საქმე №ას-1076-1027-2014 16 ივლისი, 2015 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ.ს.ს. (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ქ.კ.კ.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ასევე, უზრუნველყოფის ღონისძიების ძალაში დატოვება

დავის საგანი – პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

თ.ს.ს–მ მოითხოვა შპს „ქ.კ.კ–თვის“ 2013 წლის 1 მარტის ხელშეკრულების არაჯეროვანი შესრულების გამო, პირგასამტეხლოს _ 10 000 ლარის დაკისრება.

2. მოპასუხის პოზიცია:

შპს „ქ.კ.კ–მ“ სარჩელი არ ცნო და უარი განაცხადა მის დაკმაყოფილებაზე, ამასთანავე, მოთხოვნილი თანხა შეუსაბამოდ ბევრად მიიჩნია.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით თ.ს.ს–ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

3.2. შპს „ქ.კ.კ–ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლოს 1 000 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხარეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

4. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 აგვისტოს განჩინებით თ.ს.ს–სა და შპს „ქ.კ.კ–ის“ სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

4.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

4.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.ს.ს–სა (შემსყიდველი) და შპს „ქ.კ.კ–ს“ (მიმწოდებელი) შორის 2013 წლის 1 მარტს გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ №.. ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც მიმწოდებელმა იკისრა ვალდებულება, უზრუნველეყო საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში განლაგებულ სამხედრო ნაწილებში სამხედრო მოსამსახურეთა კვებით მომსახურება. ხელშეკრულების შესრულებას კონტროლს გაუწევდნენ საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლისა და სამხედრო ნაწილის მეთაურის მიერ გამოყოფილი პირები და თუ შემსყიდველი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში აღმოაჩენდა მიმწოდებლის მხრიდან მომსახურების არაჯეროვან ან უხარისხო შესრულებას (მათ შორის: უხარისხო საკვების მომზადება), მიმწოდებელს წინასწარი შეტყობინების გარეშე პირგასამტეხლო 10 000 ლარი დაეკისრებოდა;

4.1.2. საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობის ხარისხის კონტროლის სამმართველოს თანამშრომლებმა 2013 წლის 7 მარტს შეადგინეს №... აქტი, რომლის თანახმად, ასევე, მზა კერძების ხარისხის კონტროლის წიგნიდან ამონაბეჭდით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ ქუთაისში დისლოცირებული მე-3 ქვეითი ბრიგადის სასადილოში, ხელშეკრულებით განსაზღვრული უფლებამოსილი პირების მიერ, 2013 წლის 7 მარტს შემოწმდა სადილისთვის მომზადებული კერძების ნორმა და საგემოვნო თვისებები. აღმოჩნდა, რომ მენიუს მიხედვით მომზადებული სალათა „ვინეგრეტი“ იყო ზედმეტად მწარე. ეს კერძი, სამხედრო მოსამსახურეთათვის მიწოდებამდე, მორიგე ექიმმა შეამოწმა და ცნო ვარგისად;

4.1.3. სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ 2013 წლის 1 მარტის №.. ხელშეკრულების № დანართის მე-4 პუნქტის თანახმად, სალათა „ვინეგრეტი“ უნდა მომზადებულიყო ლობიოს, კარტოფილის, ჭარხლის, სტაფილოს, მწვანილის, ზეთის, ხახვის, სუნელის, წიწაკისა და მარილის გამოყენებით;

4.1.4. მხარეთა შორის სადავო იყო ერთადერთი გარემოება: ნამდვილად იყო თუ არა ზედმეტად მწარე და ხელშეკრულების პირობათა დარღვევით მომზადებული სალათა „ვინეგრეტი“. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული მოვალეობის შესასრულებლად მოსარჩელემ წარადგინა 2013 წლის 7 მარტს შედგენილი #31 აქტი, რომელსაც მოპასუხემ დაუპირისპირა მზა კერძების ხარისხის კონტროლის წიგნიდან ამონაბეჭდი, აგრეთვე, ის უდავო გარემოება, რომ კერძის სიმწარესთან დაკავშირებით უშუალოდ სამხედრო მოსამსახურეთაგან პრეტენზია არ გამოთქმულა.

4.1.5. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, პალატამ აღნიშნა, რომ მზა კერძების ხარისხის კონტროლის წიგნიდან ამონაბეჭდით დგინდებოდა, მორიგე ექიმის მიერ სადილზე სამხედრო მოსამსახურეთათვის განკუთვნილი სალათა „ვინეგრეტის“, როგორც საჭმლის ხარისხისა და სასადილოს სანიტარული მდგომარეობის შემოწმება საჭმლის მზადებისას, რის შემდეგაც ნება დართო საჭმლის გაცემაზე. შესაბამისად, ამ მტკიცებულებით არ დგინდებოდა ის გარემოება, რომ ექიმმა შეამოწმა კერძის საგემოვნო თვისებები. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, 2013 წლის 7 მარტს შედგენილი #31 აქტი ამტკიცებდა იმას, რომ შესაბამისმა უფლებამოსილმა პირებმა კერძი გასინჯეს, რის შემდეგაც იგი ჩაითვალა ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების შეუსაბამოდ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ ვერ იქნა გაქარწყლებული 2013 წლის 7 მარტს შედგენილი #31 აქტის მტკიცებულებითი ძალა.

4.1.6. გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მითითება სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 417-ე, 418-ე და 420-ე მუხლებზე და იმის გამო, რომ კერძის სიმწარესთან დაკავშირებით უშუალოდ სამხედრო მოსამსახურეთაგან პრეტენზია არ გამოთქმულა, ასევე, არ მტკიცდებოდა მოპასუხისაგან ხელშეკრულების არაჯეროვანი შესრულების შედეგად რაიმე ზიანის მიღების ფაქტი, სააპელაციო სასამართლომ გონივრულად მიიჩნია მიმწოდებლისათვის პირგასამტეხლოს, 1 000 ლარის დაკისრება.

5. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ.ს.ს–მ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ასევე, გაუქმებული უზრუნველყოფის ღონისძიების ძალაში დატოვება.

5.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე, გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება და აღნიშნა, რომ არსებობდა პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობები, სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სარჩელით მოთხოვნილი პირგასამტეხლოს ოდენობა მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლების შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას წარმოადგენდა, რაც შეეხება ამავე კოდექსის 420-ე მუხლით გათვალისწინებულ მისი ოდენობის შემცირების შესაძლებლობას, პალატამ ამ ნაწილში არ გამოიკვლია მტკიცებულებები, კერძოდ, არ შეაფასა მოპასუხის ქონებრივი მდგომარეობა და სახელშეკრულებო ვალდებულების ურთიერთთანაფარდობა, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია, როგორც ფაქტობრივი, ისე, სამართლებრივი თვალსაზრისით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ.ს.ს–ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს თ.ს.ს–ს ძირითად პრეტენზიაზე, რომლის თანახმადაც პირგასამტეხლო შეთანხმებული იყო ორმხრივი ნების გამოვლენით, ხოლო სააპელაციო პალატას არ შეუფასებია სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობების არსებობა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორი შემოფარგლა მხოლოდ ზოგადი მითითებებით და მას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები შედავება არ წარმოუდგენია, კერძოდ, არ მიუთითებია იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ანდა განმარტება. ასეთ ვითარებაში კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

1.3. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას მოთხოვნილი ოდენობის პირგასამტეხლოს შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლოს დანიშნულებაა ვალდებულების დარღვევის მინიმალური ზიანის ანგარიშში პირგასამტეხლოს თანხის ჩათვლა. ფუნქციური დანიშნულებით, მინიმალური ზიანი არ წარმოადგენს ფაქტობრივად მიღებული ზიანის სრულ ანაზღაურებას, არამედ ესაა თანხა, რომელიც უზრუნველყოფს კრედიტორის მოთხოვნის მინიმალურ დაკმაყოფილებას, სწორედ ამითაა გამართლებული პირგასამტეხლოს სახელშეკრულებო ბუნება, ანუ პირგასამტეხლოს დაკისრებისათვის სავალდებულოა მხარეთა მიერ შესაბამისი ფორმით შეთანხმების მიღწევა, რაც რეგულირებულია სამოქალაქო კოდექსის 418-ე მუხლის მე-2 ნაწილით.

1.4. განსხვავებით ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან, რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არ საჭიროებს მხარეთა წინასწარი შეთანხმების არსებობას, პირგასამტეხლო ყოველთვის სახელშეკრულებო პირობად გვევლინება. ზიანის ანაზღაურების სახელშეკრულებო პირობის ერთადერთი გამონაკლისია ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისას პროცენტზე შეთანხმება (სკ-ის 403-ე მუხლი), თუმცა ეს შემთხვევა არ ვლინდება.

1.5. რაც შეეხება თ.ს.ს–ს მითითებას, რომ პირგასამტეხლოს ოდენობა ნების თავისუფალი გამოვლენით მიღწეული შედეგია, პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გარანტირებული მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი ითვალისწინებს სასამართლოს ჩაურევლობას მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებში, თუმცა მატერიალური სამართლის - სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის დათქმა, რომ სასამართლოს შეუძლია საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო, მოპასუხის შესაგებლის არსებობისას, ლეგიტიმურს ხდის პირგასამტეხლოს ოდენობის შეფასებას სასამართლოს მიერ, რაც არ შეიძლება განვიხილოთ საპროცესო დარღვევად, თავის მხრივ, ნორმა განსაზღვრავს, რომ პირგასამტეხლოს სამართლიანი ოდენობა სასამართლომ უნდა დაადგინოს საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, რაც არ შეიძლება განმარტებულ იქნეს იმგვარად, რომ პირგასამტეხლოს განსაზღვრისათვის უნდა არსებობდეს სპეციალური მტკიცებულება, იგი გონივრული განსჯის შედეგია და ამოსავალ პრინციპს წარმოადგენს როგორც დარღვეული ვალდებულების ხასიათი, ისე კრედიტორისა და მოვალის ინტერესთა თანაფარდობა.

1.6. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიებასთან დაკავშირებით პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199¹ მუხლზე, რომლის თანახმადაც, სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, სარჩელის განუხილველად დატოვების ან საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აუქმებს ამ სარჩელთან დაკავშირებით გამოყენებულ უზრუნველყოფის ღონისძიებას, რაც საჩივრდება ამ გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი წესით. მხარეთა მორიგების შემთხვევაში სასამართლო აუქმებს უზრუნველყოფის ღონისძიებას, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმდებიან.

დასახელებული ნორმის დისპოზიციის, აგრეთვე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2014 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით 10 000 ლარის გადახდის უზრუნველსაყოფად ყადაღა დაედო მოპასუხის არაერთ სატრანსპორტო საშუალებას, ხოლო სარჩელი საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული მხოლოდ 1 000 ლარის ნაწილში, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად გააუქმა ყადაღა შემდეგ მოძრავ ნივთებზე: „კია რიო“ (ჰეტჩბეკი), ვინი (KNADN512AE6286301), სახ. #FFT-…; ბ) „კია რიო“ (ჰეტჩბეკი), ვინი (KNADN512AE6286299), სახ. #FFT-…..

1.7. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არ აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან პირგასამტეხლოს შემცირების თაობაზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა, ხოლო გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის თაობაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებისაგან (იხ. სუსგ №ას-921-960-2011 25 ნოემბერი, 2011 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ.ს.ს–ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ს.ს–ს საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური