საქმე №ას-17-14-2015 01 ივლისი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორები: 1. თ. ხ.-ი
2. ბმა „ე. პ.-ი“, ვ. წ.-ე, ი. ა.-ე, მ. ბ.-ე, მ. შ.-ე, ჯ. ჯ.-ე, ვ. ქ-ე, ლ. გ.-ა
მოწინააღმდეგე მხარე - ლ. პ.-ე
მოპასუხეები სარჩელში - მ. ფ.-ე, თ. დ.-ე, თ. ნ.-ე
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ლ. პ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ხ.-ის, ბმა „ე. პ.-ის“, ვ. წ.-ის, ი. ა.-ის, მ. ბ.-ის, მ. შ.-ის, ჯ. ჯ.-ის, ვ. ქ-ისა და ლ. გ.-ას მიმართ ამხანაგობა „ე. პ.-ის“ 2008 წელის 4 ნოემბრის №10 ოქმის, 2009 წლის 10 აგვისტოს №10 ოქმის, 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 ოქმის მთლიანად ბათილად ცნობის, მ. ბ.-ისათვის, ი. ა.-ისათვის და მ. შ.-ისათვის საკუთრებაში სხვენის გადაცემის ნაწილში 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმის ბათილად ცნობის, ასევე, ამავე ამხანაგობის 2008 წლის 6 აპრილის №4 ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალბინიან სახლში ჩამოყალიბებულია ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ი“. ამხანაგობის თავმჯდომარემ შეადგინა 2008 წელის 4 ნოემბრის №10, 2009 წლის 10 აგვისტოს №10, 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 და 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 კრების ოქმები და მრავალსართულიანი სახლის სხვენი გადასცა ამხანაგობის რამდენიმე წევრს.
აღნიშნული ოქმების საფუძველზე ამხანაგობის წევრ თ. ხ.-ს, ვ. წ.-ეს, ი. ა.-ეს, მ. ფ.-ეს, ლ. გ.-ას, ჯ. ჯ.-ეს, თ. დ.-ეს, ვ. ქ-ეს, ქ. ჩ.-ს, მ. შ.-ეს და მ. ბ.-ეს საკუთრებაში გადაეცათ საცხოვრებელი სახლის სხვენი.
მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ კრების ოქმები ეწინააღმდეგება კანონს, რადგანაც სხვენის საკუთრებაში გადაცემასთან დაკავშირებით ამხანაგობის წევრებისათვის არ უცნობებიათ კრების ჩატარების თარიღი და ადგილი, დღის წესრიგი, არ მოუწევიათ კრება, არ განხილულა კრებაზე სხვენის გადაცემის საკითხი. შესაბამისად, სხვენის გადაცემასთან დაკავშირებით მოსარჩელესა და ამხანაგობის სხვა წევრებს სხვენის გადაცემის თაობაზე ნება არ გამოუხატავთ. კრება ასევე არ ჩატარებულა 2008 წლის 6 აპრილსაც. ამხანაგობის წევრებს არ გამოუხატავთ ნება ცალკეული პირების მიერ არც მანსარდის მოწყობაზე.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ კრების ოქმების შინაარსი არ შეესაბამება სინამდვილეს. ამავდროულად, ამხანაგობამ განკარგა საერთო საკუთრების ის ქონება, რაც ნაწილობრივ მის საკუთრებას შეადგენდა. ლ. პ.-ის ნების გვერდის ავლით უკანონოა საერთო სარგებლობის ქონების განკარგვაც.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ გასაჩივრებული კრების ყველა ოქმი შედგენი. კანონიერად. კრების მოწვევის შესახებ ამხანაგობის თავჯდომარე ერთი კვირით ადრე სადარბაზოში აკრავდა საინფორმაციო ბარათებს, სადაც მითითებული იყო კრების ჩატარების თარიღი, დრო და ადგილი. სადავო კრება ჩატარდა დანიშნულ დროს და მიიღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის კონკრეტული წევრებისათვის სხვენის გადაცემისა და მასში მანსარდის მოწყობის შესახებ. თითოეულ კრებაზე მოწვეული იყო ლ. პ.-ეც. მან მიიღო კრებაში მონაწილეობა და წერილობით გამოხატა თანხმობა სხვენის გადაცემისა და მანსარდის მოწყობის თაობაზე.
ამასთან, მოპასუხეებმა მიიჩნიეს, რომ ლ. პ.-ის სადავო კრების ოქმების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. სადავო სხვენს წლების განმავლობაში ფლობდნენ მოპასუხეები, რაც მათ მართებულად გადაეცათ. ლ. პ.-ე არ ფლობდა სხვენის რომელიმე ნაწილს, შესაბამისად, კრების ოქმის ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც კი, იგი სხვენზე საკუთრების უფლებას ვერ მოიპოვებს.
მოპასუხეებმა ასევე მიუთითეს სარჩელის ხანდაზმულობაზე და განმარტეს, რომ სადავო კრების ოქმები შედგენი. 2008-09 წლებში. მას შემდეგ გასულია სამ წელზე მეტი დრო. მოსარჩელეს ამ ვადაში კრების ოქმები სადავოდ არ გაუხდია, რითაც მან გაუშვა მათი გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 08 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ.პ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 10 აგვისტოს №10 და ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 4 ნოემბრის №10 კრების ოქმები სრულად, ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 კრების ოქმი ბათილად იქნა ცნობილი მ. ბ.-ისათვის, ი. ა.-ისათვის და მ. შ.-ისათვის სხვენის გადაცემის ნაწილში, ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 6 აპრილის №4 კრების ოქმი ბათილად იქნა ცნობილი მანსარდის მოწყობაზე თანხმობის გაცემის შესახებ ჯ. ჯ.-ის, ვ. წ.-ის, თ. ხ.-ის, ფ. დ.-ის, მ. ბ.-ის, მ. შ.-ის, ვ. ქ-ისა და ი. ა.-ის მიმართ, ლ. პ.-ის სარჩელი ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 6 აპრილის, მანსარდის მოწყობაზე თანხმობის გაცემის შესახებ №4 კრების ოქმის ბათილად ცნობის თაობაზე თ. დ.-ის, მ. ფ.-ის, ქ.- ჩ.-ის და თ. ლ.-ის მიმართ, ასევე, ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გადაწყვეტილება გასაჩივრებულია ლ. პ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში, ხოლო იმ ნაწილში რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იგი გასაჩივრებული არ არის და შესულია კანონიერ ძალაში (ლ. პ.-ის სარჩელი ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 6 აპრილის, მანსარდის მოწყობაზე თანხმობის გაცემის შესახებ №4 კრების ოქმის ბათილად ცნობის თაობაზე თ. დ.-ის, მ. ფ.-ის, ქ.- ჩ.-ის და თ. ლ.-ის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა უსაფუძველობის გამო, ლ.პ.-ის სარჩელი ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძველობის გამო. მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში).
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალ ბინიან სახლში ჩამოყალიბებულია ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ი“. მხარეები არიან ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ის“ ამხანაგობის წევრები. მათ ამავე მისამართზე საკუთრებაში გააჩნიათ უძრავი ქონებები.
სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა ის გარემოება, რომ ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე სახლს გააჩნია სხვენი, რაც საჯარო რეესტრში დარეგისტრირებულია თ. ხ.-ის, ვ. წ.-ის, ი. ა.-ის, მ. ფ.-ის, ლ. გ.-ას, მ. შ.-ეს, ჯ. ჯ.-ის, თ. დ.-ის, ვ. ქ-ის და ქ.- ჩ.-ის საკუთრებად.
ქ. ჩ.-ი გარდაცვლიია და მისი მემკვიდრეა თ. ნ.-ე. სხვენის საკუთრებად რეგისტრაციის საფუძველია 2008 წელის 4 ნოემბრის №10 ოქმი, 2009 წლის 7 ივნისის №1 ოქმი, 2009 წლის 10 აგვისტოს №10 ოქმი, 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 ოქმი და 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმი.
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ის“ წევრებს ქ. ჩ.-ს და მ. ფ.-ეს, ამხანაგობის სხვა წევრების მსგავსად, სურვილი ჰქონდათ, მათ მფლობელობაში არსებული სხვენი მიეღოთ საკუთრებაში. მათ მიმართეს ლ.პ.-ეს და მოსთხოვეს წერილობით დაეფიქსირებინა თანხმობა ქ. ჩ.-სა და მ. ფ.-ისათვის მათ მფლობელობაში არსებული სხვენის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. ლ. პ.-ემ წერილობით თანხმობა განაცხადა მათთვის სხვენის საკუთრებაში გადაცემაზე. დასახელებული ფაქტი ლ. პ.-ეს სადავოდ არ გაუხდია.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. ხ.-მა, ვ. წ.-ემ, ი. ა.-ემ, მ. ფ.-ემ, ლ. გ.-ამ, მ. შ.-ემ, ჯ. ჯ.-ემ, თ. დ.-ემ, ვ. ქ-ემ და ქ. ჩ.-მა სხვენის საკუთრებად დარეგისტრირების შემდეგ მიიღეს მანსარდების მოწყობის ნებართვა და სხვენში აწარმოეს მანსარდების მშენებლობა. მანსარდის მოწყობის ერთ-ერთი საფუძველია ამხანაგობის 2008 წლის 6 აპრილის №4 ოქმი, რომელშიც მითითებულია, რომ ამხანაგობის წევრებმა თითოეულ მესაკუთრეს ნება დართეს მანსარდის მოწყობაზე.
მხარეებს შორის სადავოა 2008 წლის 6 აპრილს, 2008 წლის 4 ნოემბერს, 2009 წლის 10 აგვისტოს, 2009 წლის 15 აგვისტოს და 2009 წლის 27 დეკემბერს, სხვენის საკუთრებაში გადაცემასთან და მასში მანსარდების მოწყობასთან დაკავშირებით ბინათ მესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ის“ მიერ კრების ჩატარების საკითხი.
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2008 წლის 6 აპრილის კრების №4 ოქმის თანახმად, კრებას დაესწრო 28 წევრი (73,7%), კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრებს – თ. დ.-ეს, მ. ფ.-ეს, ქ.- ჩ.-ს, ჯ. ჯ.-ეს, ვ. წ.-ეს, თ. ხ.-ს, ფ. დ.-ეს, მ. ბ.-ეს, მ. შ.-ეს, ვ. ქ-ესა და ი. ა.-ეს ნება დაერთოთ თავიანთი ბინის თავზე მოაწყონ მანსარდი.
2008 წლის 4 ნოემბრის №10 კრების ოქმში მითითებულია, რომ კრებას ესწრებოდა 38 წევრიდან 29 წევრი (76%.) კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება, ვ. წ.-ეს საკუთრებაში გადაეცეს მისი ბინის ზემოთ არსებული ფართი 76,6 კვ.მ.
2009 წლის 10 აგვისტოს კრების №10 ოქმში მითითებულია, რომ კრებას ესწრებოდა 38 წევრი (100%). კრებამ გადაწყვიტა, თ.ი ხ.-ს საკუთრებაში გადაეცეს 59.8 კვ.მ სხვენი.
2009 წლის 15 აგვისტოს №15 ოქმში მითითებულია, რომ კრებას ესწრებოდა 38 წევრი (100%). კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ მ. ფ.-ეს საკუთრებაში გადაეცეს 94.44 კვ.მ და 31,77 კვ.მ სხვენის ფართი.
2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმის თანახმად, კრებას დაესწრო 33 მესაკუთრე (78,5%). საოქმო გადაწყვეტილებით მ. ბ.-ეს, ი. ა.-ეს, თ. ლ.-ეს და მ. შ.-ეს საკუთრებაში გადაეცათ სხვენის ფართი.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კრების ჩატარების თარიღის, ადგილის, დროისა და დღის წესრიგის შესახებ წინასწარ ინფორმირება ამხანაგობის წევრების კრებაზე მოწვევის, კრების ჩატარებისა და გადაწყვეტილების მიღებაში მათი მონაწილეობის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეებს ეკისრებოდათ, კერძოდ, მათ უნდა ემტკიცებინათ, რომ შეტყობინება კრების შესახებ მოსარჩელეს და სხვა წევრებს ჩააბარეს პირადად ან შეტყობინება გაავრცელეს საჯაროდ. ასევე, ამხანაგობის წევრებს წინასწარ აცნობეს კრების ჩატარების ადგილი, დრო, თარიღი და დღის წესრიგი. აგრეთვე, ფაქტობრივი გარემოება უშუალოდ კრების ჩატარებისა და ამ კრებაზე კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღების შესახებ.
სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ, ზეპირად განმარტა, რომ თითოეული კრების თარიღის, ადგილის დროისა და დღის წესრიგის შესახებ ინფორმაცია წინასწარ ერთი კვირით ადრე გამოაკრა სადარბაზოში, ამხანაგობის წევრები მოიწვია კრებაზე და ამხანაგობამ გადაწყვეტილება მიიღო კრებაზე.
მოპასუხეებმა კრების მოწვევის, ამხანაგობის წევრების ინფორმირებასა კრების ჩატარებასთან დაკავშირებით წარმოადგინეს წერილობითი თანხმობა, რომლითაც ლ.პ.-ემ თანხმობა განაცხადა ქ. ჩ.-ისა და მ.ფ.-ის მიერ სხვენის საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე.
მოწმეებმა – ნ. ბ.-ემ, ვ. ქ.-მა, ა. ძ.-ემ და ქ.ვ.-მა განმარტეს, რომ ამხანაგობა „ე. პ.-ი“ პრობლემატურ საკითხებზე ატარებდა კრებებს და პრობლემურ საკითხებზე იღებდა გადაწყვეტილებებს. ასევე, დაადასტურეს, რომ ისინი მონაწილეობდნენ ამხანაგობის კრებაზე სხვენის გადაცემისა და მანსარდების მოწყობასთან დაკავშირებული საკითების განხილვაში. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით მათთვის უცნობი იყო ის გარემოება იყვნენ თუ არა ლ.პ.-ე და სხვა წევრები კრებაზე მიწვეული და მონაწილეობდნენ თუ არა სადავო გადაწყვეტილებათა მიღებაში.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა ვერ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ კრების დღის წესრიგის შესახებ გამოკრული იყო სადარბაზოში, ამხანაგობის ყველა წევრი მიწვეული იყო კრებაზე და მათ მიეცათ საკუთარი მოსაზრების გამოხატვის საშუალება. ზოგადად კრების ჩატარების ფაქტი სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია. მოწმეთა და მოპასუხეთა (სულ, 15 პირი) განმარტებებზე დაყრდნობით სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ 2008 წლის 6 აპრილს, 2008 წლის 4 ნოემბერს, 2009 წლის 10 აგვისტოს, 2009 წლის 15 აგვისტოს და 2009 წლის 27 დეკემბერს ამხანაგობამ ჩაატარა კრება. მას ესწრებოდნენ ამხანაგობის რიგი წევრები, მაგრამ ამ კრებებს ლ. პ.-ე არ ესწრებოდა. არ დადასტურდა, რომ ლ. პ.-ე და ზოგიერთი სხვა წევრი მიწვეული იყვნენ კრებაზე, ეცნობათ დღის წესრიგი, კრების ჩატარების ადგილი და დრო.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ლ. პ.-ის ზემოთ დასახელებული თანხმობა (ქ. ჩ.-ისა და მ.ფ.-ის მიერ სხვენის საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე) არ ასახავდა კრების დანიშვნას, დღის წესრიგს, ამხანაგობის წევრების კრებაზე მიწვევას და ამხანაგობის კრების ჩატარებას. ეს თანხმობა შეიცავდა მოსარჩელის ნების გამოვლენას მ.ფ.-ისა და ქ. ჩ.-ისათვის სხვენის გადაცემის შესახებ. ამ თანხმობით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ნება გამოავლინა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული სხვენის ნაწილის ქ.ჩ.-ისათვის და მ.ფ.-ისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. სხვა ინფორმაციას დასახელებული დოკუმენტი არ შეიცავდა, ამიტომ იგი არ გამოდგებოდა სხვა წევრებისათვის სხვენის ფართის გადასაცემად ლ. პ.-ის სხდომაზე მოწვევის ან ნების გამოვლენის მტკიცებულებად.
სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი, მე-5 მუხლებით და უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალბინიან სახლში ჩამოყალიბებულია ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ი“. ამხანაგობას საკუთრებაში გააჩნდა სხვენი. 2008-09 წლის პერიოდამდე იგი განკარგული არ იყო და „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრების საერთო საკუთრებას.
სააპელაციო სასამართლოს მითითებით ზემოხსენებული სხვენები განიკარგა 2008 წლის 4 ნოემბრის, 2009 წლის 27 ივნისის, 2009 წლის 10 აგვისტოს, 2009 წლის 15 აგვისტოს და 2009 წლის 27 დეკემბრის კრების ოქმით, რომლითაც ისინი საკუთრებაში გადაეცათ თ. ხ.-ს, ვ. წ.-ეს, ი. ა.-ეს, მ. ფ.-ეს, ლ. გ.-ას, ჯ. ჯ.-ეს, თ. დ.-ეს, ვ. ქ-ეს, ქ.- ჩ.-ს, მ. შ.-ეს და მ. ბ.-ეს. 2008 წლის 6 ნოემბრის ოქმით კი, მათ ნება დაერთოთ მანსარდის მოწყობაზე.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ძირითადად სადავო საკითხია ამხანაგობის კრების ოქმების კანონიერება.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სასამართლომ სწორად განმარტა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარის არჩევის, ამხანაგობის ქონების განვითარების, მათ შორის, გასხვისების საკითხი უნდა გადაწყდეს იმ წესის მიხედვით, რაც ამხანაგობის წესდებითაა დადგენილი. წესდების მიღება ამხანაგობის უფლებამოსილებაა. დასახელებულ შემთხვევაში ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ს“ წესდება მიღებული აქვს. ამხანაგობის დებულება კანონისაგან განსხვავებულ წესებს არ ადგენს, ამიტომ ამხანაგობის ქონების განკარგვის დროს გამოყენებული უნდა იქნას წესდებისა და კანონის მეხუთე თავით დადგენილი წესები.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტისა და მეშვიდე პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ მესამე პირებთან ურთიერთობაში ამხანაგობის სახელით გამოდის ამხანაგობის თავმჯდომარე. იგი უზრუნველყოფს, ამხანაგობის მიზნების შესაბამისად, ამხანაგობის მართვას, მას უფლება აქვს, ამხანაგობის სახელით მხარედ გამოვიდეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების გასხვისებისას, გაქირავებისას, იჯარით გაცემისას, დაგირავებისას, აგრეთვე სერვიტუტისა თუ სხვაგვარი უფლებით სხვა პირებისათვის გადაცემისას, მაგრამ ამხანაგობის ძირითად საკითხებზე თავმჯდომარე ამხანაგობას მართავს ამხანაგობის წევრებთან შეთანხმებით. ამხანაგობის წევრები კი გადაწყვეტილებას იღებენ საერთო კრებაზე, მათ შორის ამხანაგობის ქონების გასხვისებისათვის კანონის 26-ე მუხლის მეშვიდე პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტით კრების გადაწყვეტილებაა საჭირო.
დასახელებულ შემთხვევაშიც იმისათვის, რომ თ. ხ.-ს, ვ. წ.-ეს, ი. ა.-ეს, მ. ფ.-ეს, ლ. გ.-სას, ჯ. ჯ.-ეს, თ. დ.-ეს, ვ. ქ-ეს, ქ.-ჩ.-ს, მ. შ.-ეს და მ. ბ.-ეს შეეძინა ამხანაგობის საერთო საკუთრების სხვენი საჭირო იყო, ამხანაგობას გამოეხატა ნება ქონების მასზე გადაცემის შესახებ.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი და მეოთხე პუნქტების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ კრების მოწვევისა და ჩატარების პროცესში სავალდებულოა ამხანაგობის წევრთა ინფორმირება განსახილველი საკითხების შესახებ. ინფორმირების მიზანია მხარეთა სათანადო მომზადება ამხანაგობის წინაშე დასმულ საკითხთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მისაღებად. ასეთი ინფორმირება დასაშვებია მხოლოდ წერილობითი ფორმით. დასახელებული კრების შემთხვევაშიც ამხანაგობის წევრები ინფორმირებული უნდა ყოფილიყვნენ დღის წესრიგის შესახებ. დღის წესრიგთან დაკავშირებით ამხანაგობის წევრთა ინფორმირება სავალდებულოა. კრების შესახებ ინფორმაციის მიწოდების ფორმა სხვადასხვაგვარია. ფორმას პრინციპული მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარია ამხანაგობის წევრმა იცოდეს კრების შესახებ, იცოდეს რა საკითხი იხილება და სად და როდის ტარდება კრება. ამხანაგობის ინფორმირება დასაშვებია საჯარო შეტყობინებითაც. კერძოდ, თუ დღის წესრიგის, კრების თარიღისა და ადგილის შესახებ ინფორმაცია თითოეულ წევრისათვის პერსონალურად გადაცემული არ იქნება, მაშინ ინფორმაცია კრების ჩატარების ადგილისა და თარიღის, ასევე დღის წესრიგის შესახებ უნდა განთავსდეს თვალსაჩინო ადგილას. თუ კრების დღის წესრიგის, დროისა და ადგილის შესახებ შეტყობინება გამოკრული იქნებოდა თვალსაჩინო ადგილას, სასამართლო ჩათვლიდა, რომ ამხანაგობის წევრები კრებისა და განსახილველი საკითხების შესახებ გაფრთხილებული იყვნენ კანონით დადგენილი წესით. ანალოგიურად უნდა ჩატარებულიყო კრება 2008 წლის 4 ნოემბერს, 2008 წლის 6 ნოემბერს, 2009 წლის 27 ივნისს, 2009 წლის 10 აგვისტოს, 2009 წლის 15 აგვისტოს და 2009 წლის 27 დეკემბერსაც.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხეს ამხანაგობის წევრები კრებაზე არ მიუწვევია კანონით დადგენილი წესით და მათთვის არ გაუცვნია დღის წესრიგი. მოპასუხეებმა განმარტეს, რომ მათ გაკრული ჰქონდა დღის წესრიგი სადარბაზოში.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებს უნდა ემტკიცებინათ ის გარემოება, რომ ამხანაგობის წევრები გაფრთხილებული იყვნენ დღის წესრიგის, კრების ჩატარების დროისა და ადგილის შესახებ, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულება მათ არ წარმოუდგენიათ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არც ის გარემოება იქნა დადასტურებული, რომ კრების დღის წესრიგის, ადგილისა და დროის შესახებ ინფორმაცია გამოკრული იყო. ამიტომ, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხეთა განმარტება და მიიჩნია, რომ კრების დღის წესრიგის თაობაზე ამხანაგობის წევრები არ ყოფილან ინფორმირებული, ისინი კრებაზე კანონით დადგენილი წესით მიწვეული არ იყვნენ. ამხანაგობის ყველა წევრი, მათ შორის, მოსარჩელე მიწვეული არ იყო და მას კრებისა და დღის წესრიგის შესახებ ინფორმაცია არ ჰქონდა.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის, 28-ე მუხლის 4-5-ე პუნქტების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სახლის სხვენი წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას. მასში მოსარჩელის წილიც იგულისხმება. ანუ სხვენი წარმოადგენს არა მხოლოდ მოპასუხეთა საკუთრებას, არამედ იგი მოსარჩელის საკუთრებაცაა. როგორც უძრავი, ასევე მოძრავი ნივთების გასხვისების უფლება აქვს მხოლოდ მესაკუთრეს. განკარგვა საკუთრების უფლების ერთ-ერთი კომპონენტია და მისი გამოყენების უფლება აქვს მხოლოდ მესაკუთრეს. მესაკუთრის უფლების დაცვის მიზნით, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტით დაადგინა ამხანაგობის საერთო საკუთრების განკარგვის კონკრეტული წესი, კერძოდ საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, აუცილებელია ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა.
სადავო ფართი საერთო საკუთრებიდან იქცა ინდივიდუალურ საკუთრებად, რამაც გავლენა მოახდინა საერთო ქონების ოდენობაზე, თანამესაკუთრეთა წილზე და მის გამოყენებაზე. ასეთ განვითარებას კი, ესაჭიროება ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა, რაც სადავო შემთხვევაში, დაცული არ ყოფილა. თუ რომელიმე წევრი არ იქნება თანახმა ასეთ განვითარებაზე, მაშინ ამხანაგობას არ ექნება უფლება, დაადგინოს ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც შეცვლის ამხანაგობის საერთო ქონების მოცულობას.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობის სხვენის გასხვისება ამხანაგობის ისეთი განვითარებაა, რომელიც ცვლის ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს მის განვითარებაზე. სხვენის გასხვისების ან მანსარდის მოწყობის საკითხის გადაწყვეტისას აუცილებელი იყო მოსარჩელის კრებაზე მიწვევა და დათანხმებოდა ამხანაგობის საერთო ქონების გასხვისებაზე მისი თანხმობა. ასეთი ნება მოსარჩელეს არ გამოუხატავს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, წინამდებარე შემთხვევაზე არ ვრცელდება ამავე კანონის 28-ე მუხლის 5-ე ნაწილის პირობა.
სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილება წარმოადგენს მრავალმხრივ გარიგებას, რომელიც უნდა შეესაბამებოდეს კანონს.
საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ანალიზით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმი, რომლითაც სხვენი საკუთრებაში გადაეცათ მ. ბ.-ეს, თ. ლ.-ეს, ი. ა.-ესა და მ. შ.-ეს, ეწინააღმდეგება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონს, კერძოდ, კრებაზე განსახილველი დღის წესრიგი ამხანაგობის წევრებს, მათ შორის ლ. პ.-ეს, არ ეცნობათ წერილობით, კრებას არ ესწრებოდა ლ. პ.-ე და სხვა წევრები, სულ – 21.5%, დასახელებულ პირებს არ გამოუხატავთ ნამდვილი ნება სადავო ფართის საერთო საკუთრებიდან მ. ბ.-ის, თ. ლ.-ის, ი. ა.-ისა და მ. შ.-ის ინდივიდუალურ საკუთრებად გადაცემის შესახებ. მიუხედავად ასეთი ნების გამოხატვის არარსებობისა, ქონება მაინც გასხვისდა, რამაც გავლენა მოახდინა საერთო ქონების ოდენობაზე, თანამესაკუთრეთა წილზე და მის გამოყენებაზე. ასეთ გასხვისებას სჭირდება ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ იყო. ამ და სხვა საკითხების დაუცველობა კი, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოადგენს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ისეთ არსებით დარღვევას, რომელიც ქმნის კრების ოქმის ბათილად ცნობის საფუძველს.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობის 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმი ეწინააღმდეგება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილ წესს და იგი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა 2009 წლის 27 დეკემბრის №2 ოქმის ბათილად ცნობას მ. ბ.-ის, ი. ა.-ისა და მ. შ.-ის ნაწილში. მოსარჩელე არ მოითხოვდა თ. ლ.-ის ნაწილში ოქმის ბათილად ცნობას. ამიტომ სასამართლო ვერ გასცდებოდა მოთხოვნის ფარგლებს და შეფასებას ვერ მისცემდა ოქმის კანონიერებას მის ნაწილში. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დასახელებული ოქმის ბათილად ცნობა მ. ბ.-ის, ი. ა.-ისა და მ. შ.-ისათვის სხვენის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში კანონიერია.
ამხანაგობამ 2008 წლის 4 ნოემბრის კრებაზე მიიღო გადაწყვეტილება და ვ. წ.-ეს საკუთრებაში გადასცა მისი ბინის ზემოთ არსებული ფართი 76,6 კვ.მ. 2009 წლის 10 აგვისტოს კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება და თ.ი ხ.-ს საკუთრებაში გადაეცა 59.8 კვ.მ სხვენი.
სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ, როგორც 2008 წლის 4 ნოემბრის, ასევე 2009 წლის 10 აგვისტოს ოქმი ეწინააღმდეგება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონს, კერძოდ, კრებაზე განსახილველი დღის წესრიგი, ამხანაგობის წევრებს, მათ შორის ლ.პ.-ეს არ ეცნობათ წერილობით. კრებას არ ესწრებოდა ლ. პ.-ე და სხვა წევრები, პ.- შემთხვევაში 24%, მეორე შემთხვევაში კი, – კონკრეტულად ლ. პ.-ე. მათ არ გამოუხატავთ ნამდვილი ნება, სადავო ფართის საერთო საკუთრებიდან ვ. წ.-ისა და თ. ხ.-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, რამაც გავლენა მოახდინა საერთო ქონების ოდენობაზე, თანამესაკუთრეთა წილზე და მის გამოყენებაზე. საერთო ქონების გასხვისებას სჭირდება ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა, რაც ამ შემთხვევაში, დაცული არ არის. ამ და სხვა საკითხების დაუცველობა კი, საქმის განმხილველი სასამართლოს მოსაზრებით, წარმოადგენს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ისეთი არსებით დარღვევას, რომელიც კრების ოქმის ბათილად ცნობის საფუძველია.
სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელემ სადავოდ გახადა სხვენში მანსარდის მოწყობასთან დაკავშირებით ამხანაგობის 2008 წლის 6 აპრილის №4 ოქმის კანონიერება. სასამართლომ დაადგინა, რომ 2008 წლის 6 აპრილის კრების №4 ოქმით ამხანაგობის წევრებს თ. დ.-ეს, მ. ფ.-ეს, ქ.- ჩ.-ის, ჯ. ჯ.-ეს ვ. წ.-ეს, თ. ხ.-ს, ფ. დ.-ეს, მ. ბ.-ეს, მ. შ.-ეს, ვ. ქ-ეს და ი. ა.-ეს ნება დაერთოთ, თავიანთი ბინის თავზე მოაწყონ მანსარდა.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მანსარდის მოწყობა, სხვენის გასხვისების მსგავსად საერთო ქონების ისეთივე განვითარებაა, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ამ ნებართვის შემდეგ კონკრეტულმა პირებმა მანსარდი უნდა მოაწყონ არა ამხანაგობისათვის, არამედ თავისთვის. საერთო ქონების ამდაგვარი განვითარება საჭიროებს ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობას. დასახელებულ შემთხვევაში კრებას არ ესწრებოდა ლ. პ.-ე და ამხანაგობის წევრთა 26.3%. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლმა მსგავსი გარიგებისათვის დაადგინა კონკრეტული წესი, კერძოდ, ყველა მესაკუთრის თანხმობა. აღნიშნულ შემთხვევაში ამხანაგობას გადაწყვეტილების მიღების დასახელებული წესი დაცული არ აქვს, რის გამოც იგი ბათი..
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ თ. ლ.-ის, ქ.- ჩ.-ის, მ. ფ.-ისა და თ. დ.-ისათვის მანსარდის მოწყობაზე ნებართვის გაცემის გარიგების ბათილად ცნობა ლ.პ.-ის საკუთრების უფლების აღდგენის კანონიერ გზას არ წარმოადგენს. ასევე ქ.- ჩ.-ისა და მ. ფ.-ის ნაწილში 2008 წლის 6 აპრილის კრების №4 ოქმის ბათილად ცნობით მოსარჩელის საკუთრების უფლება არ აღსდგება, რის გამოც ამ ნაწილში სარჩელი სწორად არ დაკმაყოფილდა (თუმცა იგი ამ ნაწილში მხარეთა მიერ არ გასაჩივრებულა).
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებითაც და განმარტა, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პ.-ი ნაწილის შესაბამისად, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის გათვალისწინებით კანონმდებელმა დააწესა ხანდაზმულობის ვადები. მისი მიზანია უსასრულო მოთხოვნების გარკვეულ სისტემაში მოყვანა. დაინტერესებულმა პირმა კანონით გათვალისწინებულ ვადებში უნდა მოითხოვოს დარღვეული უფლებების აღდგენა. ხანდაზმულობის ვადის დაუცველობა დაინტერესებულ პირებს უზღუდავთ სარჩელის წარმოდგენის გზით უფლებების აღდგენის შესაძლებლობას. ხანდაზმულობის ვადა არის დროის ის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაშიც პირს ეძლევა სამართლებრივი შესაძლებლობა, დაიცვას საკუთარი უფლებები და ინტერესები.
სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პ.-ი ნაწილისა და 130-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობა არ არის აბსტრაქტული სამართლებრივი კატეგორია. კანონმდებლობა ითვალისწინებს მისი დაწყებისა და დამთავრების დროის მონაკვეთს. ხანდაზმულობა იწყება მაშინ, როცა უფლებამოსილმა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის თაობაზე.
მოსარჩელეს გასაჩივრებული აქვს 2008-2009 წლების ამხანაგობის კრების ოქმები. მას ამ გარიგების წინააღმდეგ დავის უფლება ჰქონდა 6 წლის განმავლობაში. სარჩელი აღძრულია 2013 წლის 12 სექტემბერს. 2008 წლიდან 2013 წლის 12 სექტემბრამდე 6 წელზე მეტი დრო არ გასულა, შესაბამისად, სარჩელი ხანდაზმულად ვერ ჩაითვლება.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ბმა „ე. პ.-მა“, ვ. წ.-ემ, ი. ა.-ემ, მ. ბ.-ემ, მ. შ.-ემ, ჯ. ჯ.-ემ, ვ. ქ-ემ და ლ. გ.-ამ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 443-ე მუხლიდან გამომდინარე, არ არსებობდა ერთი მოსამართლის მიერ საქმის ერთპიროვნულად განხილვის საფუძველი.
მხარემ აღნიშნა, რომ სასამართლომ უგულებელყო და არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი რიგი მტკიცებულებები, მხედველობაში არ მიიღო მოპასუხეთა ახსნა-განმარტებები და მოწმეთა ჩვენებები კრების მომზადებისა და ჩატარების პროცედურულ საკითხებზე. ასევე, ვ. ქ.-ისა და ნ. ბ.-ის ჩვენებები იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე ესწრებოდა ამხანაგობის ყველა კრებას, მოპასუხე ი.ა.-ის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მასალები იმის თაობაზე, რომ მოპასუხეები მრავალი წლის განმავლობაში ფაქტობრივად ფლობდნენ სადავო სხვენის ფართებს. მოპასუხეთა ნაწილი მანსარდების მშენებლობას აწარმოებდა 2008 წლიდან, ი. ა.-ე კი – 1992 წლიდან. მოსარჩელისათვის იმთავითვე ცნობილი იყო მოპასუხეთა მიერ სულ ცოტა 2008 წლიდან მანსარდების მშენებლობის შესახებ. ყოველივე აღნიშნულ საკითხებზე მსჯელობისა და შეფასების გარეშე გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთება არასრულია და, შესაბამისად, მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა მისი შუამდგომლობა ლ. გ.-ას არასათანადო მოპასუხედ ცნობის შესახებ და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა1“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, მის მიმართ საქმის წარმოება უნდა შეეწყვიტა დავის საგნის არარსებობის გამო. აღნიშნული შუამდგომლობის დაუკმაყოფილებლობით, სასამართლომ მხარეს დაუკარგა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოწმის ჩვენება და ხელყო მხარეთა შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპები.
მართალია, პ.-ი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოებმა მიუთითეს, რომ მოწმისა და მხარის განმარტებებს ერთნაირი იერარქიული ძალა აქვს, თუმცა, მხარის განმარტებით, მოწმის ჩვენებას სასამართლოს შინაგანი რწმენის ფორმირებისთვის უფრო მეტი ძალა აქვს, ვიდრე საქმის შედეგით აშკარად დაინტერესებული მხარის განმარტებას. ლ. გ.-ა არ უნდა ყოფილიყო ლ.პ.-ის სარჩელის მოპასუხე, რადგანაც მას ლ.გ.-ას მიმართ რაიმე სახის სასარჩელო მოთხოვნა არ დაუყენებია. ლ.პ.-ე ედავება ამხანაგობა „ე. პ.-ს“ და ამ ამხანაგობის იმ წევრებს, რომელთაც საკუთრებაში აქვთ დარეგისტრირებული სხვენის ფართები. ლ.პ.-ის სასარჩელო მოთხოვნებია ამხანაგობის კრებების ცალკეული ოქმების ბათილად ცნობა და ის გარემოება, რომ ლ. გ.-ა იყო ამ კრებებიდან ორი კრების თავჯდომარე და ერთი კრების მდივანი, არ არის მისი მოპასუხედ ცნობის საფუძველი. სადავო ოქმები ამხანაგობა „ე. პ.-ის“ მიერაა მიღებული, შესაბამისად, თავად ამხანაგობა უნდა იყოს მოპასუხე და არა ცალკეული კრების თავჯდომარე ან მდივანი. მდივნის ან თავმჯდომარის პასუხისმგებლობის საკითხი დადგება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გამოიკვეთება მათი ქმედების ბრალეული ხასიათი.
მხარემ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმეში ჩაბმული იყვნენ სათანადო მოპასუხე, ამდენად, სასამართლოს შეეძლო, შეეწყვიტა ლ. გ.-ას მიმართ საქმის წარმოება მის მიმართ დავის საგნის არარსებობის გამო. მხარის განმარტებით, არსებობს საკანონმდებლო ხარვეზი, ვინაიდან მსგავსი სიტუაციის გადაწყვეტა მოსამართლის დისკრეციულ უფლებადაა დაფიქსირებული. მითითებულ ნორმაში ასახული სასამართლო შესაძლებლობა უნდა შეიცვალეს მის ვალდებულებად. ამ მოსაზრებას განამტკიცებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 256-ე მუხლის მეორე ნაწილი, სადაც კანონმდებელმა ვალდებულება დააკისრა სასამართლოს.
შესაბამისად, ორივე ინსტანციის სასამართლო ვალდებული იყო, დაეკონკრეტებინა, მოპასუხე ლ. გ.-ას რა ნაწილში უნდა შეესრულებინა ვალდებულება, ან სარჩელი არ დაეკმაყოფილებინა მასთან დაკავშირებულ ნაწილში. სააპელაციო სასამართლომ კი ამ საკითხზე მსჯელობას თავი აარიდა.
კასატორების მოსაზრებით, სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, საკუთარი ინიციატივით ეხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტითა და სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით, ვინაიდან მოსარჩელეს საკუთარი პრეტენზია მითითებული ნორმებით არ დაუსაბუთებია. ამდენად, სასამართლომ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით განსაზღვრული შეჯიბრებითობის პრინციპი (მოთხოვნის დასაბუთების ნაწილში) და, შედეგად, გამოიტანა არაკანონიერი გადაწყვეტილება.
კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სადავო გადაწყვეტილებების მიღებისას დაცულ იქნა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის, 28-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, 27-ე მუხლისა და წესდებით დადგენილი მოთხოვნები. კრებები იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი, რადგან მათ ესწრებოდა ამხანაგობის წევრთა 2/3 და გადაწყვეტილებები მიიღებოდა ერთხმად, ვინაიდან იმ წევრებისათვის, რომლებიც არ გამოცხადდნენ ამხანაგობის კრებებზე, ცნობილი იყო კრებების დღის წესრიგი და კრებაზე გამოუცხადებლობით ისინი დაეთანხმნენ დღის წესრიგით გაცხადებულ ყველა საკითხს. მათ რომ ამხანაგობის სხვა წევრებისაგან განსხვავებული პოზიცია ჰქონოდათ, ისინი აუცილებლად გამოცხადდებოდნენ ამ კრებებზე და დააფიქსირებდნენ საკუთარ პოზიციას. გარდა ამისა, 2008-2009 წლების შემდეგ მათ საკმარისი დრო ჰქონდათ, რათა გაერკვიათ კრებებზე გადაწყვეტილი საკითხების ბედი, თუკი მართლაც გააჩნდათ საწინააღმდეგო შეხედულებები და, რაიმე მიზეზის გამო, ვერ მოახერხეს რომელიმე კრებაზე დასწრება.
კასატორთა განმარტებით, სასამართლომ უგულებელყო „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლი და მის განმარტებასთან დაკავშირებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკა, კერძოდ, თუკი დგინდება ამხანაგობის რომელიმე წევრის მიერ საერთო საკუთრების ფართის ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი, ამ ფართის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადასაცემად მოქმედებს აღნიშნული კანონის მე-4 მუხლით დადგენილი წესი და ამხანაგობის წევრები ამ საკითხზე გადაწყვეტილებას იღებენ კრებაზე ამხანაგობის წევრთა 2/3 დასწრებით. ამ საკითხთან დაკავშირებით უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ განჩინებებში და გადაწყვეტილებებში გარკვევით არის დაფიქსირებული, რომ ფაქტობრივი ფლობის დროს ინდივიდუალური საკუთრების მოსაპოვებლად გამოიყენება არა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლით განსაზღვრული 100% ხმების მიღების წესი, არამედ მე-4 მუხლით დადგენილი გადაწყვეტილების ხმათა 2/3-ით მიღების წესი.
მოცემულ შემთხვევაში თავად ლ.პ.-ემ მრავალგზის დაადასტურა, რომ კასატორები წლების მანძილზე, ჯერ კიდევ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მიღებამდე ფლობდნენ სადავო ფართს. აღნიშნული ფაქტი დაადასტურეს მოწმეებმაც.
მხარის განმარტებით, აღნიშნული საკითხი განსხვავებულად რეგულირდებოდა 2007 წლის 1 აგვისტომდე, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე. ამ დრომდე მოქმედებდა სამოქალაქო კოდექსის 208-ე მუხლის მესამე ნაწილი და 213-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელთა თანახმად, საერთო საკუთრების განკარგვისთვის აუცილებელი იყო ყველა მესაკუთრის მიერ გამოხატული ნება.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ სადავო კრებების ჩატარების შესახებ ინფორმაციის ამხანაგობის წევრებისათვის კრებამდე ერთი კვირით ადრე შეტყობინების ფაქტი მოპასუხე მხარემ ვერ დაადასტურა და აპელირებდა მხოლო საკუთარ ზეპირსიტყვიერ განმარტებაზე. ფაქტობრივად, მოწმეებმაც, მათ შორის მოსარჩელის მხრიდან ლეილა ქობულაძემ დაადასტურეს, რომ ყოველი მომავალი კრების ჩატარების შესახებ შეტყობინება თვალსაჩინო ადგილზე იყო გამოკრული, შეიცავდა ინფორმაციას კრების ჩატარების ადგილის, დროის, კრების მომწვევი პირისა და დღის წესრიგის შესახებ. გარდა ამისა, ამხანაგობის თავმჯდომარე პირადად დადიოდა ამხანაგობის ყველა წევრის ოჯახში და ამხანაგობის ყველა წევრს ურიგებდა ამავე ინფორმაციის შემცველ ბარათებს, სიტყვიერადაც უხსნიდა და აფრთხილებდა კრების თაობაზე.
კასატორების მიერ მოწვეულმა მოწმეებმაც იგივე დაადასტურეს და დამატებით განმარტეს (მოწმე ვ. ქ.-მა და ნ. ბ.-ემ), რომ მოსარჩელე ლ. პ.-ე ესწრებოდა უკლებლივ ყველა კრებას და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ყველა საკითხის გადაწყვეტაში. სასამართლომ კი არასწორად მიიჩნია, რომ მოწმე ნ. ბ.-ემ, ვ. ქ.-მა, ა. ძ.-ემ და ქ.- ვ.მა არ იციან, ლ. პ.-ე და სხვა წევრები იყვნენ თუ არა კრებაზე მოწვეულნი და მონაწილეობდნენ თუ არა გადაწყვეტილების მიღებაში.
სინამდვილეში, მოწმე ქ. ვ.მა, მოსარჩელესთან დაკავშირებით მხოლოდ ის განაცხადა, რომ ლ. პ.-ე ესწრებოდა ამხანაგობის კრებებს, მაგრამ არ ახსოვს ყველა კრებას ესწრებოდა თუ არა ეს პიროვნება, ხოლო მოწმე ა. ძ.-ემ დაადასტურა ზემოაღნიშნული ინფორმაცია კრების მოწვევის თაობაზე, მაგრამ განმარტა, რომ ის სახეზე არ იცნობს ლ.პ.-ეს, ამიტომ არ შეუძლია თქვას, ესწრებოდა თუ არა იგი კრებებს. იგივე საკითხები განმარტეს და დაადასტურეს ახსნა-განმარტების მიცემისას ამხანაგობის ათმა წევრმაც.
კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა სადავო ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ ამხანაგობამ კრება ჩაატარა, მაგრამ მას მოსარჩელე არ ესწრებოდა. სასამართლომ ასევე არასწორად მიიჩნია, რომ ლ. პ.-ე და ზოგიერთი სხვა წევრი არ იყვნენ მოწვეული კრებაზე კანონის მოთხოვნათა დაცვით.
სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა სხდომების მიმდინარეობისას აშკარად გამოკვეთილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ამხანაგობის მოპასუხე წევრები წლების განმავლობაში ფლობდნენ სადავო სხვენის ნაწილებს.
მხარის მოსაზრებით, სასამართლომ უგულებელყო ქ.ბათუმის ოფიციალური სათანადო აქტებით დადასტურებული ფაქტები იმის შესახებ, რომ 1990 წელს გაჩენილი ხანძრის შედეგად მთლ.დ დაიწვა სხვენი ბარათაშვილის ქუჩის მხრიდან, რომლის აღდგენა და თუნუქის სახურავის უსასყიდლოდ მოწყობა მოხდა ი. ა.-ის კუთვნილი თანხებით, რადგან ამ დროისათვის ქალაქის მ.ა ვერ უზრუნველყოფდა აღნიშნული სამუშაოების მთლიან დაფინანსებას.
1992 წლამდე ი. ა.-ე ცხოვრობდა ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მე-2 სართულზე არსებულ №28 ბინაში. ნ. დ.-ემ, რომელიც ცხოვრობდა ამავე სადარბაზოს მე-4 სართულზე, მისივე თხოვნის საფუძველზე გადაუცვალა ბინა (აღნიშნული ბინების პროექტები იდენტურია). ი. ა.-ე დასთანხმდა ნ. დ.-ის შემოთავაზებას და იქვე მოხდა ზეპირი შეთანხმება, რომ ი. ა.-ე შემდგომშიც მოუვლიდა სხვენს სამომავლო დაშენების პერსპექტივით, რადგან ნ. დ.-ე, ხანდაზმულობის გამო, ვერ უვლიდა სახურავს და უჭირდა მე-4 სართულზე ასვლა.
1992 წლის ქ.ბათუმის მ.ის მიერ დამტკიცებული პროექტის მიხედვით, ი. ა.-ეს მიეცა ნებართვა, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში (იმ დორისათვის გორკის ქუჩა) საცხოვრებელი სახლის სხვენში მანსარდის ტიპის საცხოვრებელი ბინის მოწყობაზე. ნებართვის აღების შემდეგ მისი საცხოვრებელი ბინის თავზე, სხვენში პროექტის მიხედვით მოაწყო საცხოვრებელი ბინა ყველა საჭირო კომუნიკაციით და 1997 წლიდან დაიწყო აღნიშნულ ბინაში ცხოვრება, იმ დროისათვის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ინსტიტუტი საერთოდ არ იყო დანერგილი სახელმწიფოს მიერ და ყოველგვარი მშენებლობა წარმოებდა მ.ის ნებართვის საფუძველზე. არაოფიციალურად სხვენის მეპატრონედ ითვლებოდა ბოლო სართულზე მცხოვრები ოჯახი.
აღნიშნულ მისამართზე ქ.ბათუმის მ.ის არქიტექტურისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურის ბრძანების (2009 წლის 6 ივლისის ბრძანება №01-22/426) საფუძველზე დაიწყო ახალი თანამედროვე პროექტების შედგენა. მშენებლობის დაწყებისათვის ყველა საჭირო ეტაპების გავლის შემდეგ გაიცა ნებართვა (2012 წლის 20 ივლისის №428) მშენებლობის დასაწყებად. ამის შემდგომ, ი. ა.-ემ დაშალა ძველი პროექტის თანახმად მოწყობილი საცხოვრებელი ბინა და, შედგენილი ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, გამოიტანა სესხი ბანკიდან ეტაპობრივად. ამჟამად ბანკიდან გამოტანილი აქვს აღნიშნული მიზნისთვის 80 000 აშშ დოლარი. ბინის მშენებლობა და კეთილმოწყობა დაამთავრა 2013 წლის ივლისის ბოლოსთვის და ამ დროიდან სხვენის ფართში გააგრძელა ცხოვრება ი. ა.-ის ოჯახმა.
მოპასუხე ჯ. ჯ.-ესაც 2008 წლამდე მოწყობილი ჰქონდა სხვენი საცხოვრებლად. ი. ა.-ის მსგავსად, მთლიანი მანსარდის მშენებლობის ნებართვის აღების შემდეგ მანაც დაშალა კეთილმოწყობილი სხვენი და დაიწყო ერთიანი პროექტის შესაბამისად მისი თავიდან მშენებლობა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ხ.-მაც, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი მოტივებით:
კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე არასწორად განიხილა ერთპიროვნულად, ერთი მოსამართლის მიერ მაშინ, როდესაც მოცემული საქმე უნდა განეხილა პალატის კოლეგიურ შემადგენლობას.
მხარის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა მოცემულ საქმეზე დავის საგანი და საფუძვლები. წარმოდგენილი სარჩელი, თავისი შინაარსიდან გამომდინარე, აღიარებითი ხასიათისაა, თუმცა მოსარჩელეს არ გააჩნდა აღიარებითი სარჩელის აღძვრის იურიდიული ინტერესი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის, 178-ე მუხლის პ.-ი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტის, 186-ე მუხლის პ.-ი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის მიხედვით კასატორმა მიიჩნია, რომ აღიარებით სარჩელზე იურიდიული ინტერესის მიუთითებლობა ან არარსებობა სარჩელზე ხარვეზის დადგენის საფუძველი კი არ არის, არამედ მის მიღებაზე უარის თქმის წინაპირობაა.
იურიდიული ინტერესი არის სამართლებრივი სიკეთე, რაც მხარემ შეიძლება მიიღოს სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში. ბუნებრივია, აღნიშნული არ გულისხმობს მხოლოდ ქონების გადაცემას. იურიდიული ინტერესის ცნებაში ყოველთვის იგულისხმება ის მატერიალურ-სამართლებრივი უფლება, რომლის დაცვასაც უზრუნველყოფს აღიარებითი სარჩელი. ამასთან, კანონმდებელმა იმპერატიულად განსაზღვრა, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება მხოლოდ მაშინაა დასაშვები, თუ მხარე დაადასტურებს, რომ ეს აღიარება სასამართლო წესით უნდა მოხდეს, უფრო ზუსტად კი, სასამართლო წესით უფლების აღიარების აუცილებლობა უნდა გამოირკვეს და ამ აღიარებას უნდა მოჰყვებოდეს სამართლებრივი შედეგი. სარჩელის დასაშვებობის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს არა მხოლოდ ის გარემოება, რომ სარჩელის ფორმაში შესაბამისი გრაფა შევსებული იყოს, არამედ მხარის მიერ მითითებული ინტერესის ნამდვილობაც, იურიდიული ინტერესი ნამდვი. იმ შემთხვევაში, თუ კანონმდებლობიდან გამომდინარე, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, შეიძლება დადგეს ის შედეგი, რასაც მხარე მიზნად ისახავს.
აღნიშნული პირობა ობიექტური გარემოებაა და არ აქვს მნიშვნელობა, თავად მხარე რა სამართლებრივი შედეგის დადგომას უკავშირებს საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებას. აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის განმსაზღვრელ კრიტერიუმებია: მოსარჩელეს უნდა ედავებოდნენ უფლებაში; დავის არსებობა უნდა ქმნიდეს მოსარჩელის უფლების მომავალში დარღვევის რეალურ საშიშროებას; აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს, კერძოდ, გადაწყვეტილების შედეგად მხარისათვის სრულად გარკვეული შედეგი უნდა დგებოდეს, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება უნდა ქმნიდეს იმ უფლებისა თუ ურთიერთობის განსაზღვრულობას, რაც მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის გამო ირღვევა. საყურადღებოა, რომ აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობაზე არსებით გავლენას, იურიდიული ინტერესის ნამდვილობის თვალსაზრისით, ახდენს ის ფაქტი, რომ სხვა სახის სარჩელის (მაგ: მიკუთვნებითი სარჩელის) აღძვრის გზით გადაწყვეტა არ უნდა იყოს შესაძლებელი.
მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სასამართლო წესით გასაჩივრებული ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობას ითხოვს მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ კრება არ ჩატარებულა და არ არის კვორუმი. ამჟამად აღნიშნულ მისამართზე გაცემულია საპროექტო დოკუმენტაცია, მშენებლობის ნებართვები და სხვენის ფართის რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. მოსარჩელე არასდროს არ ერთი ფორმით არ ფლობდა და არ სარგებლობდა სადავო სხვენით. ლ. პ.-ე არაუფლებამოსილი პირია ამ საქმეზე.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ 2007 წლის 11 ივლისის კანონი წარმოადგენს სოციალურ კანონს, რომლის 28-ე მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილება აისახება ოქმში, რომელსაც ადგენს და ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე. აღნიშნული კანონით გათვალისწინებული ნორმების თანახმად, ამხანაგობის კრების ოქმის კანონიერების, მოცემულ შემთხვევაში კი, იმ გარემოებაზე მსჯელობისას, ფლობდა თუ არა სხვენს მოსარჩელე, მტკიცების ტვირთი ეკისრება თავად ლ.პ.-ეს.
ასევე, შესაფასებელია ის გარემოებაც, რომ სხვენზე წარმოებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოები უარყოფით ზეგავლენას არ ახდენს შენობის მდგრადობაზე.
„ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტისა და ამხანაგობის დებულების მიხედვით, განსაზღვრულია კვორუმი რომელიც არსებობდა გასაჩივრებული ოქმებით დადგენილი გადაწყვეტილებების მიღების დროს. კასატორმა მიუთითა, რომ ყველა კრებას ესწრებოდა თავად მოსარჩელე, რომელსაც რაიმე ფორმით თავისი უკმაყოფილება არ გამოუთქვამს. აღნიშნული გარემოება დამატებით დასტურდება მოწმეთა ჩვენებებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 მარტის განჩინებით ბმა „ე. პ.-ის“, ვ. წ.-ის, ი. ა.-ის, მ. ბ.-ის, მ. შ.-ის, ჯ. ჯ.-ის, ვ. ქ-ისა და ლ. გ.-ას საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2015 წლის 6 თებერვლის განჩინებით თ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო 2015 წლის 01 აპრილის განჩინებით კი, დასახელებული საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენი. ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ქ. ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალბინიან სახლში ჩამოყალიბებულია ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე. პ.-ი“.
დადგენილია, რომ ქ. ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალბინიან სახლს გააჩნდა სხვენი, რომლის განკარგვა განხორციელდა სხვადასხვა დროს, ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 4 ნოემბრის, 2009 წლის 27 ივნისის, 2009 წლის 10 აგვისტოს, 2009 წლის 15 აგვისტოს და 2009 წლის 27 დეკემბრის კრების ოქმებით, რომლითაც ისინი საკუთრებაში გადაეცათ მოპასუხეებს: თ. ხ.-ს, ვ. წ.-ეს, ი. ა.-ეს, მ. ფ.-ეს, ლ. გ.-ას, ჯ. ჯ.-ეს, თ. დ.-ეს, ვ. ქ-ეს, ქ.- ჩ.-ს, მ. შ.-ეს და მ. ბ.-ეს, ხოლო ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 6 ნოემბრის ოქმით კი, მათ ნება დაერთოთ თავიანთი საცხოვრებელი ბინების თავზე მანსარდის მოწყობის შესახებ.
წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები რაიმე პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოთ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით არ შეიცავს. შესაბამისად, ამ ნაწილში, გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა შესაბამისად, საკასაციო პალატისათვის სავალდებულო ძალა გააჩნიათ.
კასატორები სადავოდ ხდიან: 1. ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 10 აგვისტოს N10 და 2008 წლის 04 ნოემბრის N10 კრების ოქმების ბათილად ცნობის; 2. მ. ბაკურაძისათვის, ი. არძენიძისათვისა და მ. შ.-ისათვის სხვენის გადაცემის ნაწილში, ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 27 დეკემბრის N2 კრების ოქმის ბათილად ცნობისა და 3. ჯ. ჯ.-ის, ვ. წ.-ის, თ. ხ.-ის, ფ. დ.-ის, მ. ბაკურაძის, მ. შ.-ის, ვ. ქ-ისა და ი. ა.-ისათვის მანსარდის მოწყობაზე თანხმობის გაცემის შესახებ ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 06 აპრილის N4 კრების ოქმის ბათილად ცნობის მართლზომიერებას და საკასაციო საჩივრის ძირითად პრეტენზიას იმ გარემოებაზე აფუძნებენ, რომ სადავო კრებათა ჩატრების დროისა და ადგილის, აგრეთვე, კრებაზე განსახილველი საკითხების შესახებ ინფორმირებული იყო მოსარჩელე ლ. პ.-ე, ხოლო სადავო სამეურნეო სათავსებზე (სხვენები) წლების მანძილზე ხორციელდებოდა მათი მხრიდან ფაქტობრივი მფლობელობა.
საკასაციო საჩივრის პრეტენზიის (კასაციის მიზეზების) საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს იმ საკითხს თუ რა სახის იურიდიული შედეგი, რომელი სამართლებრივი საფუძვლით განხორციელდა ბმა „ე. პ.-ის“ სადავო კრების ოქმებით.
საქმის მასალებით დადგენი., რომ:
- ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 10 აგვისტოს N10 ოქმით, ამხანაგობის 38 წევრის -100% მონაწილეობით, დაკმაყოფილდა ამხანაგობის წევრის - თ. ხ.-ის მოთხოვნა ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მისი საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული 59,80კვ.მ ფართის მქონე სხვენის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე (ს.ფ. 33).
- ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 04 ნოემბრის N10 კრების ოქმით, ამხანაგობის 29 წევრის - 79% მონაწილეობით, დაკმაყოფილდა ამხანაგობის წევრის - ვ. წ.-ის მოთხოვნა ქ.ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მისი საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული 76,60კვ.მ ფართის მქონე სხვენის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე (ს.ფ. 34.
- ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 27 დეკემბრის N2 კრების ოქმით, ამხანაგობის 33 წევრის - 78,5% მონაწილეობით, დაკმაყოფილდა ამხანაგობის წევრების მოთხოვნა ქ.ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მათი საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული ფართების მქონე სხვენების საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე და ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად მ. ბაკურაძეს, ი. არძენიძესა და მ. შ.-ეს საკუთრებაში გადაეცათ სხვენები შემდეგი პროპორციით: მ. ბაკურაძე- 71,86კვ.მ., ი. არძენიძე - 86,3 კვ.მ. და მ. შ.-ე - 54,27კვ.მ..
- ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 06 აპრილის N4 კრების ოქმით, ამხანაგობის 28 წევრის - 73,3% მონაწილეობით, დაკმაყოფილდა ამხანაგობის წევრების მოთხოვნა ქ.ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მათი საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებულ ფართებზე მანსარდული სხვენების დაშენების თაობაზე და ამხანაგობის სხვა წევრებთან ერთად, ჯ. ჯ.-ეს, ვ. წ.-ეს, თ. ხ.-ს, ფ. დ.-ეს, მ. ბაკურაძეს, მ. შ.-ეს, ვ. ქ-ესა და ი. ა.-ეს მიეცათ ნება თავიანთი საცხოვრებელი ბინების თავზე მანსარდის მოწყობის შესახებ.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სადავო კრების ოქმები, რომელშიც ამხანაგობის წევრთა სახელით ფორმულირებულია ბმა „ე. პ.-ის“ გადაწყვეტილება ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული სამეურნეო სათავსის (სხვენი) გადაცემისა და მანსარდების მოწყობის შესახებ, წარმოადგენს გარიგებას - ამხანაგობის წევრთა მრავალმხრივი ნების გამოვლენას (სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლი), რომლის ბათილად ცნობის, როგორც აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილების, წინაპირობად უნდა იკვეთებოდეს მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი.
საკასაციო პალატა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის განმარტების შედეგად აღნიშნავს, რომ აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების (სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის ან არარსებობის ფაქტის) აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში.
კონკრეტულ შემთხვევაში, მართალია მოსარჩელე მიუთითებს, რომ სადავო კრების ოქმებით ილახება მისი, როგორც ამხანაგობის წევრის უფლება და მათი გაუქმების შემთხვევაში, მას მიეცემა მისი უფლების რეალიზაციის საშუალება (სარჩელის იურიდიული ინტერესი, ს.ფ. 03), თუმცა საქმის გარემოებათა შეფასების შედეგად საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ იკვეთება სადავო კრების ოქმებით დამდგარი იურიდიული შედეგის გაუქმებით კონკრეტულად რა დადებითი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი დადგება უშუალოდ ლია პ.-ისათვის, როგორც ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრისათვის - გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა და რა კუთხით.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტის პროცესუალურ გზამკვლევს წარმოადგენს სწორედ სარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა, რომლის არსებობის დადებითად გადაწყვეტას ართულებს ის გარემოება, რომ როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი ლ. პ.-ის სარჩელი მოპასუხეთა გარკვეული ჯგუფისათვის (თ. დ.-ე, მ. ფ.-ე, ქ.- ჩ.-ი და თ. ლ.-ე) მანსარდის მოწყობაზე თანხმობის გაცემის შესახებ ბმა „ე. პ.-ის“ 2008 წლის 6 აპრილის №4 კრების ოქმის ბათილად ცნობის ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძველობის გამო; ასევე, არ დაკმაყოფილდა ლ. პ.-ის სარჩელი ბმა „ე. პ.-ის“ 2009 წლის 15 აგვისტოს №11 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ. მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.
ამ ვითარებაში კი, დაუდგენელია კონკრეტულად რა იურიდიული ინტერესი გააჩნია ლ.პ.-ეს, როგორც ამხანაგობის ერთ-ერთ წევრს უშუალოდ ვ.წ.-ის, თ.ხ.-ის, მ.ბაკურაძის, ი.არძენიძისა და მ.შ.-ის, ჯ.ჯ.-ის, ფ.დ.-ის, ვ.ქ-ისა და ი.ა.-ისათვის სამეურნეო სათავსის (სხვენი) გადაცემისა და მანსარდის მოწყობის შესახებ გარიგებათა ბათილად ცნობის მიმართ, მაშინ როდესაც ამხანაგობის სხვა წევრთა მიმართ ლ. პ.-ის სარჩელს უსაფუძვლობის გამო, ეთქვა უარი დაკმაყოფილებაზე, მით უფრო, რომ გასაჩივრებული განჩინებით ნამსჯელი არ არის იყო თუ არა საერთოდ საერთო საკუთრების საგანზე ამხანაგობის წევრთა უფლება დაყოფადი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ პუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება შეუძლებელია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე (მტკიცების საგანში) ფაქტობრივი გარემოებები.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პ.-ი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ პ.- რიგში, უნდა იმსჯელოს მოპასუხეების: ვ. წ.-ის, თ. ხ.-ის, მ. ბაკურაძის, ი. არძენიძისა და მ. შ.-ის, ჯ. ჯ.-ის, ფ. დ.-ის, ვ. ქ-ისა და ი. ა.-ის მიმართ ლ. პ.-ის აღიარებითი სარჩელის მართლზომიერი იურიდიული ინტერესის არსებობაზე და მისი სარწმუნოდ დადასტურების შემთხვევაში, შეამოწმოს სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი სხვა კომპონენტების არსებობა.
კერძოდ, სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი კომპონენტების შემოწმების მიზნებისათვის, პ.- რიგში, უნდა დადგინდეს ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული სადავო სამეურნეო სათავსები (სხვენი) რა სამართლებრივი შინაარსით ხასიათდება - წარმოადგენს იგი ბმა „ე. პ.-ის“ წევრთა საერთო ქონებას თუ, ამხანაგობის მოპასუხე წევრთა ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ ფართებს.
საკითხის ამგვარი დასმა განპირობებულია იმით, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, სადავო საგნის განკარგვისათვის აწესებს სხვადასხვა რეჟიმს, რომელთა სხვაობა დამოკიდებულია სწორედ საკუთრების უფლების შინაარსზე.
მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები (მოპასუხეები) სადავოდ ხდიან იმ გარემოებას, რომ ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული სამეურნეო სათავსები (სხვენები) წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იმის მიუხედავად, რომ სარჩელზე წარმოდგენილ შესაგებლებში მოპასუხეები აღნიშნავდნენ, რომ მათი ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის ზემოთ არსებული სამეურნეო სათავსები (სხვენები) იმყოფებოდა მათ მფლობელობაში, კერძოდ, მოპასუხეები მრავალი წლის განმავლობაში ფაქტობრივად ფლობდნენ სადავო სხვენის ფართებს, ხოლო მოპასუხეთა ნაწილი მანსარდების მშენებლობას აწარმოებდა 2008 წლიდან, ი.ა.-ე კი, – 1992 წლიდან, საქმის განმხილველმა სასამართლომ აღნიშნული გარემოება არ გამოიკვლია და გასაჩივრებული განჩინებით უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, კერძოდ მიუთითა, რომ ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული სამეურნეო სათავსები (სხვენები) წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას (იხ., ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის განჩინება, ს.ფ. 379, 380). შესაბამისად, ამ ნაწილში, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის განჩინება, რომლითაც უცვლელად იქნა დატოვებული ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 08 აპრილის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია. ხოლო საკითხს იმის შესახებ სადავო ფართი წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას თუ, ფაქტობრივად იმყოფება ამხანაგობის ამა თუ იმ წევრის (კასატორთა/აპელანტთა) ინდივიდუალურ მფლობელობაში, უდიდესი მნიშვნელობა გააჩნია მოცემული დავის გადაწყვეტის მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძვლების კვლევისათვის (სამართლებრივი კვალიფიკაცია).
ცხადია, მოცემული დავის გადაწყვტისათვის გამოყენებული უნდა ყოფილიყო „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული დებულებები, თუმცა კანონის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ კანონმდებელი განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში აქცევს ერთი მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებასა და ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ სამეურნეო სათავსებს (სარდაფები, სხვენები და ა.შ) და მეორე მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას; განსხვავებულია მათი განვითარების, განკარგვის პირობებიც და იმის მიხედვით, თუ როგორია საკუთრების უფლების შინაარსი, განსხვავებულია მისი განკარგვისათვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობებიც.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა.
ხოლო იმავე კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით კი, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე“.
ამდენად, იმის მიხედვით საერთო საკუთრებაშია თუ, ფაქტობრივ მფლობელობაშია სადავო სამეურნეო სათავსები (სხვენი), შესაძლოა ვიმსჯელოთ მათი განკარგვის კანონით დადგენილი წესის დაცულობაზე.
სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონი საერთო ქონების იმგვარი განვითარების შემთხვევაში, რომელიც გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, გადაწყვეტილების მიღებას ანდობს ამხანაგობის მხოლოდ ყველა წევრს (100%-იანი კვორუმი), ხოლო მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) ფაქტობრივი მფლობელობის საკითხის გადაწყვეტისათვის საკმარისად მიიჩნევს ამხანაგობის წევრთა 2/3 თანხმობას. შესაბამისად, სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად საკმარისია ამხანაგობის წევრთა 2/3-ის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებაც.
ამდენად, საქმის ხელახლა განხილვისას გასარკვევია საკითხი სადავო სამურნეო სათავსების (სხვენები) სამართლებრივი სტატუსის შესახებ, სახელდობრ, დასადგენია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე ქ.ბათუმში, ზ.გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ზემოთ არსებული სამეურნეო სათავსები (სხვენები) წარმოადგენს ამხანაგობის საერთო საკუთრებას თუ, ამხანაგობის გარკვეულ წევრთა ინდივიდუალურ და ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ ფართებს. ამ გარემოების დადგენის შემდგომ კი, საქმის განმხილველმა სასამართლომ უნდა იმსჯელოს იყო თუ სახეზე არა მათი განკარგვისათვის საჭირო კანონით დადგენილი კვორუმი (ამხანაგობის წევრთა 100%-იანი თუ, 2/3-ის თანხმობა) და სადავო გარიგებათა გაუქმებაზე მოახდენს თუ არა ზეგავლენას ამხანაგობის მხოლოდ ერთ-ერთი წევრის, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე ლ.პ.-ის პროტესტი. სწორედ ამ მიმართულებითაა გამოსაკვლევი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი იურიდიული ინტერესის არსებობა/არარსებობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება.
ხოლო იმ საკითხის კვლევა იყო თუ არა კრება გადაწყვეტილებაუნარიანი (ანუ, არსებობდა თუ არა 100%-იანი თუ, 2/3-ის თანხმობა) უნდა განხორციელდეს პირველ რიგში, ქ.ბათუმში, ზ. გ.-ის ქუჩა №1/16-ში მდებარე მრავალბინიან სახლში ჩამოყალიბებული ბინის მესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ზუსტი რაოდენობის დადგენით. გამომდინარე იქიდან, რომ საქმის მასალებით დაუდგენელია რამდენი წევრისაგან შედგება ბმა „ე. პ.-ი“. ამ ვითარებაში, კი თანაფარდობა ამხანაგობის წევრებსა და კრებაზე დამსწრე პირებს შორის გაურკვევლია.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა შედგება მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართობის მესაკუთრეთა გაერთიანებისაგან, ხოლო თავის მხრივ, მესაკუთრეს კი, წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ერთ-ერთი ბინის მესაკუთრე („ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ა“ და „კ“ პუნქტები).
ამდენად, შესაბამის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით (ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან) საქმის განმხილველმა სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ბმა „ე. პ.-ის“ წევრთა საერთო რაოდენობაზე და იმის მიხედვით თუ, როგორია სადავო სამურნეო სათავსების (სხვენები) საკუთრების შინაარში „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4.2 და მე-10.1 მუხლებთან მიმართებაში იმსჯელოს იმ საკვანძო საკითხზე მოახდენს თუ არა გავლენას კრების ოქმის ნამდვილობაზე მოსარჩელის, როგორც ერთ-ერთი ამხანაგობის წევრის პრეტენზია.
საკასაციო საჩივრით ასევე, სადავოა ერთ-ერთი მოპასუხის - ლ. გ.-ას სათანადოობის საკითხი და ამ ნაწილში, საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია იმ მოტვითაა განპირობებული, რომ ლინა გ.-ას მიმართ მოსარჩელეს რაიმე სახის კონკრეტული მოთხოვნა არ დაუყენებია. კასატორები განმარტავენ, რომ ლ. გ.-ა წარმოადგენდა ამხანაგობის მხოლოდ ორი კრების თავჯდომარეს.
საკასაციო პალატა კასატორების ზემოთ მითითებულ არგუმენტს ვერ გაიზიარებს და აღნიშნავს, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე, რომელიც იწვევს და უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებას.
მართალია მოცემულ შემთხვევაში, როგორც ამას კასატორები განმარტავენ ლ. გ.-ა არ წარმოადგენდა ბმა „ე. პ.-ის“ განსაზღვრული ვადით არჩეულ თავმჯდომარეს („ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლი), თუმცა დადგენი., რომ იგი უშუალოდ თავმჯდომარეობდა ამხანაგობის წევრთა ორ კრებას, რომელზედაც მიღებული გადაწყვეტილებას სადავოდ ხდის მოსარჩელე მისი მოწვევის პროცედურული წესის დარღვევაზე მითითებით. შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლთან მიმართებაში, საპროცესო ნორმების დარღვევაზე კასატორთა აპელირებას საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და აღნიშნავს, რომ იმის დადგენა იკვეთებოდა თუ არა თავმჯდომარის ქმედებებში კრების მოწვევის პროცედურული წესების დარღვევა, უნდა გამოკვეთილიყო სწორედ მისი მონაწილეობით საქმის განხილვისას და მხოლოდ ის გარემოება, რომ მისთვის კონკრეტული ფართი არ ყოფილა გადაცემული, გავლენას ვერ მოახდენს მის პროცესუალურ სტატუსზე.
საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება შეუძლებელია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე (მტკიცების საგანში) შემავალი ზემოთ მითითებული ფაქტები. ასევე, სახეზეა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4.2 და მე-10.1 მუხლების დარღვევა, რაც გამოიხატა საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა (საკუთრების უფლების შინაარსი) არასწორ შეფასებაში.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს მოცემულ განჩინებაში მოცემულ საკასაციო პალატის მითითებებზე და ამ მითითებების გათვალისწინებით ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხიც.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. თ. ხ.-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. ბმა „ე. პ.-ის“, ვ. წ.-ის, ი. ა.-ის, მ. ბ.-ის, მ. შ.-ის, ჯ. ჯ.-ის, ვ. ქ-ის, ლ. გ.-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: პ. ქათამაძე
ბ. ალავიძე
