საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-353-335-2015 2 ივლისი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ. ბ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. ხ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 (2015) წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ბ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ხ-ას მიმართ სესხის ძირი თანხის _ 8 000 აშშ დოლარის, „კ-ო“ ბანკიდან 2012 წლის 28 მაისს აღებული სესხის 4 000 აშშ დოლარისათვის 2 წლის განმავლობაში გადახდილი პროცენტის _ 1500 აშშ დოლარისა და 10 წლის განმავლობაში 8 000 აშშ დოლარის გადაუხდელობით მიყენებული ზიანის მინიმალური თანხის 4 000 აშშ დოლარის, სულ _ 13 500 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რ. ხ-ას თ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 8 000 აშშ დოლარის, ასევე სახელმწიფო ბაჟის _ 420 ლარის გადახდა, ხოლო დანარჩენი მოთხოვნების ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა ალატის 2014 (2015) წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით რ. ხ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც რ. ხ-ას თ. ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 8 000 აშშ დოლარისა და 420 ლარის გადახდა და ახალი გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგი საფუძვლებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1998 წლის ნოემბერში რ. ხ-ამ თ. ბ-ისაგან 1 თვით ისესხა 14 550 აშშ დოლარი;

1998 წლის ნოემბრიდან 2004 წლის ბოლომდე აპელანტმა მოწინააღმდეგე მხარეს ნაწილ-ნაწილ გადაუხადა 8 000 აშშ დოლარი, ხოლო ამის შემდეგ მას თანხა აღარ გადაუხდია.

პალატამ მიუთთა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლზე, 129-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 130-ე მუხლზე და მიუთითა თ. ბ-ის განმარტებაზე, რომ მხარეთა შორის სესხის ხელშეკრულება დაიდო 2 კვირით - 1 თვით. რ. ხ-ა ვალდებული იყო, ნასესხები თანხა დაებრუნებინა არა უგვიანეს 1999 წლის 1 იანვრისა. აპელანტს ეს ვალდებულება არ შეუსრულებია და მოსარჩელემაც სწორედ ამ დროს შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ. საწინააღმდეგო ვითარებაშიც კი, მოსარჩელის განმარტებით, აპელანტს მისთვის თანხა 2004 წლის შემდეგ აღარ გადაუხდია, ე.ი თ. ბ-ემ უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო 2005 წლის 1 იანვარს მაინც და ამ დღიდან 3 წელი გავიდა 2008 წლის 1 იანვარს, თ.ბ-ემ სარჩელი 2014 წლის 7 აგვისტოს აღძრა, რაც სარჩელის ხანდაზმულობაზე მეტყველებდა.

სასამართლომ არ გაიზიარა თ. ბ-ის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ აპელანტმა მის მიმართ ვალდებულების არსებობა აღიარა. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე და 50-ე მუხლებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ მოთხოვნის არსებობის აღიარება ცალმხრივი ნების გამოვლენაა, რომელიც მიმართულია ხანდაზმულობის შეწყვეტისაკენ. ამიტომ, ამ ნორმით გათვალისწინებული ნების გამოვლენა გარიგებაა. ხანდაზმულობის ვადის დენას წყვეტს ნების მხოლოდ ისეთი გამოვლენა, რომლიდანაც ნათლად დგინდება, რომ მოვალე უფლებამოსილი პირის წინაშე აღიარებს ვალდებულების არსებობას და მზად არის იგი შეასრულოს. ამავდროულად, ხანდაზმულობას წყვეტს მხოლოდ ის აღიარება, რომელიც ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებშია გაკეთებული. უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა შეუძლებელია.

ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებულების არსებობის აღიარება, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის საფუძველზე, წარმოშობს ახალ ვალდებულებას, თუმცა უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადას იგი ვერ აღადგენს და, მით უმეტეს, ვერ შეწყვეტს. თ. ბ-ის პოზიცია დასაბუთებული იქნებოდა, თუ ის წარმოადგენდა ან იმის დამადასტურებელ მტკიცებულებას, რომ ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებში, ე.ი 2008 წლამდე მოწინააღმდეგე მხარე უპირობოდ იღებდა ვალდებულებას, გადაეხადა მისთვის დავალიანება, ან - ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებას. მსგავსი მტკიცებულება თ. ბ-ეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია და არც მიუთითებია მასზე.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხელწერილი ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებას არ წარმოადგენდა, რადგან ამავე კოდექსის 327-ე მუხლისა და 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულების არსებითი პირობებიც (მოთხოვნის მოცულობა და მოვალის მიერ მისი შესრულების ვალდებულების დადასტურება) მხარეებმა წერილობით უნდა შეათანხმონ. ზემოხსენებულ ხელწერილში კი არც ერთი ეს პირობა შეთანხმებული არ იყო.

პალატის აზრით, ეს ხელწერილი ხელშეკრულებას არ წარმოადგენს, რადგან მასში არც ერთი ვალდებულების არსებითი პირობა შეთანხმებული არ იყო.

ამდენად, პალატამ დაადგინა, რომ აპელანტს მოწინააღმდეგე მხარის მიმართ ვალდებულების არსებობა არ უღიარებია.

სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის თანახმად კი, აპელანტი უფლებამოსილი იყო, ხანდაზმული ვალდებულების შესრულებაზე ეთქვა უარი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1998 წლის ნოემბერში რ.ხ-ამ თ.ბ-ისაგან ერთი თვით ისესხა 14 550 აშშ დოლარი. 1998 წლის ნოემბრიდან 2004 წლამდე რ. ხ-ამ, ნაწილ-ნაწილ გადაუხადა 6500 აშშ დოლარი და არა 8000 აშშ დოლარი, ხოლო ამის შემდეგ მისთვის თანხა აღარ გადაუხდია.

პალატამ მიიჩნია, რომ თ. ბ-ის მოთხოვნა რ. ხ-ას მიმართ, მიღებული სესხის თანხის გადაუხდელი ნაწილის 8 000 აშშ დოლარის მოთხოვნის თაობაზე ხანდაზმულია, რადგან კრედიტორმა უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო 2005 წლის 1 იანვარს მაინც. ამ პერიოდიდან სამი წელი 2008 წლის 1 იანვარს გავიდა. თ.ბ-ემ კი, სარჩელი სასამართლოში 2014 წლის 7 აგვისტოს აღძრა. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის შეწყვეტის თაობაზე. მითითებული ნორმის თანახმად კი, ხანდაზმულობის შეწყვეტის ერთ-ერთი საფუძველი არის კრედიტორისათვის ვალდებულების არსებობის შესახებ ხელწერილის მიცემა, რაც 2011 წლის 7 აგვისტოს გადასცა რ. ხ-ამ მოსარჩელეს, ანუ აღიარა სესხის გადაუხდელი ნაწილის _ 8 000 აშშ დოლარის არსებობა.

რ. ხ-ამ გარანტია მისცა კრედიტორს, რომ მის საკუთრებაში არსებულ 1500 კვ.მ ან 2000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეალიზაციისთანავე სარგებელთან ერთად ერთად დაუფარავდა ვალს. აქვე დაწერა ვალის არსებობის აღიარების ხელწერილიც, რომ 1998 წელს ისესხა 14 550 აშშ დოლარი, საიდანაც ნაწილ-ნაწილ 6 500 აშშ დოლარი დააბრუნა, ხოლო მისაცემი დარჩა 8 000 აშშ დოლარი. მოგვიანებით, ვალის არსებობის აღიარების ხელწერილის განახლების მოთხოვნით რ. ხ-ას დაუკავშირდა კასატორი, მაგრამ მან უარი განაცხადა იმ მოტივით, რომ ვერ შეუთანხმდა ოჯახის წევრებს. ამ გარემოების თაობაზე მოსარჩელემ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, რაც სავსებით მართებულად იქნა მიჩნეული სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებულ აღიარებად და სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას სწორად გაითვალისწინა იგი. სააპელაციო პალატამ კი, არასწორად განსაზღვრა ხანდაზმულობის შეწყვეტის საკითხი და არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულება.

2011 წლის 7 აგვისტოს რ. ხ-ამ ვალის არსებობა აღიარა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმის მტკიცება, რომ ხანდაზმულობას მხოლოდ ისეთი აღიარება წყვეტს, რომელიც ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებშია და უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადის წყვეტა შეუძლებელია, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის შესაბამისად, უსაფუძვლოა.

რ. ხ-ას მიერ 2011 წლის 7 აგვისტოს ვალის არსებობის აღიარებით წარმოიშვა ახალი მოთხოვნა, კერძოდ, სესხის გადაუხდელი ნაწილის - 8000 აშშ დოლარის გადახდის მოთხოვნა, რომლის ხანდაზმულობის ვადის დენა ახალი მოთხოვნის წარმოშობის დღიდან იწყება.

კასატორის განმარტებით, 2004 წლის 31 აგვისტოდან 2008 წლის 23 ნოემბრამდე იმყოფებოდა თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში, რაც, ბუნებრივია, გამორიცხავდა, როგორც სარჩელის აღძვრას, ისე რაიმე გარანტიის მიღების შესაძლებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ 1998 წლის ნოემბრიდან 2004 წლის ბოლომდე აპელანტმა მოწინააღმდეგე მხარეს ნაწილ-ნაწილ გადაუხადა 8 000 აშშ დოლარი, რაც სინამდვილეს არ შეეფერება.

პალატამ ასევე არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1998 წლის ნოემბერს რ. ხ-ამ თ. ბ-ისაგან ერთი თვით ისესხა 14 550 აშშ დოლარი, ვინაიდან მოვალემ როცა ვერ შეძლო შეპირებულ დროს თანხის დაბრუნება, სთხოვა, რომ მისი დაბრუნების ვადა გაეგრძელებინა და პირველივე შესაძლებლობისთანავე სარგებელთან ერთად დაუბრუნებდა, აღნიშნული შეთანხმება შედგა ზეპირად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ.ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს შემდეგს:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილბით სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი იმ საფუძვლით დაასაბუთა, რომ ვალდებულების დარღვევიდან გასული იყო სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის თანახმად კი, ვალდებული პირი უფლებამოსილი იყო, უარი განეცხადებინა მოქმედების შესრულებაზე.

კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომლის თანახმადაც, საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილი, სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის დენას არ წყვეტს.

საკასაციო პალატა მოიხმობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილს, რომლის თანახმადაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). საკასაციო პალატა კასატორის არგუმენტების ანალიზის შედეგად მიიჩნევს, რომ მას დასაბუთებული საკასაციო შედავება არ წარმოუდგენია, კერძოდ, არ მიუთითებია იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შემოღებით კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნა იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს, კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი, პრაქტიკულად, ერთმანეთის თანმხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, სუბიექტურ ფაქტორზე - უნდა შეეტყო, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა. სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ვალდებულების შესრულების ვადა ამოიწურა 1999 წლის 1 იანვარს, თუმცა მოვალის მიერ მოგვიანებით განხორციელებული გარკვეული გადახდების გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ კრედიტორმა უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო არა უგვიანეს 2005 წლის პირველი იანვრისა. ამ მოვლენის გათვალისწინებითაც სარჩელი აღძრული იყო 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტასთან მიმართებით და განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული მოქმედებებიდან ერთ-ერთის განხორციელებას მხოლოდ მაშინ მოჰყვება ამავე ნორმაში მითითებული სამართლებრივი შედეგი, ვიდრე ხანდაზმულობის ვადა გასული არ არის, წინააღმდეგ შემთხვევაში, გასული ვადის დენის შეწყვეტაზე საუბარი მოკლებულია ყოველგვარ საფუძველს.

ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ ხელწერილი, რომელსაც მხარე ვალდებულების შესრულების წინაპირობად მიიჩნევს, დადებულია სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ვადის გასვლის შემდეგ, რაც გამორიცხავს 137-ე მუხლის კონტექსტში მისი „მოთხოვნის სხვაგვარად აღიარებად“ მიჩნევას, ასეთ შემთხვევაში, შესაძლოა მისი, როგორც ვალის არსებობის აღიარების გარიგებაზე მსჯელობა.

სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ვალის არსებობის აღიარება ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან დამოუკიდებლად ახალ მოთხოვნას ქმნის. ვალის არსებობის აღიარება ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობის სადავოობის შემთხვევაშიც შესრულების ვალდებულებას წარმოშობს და კრედიტორს მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. ამასთან, ვალის აღიარება იმით განსხვავდება ნებისმიერი სხვა ფორმით გათვალისწინებული მოთხოვნის აღიარებისაგან, რომ იგი ახალი ხელშეკრულებაა და არა სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში ნების გამოვლენა. თუ მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას, ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ, ვალის აღიარებად არ მიიჩნევა. ვალის არსებობის აღიარებას ადგილი აქვს მხოლოდ მაშინ, თუ იგი დამოუკიდებელია ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან და ახალ, დამოუკიდებელ მოთხოვნას წარმოშობს.

ვალის არსებობის აღიარების კონტექსტში სადავო ხელწერილის შესწავლის შედეგად, საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ ხელწერილი არ შეესაბამება გარიგების ნამდვილობისათვის დადგენილ მოთხოვნებს და სასამართლომ სწორად არ დაუდო საფუძვლად ეს მტკიცებულება სარჩელის დაკმაყოფილებას.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას მხარეთა შორის ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ზეპირად გაგრძელებისა თუ ვალის არსებობის ზეპირად აღიარების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ამ არგუმენტს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარის განმარტება კანონით დასაშვებ მტკიცებულებადაა მიჩნეული, თუმცა, თუკი მეორე მხარე არ ეთანხმება ამ განმარტებას, მისი უპირობოდ გაზიარება, იმგვარად, რომ საქმეში არ იყოს წარმოდგენილი ამ ფაქტის დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულება, შეუძლებელია. კონკრეტულ შემთხვევაში თ.ბ-ეს ამგვარი მტკიცებულების არსებობაზე არ მიუთითებია, რაც მითითებული მოსაზრების გაზიარებას გამორიცხავს.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს, პალატა მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის შემოღებით კანონმდებელმა იმპერატიულად განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის ფარგლები და დაადგინა, რომ საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება, მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

საკასაციო სამართალწარმოების თავისებურების გათვალისწინებით, ამ ინსტანციის სასამართლოში ახალი ფაქტების მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა დაუშვებელია იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მხარეს არ ჰქონდა საქმის ქვემდგომი წესით განხილვისას მათი წარდგენის ობიექტური შესაძლებლობა. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 5 მაისს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი 929,25 ლარის 70% – 650,475 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ბ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ თ. ბ-ეს (#......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი ....., მიმღების ანგარიშის №...., სახაზინო კოდი .......) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 5 მაისს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი 929,25 ლარის 70% – 650,475 ლარი.

3. თ.ბ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 4 ფურცლად (ს.ფ. 136-139).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე