საქმე №ას-516-489-2015 17 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. ს.-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ა.-ი (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხე - თ. მ.-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 04 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

04.13.2014წ.-ს ვ. ს.-ემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების: თ. მ.-ისა და ნ. ა.-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა: 1. ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთის (ს/კ:..) ნ. ა.-ისა და თ. მ.-ის თანასაკუთრებად ცნობა; 2. მოპასუხეებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად, 72,000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ ვ. ს.-ესა და თ. მ.-ეს შორის 2006 წლის თებერვლიდან არსებობდა სარგებლიანი სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობა და დღეისათვის თ. მ.-ის და.-ება მოსარჩელის მიმართ, ძირითადი თანხისა და საპროცენტო სარგებლის გათვალისწინებით შეადგენდა 72,000 აშშ დოლარს. თ. მ.-ემ მიღებული თანხა მოახმარა მისი ოჯახის სამეურნეო საქმიანობას, კერძოდ, მისი მეუღლის - ნ. ა.-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების, მდებარე ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ მშენებლობასა და კეთილმოწყობას.

თ. მ.-ემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეებს შორის არ არსებობდა სესხის ხელშეკრულება და იგი წარმოადგენდა მხოლოდ შუამავალს ვ. ს.-ესა და შპს „ი.-ის" დამფუძნებლებს შორის. რაც შეეხება, მის მიერ შესრულებულ ვალის აღიარების ხელწერილს, ისინი შედგენილი იქნა მოსარჩელის მხრიდან ზეწოლის შედეგად.

ნ. ა.-მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ იგი 10 წელია ფაქტობრივად აღარ ცხოვრობს მეუღლესთან და განსაკუთრებით ურთიერთობა დაიძაბა მას შემდეგ, როდესაც თ. მ.-ემ დაიწყო შუამავლობა ფულის გასესხების მიმართულებით. 20.11.2002წ.-ს ერთ-ერთი კრედიტორის მოთხოვნის საფუძელზე მათ გაყიდეს საცხოვრებელი სახლი და ნ. ა.-ი შვილთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად მშობლებთან. მანვე განმარტა, რომ სადავო უძრავი ქონების შეძენაში თ. მ.-ეს მონაწილეობა არ მიუღია. მისი განმარტებით, საცხოვრებელი სახლი შეიძინეს მისმა მშობლებმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ვ. ს.-ის სარჩელი თ. მ.-ისა და ნ. ა.-ის მიმართ დაკმაყოფილდა. თ. მ.-ე ცნობილი იქნა ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ განთავსებული 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთის (ს/კ:..) თანამესაკუთრედ; თ. მ.-ესა და ნ. ა.-ს დაეკისრათ ვ. ს.-ის სასარგებლოდ 72,000 აშშ დოლარის გადახდა.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ა.-მა და თ. მ.-ემ და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 14 იანვრის საოქმო განჩინებით თ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარზე შეწყდა საქმის წარმოება აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 04 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ა.-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით ნ. ა.-ის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ვ. ს.-ის სარჩელი ნ. ა.-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა. ქ.თბილისში, დ. მასივის, მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ განთავსებული 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთის (ს/კ:..) თ. მ.-ის თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში ვ. ს.-ის სარჩელზე შეწყდა საქმის წარმოება. ვ. ს.-ის სარჩელი ნ. ა.-ისათვის თ. მ.-ესთან ერთად 72,000 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მონაცემებით ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-6 კვარტალში, მე-6 კორპუსის მიმდებარედ განთავსებული 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ:..) ნ. ა.-თან ერთად რეგისტრირებულია თ. მ.-ის თანასაკუთრების უფლება.

დადგენილია, რომ თ. მ.-ე და ნ. ა.-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1980 წლიდან 2010 წლის 1 მარტამდე, ამასთან, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება განქორწინებამდე ათი წლით ადრე ფაქტობრივი თანაცხოვრების შეწყვეტის შესახებ საქმის მასალებით არ დადასტურდა.

უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ ქ. თბილისში, დ. მასივის მე-6 კვარტალში მე-6 კორპუსის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების 400კვ.მ. ფართზე დარეგისტრირდა ნ. ა.-ის საკუთრების უფლება, 2004 წლის 4 ოქტომბერს ნ. ა.-სა და მ. გ.-იას შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2010 წლის 9 სექტემბერს ნ. ა.-ს, მ. გ.-იას და რიმა ლომაურს შორის გაფორმდა შეთანხმება ქ. თბილისში, დ. მასივი, მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ არსებული უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გამიჯვნის თაობაზე.

დადგენილია, რომ 2011 წლის 5 აპრილს თ. მ.-ესა და ვ. ს.-ეს შორის გაფორმდა ვალის აღიარების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე თ. მ.-ემ აღიარა მოსარჩელის მიმართ და.-ების - 72,000 აშშ დოლარის არსებობის ფაქტი და იკისრა მისი დაბრუნების ვალდებულება 2011 წლის მაისის ბოლოსათვის.

დადგენილია, რომ მ. გ.-იასა და შპს „ი.-ს“ შორის 2003 წლის 22 ივლისს დადებული ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „ი.-91“ კისრულობდა ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ არსებულ უძრავ ქონებაზე სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების ვალდებულებას. საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუქების თანახმად, 2001 წლის 03 აგვისტოსა და 2004 წლის 25 ოქტომბრის მდგომარეობით შენობა-ნაგებობას მინიჭებული ჰქონდა მშენებარეს სტატუსი. 2004 წლის 4 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას შენობა არ არსებობდა დასრულებული სახით, ამასთან, სახელმწიფო მიმღები კომისიის 2005 წლის 31 დეკემბრის აქტით დადგენილად იქნა მიჩნეული, ქ. თბილისში, დ. მასივის მე-6 კვარტალში, მე-6 კორპუსის მიმდებარედ არსებული უძრავი ქონების ექსპლუატაციაში მიღების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული შენობა-ნაგებობის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2004 წელს და დასრულებული სახე მიიღო 2005 წელს. ვალის აღიარების ხელშეკრულებითა და თ. მ.-ის შესაგებლის პოზიციის შესაბამისად კი, ირკვეოდა, რომ ვ. ს.-ის მიმართ და.-ება წარმოშივა 2006 წლიდან, რაც გამორიცხავდა ხელწერილით აღიარებული თანხით ნ. ა.-ის უძრავი ქონების მშენებლობის ფაქტს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას.

სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის შესაბამისად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 1169-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად. 1170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ, რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვალის არსებობის აღიარება არის ცალმხრივი, აბსტრაქტული ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ერთი მხარე დამოუკიდებლად კისრულობს მეორე მხარის სასარგებლოდ გარკვეულ შესრულებას. იგი ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან დამოუკიდებლად ქმნის ახალ მოთხოვნას. მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა შეიძლება სადავოც კი იყოს, ვალის არსებობის აღიარება მაინც წარმოშობს შესრულების ვალდებულებას, ხოლო კრედიტორს ანიჭებს მოთხოვნის უფლებას.

სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი კი, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ადგენს მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების მათ საერთო ქონებად, თანასაკუთრებად არსებობის პრეზუმფციას. ნორმა განსაზღვრავს მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმს, რომლითაც დადგენილია მათი უფლებები ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების მიმართ და ემსახურება ოჯახის ინტერესების დაცვის მიზანს, კერძოდ, ივარაუდება, რომ ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება შეძენილია ოჯახის გაძღოლის, საერთო მიზნების უზრუნველსაყოფად, ამდენად, დავის შემთხვევაში ქორწინების განმავლობაში ქონების შეძენის ფაქტი (კანონით დადგენილი გამონაკლისების გარდა) საკმარისი საფუძველია ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევისათვის.

რაც შეეხება მეუღლეთა ვალებს, სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე, 1170-ე მუხლებზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის (მოწინააღმდეგე მხარე) მოსაზრება ერთ-ერთი მეუღლის მიერ ქორწინების განმავლობაში აღებული ვალის მეუღლეთა საერთო ვალად (ოჯახის ვალად) არსებობის პრეზუმირების თაობაზე და განმარტავს, რომ ქორწინების განმავლობაში შეძენილ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების პრეზუმფციისგან განსხვავებით მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა პირდაპირ არ ადგენდა ერთ-ერთი მეუღლის მიერ აღებული ვალის მეუღლეთა საერთო ვალად მიჩნევის პრეზუმფციას და განასხვავებდა მეუღლეთა საერთო ვალისა და ერთ-ერთი მეუღლის ვალის ცნებას.

პალატის მოსაზრებით, მეუღლეთა საერთო ვალდებულებებად უნდა ყოფილიყო მიჩნეული ერთ-ერთი ან ორივე მეუღლის იმგვარი ვალდებულებები, რომელიც წარმოშობილი იყო მთელი ოჯახის საერთო ინტერესების მიზნებში, მაგ: ვალდებულებები წარმოშობილი კომუნალური გადასახადების, ოჯახისათვის საყოფაცხოვრებო ნივთების შეძენის, შვილების სწავლების, მკურნალობისა და სხვა გადასახადების გადახდაზე, რაზეც პალატის მოსაზრებით, კრედიტორის მიმართ უნდა განისაზღვროს მეუღლეთა სოლიდარული პასუხისმგებლობა. რაც შეეხება ერთ-ერთი მეუღლის მიერ აღებულ ვალს, პალატამ მიიჩნია, რომ არ პრეზუმირდებოდა ამგვარ ვალდებულებაზე მეორე მეუღლის სოლიდარული პასუხისმგებლობა მხოლოდ ვალის ქორწინების განმავლობაში აღების ფაქტის დადგენის საფუძვლით. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, ერთ-ერთი მეუღლის მიერ ვალის აღების შემთხვევაში, კრედიტორის წინაშე პასუხისმგებელი იყო მოვალე მეუღლე აღნიშნული ვალის მეუღლეთა საერთო ვალად აღიარებამდე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწილი წარმოადგენდა კრედიტორის წინაშე არა მეუღლეთა სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძველს, არამედ ადგენდა ერთ-ერთი მეუღლის ვალის მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინების შესაძლებლობას, ვალის მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის გამოყენების გარემოების სასამართლოს მიერ დადგენის შემთხვევაში.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილ იქნა, რომ ქორწინების რეგისტრაციის შეწყვეტის შემდგომ 2011 წლის 5 აპრილს თ. მ.-ემ ხელწერილით დაადასტურა ვ. ს.-ისადმი 72,000 აშშ დოლარის ოდენობით ვალის არსებობა და ამავე ხელწერილით იკისრა 2011 წლის მაისის ბოლოსათვის თანხის გადახდის ვალდებულება. პალატამ მიიჩნია, რომ მხოლოდ ის გარემოება, რომ ზემოხსენებულ ხელწერილში ვალის წარმოშობის პერიოდად მითითებული იყო 2008 წელი, ანუ ნ. ა.-თან ქორწინებაში ყოფნის პერიოდი, ნ. ა.-ის სოლიდარულ მოვალედ აღიარების საფუძველს არ წარმოადგენდა.

პალატამ ზემოაღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკიდან Nას-354-640-04 და Nას-1035-1228-08 საქმეებზე უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებზე, სადაც განიმარტა ოჯახის ინტერესებისათვის აღებული ვალის ორივე მეუღლის თანაზიარი საკუთრებიდან გადახდევინების შესაძლებლობა. გარდა ამისა განიმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლი განსაზღვრავდა ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დაფარვის წესს, ანუ როგორ უნდა მომხდარიყო ერთ-ერთი მეუღლის ვალის გადახდევინება, რაც არ წარმოშობდა მეორე მეუღლის ვალდებულებას თანხის გადახდის თაობაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ მოსაზრებას და მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის მეორე ნაწილი ერთ-ერთი მეუღლის ვალზე ორივე მეუღლის სოლიდარული პასუხისმგებლობის სამართლებრივ საფუძველს არ წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დგინდება თ. მ.-ის მიერ განქორწინების შემდგომ შედგენილი ხელწერილით აღიარებული 72 000 აშშ დოლარის მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის მოხმარების ფაქტობრივი გარემოება, რაც გამორიცხავს აღნიშნული ვალის მეუღლეთა საერთო ვალად მიჩნევისა და შესაბამისად, თანხის გადახდის ვალდებულებაზე ნ. ა.-ის სოლიდარული პასუხისმგებლობის განსაზღვრის ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა1“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არ არსებობს დავის საგანი.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილ იქნა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით ქ. თბილისში, დ. მასივის, მე-.. კვარტალის მე-.. კორპუსის მიმდებარედ განთავსებული 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ:..) ნ. ა.-თან ერთად რეგისტრირებული იყო თ. მ.-ის თანასაკუთრების უფლება.

მითითებული მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. ს.-ის სარჩელზე ამ ნაწილში, უნდა შემწყდარიყი საქმის წარმოება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. ს.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია იმ გარემოებას ემყარება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი. კასატორის მოსაზრებით, მეუღლეთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპი, საოჯახო საკითხების ერთობლივად გადაწყვეტის უფლება, თანასაკუთრებაში არსებული ქონების ურთიერთშეთანხმებით მართვისა და განკარგვის უფლება-მოვალეობები განაპირობებს იმის პრეზუმირებას, ერთ-ერთი მეუღლის მიერ აღებული ვალი ხმარდება ოჯახის საჭიროებას. აღნიშნული გამომდინარეობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთიანი პრაქტიკიდან და რომლის თანახმად, ამგვარი პრეზუმფციის არსებობისას მტკიცების ტვირთი ეკისრება იმ მეუღლეს, რომელსაც მიაჩნია, რომ თანხა ოჯახის კეთილდღეობას არ მოხმარებია.

კასატორის მოსაზრებით, მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის არასწორი განაწილებით მეუღლეთა არაკეთილსინდისიერი დამოკიდებულების ფონზე დაუცველი დარჩა კრედიტორი. კასატორის განმარტებით, მის მიერ წარმოდგენილ იქნა მთელი რიგი მტკიცებულებებისა, რომლებიც ადასტურებდნენ თ. მ.-ის მიერ სესხად აღებული თანხის ოჯახის სასარგებლოდ გამოყენების ფაქტს, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გაზიარებული.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გაუმართლებლად არ გაიზიარა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ თ. მ.-ემ ვ. ს.-ისაგან სესხად აღებული თანხა მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის მშენებლობას მოახმარა, რასაც ადასტურებდნენ მოწმეები. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ, სახელმწიფო მიმღები კომისიის 2005 წლის 31 დეკემბრის აქტის არსებობა, მიიჩნია საკმარის საფუძვლად იმისათვის, რომ 2005 წლის 31 დეკემბრის შემდეგ, აღნიშნულ სახლში, სარემონტო სამუშაოების ჩატარების ფაქტი გამოერიცხა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 25 მაისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა თ. მ.-ისათვის სესხად გადაცემული თანხის მოხმარება ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის და აღნიშნული ვალების გამო, მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება, რასაც საკასაციო პალატა არ იზიარებს და მოცემულ საქმეზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

- 05.04.2011წ.-ს თ. მ.-ესა და ვ. ს.-ეს შორის გაფორმდა ვალის აღიარების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე თ. მ.-ემ აღიარა მოსარჩელის მიმართ და.-ების - 72,000 აშშ დოლარის არსებობის ფაქტი და იკისრა მისი დაბრუნების ვალდებულება 2011 წლის მაისის ბოლოსათვის. თ. მ.-ემ ვ. ს.-ის მიმართ ნაკისრი ვალდებულება თანხის გადახდის შესახებ არ შეასრულა.

- დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, დ. მასივის მე-.. კვარტალში, მე-.. კორპუსის მიმდებარედ განთავსებული 165კვ.მ. დაზუსტებული ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ:..) ნ. ა.-თან ერთად რეგისტრირებულია თ. მ.-ის თანასაკუთრების უფლება.

- დადგენილია, რომ თ. მ.-ე და ნ. ა.-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 19.. წლიდან 20.. წლის 1 მარტამდე.

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ ვ. ს.-ის სასარჩელო/საკასაციო მოთხოვნა მიმართულია თ. მ.-ის მიერ ნაკისრი ფულადი ვალდებულების შესრულებაზე ნ. ა.-ის სოლიდარული ვალდებულების აღიარებისაკენ. მოსარჩელის/კასატორის ეს პოზიცია იმ გარემოებითაა გამყარებული, რომ სესხად აღებული თანხა მოხმარდა ოჯახის საერთო ინტერესებს, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ორივე მეუღლეა პასუხისმგებელი სასესხო ვალდებულების შესრულებაზე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეული მხარე იღებს თავის თავზე, როგორც ფაქტების გადმოცემის, ისე მათი დამტკიცება-დასაბუთების ტვირთს. აღნიშნული მსჯელობა გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის დანაწესიდან, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით განსაზღვრულია მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ ვ. ს.-ის მიმართ ნაკისრი ფულადი ვალდებულების შესრულებაზე თ. მ.-ესთან ერთად სოლიდარულადაა პასუხისმგებელი მისი მეუღლე, იმ ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლით, რომ ფულადი თანხა მოხმარდა ოჯახის საერთო ინტერესებს, ეკისრებოდა კასატორს (მოსარჩელეს), რომელმაც სადავო გარემოების დასადასტურებლად მტკიცებულებათა წარმოდგენა ვერ შეძლო, რის გამოც მის მიმართ მართლზომიერად დადგა არახელსაყრელი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი.

რაც შეეხება სესხის აღების მიზნობრიობის შესახებ სადავო ფაქტობრივ გარემოებას, მეუღლეთა საერთო ქონებად პრეზუმირებასთან კავშირში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართალწარმოებაში პრეზუმციების არსებობა იმითაა განპირობებული, რომ ფაქტების გარკვეული ნაწილი მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო პროცესში მონაწილეობს ორი ერთმანეთისადმი დაპირისპირებული მხარე - მოსარჩელე და მოპასუხე. შესაბამისად, ერთი ნაწილი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტებისა ივარაუდება მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო დანარჩენი ნაწილი - მოპასუხის სასარგებლოდ. ის, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ ივარაუდება უნდა დაამტკიცოს მოპასუხემ, ხოლო ის, რაც მოპასუხის სასარგებლოდ ივარაუდება, პირიქით, უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ. ეს იმას ნიშნავს, რომ პრეზუმფციები სასამართლოში მტკიცების მოვალეობისაგან კი არ ათავისუფლებს მხარეს, არამედ წარმოადგენს მხარეთა შორის მტკიცების განაწილების საფუძველს. მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი გარკვეული ფაქტების ნაწილი, ხოლო ამ ფაქტების მეორე ნაწილი ვალდებულია დაამტკიცოს მოპასუხემ. ნორმები, რომლებიც შეიცავს პრეზუმფციებს, წარმოადგენენ კანონის პირდაპირ მითითებას იმის შესახებ, რომელმა მხარემ კონკრეტულად რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს სამოქალაქო პროცესში.

მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოებაზე აპელირება, რომ ვინაიდან მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისისა (სკ-ის 1158-ე მუხ.), ხოლო მეუღლეთა საერთო ვალები, მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად (სკ-ის 1169-ე მუხ.) და აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ, რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის (სკ-ის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწ.), საკასაციო პალატის მოსაზრებით, არ წარმოადგენს იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, თ. მ.-ის მიერ სესხად აღებული თანხის მიზნობრიობას უპირობოდ წარმოადგენდა მისი მოხმარება ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი შეიცავს მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების სამართლებრივ რეგულირებას, პრაქტიკულად ნორმით განისაზღვრება დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში (ქორწინების განმავლობაში) შეძენილი ქონების საკუთრების საკითხი, ხოლო მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავოა სესხის დაბრუნებაზე ვალდებულ პირთა წრე. ამ საკითხზე სამართლებრივი რეგულირება მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე, 1170-ე მუხლებში, რომლებიც ფაქტების პრეზუმირებას, გამსესხებლის სასარგებლოდ არ შეიცავს და მეუღლეთა საერთო ქონებიდან სესხის დაფარვის მიზნებისათვის მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესზე (მტკიცების სტანდარტზე) არ მიგვითითებენ. ამდენად, მოცემული დავის გადაწყვეტისას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების 102-ე მუხლით დადგენილი ქცევის წესით ხელმძღვანელობა მართებულია და დარღვევას, საპროცესო სამართლებრივი თვალსაზრისით, არ შეიცავს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძველი, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, რადგან ოჯახის ინტერესებისათვის აღებული ვალის ორივე მეუღლის თანაზიარი საკუთრებიდან გადახდევინების შესაძლებლობის თაობაზე არსებობს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. ს.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე