საქმე №ას-793-758-2014 19 ივნისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ.ლ. (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ქ. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ.ქ–მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ.ლ–ის მიმართ მხარეთა შორის 2012 წლის 8 დეკემბერს წინასწარ დადებული ხელშეკრულების მოშლილად აღიარებისა და მოპასუხისათვის 35 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ.ქ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მ.ქ–ის სასარგებლოდ ნ.ლ–ს დაეკისრა 35 000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მაისის განჩინებით ნ.ლ–ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულების საფუძველზე, მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება, 2013 წლის 8 ივნისს ქ.თბილისში ..... პირველ სართულზე მდებარე #2 ბინაზე გაეფორმებინათ ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგნის ღირებულება შეადგენდა 70 000 აშშ დოლარს. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, მ.ქ–მა ნ.ლ–ს გადაუხადა 15 000 აშშ დოლარი, ხოლო 2013 წლის 8 იანვარს - 20 000 აშშ დოლარი. მითითებული თანხა ნ.ლ–ს მ.ქ–თვის არ დაუბრუნებია. დასახელებული ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია არ მომხდარა;

მხარეთა ახსნა-განმარტებების თანახმად, მოსარჩელის მხრიდან გარიგების დადებისას, მნიშვნელოვან პირობას წარმოადგენდა ხელშეკრულებით შეთანხმებულ ვადაში ნასყიდობის საგნის მფლობელობაში გადაცემა (გასაღების გადაცემით) და ეს ვადა, 2013 წლის 23 იანვარი, მხარეებმა ნათლად განსაზღვრეს გარიგებით;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2013 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება აღარ წარმოადგენდა ნ.ლ–ის საკუთრებას, რადგანაც მან აღნიშნული ქონება გაასხვისა მ.ბ–ზე;

პალატის შეფასებით, 2012 წლის 8 დეკემბერს მხარეთა შორის დადებული გარიგება აკმაყოფილებდა ამ კატეგორიის გარიგებისათვის კანონით დადგენილ ფორმას, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 68-71-ე მუხლების მოთხოვნებს, რომლებშიც ასახულია გარიგების დადების მომწესრიგებელი ზოგადი დებულებები. სასამართლოს განმარტებით, ამავე კოდექსის 323-ე მუხლი ადგენს უძრავი ნივთის გადაცემისათვის მხოლოდ წერილობით ფორმას, სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, როგორც გარიგების ფორმას, შესაბამისად, არ იქნა გაზიარებული დასკვნა, რომ რადგან მ.ქ–სა და ნ.ლ–ს შორის 2012 წლის 8 დეკემბერს უძრავ ქონებაზე დადებული წინასწარი ხელშეკრულება არ დარეგისტრირებულა საჯარო რეესტრში, იგი ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ სასამართლოს მოპასუხისათვის გადახდილი 15 000 აშშ დოლარი, უნდა ჩაეთვალა ბეს სახით გადახდილ თანხად. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ბე წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის ერთ-ერთ დამატებით საშუალებას. იმისათვის, რომ ერთი მხარის მიერ მეორე მხარისათვის გადაცემული ფულადი თანხა მივიჩნიოთ ბედ, აუცილებელია, რომ აღნიშნული სამართალურთიერთობა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს: 1. ბე შეიძლება იყოს მხოლოდ ფულადი თანხა, ანუ ფულის განსაზღვრული რაოდენობა; 2. ბეს საშუალებით შეიძლება მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების უზრუნველყოფა. ბე გადაიცემა გადასახდელი თანხის ანგარიშში, ამიტომ იგი ჩაითვლება მისი საშუალებით უზრუნველყოფილი ვალდებულების შესრულებისას. თავად ბე არ წარმოადგენს ძირითადი ვალდებულების შესრულებას. თუ მოვალემ დაიწყო ძირითადი ვალდებულების შესრულება თუნდაც არაჯეროვნად, ბე ხდება შესრულების ნაწილი და, აქედან გამომდინარე, უნდა ჩაითვალოს ნაწილობრივ გადახდად. ბეს გადაცემა ხდება ხელშეკრულების დადების დასადასტურებლად. პალატის განმარტებით, ბე უნდა განვასხვავოთ ავანსისაგან, ანუ გადახდისაგან, რომელიც ხორციელდება ვალდებულების შესრულების სახით მანამ, სანამ მეორე მხარე შეასრულებს შემხვედრ ვალდებულებას. ხშირად, ავანსის ნაცვლად, გამოიყენება ტერმინი „წინასწარი გადახდა“. ავანსის გადაცემა არ ახდენს გავლენას ხელშეკრულების ნამდვილობაზე. ავანსის ბედი წყდება ვალდებულების შესრულების შესახებ ზოგადი წესების მიხედვით. ვალდებულების შეუსრულებლობისას, ავანსი ექვემდებარება დაბრუნებას.

განსახილველ შემთხვევაში, პალატამ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის 2012 წლის 8 დეკემბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ნ.ლ–თვის გადაცემული 35 000 აშშ დოლარი, წარმოადგენდა ავანსს, წინასწარ გადახდას, ანუ ისეთ გადახდას, რომელიც ხორციელდება ვალდებულების შესრულების სახით მანამ, სანამ მეორე მხარე შეასრულებდა შემხვედრ ვალდებულებას. თავად მხარეებიც ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ თანხას მოიხსენიებენ ავანსად.

მოცემული დავის ფარგლებში განსახილველ გარემოებას მხოლოდ მ.ქ–ის მოთხოვნა წარმოადგენდა ნ.ლ–ის მიმართ გადაცემული თანხის დაბრუნების თაობაზე, შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო აპელანტის პრეტენზია, რომ სასამართლოს უნდა ემსჯელა მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის მიყენებულ ზიანზე, რაც გამოიხატა მისი მატერიალური მდგომარეობის გაუარესებაში და გადაცემული თანხა უნდა ჩაეთვალა უძრავი ქონების მესაკუთრისათვის მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებელ თანხად.

მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის პალატამ არსებითი მნიშვნელობის მქონედ მიიჩნია ის გარემოება, რომ გარიგებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება აღარ წარმოადგენდა მოპასუხის საკუთრებას და როგორც აღინიშნა, 2013 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, იგი გასხვისებული იყო, აქედან გამომდინარე, ცხადია, რომ 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულებით მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული მიზნის მიღწევა შეუძლებელი იყო, შესაბამისად, არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები მოპასუხის მიერ მიღებული თანხის _ 35 000 აშშ დოლარის მოსარჩელისათვის დაბრუნების თაობაზე;

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, თბილისის საქალაქო სასამართლო დავის გადაწყვეტისას არ გასცდენია სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და არ დაურღვევია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.ლ–მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების საფუძველია. კასატორმა მიუთითა მხარეთა შორის არსებულ სახელშეკრულებო ურთიერთობაზე და განმარტა, რომ ვალდებულება თავად მოსარჩელის მიერაა დარღვეული. 2013 წლის 8 იანვარს მ.ქ–მა გადაიხადა 20 000 აშშ დოლარი, შემდეგ აღარაფერი გადაუხდია. მოსარჩელეს სულ გადახდილი აქვს 35 000 აშშ დოლარი, შემდგომ გაემგზავრა ირანში და 2013 წლის ივნისის დასაწყისამდე თბილისში არ ჩამოსულა.

საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ ბინის ფაქტობრივ მესაკუთრეს წარმოადგენდნენ კასატორის ბიცოლა _ მ.ბ. და ბიძაშვილი ლ.მ. ვინაიდან საჯარო რეესტრში ბინა ირიცხებოდა ნ.ლ–ის სახელზე, ხელშეკრულებაც გაფორმდა მასთან, ხოლო ბინის შეძენასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებას მ.ქ. აწარმოებდა ბ–სა და მ–თან. შეთანხმებისამებრ, ბინა დაიცალა, ოჯახი კი ქირით გადავიდა. გასაღები გადაეცა მ.ქ–ის მინდობილ პირს.

2012 წლის დასაწყისში მ.ქ–მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლისა და თანხის დაბრუნების მოთხოვნით, საქალაქო სასამართლომ, მხარეთა შორის დადებული გარიგება ფორმის დაუცველად დადებულ ხელშეკრულებად მიიჩნია და სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით დააკმაყოფილა იგი. სააპელაციო პალატამ, მართალია, არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება, თუმცა იმსჯელა იმ საკითხებზე, რაც აპელანტს არ მიუთითებია. დაზუსტებულ საჩივარში საუბარი არ ყოფილა იმ საკითხზე, რომ მ.ქ–ის მიერ გადახდილი 15 000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა ბეს. მოსარჩელის მიერ გადახდილი 35 000 აშშ დოლარი წარმოადგენდა ავანსად მიღებულ თანხას. სააპელაციო პალატა არასწორად უთითებს, რომ თითქოს აპელანტი ითხოვდა ამ თანხას ზიანის ანგარიშში.

დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მითითება აპელანტის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე. საქმეში არსებული მასალები ადასტურებენ საპირისპიროს. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების მე-8 პუნქტი ნათლად განსაზღვრავდა იმას, თუ როდის შეეძლო მოწინააღმდეგე მხარეს ხელშეკრულებაზე უარის თქმა.

გასაჩივრებული განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან (#ას-221-213-2012), რადგანაც მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებაში მოცემულია ყველა წინაპირობა უფლებებისა და ვალდებულებების სახით, რის შემდეგაც გადაეცემოდა მ.ქ–ს ნივთი საკუთრებაში. ამასთანავე, განსაზღვრული იყო საკუთრების უფლების გადაცემისათვის ხელშეკრულების ყველა პირობის შესრულება. შეფასებას ექვემდებარებოდა, წარმოეშვა თუ არა მოწინააღმდეგე მხარეს ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებები და შეასრულა თუ არა მან ეს ვალდებულებები. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად გარიგების ფორმის დაუცველობა მიიჩნია, ხოლო სააპელაციო პალატას საერთოდ არ უმსჯელია მოწინააღმდეგე მხარის ვალდებულებებზე, რომლებიც მას, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე და 361-ე მუხლების შესაბამისად უნდა შეესრულებინა.

მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობამ ისედაც მძიმე მდგომარეობაში მყოფ ოჯახს, კიდევ უფრო დაუმძიმა მდგომარეობა. 6 თვის მანძილზე ელოდებოდნენ მ.ქ–ის მხრიდან ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას. ბინა იყო დაცლილი და თავად ქირას იხდიდნენ.

სააპელაციო სასამართლო მ.ქ–ის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველ ნაწილზე დაუსაბუთებლად უთითებს, რადგანაც, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო ამავე კოდექსის 405-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოს მტკიცებულებებზე დაყრდნობით მიუთითებდა მხარე მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების დარღვევაზე, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულება აპელანტმა დაარღვია. მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ სასამართლოს მხრიდან არ მომხდარა ვალდებულებების არსებობის აღიარება. მოცემულ შემთხვევაში, არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ხელშეკრულებაზე უარის დაუშვებლობის ფაქტი.

სააპელაციო პალატა ასევე დაუსაბუთებლად მიუთითებს, რომ ნ.ლ–ს მ.ქ–ის მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის დროს უკვე გასხვისებული ჰქონდა სადავო ბინა მ.ბ–ზე. აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს, რაც მთავარია, მ.ქ–თვის ცნობილი იყო, რომ ბინის ფაქტობრივი მესაკუთრე იყო მ.ბ.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ცალმხრივად იქნა დაკმაყოფილებული მ.ქ–ის მოთხოვნა, მაშინ, როცა ვალდებულების შეუსრულებლობით დაზარალდა კასატორი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ.ლ–ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულების საფუძველზე, მხარეებმა იკისრეს ვალდებულება, 2013 წლის 8 ივნისს გაეფორმებინათ უძრავ ნივთზე ნასყიდობის ხელშეკრულება. ნასყიდობის საგნის ღირებულება შეადგენდა 70 000 აშშ დოლარს. აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, მ.ქ–მა ნ.ლ–ს გადაუხადა 15 000 აშშ დოლარი, ხოლო 2013 წლის 8 იანვარს _ 20 000 აშშ დოლარი. მითითებული თანხა ნ.ლ–ს მ.ქ–თვის არ დაუბრუნებია;

მოსარჩელის მხრიდან გარიგების დადებისას მნიშვნელოვან პირობას წარმოადგენდა ნასყიდობის საგნის ხელშეკრულებით შეთანხმებულ ვადაში მფლობელობაში გადაცემა (გასაღების გადაცემით) და ეს ვადა _ 2013 წლის 23 იანვარი, მხარეებმა ნათლად განსაზღვრეს გარიგებით;

2013 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება აღარ წარმოადგენს ნ.ლ–ის საკუთრებას, მან აღნიშნული ქონება გაასხვისა მ. ბ–ზე ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2012 წლის 8 დეკემბრის წინასწარი ხელშეკრულებით განსაზღვრული მიზნის მიღწევა შეუძლებელი იყო, რაც გამართლებულს ხდიდა სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხელშეკრულებიდან გასვლას.

კასატორი სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი გარემოებების საწინააღმდეგოდ აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ თავად დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, ხოლო თავად ამავე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებები შეასრულა ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად, რის გამოც, გაუმართლებელია სასამართლოს მსჯელობა თანხის დაბრუნების თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლი განსაზღვრავს რა ხელშეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივ შედეგს, მისი გამოყენება დაიშვება მხოლოდ ამავე კოდექსის 405-ე მუხლთან ერთობლიობაში, რომელიც ხელშეკრულებიდან გასვლის წესისა და სავალდებულო პირობების მარეგულირებელ დანაწესს წარმოადგენს. კლასიკურ შემთხვევაში, ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების თანმდევი შედეგის _ მხარეთა ორმხრივი რესტიტუციისათვის, მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაამტკიცოს: ა) მოპასუხის მიერ ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების დარღვევისა და ბ) ვალდებულების შესრულების თაობაზე კრედიტორს (მოსარჩელის) მიერ მოვალის გაფრთხილების ან მისთვის დამატებითი ვადის დაწესების ფაქტი (სკ 405.1 მუხლი), თუმცა საგულისხმოა, რომ 405-ე მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებს ისეთ საგამონაკლისო შემთხვევებს, როდესაც განსაკუთრებული საფუძვლებიდან გამომდინარე, ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ მოშლა („გ“ ქვეპუნქტი). ამგვარი განსაკუთრებული ინტერესი კონკრეტული გარემოებების შესაბამისად უნდა შეფასდეს.

მოცემულ შემთხვევაში, სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების საგანი გასხვისებულია, რაც, თუნდაც ვადის დარღვევით, ვალდებულების შესრულებას გამორიცხავს და გამართლებულს ხდის მოსარჩელის მოთხოვნას, შეწყვიტოს ხელშეკრულება. ამ გარემოების საწინააღმდეგოდ, კრედიტორის უფლებაზე გავლენას ვერ მოახდენს ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე უარის მარეგულირებელი ვერც ერთი დანაწესი. ამასთანავე, უდავოა, რომ მ.ქ–ის მიმართ შეგებებული სარჩელი ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ ყოფილა აღძრული. წინამდებარე დავის ფარგლებში კი, შემძენის მხრიდან ვალდებულების დარღვევის ფაქტის დადასტურება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას ვერ გამოიწვევს.

რაც შეეხება კასატორის მსჯელობას საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების განსხვავებულობაზე, პალატა ვერ გაიზიარებს აღნიშნულს და განმარტავს, რომ წინამდებარე დავის საგანს წარმოადგენს ხელშეკრულების შეწყვეტა, ხოლო კასატორის მიერ მითითებულ გადაწყვეტილებაში საუბარია ხელშეკრულების დადებულად ცნობაზე, ვალდებულების აღიარებასა და თანხის გადახდის სანაცვლოდ უძრავ ქონებაზე საკუთრების გადაცემაზე (იხ. სუსგ 221-213-2012, 24 ივლისი, 2012 წელი).

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ნ.ლ–ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ნ.ლ–ს უნდა დაუბრუნდეს ნ. წ–ის მიერ 2014 წლის 4 აგვისტოს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 400 ლარისა და ნ.წულაძის მიერვე 2014 წლის 6 აგვისტოს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 600 ლარის, სულ _ 3 000 ლარის 70% _ 2 100 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ლ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ნ.ლ–ს (პ/N.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) ნ. წ–ის მიერ 2014 წლის 4 აგვისტოს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 400 ლარისა და ნ.წ–ის მიერვე 2014 წლის 6 აგვისტოს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 600 ლარის, სულ _ 3 000 ლარის 70% _ 2 100 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე