საქმე №ას-674-641-2014 1 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი.ხ. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. და შ.ხ–ები (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 22 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდროს გაყოფა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი.ხ–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. და შ.ხ–ბის მიმართ ქ.თბილისში, .... მდებარე ქონების 1/3-ის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი.ხ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 22 აპრილის განჩინებით ი.ხ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მამკვიდრებელი ი.ხ. გარდაიცვალა 1998 წლის 30 დეკემბერს;

მამკვიდრებლის საკუთრებას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება;

ი.ხ–ის პირველი რიგის მემკვიდრეები არიან შვილები: გ.ხ., შ.ხ. და ვ.ხ.;

ვ.ხ. გარდაიცვალა 2011 წლის 22 ოქტომბერს. მოსარჩელე ი.ხ. არის ვ.ხ–ის შვილი, რომელსაც ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს მამის სამკვიდრო (მისამართზე, ქ.თბილისი, ......, კორპუსი N2, ბინა N5);

ვ.ხ–ს მამის _ ი.ხ–ის სამკვიდროს მიღების მიზნით ნოტარიუსისათვის განცხადებით არ მიუმართავს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელე ი.ხ–მა წარმოდგენილი მოწმეების ჩვენებებით ვერ დაადასტურა ფაქტობრივი გარემოება, რომ ვ.ხ. მამის გარდაცვალების შემდეგ ცხოვრობდა სამკვიდრო ქონებაში, ფლობდა ან მართავდა მას, როგორც საკუთარს.

გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოწმეები: 1981 წელს დაბადებული რ.თ. და 1989 წელს დაბადებული გ.კ. არ იყვნენ სადავო ფაქტის უშუალოდ შემსწრები. რ.თ–ის ჩვენებით ირკვეოდა, რომ ის მხოლოდ ერთხელ იყო ნამყოფი სადავო მისამართზე მამკვიდრებელ ი.ხ–ის დაკრძალვაზე, სადაც დახვდა ვ.ხ. ამასთან, ის გარემოება, რომ ვ.ხ. მიდიოდა და რჩებოდა სადავო სახლში, იცოდა თავად ვარლამის მონაყოლიდან. გ.კ–ის განმარტებიდან კი ირკვეოდა, რომ მან აღნიშნულის თაობაზე იცოდა მოსარჩელის ი.ხ–სა და თავისი ოჯახის წევრებისაგან.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 148-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელისა და მისი ოჯახის წევრებისგან მიღებული ინფორმაციის ამსახველი მოწმის ჩვენება ვერ იქნებოდა გათვალისწინებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულ მტკიცებულებად.

სასამართლოს შეფასებით, იმყოფებოდა თუ არა ვ.ხ. მამის გასვენებაში, ამ გარემოებას სადავო საკითხის დასადგენად მნიშვნელობა არ ჰქონდა. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება, როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში იყო ასახული, წარმოადგენს მემკვიდრის ნების აშკარა გამოხატულებას სამკვიდრო მასის ან მისი ნაწილის, როგორც საკუთარის მიჩნევის თაობაზე, რაც მამკვიდრებლის გასვენებაში ყოფნის ფაქტით არ აისახება. შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ.ხ. მამის _ ი.ხ–ის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის ვადაში სამკვიდრო ქონებას ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1424-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო საკმარისი და უტყუარი მტკიცებულებებით იმის დადასტურება, რომ ვ.ხ. მამის გარდაცვალებიდან ექვს თვეში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა ი.ხ–ის სამკვიდროს, რაც სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი.ხ–მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოწმეებმა: რ.თ–მა და გ.კ–მა ვერ დაადასტურეს ის ფაქტი, რომ აწ გარდაცვლილი ვ.ხ. მამის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივი ფლობით დაეფლა მის ქონებას. მოწმე რ.თ–მა განმარტა, რომ მეზობლებმა ი.ხ–ის დაკრძალვაზე მისასვლელად იქირავეს ავტობუსი და იქ დახვდათ ვ.ხ. იმ გარემოებას, რომ ვ. ცხოვრობდა მამის სახლში, ადასტურებენ საქმეზე დაკითხული სხვა მოწმეები. სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, გაეთვალისწინებინა მოწმეთა ჩვენება და ამ ჩვენების საფუძველზე მისულიყო დასკვნამდე, რომ ი.ხ. მამის გარდაცვალების შემდგომ ნამდვილად ცხოვრობდა ქ.თბილისში, ..... და ფაქტობრივად დაეუფლა მამის სამკვიდროს. სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ არ გაიზიარა ზემოაღნიშნული გარემოება, რაც განჩინების იურიდიულ დაუსაბუთებლობაზე მეტყველებს. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 148-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე მითითებით აღნიშნა, რომ მოწმის ჩვენება ღირებულია მხოლოდ იმ ფაქტების ნაწილში, რაც უშუალოდ მისთვისაა ცნობილი, თუმცა არ გაითვალისწინა ამავე კოდექსის 140-ე მუხლი პირველი ნაწილის დათქმა. მოწმედ დაკითხულმა რ.თ–მა პირადად დაადასტურა ვ.ხ–ის მიერ მამის სამკვიდროს დაუფლების ფაქტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი.ხ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტის _ აწ გარდაცვლილი ვ.ხ–ის მიერ, სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის შესაბამისად, მამის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაუფლების დამტკიცება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო საჩივრის შესწავლით ირკვევა, რომ კასატორი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას იმ საფუძვლით მოითხოვს, რომ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მოწმეების: რ. თ–ისა და გ.კ–ის ჩვენებებს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სადავო გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საყურადღებოა, რომ ჩამოთვლილთაგან სასამართლოსათვის წინასწარ დადგენილი ძალა არცერთს არ გააჩნია. ერთადერთი საგამონაკლისო ნორმა, რომელიც მტკიცებულებათა შეფასების ამ სტანდარტისგან განსხვავდება, 106-ე მუხლით გათვალისწინებული საყოველთაოდ ცნობილი და პრეიუდიციული ფაქტებია, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, არცერთი მათგანი სახეზე არ გვაქვს.

სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ (სსსკ 105-ე მუხლი).

მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოწმეები სადავო გარემოების უშუალო შემსწრეები არ არიან, რ.თ–ის განმარტებით, სადავო მისამართზე ერთხელ, მამკვიდრებელ ი.ხ–ის დაკრძალვისას არის ნამყოფი და იქ ნახა აწ გარდაცვლილი ვ.ხ., ის გარემოება, რომ ვ. მიდიოდა და რჩებოდა მამის სახლში, თავად ვ.ხ–ის მონაყოლიდან იცოდა, გ.კ–ის განმარტებით კი, სადავო გარემოებების თაობაზე მან იცის მოსარჩელისა და მისი ოჯახისაგან. სააპელაციო პალატის ამ მსჯელობის საპირისპიროდ კასატორს რაიმე სარწმუნო გარემოებაზე არ მიუთითებია, შემოფარგლა მხოლოდ იმაზე მსჯელობით, რომ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა მოწმეთა ჩვენებებს, თუმცა რაში გამოიხატა ეს უსწორობა მხარეს არ დაუზუსტებია, რაც მხარის პრეტენზიის დასაშვებ შედავებად მიჩნევას გამორიცხავს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ი.ხ–ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 16 ივნისის N01 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 525 ლარის 70% _ 367,5 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი.ხ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ი.ხ–ს (პ/N......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) მის მიერ 2014 წლის 16 ივნისის N01 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 525 ლარის 70% _ 367,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე