის სამკვიდროზე - ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28-ის 1/3 წილზე.

სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესს და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს და ზნეობრივ ნორმებს. 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება).

განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28, რომელიც ასევე მოიცავდა მოსარჩელე ა. ბ.-ის კუთვნილ გ. ბ.-ის სამკვიდროს, მ. მ.-ემ 13.12.2011წ.-ის ჩუქების ხელშეკრულებით გააჩუქა თავის ძმისშვილზე მ. მ.-ეზე, რომელმაც შემდგომ 20.12.2013წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით მიჰყიდა მეგობარ ა. ჭ.-ეს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სარჩელის საფუძვლიანობის შეფასებისათვის აუცილებელია ნასყიდობის/ჩუქების ხელშეკრულების მეორე მხარის (დასაჩუქრებულის, მყიდველის,) - მ. მ.-ის, ა. ჭ.-ის კეთილსინდისიერების ფაქტის დადგენა ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ.

პალატამ განმარტა, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწრის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ბრუნვის კეთილსინდისიერება ამ ბრუნვის მონაწილეთა კეთილსინდისიერებაა, ეს კი გულისხმობს ბრუნვის მონაწილეებისადმი სანდოობას. ასეთი ურთიერთდამოკიდებულება გამარტივებული და ცოცხალი სამოქალაქო ბრუნვის აუცილებელი წინაპირობაა. ეს სრულიადაც არ ნიშნავს ურთიერთობის მონაწილეთა მხრიდან ერთმანეთის მიმართ თვალდახუჭულ ნდობას. იგი აუცილებლად გულისხმობს წინდახედულობის გონივრულ მასშტაბს, რისი გარანტიც საჯარო რეესტრი და მისი ჩანაწერებია. სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით, ანუ უნდა გაირკვეს, შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. სწორედ ამ გარემოებათა გამოკვლევას უნდა ეფუძნებოდეს დასკვნა შენაძენის ნამდვილობისა და მისი დაცვის მიზანშეწონილობის თაობაზე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი ემსახურება მხოლოდ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესების დაცვას, ხოლო როდესაც შემძენმა იცის ან უნდა იცოდეს, რომ გამსხვისებელი არ არის ნივთის მესაკუთრე, იგი ვერ ისარგებლებს ამ მუხლით მინიჭებული დაცვის უფლებით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, 19.12.2001წ.-ის სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულება დადებული იყო არა გარეშე პირების, არამედ მამიდასა და ძმისშვილს შორის. ასეთ ურთიერთობაში, ჩვეულებრივ, ჩვენს საზოგადოებაში მხარეებმა იციან ერთმანეთის ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ, ხოლო სხვაგვარი შემთხვევა წარმოადგენს გამონაკლისს. რაც შეეხება 20.12.2013წ.-ს მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, დადგენილია, რომ ა. ჭ.-ე არის მ. მ.-ის მეგობარი. სადავო ბინის გასხვისება მეგობარზე განხორციელდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელის მიერ უძრავ ქონებაზე დაწყებულ იქნა პროცედურები საკუთრების უფლების მოპოვებასთან დაკავშირებით (იხ.: ფაქტობრივი დასაბუთების 4.9 პუნქტი). გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სადავო ბინაში კვლავ ცხოვრობენ მ. მ.-ე და მ. მ.-ე.

ამდენად, დასაჩუქრებული მ. მ.-ეს, როგორც მჩუქებელ მ. მ.-ის ძმისშვილს და ა. ჭ.-ეს - როგორც მ. მ.-ის მეგობარს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლოთ და უნდა სცოდნოდათ კიდეც, რომ უძრავი ქონების ნაწილი, რომელზეც გაფორმდა ჩუქების და შემდგომ ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა მოსარჩელის მიერ მემკვიდრეობით მიღებულ ქონებას. შესაბამისად, მ. მ.-ე და ალესანდრე ჭ.-ე ვერ იქნებიან მიჩნეული კეთილსინდისიერ შემძენად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად 19.12.2001წ. მ. მ.-ესა და მ. მ.-ეს შორის გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება და 20.12.2013წ. მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება 1/3 ნაწილში. ა. ბ.-ი მართებულად იქნა ცნობილი ქ. თბილისი, ს.-ა, კორპუსი 7, მე-2 სართული, ბინა 28-ის 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

რაც შეეხება ავტოფარეხის წილის მიკუთვნებას, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ ა. ბ.-ს არ უნდა მიეკუთვნოს უძრავი ქონების წილი, ვინაიდან ავტოფარეხი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა მ. მ.-ეს, რომელმაც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადასცა ძმისშვილს მ. მ.-ეს. სადავო ავტოფარეხზე საკუთრების უფლება მოიპოვა ინდივიდუალური ბინათმშნებლობის ამხანაგობიდან მ. მ.-ემ. როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშია მითითებული, ამ უძრავ ქონებაზე ორდერით ან პრივატიზების გზით საკუთრების უფლების მინიჭება არ განხორციელებულა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ავტოფარეხზე მ. მ.-ის გარდა საკუთრების უფლება არავისზე არ უნდა გავრცეებულიყო, ხოლო მ. მ.-ეს კი, სრული უფლება ჰქონდა მისი კუთვნილი საკუთრების უფლება გაესხვისებია მ. მ.-ეზე.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მსჯელობა ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ა. ბ.-მა მიიღო რა მამის სამკვიდრო, მოიპოვა სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება, რომელიც აბსოლუტური სანივთო უფლებაა და მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი სახის ხელყოფისაგან. აქედან გამომდინარე, მესაკუთრეს უფლება აქვს ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ხელმყოფებისაგან მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. ამრიგად, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებულ მოთხოვნებზე არ ვრცელდება სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. მ.-ემ, მ. მ.-ემ და ა. ჭ.-ემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით და მოითხოვს გასაჩივრებულ განჩინების გაუქმება და საკასაციო პალატის მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. ასევე, გადაწყვეტილება გასაჩივრდა ა. ბ.-ის მიერ, რომელმაც მოითხოვა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივი გაუქმება და ახალი გადაწყვტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

მ. მ.-ის, მ. მ.-ისა და ა. ჭ.-ის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები (კასაციის მიზეზები) იმაში მდგომარეობს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ უკანონოდ და დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული, ბათილი გარიგების საფუძველზე, ა. ბ.-ი სადავო ქონების 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ, რადგან 1993 წლის 24 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულება ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი. კასატორის განმარტებით, პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საკითხი განხილული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, საქალაქო და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოებმა კი, დავა განიხილეს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, რითაც დაარღვიეს კანონის დანაწესი. კასატორის მითითებით, საქმე განხილულია უწყებრივი ქვემდებარეობის წესის დარღვევით, რის გამოც საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები და დაუსაბუთებლად ცნო ა. ბ.-ი სადავო ქონების 1/3 წილის მესაკუთრედ, რადგან თუ გ. ბ.-ე რეგისტრირებული იყო და ცხოვრობდა სადავო ბინაში, უნდა არსებობდეს მისი თანხმობა პრივატიზაციის განხორციელებასთან დაკავშირებით ერთ-ერთი დამქირავებლის სასარგებლოდ, რაც საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება. საქმეში წარმოდგენელია 1993 წლის 19 მარტს გაცემული ცნობა, რომლითაც დასტურდება რომ სადავო ბინაში ცხოვრობდა მხოლოდ მ. და ნ. მ.-ეები. მიუხედავად აღნიშნულისა, კასატორების განმარტებით, სასამართლომ ა. ბ.-ს სადავო ქონების 1/3 ნაწილზე საკუთრების უფლება უსაფუძვლოდ მიანიჭა, რადგან გ. ბ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრეები შვილთან, ა. ბ.-თან ერთად არის დედა, მ. მ.-ე. იქედან გამომდინარე, რომ პრივატიზაციის დროს გ. ბ.-ე მ. მ.-ესთან ერთად რეგისტრირებული იყო სადავო ბინაში, უდავოა, რომ მ. მ.-ე ფაქტობრივად დაეუფლა გარდაცვლილი გ. ბ.-ის სამკვიდროს, ამდენად ა. ბ.-ის წილი უნდა განსაზღვრულიყო სადავო ქონების 1/6-ით.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დაუსაბუთებლად გააუქმა ჩუქების ხელშეკრულება, რადგან მჩუქებელი იყო ბინის მესაკუთრე და მას ჰქონდა სრული უფლება სურვილისამებრ განეკარგა თავისი საკუთრება, შესაბამისად გაუგებარია თუ რაში გამოიხატა უფლების არამართლზომიერად გამოყენება.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ა. ჭ.-ე არაკეთილსინდისიერ შემძენად, რადგან კანონი არ კრძალავს გარიგების დადებას ახლობლებს შორის. ის გარემოება, რომ სადავო უძრავ ქონებაში ცხოვრობდნენ მ. და მ. მ.-ეები განპირობებულია ა. ჭ.-ის კეთილი ნებით, მ. მ.-ის მძიმე ავადმყოფობიდან გამომდინარე. საკასაციო საჩივრის სასამართლოში წარდგენის დროისათვის სადავო ქონება გამოთავისუფლებულია. რაც შეეხება ნასყიდობის საგნის საფასურის ნაღდი ანგარიშსწორებით გადახდის ფაქტს, არ გულისხმობს იმას, რომ მყიდველს ნასყიდობის საფასური არ გადაუხდია.

ა. ბ.-ის მიერ წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა მხედველობაში არ მიიღეს ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ა. ბ.-ის მამა - გ. ბ.-ე რეგისტრირებული იყო მამის სახელზე რიცხულ სახლში და იქ ცხოვრობდა, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. ასევე, დადასტურებულია, რომ გ. ბ.-ემ ფაქტობრივ მფლობელობაში მიიღო მამის ქონება, რასაც სადავოდ არ ხდის მოწინააღმდგე მხარე, თუმცა მიუხედავად ამისა, აღნიშნული სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული. კასატორის განმარტებით, ა. ბ.-ის გარდაცვალებამდე მასთან ერთად ცხოვრობდნენ შვილი, გ. ბ.-ე და მისი მეუღლე, მ. მ.-ე, რომლებმაც ფაქტობრივი ფლობით თანაბრად მიიღეს სამკვიდრო ქონება, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი სამისამართო ცნობებით. მიუხედავად აღნიშნულისა, სასამართლომ დადასტურებულად არ მიიჩნია გ. ბ.-ის მიერ სადავო ქონების ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ა. ბ.-ის დედის, ირმა ბ.-ის ჩვენება, რომელიც ადასტურებდა, რომ ის გ. ბ.-ესთან ერთად სადავო ბინაში ცხოვრობდა.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც ადასტურებდნენ, რომ გ. ბ.-ემ ნამდვილად მიიღო სადავო უძრავი ქონება ფაქტობრივი დაუფლებით.

ა. ბ.-ე პრეტენზიას აცხადებს ასევე ქ.თბილისში,დასახლება ს.-ა, კორპუსი 6-ში განლაგებული ავტოფარხის ½ ნაწილზე (ს.კ....). კასატორის განმარტებით, მ. მ.-ემ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმის საფუძველზე სადავო ავტოფარეხი საკუთრებაში მიიღო. დავის პერიოდში იგი თავის ძმიშვილს თვალთმაქცურად მიჰყიდა, იმ მიზნით, რომ ა. ბ.-ს საკუთრების უფლება არ წარმოშობოდა სადავო ავტოფარეხზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 მაისის განჩინებით ა. ბ.-ის, ასევე, მ. მ.-ის, მ. მ.-ისა და ა. ჭ.-ის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილია ორი საკასაციო საჩივარი, კერძოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის განჩინება, რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 02 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულია, როგორც მ. მ.-ის, მ. მ.-ისა და ა. ჭ.-ის მიერ, ასევე - ა. ბ.-ის მიერ.

კასატორების: მ. მ.-ის, მ. მ.-ისა და ა. ჭ.-ის ინტერესი მიმართულია ა. ბ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილის გაუქმებისაკენ და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით სადავოდაა გამხდარი ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი N7, N28-ში მდებარე ბინაზე პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმებისას მამკვიდრებლის - გ. ბ.-ის უფლების წარმოშობის საკითხი, რასაც კასატორები იმით ხსნიან, რომ 1993 წლის 24 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმებისას სადავო ბინაში რეგისტრირებულ გ. ბ.-ეს (მამკვიდრებელს) თანხმობა პრივატიზაციაზე ერთ-ერთი დამქირავებლის სასარგებლოდ წერილობითი ფორმით არ გამოუხატავს, რაც გამორიცხავს პრივატიზაციის მომენტში ბინაზე მისი საკუთრების უფლების წარმოშობას.

კასატორის ზემოთ აღნიშნულ პოზიციას საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107-ე დადგენილების მე-10 პუნქტის შესაბამისად, საბინაო სამშენებლო კოოპერატივის წევრი, რომელმაც მთლიანად გადაიხადა ბინის ღირებულება, მესაკუთრედ ითვლება, მიუხედავად იმისა არის თუ არა გაფორმებული სათანადო ხელშეკრულება კოოპერატივის გამგეობასთან. ამასთან, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 5 ივლისის N519 დადგენილებით კოოპერატივის წევრები გათავისუფლდნენ სახელმწიფო სესხისაგან, უსასყიდლოდ გადაეცათ მათ მიერ დაკავებული ბინები და ისინი მესაკუთრეებად ითვლებიან ამ დადგენილების ძალაში შესვლისთანავე.

საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 5 აგვისტოს N520 დადგენილებით პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება აქვს ყველა იმ პირს, რომელსაც საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული აქვს ბინის პრივატიზაციის დროისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილ გ. ბ.-ეს პრივატიზაციის მომენტისათვის ფართზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა, სახელდობრ, დადგენილია, რომ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107-ე დადგენილების თანახმად, სახელმწიფომ საკუთრების უფლება მიანიჭა ბინის ყველა დამქირავებელს და თუ მათ დადგენილი წესით უარი არ განუცხადებიათ საკუთრებაზე ისინი ბინის მესაკუთრეებს წარმოადგენენ მიუხედავად იმისა წარმოადგენენ თუ არა პრივატიზაციის ხელშეკრულების მხარეს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული დადგენილებით გამოიხატა კანონმდებლის ნება იმის თაობაზე, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცა საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებისათვის, რომლებიც პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ. აღნიშნული პუნქტი მიუთითებს, რომ სახელმწიფომ ყველა იმ მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით იყო ჩასახლებული ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი, თუ მისი ოჯახის წევრი, მისცა საშუალება, გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე იმის მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე მოხდა ბინის პრივატიზაცია.

საქმეში წარმოდგენილი ორდერის მიხედვით სადავო ბინაზე უფლებამოპოვებულ პირებს წარმოადგენდნენ 10.08.1986წ.-ს გარდაცვლილი ა. ბ.-ე, მისი მეუღლე მ. მ.-ე (ერთ-ერთი მოპასუხე) და შვილი - 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი გ. ბ.-ე თანაბარი წილის (1/3-1/3 წილის უფლებით). შესაბამისად, სადავო ბინის 1/3 ნაწილი შედიოდა 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის სამკვიდრო მასაში.

ამასთან, თუ გავითვალისწინებთ იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ მიიღო 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი მამის - გ. ბ.-ის დანაშთი სამკვიდრო ქონება, მივალთ იმ დასკვნამდე, რომ მან მემკვიდრეობის გზით მიიღო ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა №28-ის 1/3 წილი.

რაც შეეხება კასატორის იმ პოზიციას, რომ არ არის წარმოდგენილი 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის მიერ პრივატიზაციაზე გაცემული თანხმობა, რაც გამორიცხავს სადავო ბინაზე 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის საკუთრების უფლების წარმოშობას, ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პალატის მიერ იმ საფუძვლით, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის წარმოშობილ სადავო სამართალურთიერთობას ითვალისწინებს სპეციალური ნორმატიული აქტი საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის N107 დადგენილება. აღნიშნული ნორმატიული აქტით პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზაციის დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა (ცხოვრობდა და ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში). ამასთან, ზემოთხსენებული დადგენილების მეორე პუნქტით გათვალისწინებული თანხმობა გამოხატავს მხოლოდ ბინის ერთ-ერთი დამქირავებლის მესაკუთრედ აღრიცხვაზე თანხმობას და არა საკუთრების უფლებაზე უარის თქმას. ამრიგად, მითითებული კანონით ბინების პრივატიზაციისათვის სავალდებულო იყო ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრების თანხმობა, რაც მოგვიანებით, საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 5 აგვისტოს N520 დადგენილებით გაუქმდა და პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლებას იძენდა ყველა ის პირი, რომელსაც საცხოვრებელ ფართობზე უფლება ბინის პრივატიზაციის დროისათვის მოპოვებული ჰქონდა.

ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილმა გ. ბ.-ემ კანონის სრული დაცვით მოიპოვა სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება 1/3 წილში, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნა კანონით დადგენილ დანაწესს ემყარება და იგი სწორად იქნა დაკმაყოფილებული (სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან იხ., სუსგ საქმე Nას-803-1433-03, 10.02.2004წ.).

უსაფუძვლოა ასევე კასატორის პრეტენზია მოცემული საქმის განხილვისას განსჯადობის წესების დარღვევასთან მიმართებით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით რეგლამენტირებულია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოებში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ უერთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან. ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილი უფრო კონკრეტულად განსაზღვრავს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიებს, კერძოდ, ადგენს თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს ანუ, რომელი საქმეები შეიძლება იქნას განხილული ადმინისტრაციული იურისდიქციის სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ფარგლებში. ამასთან, ამა თუ იმ დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი კატეგორიის დავად მიჩნევისათვის არსებითი და გადამწყვეტია სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ ნაწილში მითითებული ნორმატიული ელემენტი - დავის გამომდინარეობა ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის, სახელდობრ, განსახილველი დავის მონაწილე მხარეებს წარმოადგენენ ფიზიკური პირიები და ამასთან, სადავო სამართალურთიერთობა, თავისი შინაარსით შეეხება რა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობას, სამოქალაქო სამართლებრივია. ასევე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ არც მოცემული დავის ნორმატიული რეგულირება გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან. ყოველივე კი, განაპირობებს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით მოცემული დავის განსჯადობას.

„რაიონული (საქალაქო) სასამართლოების შექმნის წესის, მათი სამოქმედო ტერიტორიისა და მოსამართლეთა რაოდენობის განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 14 ნოემბრის №649 ბრძანებულებაში 2005 წლის 12 აპრილს საქართველოს პრეზიდენტის №213 ბრძანებულებით შეტანილი ცვლილების თანახმად, ლიკვიდირებულ იქნა თბილისის რაიონული სასამართლოები და შექმნილ იქნა თბილისის საქალაქო სასამართლო, რომელშიც შეიქმნა სპეციალიზებული სასამართლო კოლეგიები - ადმინისტრაციულ საქმეთა, სამოქალაქო საქმეთა და სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიები.

„საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 29-ე მუხლის თანახმად, რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს განსჯადობას მიკუთვნებულ საქმეებს განსაზღვრავს საპროცესო კანონი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, განსახილველი დავა წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ სამოქალაქო დავას, რომლის განხილვისას განსჯადობის წესების დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

კასატორების შემდგომი პრეტენზია ჩუქების ბათილობასა და შემდგომში დადებული სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის გაფორმებისას შემძენის კეთილსინდისიერებას შეეხება, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაიზარებს და მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. 524-ე მუხლის თანახმად, ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით. სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად კი, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, სადარბაზო 2, სართული 2, ბინა N28, რომელიც ასევე, მოიცავდა მოსარჩელე ა. ბ.-ის კუთვნილ გ. ბ.-ის სამკვიდროს 1/3 წილს, მ. მ.-ემ 13.12.2011წ.-ის ჩუქების ხელშეკრულებით გააჩუქა თავის ძმისშვილზე - მ. მ.-ეზე, რომელმაც შემდგომ 20.12.2013წ.-ის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მიჰყიდა მეგობარ ა. ჭ.-ეს.

საკასაციო პალატას ზემოთ მოხმობილ ნორმათა ანალიზიდან და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, მიაჩნია, რომ მ. მ.-ის მიერ გამოვლენილი ნება, ქონების 1/3 ნაწილის ჩუქების საფუძველზე განკარგვის ნაწილში, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს, რამდენადაც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, ქონების იურიდიული ბედის გადაწყვეტის უფლებამოსილება მას არ გააჩნდა.

სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლის თანახმად, გარიგების ნაწილის ბათილობა გარიგების ნაწილის ბათილობა არ იწვევს მისი სხვა ნაწილების ბათილობას, თუ სავარაუდოა, რომ გარიგება დაიდებოდა მისი ბათილი ნაწილის გარეშეც.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ 13.12.2011წ.-ის ჩუქების ხელშეკრულების 1/3 ნაწილში ბათილად ცნობა სწორი და დასაბუთებულია. თუმცა საკასაციო პალატა განმარტავს ჩუქების ბათილად ცნობის ნაწილში, მ. მ.-ის კეთილსინდისიერებაზე მითითება არ გამომდინარეობს მატერიალურ სამართლებრივი ნორმის სწორი განმარტებიდან. ამ შემთხვევაში, ყურადღებაა გასამახვილებელი იმ გარემოებაზე, რომ სადავო უძრავი ქონება მ. მ.-ეს გადაეცა ჩუქების ე.ი უსასყიდლო გარიგების საფუძველზე, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მიხედვით განმტკიცებულია საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ამავე კოდექსის 185-ე მუხლი კი, ითვალისწინებს შემძენის ინტერესების დაცვას, რომლის დანაწესით, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ თუ იგი ასეთად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ 185-ე მუხლში განმტკიცებული დებულება გათვალისწინებულია სასყიდლიანი გარიგებებისათვის, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში კი, მერამ მ.-ემ საკუთრება სადავო ქონებაზე მოიპოვა უსასყიდლო გარიგების - ჩუქების საფუძველზე, რაც ნიშნავს, რომ ამ შემთხევვაში, არსებითი მნიშვნელობა რეესტრის ჩანაწერებს ვერ ექნება მოსარჩელის სასარგებლოდ.

ასევე, დასაბუთებულია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რომლითაც ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 2013 წლის 20 დეკემბრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, დადებული მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის (უძრავი ქონების მდებარე ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი N7, მე-2 სართული, ბინა N28) 1/3 ნაწილში.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს ა. ჭ.-ის, როგორც უძრავი ქონების შემძენის კეთილსინდისიერების საფუძველი. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებზე, რომლებიც შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ ელემენტს - შემძენმა იცის, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამ უკანასკნელი საკითხის გამორკვევისას გამოკვლეულ უნდა იქნას შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან, რეგისტრირებული უფლების სადავოობასთან მიმართებით, ან უნდა გაირკვეს შემძენს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. შემძენის ინტერესების დაცვა უნდა მოხდეს არა მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინებით, არამედ ნივთის შეძენის ფაქტის მიმართ მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით, რამდენად სრულფასოვნად იქნა გამოყენებული მის მიერ შესაძლებლობები გარიგების გაფორმებამდე დაეზღვია გონივრული წინდახედულების ფარგლებში მოსალოდნელი რისკები.

ერთი შეხედვით, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლების ერთობლივ ანალიზს მივყავართ იმ მსჯელობამდე, რომ კანონმდებელმა უძრავი ქონების შეძენისას, შემძენს, მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების შემოწმების ტვირთი დააკისრა, თუმცა, საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია ვერ გამოდგება შემძენის დაცვით არგუმენტად, თუ დადგინდება, რომ მან იცოდა უფლების ხარვეზის შესახებ. საკასაციო პალატის მითითებული მსჯელობა შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან (იხ., სუსგ 01.08.2012წ. საქმე Nას-567-535-2012).

ამდენად, როდესაც სადავოა უძრავი ნივთის შეძენის ფაქტი და ნამდვილი მესაკუთრე უთითებს შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე, უნდა შემოწმდეს შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულება გარკვეული ფაქტებისადმი. ამასთან, შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც აღემატება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შინაარსიდან დგინდება, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატამ შემძენის არაკეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევისას მხედველობაში მიიღო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა. ჭ.-ე არის მ. მ.-ის მეგობარი. სადავო ბინის გასხვისება მეგობარზე განხორციელდა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელის მიერ უძრავ ქონებაზე დაწყებული იქნა პროცედურები საკუთრების უფლების მოპოვებასთან დაკავშირებით. სასამართლომ გაითვალისწინა ის გარემოებაც, რომ სადავო ბინაში კვლავ ცხოვრობენ მ. მ.-ე და მ. მ.-ე.

ამდენად, ა. ჭ.-ეს, როგორც მ. მ.-ის მეგობარს გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში შეეძლო და უნდა სცოდნოდა კიდეც, რომ უძრავი ქონების ნაწილი, რომელზეც გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას და შესაბამისად, ა. ჭ.-ე ვერ იქნება მიჩნეული კეთილსინდისიერ შემძენად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, 20.12.2013წ.-ს მ. მ.-ესა და ა. ჭ.-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება 1/3 ნაწილში სწორად იქნა ცნობილი ბათილად, ხოლო საბოლოოდ, ა. ბ.-ი მართებულად იქნა ცნობილი ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი N7, მე-2 სართული, ბინა N28-ში მდებარე უძრავი ქონების1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის განხილვის საგანია ასევე, ა. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი, რომლითაც კასატორი მოითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის განჩინების გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 02 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ა. ბ.-ის სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას.

ა. ბ.-ის მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ საქმის განმხილველმა სასამართლოებმა მხედველობაში არ მიიღეს ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ა. ბ.-ის მამა - გ. ბ.-ე რეგისტრირებული იყო მამის სახელზე რიცხულ სახლში და იქ ცხოვრობდა, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები. ასევე, დადასტურებულია, რომ გ. ბ.-ემ ფაქტობრივ მფლობელობაში მიიღო მამის ქონება.

ამდენად, კასატორის პრეტენზია მიმართულია ქ.თბილისში, ს.-ა, კორპუსი 7, ბინა N28-ში მდებარე უძრავი ქონების იმ ნაწილზე, რომელიც 10.08.1986წ.-ს გარდაცვლილი ა. ბ.-ის სამკვიდრო მასაში შედიოდა და, რომელზედაც ფაქტობრივი ფლობით, როგორც ამაზე მიუთითებს კასატორი ა. ბ.-ე, საკუთრების უფლება წარმოეშვა მამკვიდრებლის პირველი რიგის ერთ-ერთ მემკვიდრეს - შვილს, 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილ გ. ბ.-ეს. გ. ბ.-ის მიერ სადავო მემკვიდრეობის ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დასადასტურებლად კი, კასატორი მიუთითებს გ. ბ.-ის სადავო ბინაში რეგისტრაციის ფაქტსა და მოწმეთა ჩვენებებზე.

კასატორის ზემოთ აღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. 1424-ე მუხლის თანახმად, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. საკასაციო პალატა მოხმობილ ნორმათა ანალიზიდან გამომდინარე განმარტავს, რომ კანონით მინიჭებული მემკვიდრეობის უფლების პრაქტიკულად განხორციელებისა და რეალიზაციისათვის აუცილებელია მემკვიდრის მიერ ზემოაღნიშნული ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება. ხსენებული ნორმა ადგენს დროს, რომლის განმავლობაშიც მემკვიდრემ უნდა გამოთქვას სამკვიდროს მიღების სურვილი. სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა და მართვა ან/და განცხადების შეტანა სანოტარო ორგანოში) უნდა განხორციელდეს ექვსი თვის განმავლობაში და, როგორც წესი, მხოლოდ დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში, კარგავს მემკვიდრე სამკვიდროს მიღების უფლებას.

მოცემულ საქმეზე უდავო გარემოებადაა მიჩნეული, რომ ა. ბ.-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს, შვილს - გ. ბ.-ეს, ა. ბ.-ის სამკვიდროს მისაღებად სანოტარო ბიუროსათვის არ მიუმართავს.

საქმის მასალებით არ არის დადასტურებული არც 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილ გ. ბ.-ის მიერ 10.08.1986წ.-ს გარდაცვლილი მამის - ა. ბ.-ის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი. რაიმე მტკიცებულება, რაც გ. ბ.-ის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლებაზე მიუთითებდა საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა, ხოლო ის გარემოება, რომ გ. ბ.-ე მითითებული იყო საბინაო წიგნში და გარდაცვალებამდე რეგისტრირებული იყო სადავო უძრავ ქონებაზე, საკასაციო პალატის შეფასებით, არ წარმოადგენს სამკვიდროს დაუფლების ფაქტის დადგენილად მიჩნევის საფუძველს. ამასთან, სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება არც მოწმეთა ჩვენებებით იქნა დადასტურებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ა. ბ.-ის სარჩელი და შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი 10.08.1986წ.-ს გარდაცვლილი ა. ბ.-ის სამკვიდრო უძრავი ქონების 1/3 ნაწილის 20.09.1996წ.-ს გარდაცვლილი გ. ბ.-ის მიერ მიღების შესახებ დაუსაბუთებელია, რაც თავის მხრივ, გამორიცხავს მოსარჩელის პრეტენზიის საფუძვლიანობას ქონების აღნიშნულ ნაწილზე.

ა. ბ.-ე პრეტენზიას აცხადებს ასევე ქ.თბილისში,დასახლება ს.-ა, კორპუსი 6-ში განლაგებული ავტოფარხის ½ ნაწილზე (ს.კ.01.12.07.015.017.10.500). მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 02 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ერთ-ერთი პრეტენზიაც ამ ნაწილში მიღებული გადაწყვტილების უმართებულობას შეეხება. კასატორის განმარტებით, მ. მ.-ემ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრების ოქმის საფუძველზე სადავო ავტოფარეხი საკუთრებაში მიიღო. დავის პერიოდში იგი თავის ძმიშვილს თვალთმაქცურად მიჰყიდა, იმ მიზნით, რომ ა. ბ.-ს საკუთრების უფლება არ წარმოშობოდა სადავო ავტოფარეხზე.

კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით დადგენილია, რომ სადავო ავტოფარეხზე ორდერით ან პრივატიზების გზით საკუთრების უფლების მინიჭება არ განხორციელებულა, არამედ, მასზე მ. მ.-ემ საკუთრების უფლება მოიპოვა ბინათმესაკუთრეთა ა.- „N120“-ის N13 კრების ოქმის (N1-10596) საფუძველზე (იხ ტ.1., ს.ფ. 97). აქედან გამომდინარე, სადავო ავტოფარეხზე მ. მ.-ის საკუთრების უფლების შეზღუდვის მატერიალურ სამართლებრივი საფუძველი სახეზე არ არის, რაც ამ ნაწილში, სარჩელისა და შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველია.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პრივატიზაციის მომენტში ბინაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საკითხთან, უძრავი ნივთის არამესაკუთრის მიერ გასხვისებისას და შემძენის კეთილსინდისიერებასთან, ასევე, სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების სამართლებრივ ასპექტებთან დაკავშირებით არსებობს სტაბილური პრაქტიკა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს: მ. მ.-ეს, მ. მ.-ეს, ა. ჭ.-ეს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1,163.84 ლარი) 70%, რაც შეადგენს 814,68 ლარს.

კასატორი - ა. ბ.-ი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბიუჯტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ პუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ბ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ. მ.-ის, მ. მ.-ის, ა. ჭ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

3. კასატორებს: მ. მ.-ეს, მ. მ.-ეს, ა. ჭ.-ეს დაუბრუნდეთ პ.ხ.-ას მიერ 2015 წლის 21 მაისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1163,84 ლარის) 70% – 814,68 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე