საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-348-331-2015 2 ივლისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ.თბილისის მერია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ნ. გ-ე კერძო მრავალპროფილიანი სკოლა ი-ა“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ.თბილისის მერიამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ნ. გ-ე კერძო მრავალპროფილიანი საშუალო სკოლა ი-ის“ მიმართ საიჯარო ქირის დავალიანების _ 11 170,71 ლარის, პირგასამტეხლოს _ 14 673,5 ლარისა და 2013 წლის 16 მაისიდან დავალიანების დაფარვამდე ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის 11 170,71 ლარის 0,1%-ის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიის 2014 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 თებერვლის განჩინებით ქ.თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 16 მაისს, ერთი მხრივ, ქ.თბილისის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს და, მეორე მხრივ, შპს „ნ. გ-ეს“ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების პირველი პუნქტის თანახმად, მეიჯარემ გადასცა, ხოლო მოიჯარემ იჯარის ფორმით მიიღო ქ.თბილისში, , ........ მდებარე #.... საბავშვო ბაღის #.. შენობაში არსებულ 552,52 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი და ამ ფართის შესაბამისი წილი მიწის ნაკვეთით. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 6 წლით, 2013 წლის 16 მაისის ჩათვლით;

ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის თანახმად, საიჯარო ქირის ყოველწლიური ოდენობა განისაზღვრა 8 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. ამასთან, მიეთითა, რომ მოიჯარეს ბეს სახით შეტანილი თანხა 3 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი ეთვლებოდა საიჯარო ქირის ბოლო წლის ბოლო გადასახადში;

საიჯარო ქირის გადახდა უნდა მომხდარიყო სამ თვეში ერთხელ, თანაბარ წილად, 2 075 აშშ დოლარის ოდენობით გადახდის დღის შესაბამისი ეროვნული კურსით ლარში;

ხელშეკრულების 2.3 პუნქტით განისაზღვრა ანგარიში, რომელზეც უნდა მომხდარიყო საიჯარო ქირის ჩარიცხვა;

ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად, საიჯარო ქირის გადაუხდელობის შემთხვევაში, მოიჯარეს ეძლეოდა წერილობითი გაფრთხილება, რომელშიც მიეთითებოდა დარღვევის გამოსწორების ერთთვიანი ვადა და ჯარიმდებოდა საიჯარო ქირის 0,1%-ით დარღვევის დღიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე;

ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 18 მაისის #12.13.477 დადგენილების მე-2 პუნქტით, ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, კანონით დადგენილი წესით, დაევალა დანართში მითითებულ ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის გაეგზავნა წერილობითი შეტყობინება ქირის ცვლილებასთან დაკავშირებით და ადრესატის მიერ შეტყობინების მიღებიდან არა უგვიანეს 1 თვისა შეეტანა ცვლილებები მათთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში. ამავე დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად, მე-2 პუნქტში მითითებულ ვადაში სარგებლობის უფლების ახალი საბაზრო ღირებულების შესახებ შეთანხების მიუღწევლობის შემთხვევაში, ცალმხრივად უნდა შეწყვეტილიყო დანართში მითითებულ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან გაფორმებული ხელშეკრულებები;

ამ დადგენილების დანართში მითითებულ ერთ-ერთ იურიდიულ პირს წარმოადგენდა შპს „ნ. გ-ე“;

2011 წლის 8 ივნისს ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ წერილი გაუგზავნა შპს „ნ. გ-ეს“ და აცნობა, რომ ქ.თბილისის მთავრობის მიერ 2011 წლის 18 მაისს მიღებული #12.12.477 დადგენილების საფუძველზე, 2007 წლის 16 მაისს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებაში წლიური საიჯარო ქირის ახალი ღირებულების განსასაზღვრად ცვლილების შეტანის მიზნით, წერილის მიღებიდან არა უგვიანეს 1 თვისა მიბრძანებულიყვნენ ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოში, ამასთან, წერილში მიეთითა, რომ ქირის ახალი წლიური ღირებულების ოდენობის _ 16 560 ლარის შესახებ შეთანხმების მიუღწევლობის შემთხვევაში, ქ.თბილისის თვითმმართველი ერთეული იტოვებდა უფლებას, ცალმხრივად შეეწყვიტა 2007 წლის 16 მაისს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება;

2011 წლის 21 ივნისს შპს „ნ. გ-ე“ კერძო მრავალპროფილიანი საშუალო სკოლა „ი-ამ“ (შეცვლილი სახელწოდებით) ქონების მართვის სააგენტოს წერილზე გაუგზავნა პასუხი, სადაც მიუთითა, რომ მათთვის ცნობილი იყო საიჯარო ქირის გაზრდის შესახებ და მზად იყვნენ შეთანხმებისთვის. ამასთან, მათ სურდათ, სააგენტოს მიერ განხილული ყოფილიყო წინა წერილი, რომლითაც ითხოვდნენ ახალი ფართის დამტკიცებას და იჯარის ვადის გაგრძელებას, სკოლების ავტორიზაციის შესახებ კანონიდან გამომდინარე;

2011 წლის 8 ივნისს შპს „ნ. გ-ე“ კერძო მრავალპროფილიანი საშუალო სკოლა „ი-ამ“ (შეცვლილი სახელწოდებით) წერილით მიმართა ქ.თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და აღნიშნა, რომ საიჯარო ქირის ყოველწლიური ოდენობა იყო 8 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნულ ვალუტაში და ბეს სახით შეტანილი ჰქონდათ 3 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, რომელიც უნდა ჩათვლილიყო საიჯარო ქირის ბოლო წლის ბოლო გადასახადში. ამავე წერილში აღნიშნულია, რომ შესაბამისი კანონებით დადგენილ იქნა საგანმანათლებლო დაწესებულების სტანდარტები, ერთ-ერთი აუცილებელი მოთხოვნა იყო ის, რომ მატერიალური რესურსის სტანდარტი დაკმაყოფილდებოდა იმ შემთხვევაში, თუ სკოლას შემუშავებული ჰქონდა განვითარების გრძელვადიანი (ექვსწლიანი) სამოქმედო გეგმა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე მოითხოვდა, რომ გაეგრძელებინათ ხელშეკრულება 2019 წლამდე და დაემატებინათ 78,55 კვ.მ ფართი. სწორედ ამ წერილს გულისხმობდა მოპასუხე მოსარჩელის წერილის საპასუხოდ 2011 წლის 21 ივნისს გაგზავნილ წერილში.

არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მტკიცება, რომ მოდავე მხარეთა შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება 2007 წლის 16 მაისის საიჯარო ხელშეკრულებაში ცვილებების შეტანის შესახებ, რომელიც შეეხებოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული საიჯარო ქირის ოდენობის _ წლიური 8 300 აშშ დოლარის 16 560 ლარამდე გაზრდას. აპელანტი (მოსარჩელე) იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ 2007 წლის 16 მაისის საიჯარო ხელშეკრულებაში შეტანილი იყო ცვლილება, უთითებდა შპს „ნ. გ-ე“ კერძო მრავალპროფილიანი საშუალო სკოლა „ი-ას“ 2011 წლის 21 ივნისის წერილზე, კერძოდ, წერილის იმ ნაწილზე, სადაც მითითებული იყო, რომ ისინი მზად იყვნენ შეთანხმებისათვის.

სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის, 329-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 333-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად პალატამ აღნიშნა, რომ 2011 წლის 21 ივნისის და 2011 წლის 8 ივნისის წერილებით დგინდებოდა, რომ შპს „ნ.გ-ე“ კერძო მრავალპროფილიანი საშუალო სკოლა „ი-ა“ მოსარჩელის შეთავაზებას საიჯარო ქირის ყოველწლიური ოდენობით გაზრდის თაობაზე დაეთანხმა იმ პირობით, თუ დამატებით მიეცემოდა საიჯარო ფართი და 2019 წლამდე გაგრძელდებოდა ხელშეკრულების მოქმედების ვადა, რის თაობაზეც მოსარჩელეს თანხმობა არ განუცხადებია. მხოლოდ მოპასუხის მითითება, რომ იგი მზად იყო შეთანხმებისათვის საიჯარო ქირის ოდენობის გაზრდასთან დაკავშირებით, სასამართლოს შეფასებით, მხარეთა შორის ამ საკითხზე შეთანხმების მიღწევას არ ნიშნავდა, შესაბამისად, პალატამ, გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მხარეთა შორის შეთანხმება ქირის ოდენობის გაზრდის თაობაზე, გარდა იმისა, რომ ხელშეკრულებაში შესაბამისი ცვლილებების შეტანით არ იყო დადასტურებული, იგი (ასეთი შეთანხმება) არც სხვა ფორმით იყო განხორციელებული.

ასევე არ იქნა გაზიარებული აპელანტის განმარტება, რომ, რადგან ხელშეკრულება ცალმხრივად არ იყო შეწყვეტილი, აღნიშნული ადასტურებდა მსგავსი შეთანხმების არსებობას. პალატამ მიუთითა ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 18 მაისის #12.13.477 დადგენილების მე-3 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, მე-2 პუნქტში მითითებულ ვადაში სარგებლობის უფლების ახალი საბაზრო ღირებულების შესახებ შეთანხების მიუღწევლობის შემთხვევაში, ცალმხრივად უნდა შეწყვეტილიყო დანართში მითითებულ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან გაფორმებული ხელშეკრულებები. ამდენად, დადგენილების მითითებული პუნქტის მიხედვით, მოპასუხესთან შეუთანხმებლობის შემთხვევაში ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის ვალდებულება ეკისრებოდა მოსარჩელეს, რაც მას არ განუხორციელებია და ეს ფაქტობრივი გარემოება არ შეიძლებოდა ინტერპრეტირებული ყოფილიყო მოპასუხის საზიანოდ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად ცნო, რომ მხარეთა შორის არ მომხდარა შეთანხმება 2007 წლის 16 მაისის საიჯარო ხელშეკრულებაში საიჯარო ქირის ოდენობის ნაწილში ცვლილების განხორციელების შესახებ.

2007 წლის 16 მაისის საიჯარო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ არ გააჩნდა საიჯარო ქირის დავალიანება.

მოპასუხეს მოსარჩელისათვის ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში საიჯარო ქირის სახით უნდა გადაეხადა ყოველწლიურად 8 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. მოპასუხის მიერ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მან სრულად გადაიხადა ყოველწლიური საიჯარო ქირა 8 300 აშშ დოლარის ოდენობით ხელშეკრულების მოქმედების ვადის განმავლობაში. ამასთანავე, მოპასუხემ დადგენილი წესით გადაიხდა შესაბამისი თანხა ავანსის სახით, რომელიც, ხელშეკრულების თანახმად, უნდა ჩათვლილიყო საიჯარო ქირის ბოლო წლის ბოლო გადასახადში. გადახდის დამადასტურებელ დოკუმენტებში მითითებული იყო, რომ აღნიშნული თანხები გადახდილ იქნა სწორედ გადახდის დღისათვის არსებული კურსის გათვალისწინებით, რაც დაუსაბუთებელს ხდიდა მოსარჩელის განმარტებას, რომ თანხები გადახდილი იყო ლარში და შესაძლოა ისინი არ ყოფილიყო ტოლი აშშ დოლარში გადასახდელი საიჯარო ქირის ოდენობისა.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 581-ე მუხლით, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და აღნიშნა, რომ მხარეებს შორის ურთიერთობა წარმოშობილი იყო 2007 წლის 16 მაისს გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხეს მოსარჩელის წინაშე ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულება სრულად ჰქონდა შესრულებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში და პირობებით, შესაბამისად, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

სამოქალაქო კოდექსის 417-ე-418-ე მუხლების თანახმად, რადგანაც სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების ფაქტი დადგენილი იყო, პალატამ მიიჩნია, რომ არც პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობები არსებობდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მერიამ, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია და არ პასუხობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე და 390-ე მუხლების მოთხოვნებს, ამასთანავე, არსებობს მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 333-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და აღნიშნა, რომ ქ.თბილისის მთავრობის 2011 წლის 18 მაისის #12.13.477 დადგენილების საფუძველზე 2011 წლის 8 ივნისს მხარეს გაეგზავნა #.... წერილი 2007 წლის 16 მაისის იჯარის ხელშეკრულებაში წლიური საიჯარო ქირის ნაწილში ცვლილებების განხორციელებასთან დაკავშირებით. ახალი წლიური საიჯარო ქირა განისაზღვრა 16 560 ლარით. მხარემ 2011 წლის 27 ივნისის წერილით თანხმობა განაცხადა ცვლილებების განხორციელებაზე. სასამართლომ არასწორად შეაფასა აღნიშნული წერილი და არასწორად აღნიშნა, რომ მოსარჩელის შეთავაზებას საიჯარო ქირის ყოველწლიური ოდენობის გაზრდის თაობაზე მოპასუხე, როგორც ეს მისი შინაარსიდან ირკვევა, იმ პირობით დაეთანხმა, თუ დამატებით მიეცემოდა საიჯარო ფართი და ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2019 წლამდე გაგრძელდებოდა.

2011 წლის 9 ივნისის განცხადება დამოუკიდებელ განხილვას ექვემდებარება და არ არის დამოკიდებული საიჯარო ქირის ოდენობის განსაზღვრაზე. ამასთან, მითითებული ორი საკითხი, არც თავად მოპასუხეს დაუკავშირებია ერთმანეთთან და თანხმობის ტექსტი იმგვარად არ ჩამოუყალიბებია, რომ მის მიერ გაცხადებული თანხმობა სასამართლოს ან თუნდაც მერიას განეხილა, როგორც გარკვეული პირობის შემცველი, ანუ ახალი ოფერტი. შესაბამისად, მხარეებს შორის იჯარის ხელშეკრულების ცვლილება შეთანხმებულად უნდა ჩაითვალოს.

სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მხარეთა შორის შეთანხმება ქირის ოდენობის გაზრდაზე, ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანით ან სხვა ფორმით არ განხორციელებულა.

სააპელაციო სასამართლო თავისი განჩინების დასაბუთებაში უცვლელად იმეორებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ვალდებულების დარღვევის გამო პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილშიც, რაც არასწორია.

მოპასუხე ფინანსურ ვალდებულებებს არაჯეროვნად ასრულებდა კერძოდ, არასრულად ან ვადის დარღვევით იხდიდა საიჯარო ქირას, რაც სრულადაა მოცემული მხარის მიერ წარმოდგენილ გაანგარიშებაში. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლზე, ხელშეკრულების 4.1 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხეს ეკისრება საიჯარო ქირის დავალიანება 11 170,71 ლარი და პირგასამტეხლო _ 14673.5 ლარი. ასევე, ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლიდან (2013 წლის 16 მაისი) მხარეს ეკისრება საიჯარო ქირის 16 560 ლარის 0,1 % ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დარიცხული საიჯარო ქირის საბოლოო გადახდამდე.

საპაელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, თითქოსდა მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ საიჯარო ქირის დავალიანება არ გააჩნდა, ასევე არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხეს საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულება არ დაურღვევია, რის გამოც პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი არ არსებობდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ქ.თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხე გაზრდილი ქირის გადახდის თაობაზე მოსარჩელეს არ დათანხმებია, მან მოლაპარაკებაზე მზაობა შესაბამისი წინაპირობებით განაცხადა, რაც არ მიიჩნეოდა ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანად, ამასთანავე, საქმეში წარმოდგენილ ქვითრებზე დაყრდნობით პალატამ დადგენილად ცნო ის ფაქტი, რომ შპს „ნ. გ-ე კერძო მრავალპროფილიანი სკოლა ი-ას“ საიჯარო ქირის დავალიანება არ გააჩნდა, რაც გამორიცხავდა, როგორც ქირის დავალიანების, ისე პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებას.

კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ მოპასუხის წერილი წარმოადგენს ქირის გაზრდილი ოდენობით გადახდაზე თანხმობას, ხოლო ამ წერილში მითითებული პირობები დამატებით შეფასებას საჭიროებდა, ამასთანავე, განმარტავს, რომ წარმოდგენილი გაანგარიშების თანახმად, მოპასუხეს ქირის გადახდის ვალდებულება არ აქვს ჯეროვნად შესრულებული, რაც როგორც დავალიანების, ისე პირგასამტეხლოს დაკისრების შესახებ სარჩელის საფუძვლიანობას ადასტურებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია დადგენილად მხარეთა შორის გაზრდილ საიჯარო ქირაზე შეთანხმების მიღწევა და სწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები, რამდენადაც მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოპასუხემ თანხმობა განაცხადა გაზრდილი ქირის გადახდაზე იმ პირობით, თუკი მხედველობაში იქნებოდა მიღებული მისი მოთხოვნა ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გაგრძელებისა და ფართის ოდენობის გაზრდის თაობაზე, აღნიშნული წარმოადგენს მოდიფიცირებულ აქცეპტს შეთავაზებაზე და, სამოქალაქო კოდექსის 333-ე მუხილს მე-2 ნაწილის თანახმად, თავად მიიჩნევა ახალ ოფერტად. მოსარჩელეს კი, არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები და არ მიუთითებია იმგვარ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მან შეცვლილი პირობებით მოპასუხის შეთავაზება მიიღო, შესაბამისად, ამ კუთხით მხარის საკასაციო პრეტენზია არ გამომდინარეობს კანონის სწორი განმარტებიდან, სააპელაციო პალატამ კი, მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე, 329-ე, 333-ე და 581-ე მუხლებით.

რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას დავალიანებისა და პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით ირკვევა მოპასუხის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტი, ხოლო კასატორის მითითება, რომ გადახდა შესაძლოა არ შეესაბამებოდა იმ დროს არსებულ ეროვნული ვალუტის კურსს აშშ დოლართან, არ არის დასაბუთებული შესაბამისი მტკიცებულებებით, ასევე არაა მითითებული გადახდის ვადის გადაცილების დამადასტურებელ იმგვარ მტკიცებულებებზე, რაც გააქარწყლებდა საქმეში უკვე არსებულ მტკიცებულებებს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო, ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.

მოხმობილი ნორმების ანალიზით დასტურდება, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის პრეროგატივაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული.

მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი.

პალატა ასევე მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლზე, რომლითაც განსაზღვრულია პირგასამტეხლოს ცნება და დადგენილია, რომ მისი გადახდის საფუძველს წარმოადგენს: ა) მხარეთა შეთანხმება პირგასამტეხლოს გადახდაზე; ბ) მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობა და/ან არაჯეროვნად შესრულება. მითითებულთაგან ერთ-ერთის არარსებობა გამორიცხავს პირგასამტეხლოს დაკისრებას.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოპასუხეს ვალდებულება არ დაურღვევია, შესაბამისად, მართებულად ეთქვა უარი ქ.თბილისის მერიას ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზეც.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დაუშვას ქ.თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ.თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე