საქმე N:ას-431-410-2015

საქმე №330210114541534

საქმე №ას-431-410-2015 15 ივლისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ქ. გ.-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. გ.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. გ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ. გ.-ის მიმართ ზიანის – 3600 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე ნ. გ.-ი წარმოადგენს აწ გარდაცვლილი ა. გ.-ისა და მ. ვ.-ის შვილობილს. მოპასუხე ქ. გ.-ე კი, – აწ გარდაცვლილი ა. გ.-ის მეუღლეს მეორე ქორწინებიდან. ნ. გ.-ი და ქ. გ.-ე ა. გ.-ის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივი ფლობით შეუდგნენ სამკვიდროს ფლობას და წარმოადგენენ მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს. მოპასუხე ქ. გ.-ე სადავოდ ხდიდა რა მოსარჩელის შვილების საკითხს და მხოლოდ საკუთარი თავი მიაჩნდა პირველი რიგის მემკვიდრედ, მამკვიდრებლის გარდაცვალებისთანავე, იძულების წესით აუკრძალა ნ. გ.-ს მამკვიდრებლის უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება.

მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტის გამო, მოსარჩელე იძულებული გახდა, ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადასულიყო ნაქირავებ ბინაში. მოსარჩელის განმარტებით, იგი 2009 წლის 24 სექტემბრიდან ცხოვრობს ქირით, რომლის ყოველთვიური საფასური შეადგენს 200 ლარს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. გ.-ის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მოპასუხე ქ. გ.-ეს ნ. გ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7 800 ლარის (200 ლარი X 39 თვეზე) გადახდა.

მხარემ მიუთითა, რომ 2009 წლის 24 სექტემბრიდან სარჩელის წარმოდგენის დრომდე გასულია 57 თვე, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის დარჩენილ 18 თვეზე გადაანგარიშებით, მისთვის მიყენებული ზიანის – 3 600 ლარის (18 თვე X 200 ლარზე) დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 22 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ნ. გ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ქ. გ.-ეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3600 ლარის გადახდა. ამავე სასამართლოს 2014 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით დაუსწრებელი გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რაც ქ. გ.-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, საქალაქო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება მისი უცვლელად დატოვების შესახებ დარჩა ძალაში შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2014 წლის 7 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. გ.-მა მოპასუხე ქ. გ.-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2014 წლის 21 ივლისს სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლები გაეგზავნა ქ. გ.-ეს. სასამართლო გზავნილით დგინდება, რომ მოპასუხეს შესაგებლის წარმოსადგენად განესაზღვრა 7-დღიანი საპროცესო ვადა. გზავნილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათით დასტურდება, რომ სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლები 2014 წლის 23 ივლისს ქ. გ.-ეს პირადად ჩაბარდა. მოპასუხისადმი სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების ასლების შესახებ გზავნილი, რომლის მხარის მიერ ჩაბარებაც აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია, შეიცავს მითითებას შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე.

ამდენად, ქ. გ.-ეს სარჩელი და თანდართული დოკუმენტები ჩაბარდა კანონით დადგენილი წესით 2014 წლის 23 ივლისს. მასვე განემარტა არასაპატიო მიზეზით შესაგებლის წარუდგენლობის შესაძლო შედეგები. მოპასუხისათვის შესაგებლის წარმოსადგენად სასამართლოს მიერ განსაზღვრული 7 დღის ვადა ამოიწურა 2014 წლის 30 ივლისს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ქ. გ.-ემ შესაგებელი ნ. გ.-ის სარჩელზე პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა 2014 წლის 4 აგვისტოს, ანუ შესაგებლის წარსადგენად დადგენილი 7-დღიანი ვადის გასვლის შემდეგ.

2014 წლის 22 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობის გამო, მიღებული იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ნ. გ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.

საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის ქ. გ.-ის მხრიდან სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში შესაგებლის წარუდგენლობის საპატიო მიზეზის არსებობა.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მესამე ნაწილით და მიიჩნია, რომ აღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს ამა თუ იმ საპროცესო მოქმედების შეუსრულებლობის საპატიოდ მიჩნევის წანამძღვრებს, ასეთად მიიჩნევს ავადმყოფობას, ახლო ნათესავის გარდაცვალებას ან სხვა განსაკუთრებულ ობიექტურ გარემოებას, რომელიც მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით შეუძლებელს ხდის საპროცესო მოქმედების შესრულებას.

განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტი სასამართლოს მიერ დავალებული საპროცესო მოქმედების – სარჩელზე შესაგებლის შეტანის განუხორციელებლობის საპატიო გარემოების არსებობას ვერ ადასტურებს. გასათვალისწინებელია, რომ აპელანტი სააპელაციო საჩივარში არც მიუთითებს შესაგებლის წარუდგენლობის საპატიო მიზეზის არსებობაზე და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად იმ გარემოებას მიიჩნევს, რომ გზავნილის ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში შესაგებლის წარდგენა ადასტურებს მის ინტერესს საქმის განხილვისადმი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი, მეშვიდე ნაწილების, 233-ე მუხლის მესამე ნაწილის, 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“და „გ“ ქვეპუნქტების, 241-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. გ.-ეს სარჩელი და თანდართული დოკუმენტები ჩაბარდა კანონით დადგენილი წესით 2014 წლის 23 ივლისს და მას შესაგებლის წარდგენა შეეძლო 2014 წლის 30 ივლისს ჩათვლით. ქ. გ.-ემ შესაგებელი ნ. გ.-ის სარჩელზე პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა 2014 წლის 4 აგვისტოს, ანუ სასამართლოს მიერ შესაგებლის წარსადგენად დადგენილი 7-დღიანი ვადის დარღვევით.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიამ, შესაგებლის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობის გამო, მართებულად მიიღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ნ. გ.-ის სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას და დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობები არ არსებობდა.

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის საჭიროა, არსებობდეს ასევე უმთავრესი პირობა – სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდეს სასარჩელო მოთხოვნას (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესი), ხოლო მითითებული გარემოებები კი, სასამართლოს მიერ ყოველგვარი გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე დამტკიცებულად მიიჩნევა (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესი).

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დადგენილად მიჩნევას, კერძოდ, რომ მოსარჩელე ნ. გ.-ი წარმოადგენს აწ გარდაცვლილი ა. გ.-ისა და მ. ვ.-ის შვილობილს. მოპასუხე ქ. გ.-ე მამკვიდრებლის მეუღლეა მეორე ქორწინებიდან. ნ. გ.-ი და ქ. გ.-ე ა. გ.-ის გარდაცვალების შემდგომ ფაქტობრივი ფლობით შეუდგნენ სამკვიდროს ფლობას და წარმოადგენენ მამკვიდრებლის პირველი რიგის მემკვიდრეებს. მოპასუხე ქ. გ.-ემ მამკვიდრებლის გარდაცვალებისთანავე იძულების წესით აუკრძალა ნ. გ.-ს მამკვიდრებლის უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება. მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტის გამო, მოსარჩელე იძულებული გახდა, ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადასულიყო ნაქირავებ ბინაში. 2009 წლის 24 სექტემბრიდან დღემდე მოსარჩელე ნ. გ.-ი ცხოვრობს ქირით, რომლის ყოველთვიური საფასური შეადგენს 200 ლარს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. გ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხე ქ. გ.-ეს ნ. გ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 7 800 ლარის გადახდა, რაც წარმოადგენს 39 თვეზე გადაანგარიშებული 200 ლარის ოდენობით ზიანს.

მოპასუხის ქმედებით მოსარჩელე ვერ სარგებლობს უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლებით და მას ადგება ზიანი, რაც შეადგენს 3 600 ლარს.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად ამართლებს სასარჩელო მოთხოვნას სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 992-ე მუხლების საფუძველზე.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ ჩათვალა აპელანტის არგუმენტი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობის თაობაზე და განმარტა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება წარმოადგენს ერთგვარ პროცესუალურ სანქციას პირის მიმართ, რომელიც განსაზღვრულ ვადაში არასათანადოდ ახორციელებს სასამართლო დავალებას. ასეთ დროს (ივარაუდება შესაგებლის შეუტანლობა ან მოპასუხის გამოუცხადებლობა) გადაწყვეტილების გამოტანა ხდება დადგენილად მიჩნეული გარემოებების მატერიალურ კანონმდებლობასთან ფორმალური შესაბამისობის კვლევის საფუძველზე ისე, რომ სასამართლო არაუფლებამოსილია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეში არსებული მტკიცებულებები. მეტიც, კანონი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას იმპერატიულად ადგენს, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები დადგენილად მიიჩნევა და მართლმსაჯულება შემოიფარგლება მხოლოდ დადგენილი გარემოებებისა და სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმებით, რაც განსახილველ შემთხვევაში უტყუარად სწორადაა დადგენილი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ქ. გ.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა განმარტა, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, სარჩელში მითითებული გარემოებანი მოსარჩელის მოთხოვნას იურიდიულად არ ამართლებდა, რადგან ქირავნობის სამართალურთიერთობის ფაქტობრივად დადასტურება შეუძლებელია. სარჩელზე თანდართული ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება ბ. ა.-ის სახელზე არ ირიცხება და ეს უკანასკნელი უფლებამოსილი არ იყო, დაედო ქონებაზე გარიგება.

მხარემ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი ხელშეკრულების 2.5 პუნქტის მიხედვით, გარიგების ხანგრძლივობის ვადა განუსაზღვრელია, ამდენად გარიგების სამართლებრივი შედეგების ნამდვილობისათვის აუცილებელია საჯარო რეესტრში მისი დარეგისტრირება, რაც არ დასტურდება. შესაბამისად, დარღვეულ იქნა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის პირველი და მეხუთე პუნქტები.

კასატორმა მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლოს შესაგებელი წარუდგინა 10 დღის ვადაში, რითაც დაადასტურა საქმისადმი ინტერესი და აღნიშნული სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების წინაპირობად არ უნდა მიეჩნია. ამასთან, შესაგებლის წარდგენის ვადას სასამართლო განსაზღვრავს. მოპასუხეს კი, სადავო ვადის დადგენის თაობაზე სასამართლო განჩინება არ ჩაბარებია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 ივნისის განჩინებით ქ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ქ. გ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2014 წლის 7 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ნ. გ.-მა მოპასუხე ქ. გ.-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარე სადავოდ ხდის ნ. გ.-ის სარჩელზე მის მიერ საქალაქო სასამართლოში შესაგებლის წარუდგენლობის გამო მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ძალაში დატოვების კანონიერებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუსგ 2015 წლის 17 ივნისი, საქმე №ას-317-302-2015).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ქ. გ.-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ბ. ბ.-ის მიერ 2015 წლის 25 მაისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ქ. გ.-ეს (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ბ. ბ.-ის მიერ 2015 წლის 25 მაისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური