საქმე №ას-541-513-2015 22 ივლისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „პ. ვ.-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 08 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „პ. ვ.-ას“ მიმართ, რომლითაც მოითხოვა შპს ,,პ. ვ.-ას’’ კუთვნილი N..R სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ მოპასუხემ არაკეთილსინდისიერად განახორციელა სასაქონლო ნიშნის - ნეოვორის რეგისტრაცია. 21.09.2010წ.-ს მხარეებს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ფარმაცევტული პროდუქციის ნასყიდობის შესახებ. ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა პრეპარატი - “н“. 22.09.2010წ.-ს მხარეებს შორის გაფორმდა დამატებითი შეთანხმება და შპს „პ. ვ.-ა’’ განისაზღვრა ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ის’’ ექსკლუზიურ წარმომადგენლად. 22.11.2010წ.-ის ხელშეკრულების საფუძველზე კი, მოპასუხემ აიღო ვალდებულება აღნიშნული სასაქონლო ნიშანი ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ის’’ სახელზე დაერეგისტრირებინა. აღნიშნულის საფუძველზე საქართველოს შრომის, ჯანმრთლობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ გაიცა სამკურნალო საშუალება „ნ.-ზე'' სარეგისტრაციო მოწმობა. შესაბამისად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ შპს „პ. ვ.-ამ’’ იცოდა, რომ სადავო ნიშანი წარმოადგენდა ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ის’’ საკუთრებას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და სარჩელზე წარდგენილ შესაგებელში განმარტა, რომ 19.08.2013წ.-ს საქპატენტის სასაქონლო ნიშნების დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა ოფიციალური შეტყობინება გაუგზავნა ისმოს საერთაშორისო ბიუროს, რომ ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ის“ მოთხოვნა სასაქონლო ნიშან „ნ.-ის'' საქართველოში რეგისტრაციაზე არ დაკმაყოფილდებოდა. ამასთან, კონკრეტულად მიუთითა ვადა და უწყება, სადაც შეიძლებოდა გასაჩივრებულიყო აღნიშნული უარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ღია სააქციო საზოგადოება „ფ.-ის’’ სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი შპს „პ.-ვ.-ას’’ კუთვნილი სასაქონლო ნიშანი ნ.-ი - “N “- “Н“ რეგ.N…R.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს „პ.-ვ.-ას’’ მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 08 აპრილის განჩინებით შპს „პ.-ვ.-ას’’ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება.

მოცემული დავის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 21.09.2010წ.-ს ღსს „ფ.-სსა’’ შპს „პ.-ვ.-ას'' შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ფარმაცევტული პროდუქციის ყიდვა-გაყიდვის თაობაზე. ხელშეკრულების 11.5 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება ძალაში შედიოდა ხელმოწერის მომენტიდან და მოქმედებდა 31.12.2011წ.-მდე.

ხელშეკრულების გენერალური სპეციფიკაციის შესაბამისად, ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა სამკურნალო საშუალება „ნ.-ი“.

22.09.2010წ.-ს ღსს „ფ.-სა'' და შპს „პ.-ვ.-ას’’ შორის გაფორმდა 21.09.2010წ. ხელშეკრულების დამატებითი შეთანხმება №1, რომლითაც შპს „პ. - ვ.-ას’’ მიენიჭა საქართველოში სარეალიზაციოდ საქონლის შეძენის ექსკლუზიური უფლება. შპს „პ. ვ.-ამ“ იკისრა ვალდება საქონელი არ გაეყიდა სხვა ქვეყნებში. მხარები შეთანხმდნენ ამ პირობების კონფიდენციალურობაზე.

22.11.2010წ.-ს ღსს „ფ.-სსა'' (დამკვეთი) და შპს „პ.-ვ.-ას’’ (შემსრულებელს) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამკურნალო საშულებების რეგისტრაციის შესახებ N2-…11-10, რომლითაც შპს „პ. ვ.-ამ“ აიღო ვალდებულება დამკვეთის სახელითა და ხარჯით შეესრულებინა იურიდიული მოქმედებები დამკვეთის მიერ წარმოებული სამკურნალო საშუალებების დასარეგისტრირებლად საქართველოს ტერიტორიაზე.

ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 31.12.2011წ.-მდე.

ხელშეკრულების 2.1.13 მუხლებით შემსრულებელმა აიღო ვალდებულება მიეღო ზომები დამკვეთის საკუთრებაზე უფლებების და შემსრულებლებთან არსებული საბუთების დასაცავად. 2.1.14 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შემსრულებელი ვალდებული იყო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგაც საიდუმლოდ შეენახა მიწოდებული ინფორმაცია და საბუთები, რომელიც დამკვეთის კომერციულ საიდუმლოს შეადგენდა.

საქართველოს შრომის, ჯანმრთლობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ სამკურნალო საშუალება „ნ.-ზე“ გაიცა სარეგისტრაციო მოწმობა Nრ/NR – 004920 ღსს „ფ.-ის“ სახელზე.

სარეგისტრაციო მოწმობის გაცემის საფუძველია სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს უფროსის 01.04.2011წ.-ს ბრძანება.

სამკურნალო საშუალების რეგისტრაცია მოქმედებს 01.04.2016წ.-ის ჩათვლით.

01.12.1997წ.-ს ღსს „ფ.-ის’’ სახელზე დარეგისტრირდა საერთაშორისო სასაქონლო ნიშნები “н“ და “N“ საერთაშორისო რეგისტრაციის N6.. და N3.., რომლის საფუძველზე აღნიშნულ ნიშნებს მიენიჭათ დაცვა შემდეგ ქვეყნებში: გერმანია, სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბელორუსი, უნგრეთი, ყაზახთი, ლატვია, მოლდოვა, რუმინეთი, უკრაინა. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სასაქონლო ნიშანი „ნ.-ი“. 2004წ.-ს ღსს „ფ.-ის“ სახელზე დარეგისტრირებულია ყაზახეთში. უშუალოდ უკრაინაში განაცხადი რეგისტრაციისათვის წარდგენილ იქნა 2001წ.-ს.

სასაქონლო ნიშნების მონაცემთა ბაზის თანახმად, საქპატენტს შპს „პ. ვ.-ამ“ განაცხადით მიმართა 12.01.2012წ.-ს და 27.03.2013წ.-ს დარეგისტრირდა N2013 ..R სასაქონლო ნიშნის (“н“ და “N“) მფლობელად.

სასაქონლო ნიშნებთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს არეგულირებს საქართველოს კანონი „სასაქონლო ნიშნების შესახებ”. გარდა ამისა, აღნიშნული ობიექტების სამართლებრივი დაცვის საფუძველს წარმოადგენს „სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვენცია”, რომელიც საქართველოში ძალაშია 14.06.1993წ.-დან.

„სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სასაქონლო ნიშანი არის სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც გამოისახება გრაფიკულად და განასხვავებს ერთი საწარმოს საქონელს ან/და მომსახურებას მეორე საწარმოს საქონლისა ან/და მომსახურებისაგან (შემდგომ -საქონელი). ამავე მუხლის მესამე პუნქტით, სასაქონლო ნიშანი დაცულია „საქპატენტში“ მისი რეგისტრაციის ან საერთაშორისო შეთანხმების საფუძველზე.

„სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვენციის“ მე- 6 septies მუხლის თანახმად, (1) იმ შემთხვევაში, როდესაც კავშირის ერთ-ერთ ქვეყანაში დაცული ნიშნის მფლობელი პირის, რწმუნებული ან წარმომადგენელი, კავშირის ერთ ან მეტ ქვეყანაში მფლობელის ნებართვის გარეშე შეიტანს განაცხადს თავის სახელზე ნიშნის რეგისტრაციაზე, მფლობელს უფლება აქვს წინააღმდეგობა გაუწიოს მოთხოვნილ რეგისტრაციას ან მოითხოვოს მისი გაუქმება, ან თუ ქვეყნის კანონი ამის ნებას იძლევა, აღნიშნული რეგისტრაციის გადაფორმება მის სასარგებლოდ, გარდა შემთხვევისა, როდესაც ასეთი რწმუნებული ან წარმომადგენელი დაასაბუთებს თავისი მოქმედების მართლზომიერებას. (2) ნიშნის მფლობელს, ზემოთ მოყვანილი (1) პუნქტიდან გამომდინარე, უფლება აქვს წინააღმდეგობა გაუწიოს რწმუნებულის ან წარმომადგენლის მიერ ნიშნის გამოყენებას, თუ მას ასეთი გამოყენებაზე ნებართვა არ გაუცია.

ამავე კონვენციის მე-10 bis მუხლის თანახმად, (1) კავშირის ქვეყნები ვალდებული არიან უზრუნველყონ კავშირის ქვეყნების მოქალაქეები არაკეთილსინდისიერი კონკურენციისაგან ეფექტიანი დაცვით. (2) არაკეთილსინდისიერი კონკურენციის აქტს შეადგენს კონკურენციის ნებისმიერი აქტი, რომელიც ეწინააღმდეგება სამეწარმეო ან კომერციული საქმიანობის პატიოსან ჩვევებს.

„სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის პირველი პუქნტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობს სასამართლო მესამე პირის მოთხოვნით, თუ სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია მოხდა არაკეთილსინდისიერი განზრახვით; ამავე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობს სასამართლო მესამე პირის მოთხოვნით, თუ სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია მოხდა პარიზის კონვენციის ერთ-ერთ წევრ ქვეყანაში ამ სასაქონლო ნიშნის მფლობელის წარმომადგენლის ან აგენტის მიერ თავის სახელზე, სასაქონლო ნიშნის მფლობელის ნებართვის გარეშე.

წარმომადგენლის ან აგენტის მიერ სასაქონლო ნიშნის თავის სახელზე რეგისტრაცია წარმოადგენს არაკეთილსინდისიერი განზრახვით სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ერთ-ერთ სახესხვაობას, რომელიც „სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონში რეგისტრაციის ბათილად ცნობის ცალკე საფუძვლად არის გამოყოფილი. ამდენად, როგორც „ბ“, ისე „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლის შეფასებისას უნდა განისაზღვროს სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის არაკეთილსინდისიერების კრიტერიუმები.

ამდენად, სწორედ კეთილსინდისიერების პრინციპია ის ბერკეტი, რომლითაც უნდა დაბალანსდეს მხარეთა ინტერესები. ეს პრინციპი გამოიყენება სამოქალაქო ბრუნვის იმ მონაწილეთა წინააღმდეგ, რომლებისთვისაც ნების ავტონომია ბაზარზე დაუსაბუთებელი (უსაფუძვლო) უპირატესობის მიღების საშუალებად იქცა.

სამოქალაქო ურთიერთობებში კეთილსინდისიერებას აქვს ორმაგი შინაარსი:

1. კეთილსინდისიერება, როგორც სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, გულისხმობს კეთილსინდისიერებას ობიექტური გაგებით. სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარე და სტაბილურობა მისი მონაწილეების კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული. კეთილსინდისიერება გამოხატავს სამოქალაქო ბრუნვაში, ე.ი. უფლებათა შეძენის, განხორციელების, დაცვის, ასევე ვალდებულებათა შესრულებისას, - სამართლის სუბიექტის ზნეობრივად მოქმედების შესახებ საზოგადოებაში ჩამოყალიბებულ წარმოდგენებს. ყოველი პირი უფლების განხორციელებისა თუ ვალდებულების შესრულების დროს უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთ უფლებები და მოვალეობები;

2. მეორე შემთხვევაში კეთილსინდისიერება არის სუბიექტის მიერ არცოდნა იმისა, რომ მისი ქცევა მართლსაწინააღმდეგოა, ლახავს სხვა პირის უფლებას. ასეთ შემთხვევაში საუბარია კეთილსინდისიერებაზე სუბიექტური გაგებით.

კეთილსინდისიერების ერთიანი ცნების შემუშავება შეუძლებელია. სუბიექტის თითოეული ქმედების კეთილსინდისიერების პრინციპთან შესაბამისობაში ანალიზის დროს მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული თითოეული ურთიერთობის სპეციფიკა და ამ ურთიერთობის ჩამოყალიბება-განვითარების თავისებურებები.

სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციისას არაკეთილსინდისიერი განზრახვის დასადგენად მხედველობაში უნდა იქნეს გარემოებები, რომელსაც ადგილი ჰქონდა კონკრეტული განაცხადის შეტანის მომენტისათვის. ასეთ გარემოებებად პალატას მიაჩნია:

- განმცხადებელმა იცოდა ან უნდა სცოდნოდა თუ არა, რომ მესამე პირი სამრეწველო საკუთრების დაცვის პარიზის კონვენციის წევრ ერთ ქვეყანაში მაინც იყენებს სასაქონლო ნიშნის იდენტურ ან მსგავსი ნიშანს იდენტური ან მსგავსი საქონლისათვის;

- განმცხადებლის განზრახვა, აუკრძალოს მესამე პირს თავისი ნიშნის გამოყენება;

- განცხადებული და მესამე პირის სასაქონლო ნიშნის დაცვის ხარისხი.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურებულია შემდეგი გარემოებები:

- მოპასუხისთვის ცნობილი იყო სადავო სასაქონლო ნიშნის მოსარჩელისადმი კუთვნილების თაობაზე;

- ასევე იმის შესახებ, რომ სასაქონლო ნიშანი აქტიურად გამოიყენებოდა მოსარჩელის მიერ და გააჩნდა სამართლებრივი დაცვის მაღალი ხარისხი სხვადასხვა ქვეყანაში (იხ.,4.5. პუნქტი);

- შპს „პ. ვ.-ამ“ აიღო ვალდებულება მოსარცელის სახელითა და ხარჯით შეესრულებინა იურიდიული მოქმედებები სამკურნალო საშულების დასარეგისტრირებლად საქართველოს ტერიტორიაზე, რაც განხორციელდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთლობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ გაცემული მოწმობით Nრ…/ NR –.

ამასთან, შპს „პ.-ვ.-ას“ მიერ პრეპარატი „ნ.-ის“ საქართველოში სამკურნალო საშუალებად ღსს „ფ.-ის“ სახელზე რეგისტრაცია ცხადყოფდა, რომ მოპასუხეს ვერ ექნებოდა კანონიერი ინტერესი სადავო სასაქონლო ნიშანზე, ვინაიდან ზემოაღნიშნული რეგისტრაციის მიხედვით საქართველოს ტერიტორიაზე სამკურნალო საშუალება „ნ.-ის“ გამოყენებაზე ერთადერთ უფლებამოსილ პირს წარმოადგენდა ღსს „ფ.-ი“.

რაც შეეხება ფაქტს მასზედ, რომ სასაქონლო ნიშნის მოპასუხის სახელზე რეგისტრაცია მოხდა მოსარჩელესთან გაფორმებული ხელშეკრულებების მოქმედების ვადის გასვლის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული არ შეიძლება შეფასდეს სარჩელზე უარის თქმის საკმარის საფუძვლად. ხელშეკრულებები მოქმედებდა 31.12.2011წ.-მდე, განაცხადი სასაქონლო ნიშნის მის სახელზე რეგისტრაციის თაობაზე მოპასუხემ საქპატენტში წარადგინა უკვე 12.01.2012წ.. პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის აქამდე არსებული ფიდუციარული (ნდობითი) ურთიერთობების ხასიათიდან გამომდინარე (მოპასუხეს ჰქონდა საქონლის საქართველოში იმპორტის ექსკლუზიური უფლება, მოპასუხე იყო მოსარჩელის რწმუნებული), სახელშეკრულებო ვადის გასვლის შემდეგ 12 დღეში სასაქონლო ნიშნის მოპასუხის სახელზე დასარეგისტრირებლად განაცხადის წარდგენა არ შეიძლება შეფასდეს კეთილსინდისიერ ქცევად.

რაც შეეხება საკითხს, მიჩნეულ უნდა იქნეს თუ არა შპს „პ.-ვ.-ა“ ღსს „ფ.-ის“ წარმომადგენლად, პალატას მიაჩნია, რომ არსებული ურთიერთობები იძლევა მისი სტატუსის ასეთი შინაარსით შეფასების შესაძლებლობას.

კერძოდ: 22.11.2010წ. ღსს „ფ.-სა’’ (დამკვეთი) და შპს „პ.-ვ.-ას'' (შემსრულებელი) შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით შპს „პ.-ვ.-ამ’’ აიღო ვალდებულება დამკვეთის სახელითა და ხარჯით შეესრულებინა იურიდიული მოქმედებები დამკვეთის მიერ წარმოებული სამკურნალო საშუალებების დასარეგისტრირებლად საქართველოს ტერიტორიაზე. ამდენად, ამ ურთიერთობაში იგი იყო სწორედ წარმომადგენელი;

- რაც შეეხება 21.09.2010წ. ღსს „ფ.-სა'' და შპს „პ.-ვ.-ას’’ შორის გაფორმებულ ხელშეკრულებას და 22.09.2010წ. დამატებითი შეთანხმებას, შპს „პ. - ვ.-ას’’ მიენიჭა საქართველოში სარეალიზაციოდ საქონლის შეძენის ექსკლუზიური უფლება. შპს „პ. ვ.-ამ“ იკისრა ვალდებულება ადრე შეძენილი საქონელი არ გაეყიდა სხვა ქვეყნებში. მხარები შეთანხმდნენ ამ პირობების კონფიდენციალურობაზე. ამდენად, დამოუკიდებელი მოვაჭრე შპს „პ.-ვ.-ა“, რომელსაც ჰქონდა ექსკლუზიური უფლება ექსკლუზიურად შეეძინა საქონელი საქართველოში სარეალიზაციოდ, სავაჭრო ურთიერთობებში ფაქტობრივად არაპირდაპირ წარმოადგენდა ღსს „ფ.-ს“, ანუ იყო პირი, რომელსაც ჰქონდა უფლება თავისი სახელით და ხარჯით ექსკლუზიურად შეეძინა მოსარჩელის საქონელი, მოეხდინა მისი რეალიზაცია, ფაქტობრივად მის მიერ მოზიდული კლიენტურა (პრეპარატის შემძენი პირები) კი განეკუთვნებოდა ღსს „ფ.-ს“. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ დგინდება „სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის 28-ე მუხლით გათვალისწინებული სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად შპს „პ.-ვ.-ას’’ კუთვნილი სასაქონლო ნიშანი ნ.-ი-N- Н რეგ.N2013 … R.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა მასზედ, რომ მხარეთა შორის 21.09.2010წ.-სა და 22.11.2010წ.-ს გაფორმებულ ხელშეკრულებებში არსებული ჩანაწერის შესაბამისად დავა წარმოადგენდა სანქტ-პეტერბურგის საარბიტრაჟო სასამართლოს განსჯად საქმეს. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ წინამდებარე დავა გამომდინარეობდა არა მხარეთა შორის 21.09.2010წ.-სა და 22.11.2010წ.-ს გაფორმებულ ხელშეკრულებებიდან, არამედ დავა შეეხებოდა საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულ ცენტრ საქპატენტში მოპასუხის სახელზე სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობას. ამდენად, მოცემული დავა ექვემდებარებოდა საქართველოს სასამართლო უწყებას და დაუსაბუთებელად იქნა მიჩნეული მსჯელობა მხარეთა შეთანხმების შესაბამისად დავის სანქტ-პეტერბურგის არბიტრაჟის განსჯადად მიჩნევის თაობაზე.

ასევე, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის მსჯელობა მასზედ, რომ წინამდებარე დავა განხილული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული და არა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

„სასაქონლო ნიშნების შესახებ” საქართველოს კანონის მიხედვით სასაქონლო ნიშანი არის სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც გამოისახება გრაფიკულად და განასხვავებს ერთი საწარმოს საქონელს ან/და მომსახურებას მეორე საწარმოს საქონლის ან/და მომსახურებისაგან. ამდენად, სასაქონლო ნიშანი არის ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტი. ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტთან დაკავშირებით დავები ძირითადად ეხება ობიექტზე უფლების მოპოვებას ან უფლებათა დარღვევას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებული დავებისათვის დამახასიათებელია პროცესუალური ორგვაროვნება, ინტელექტუალური საკუთრებითი ურთიერთობებიდან წარმოშობილი დავა ორი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი მიმართულებისაა, ერთ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულ ორგანოს (სსიპ საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის - „საქპატენტის”) მიმართ გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნის შესახებ დავა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივია და შესაბამისად, დავა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით უნდა იქნეს განხილული, ხოლო მეორეს მხრივ, დაინტერესებული პირის მიერ ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტზე უფლების დაცვის მოთხოვნა სამოქალაქო-სამართლებრივია. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს სადავო სამართალურთიერთობაში მოპასუხედ დასახელებული ჰყავს ის პირი, რომლის საკუთრებაშიც იმყოფება ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტი და არა რეგისტრაციის განმახორციელებელი ადმინისტრაციული ორგანო, დავა ეხება საკუთრებაში მყოფ ობიექტს და არა ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებას, რეალაქტის განხორციელებას, ადმინისტრირებას.

პალატა მიუთითებს, რომ რეგისტრაციის და ,,საქპატენტის” მიერ სასაქონლო ნიშანზე მოწმობის გაცემის შემდეგ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურები დასრულებულად ითვლება. რეესტრში ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტის რეგისტრაცია ადასტურებს ობიექტის პირის საკუთრებაში ყოფნას, რეგისტრაციით დაცულ სასაქონლო ნიშანზე მფლობელის განსაკუთრებული უფლების წარმოშობას ამ ნიშნის რეგისტრაციის დღიდან. რეგისტრაციიდან სასაქონლო ნიშანი სამრეწველო საკუთრებას წარმოადგენს და როგორც საკუთრების ობიექტი მონაწილეობს სამოქალაქო ბრუნვაში. სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის შემდეგ წარმოშობილი დავა ადმინისტრაციული კატეგორიის საქმედ შესაძლოა მიჩნეულ იქნეს იმ შემთხვევაში, თუ დავა უშუალოდ შეეხება ადმინისტრაციულ ორგანოს - „საქპატენტის“ უფლებამოსილების საკითხს, საქპატენტის ინიციატივით სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის გაუქმების შესაძლებლობას და გასაჩივრებულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილ ვადაში.

სხვა შემთხვევაში, ინტელექტუალურ-საკუთრებითი ურთიერთობიდან გამომდინარე ორ კერძო სუბიექტს შორის არსებული დავა თავისი ბუნებით კერძო-სამართლებრივია და სასამართლო მას განიხილავს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით. დავის განსჯადობის საკითხს არ ცვლის ის გარემოება, რომ კერძო სუბიექტებს შორის დავის გადაწყვეტამ შესაძლოა გამოიწვიოს „საქპატენტში“ რეგისტრაციის გაუქმება. აღნიშნული არ არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ინიცირებული, მას არ აქვს დამოუკიდებელი მნიშვნელობა, ის არ არის წარმოშობილი ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე და დეტერმინირებულია კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობებით (განსჯადობის საკითხებზე იხ.: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 31.10.2013წ. განჩინება საქმეზე Nბს-424-413.

განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა შპს „პ. ვ.-ამ“ და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 08 აპრილის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი სადავოდ ხდის მოცემულ დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული სამართლებრივი ნორმების სისწორესა და საქართველოს სასამართლოების იურისდიქციასა და აღნიშნავს, რომ 21.09.2010წ.-ისა და 22.11.2010წ.-ის ხელშეკრულებებში მითითებულია რუსეთის სასამართლოების იურისდიქცია და სამართალი და ამიტომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა ამ ქვეყნის სამართლით, ხოლო ვინაიდან ამავე ხელშეკრულებაში დავის განმხილველ ორგანოდ დასახელებულია სანკტ-პეტერბურგის საარბიტრაჟო სასამართლო, დავა სწორედ მას უნდა განეხილა. ამასთან, მისი მოსაზრებით, დავა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული წესით განსჯად საქმეს.

აგრეთვე კასატორს მიაჩნია, რომ არასწორად განიმარტა სამოქალაქო კოდექსის მე-8 და 346-ე მუხლები. კასატორი მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო მხარეებს შორის აღარ არსებობდა სამართლებრივი ურთიერთობა სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 104-ე, 114-ე და 714-ე მუხლები.

კასატორი სადავოდ ხდის მის ექსკლუზიურ წარმომადგენლობას და აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებების ვადის გასვლის გამო მხარეებს შორის აღარ არსებობდა სამართლებრივი ურთიერთობა და განსაკუთრებული ნდობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 04 ივნისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ 21.09.2010წ.-ს ღსს „ფ.-ს’’, როგორც „გამყიდველსა“ და შპს „პ.-ვ.-ას'', როგორც „მყიდველს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება N33-…-3 ფარმაცევტული პროდუქციის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ, რომლის საგანს წარმოადგენდა სამკურნალო საშუალება „ნ.-ის“ ყიდვა. 22.09.2010წ.-ს ღსს „ფ.-სა'' და შპს „პ.-ვ.-ას’’ შორის გაფორმდა დამატებითი შეთანხმება №1, რომლითაც შპს „პ. - ვ.-ას’’ მიენიჭა საქართველოში სარეალიზაციოდ საქონლის შეძენის ექსკლუზიური უფლება. შპს „პ. ვ.-ამ“ იკისრა ვალდება საქონელი არ გაეყიდა სხვა ქვეყნებში. მხარები შეთანხმდნენ ამ პირობების კონფიდენციალურობაზე.

22.11.2010წ.-ს ღსს „ფ.-ს'', როგორც „დამკვეთსა“ და შპს „პ.-ვ.-ას’’, როგორც „შემსრულებელს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება სამკურნალო საშულებების რეგისტრაციის შესახებ N2-…10, რომლითაც შპს „პ. ვ.-ამ“ აიღო ვალდებულება დამკვეთიდ სახელითა და ხარჯით შეესრულებინა იურიდიული მოქმედებები დამკვეთის მიერ წარმოებული სამკურნალო საშუალებების დასარეგისტრირებლად საქართველოს ტერიტორიაზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 31.12.2011წ.-მდე. ხელშეკრულების 2.1.13 მუხლებით შემსრულებელმა აიღო ვალდებულება მიეღო ზომები დამკვეთის საკუთრებაზე უფლებების და შემსრულებლებთან არსებული საბუთების დასაცავად. 2.1.14 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შემსრულებელი ვალდებული იყო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგაც საიდუმლოდ შეენახა მიწოდებული ინფორმაცია და საბუთები, რომელიც დამკვეთის კომერციულ საიდუმლოს შეადგენდა.

საქართველოს შრომის, ჯანმრთლობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს მიერ სამკურნალო საშუალება „ნ.-ზე“ გაიცა სარეგისტრაციო მოწმობა Nრ/NR – … ღსს „ფ.-ის“ სახელზე. სარეგისტრაციო მოწმობის გაცემის საფუძველს წარმოადგენდა სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს უფროსის 01.04.2011წ.-ს ბრძანება. სამკურნალო საშუალების რეგისტრაცია მოქმედების ვადა განისაზღვრა 01.04.2016წ.-ით. 01.12.1997წ.-ს ღსს „ფ.-ის’’ სახელზე დარეგისტრირდა საერთაშორისო სასაქონლო ნიშნები н და N საერთაშორისო რეგისტრაციის N6…და N3…, რომლის საფუძველზე აღნიშნულ ნიშნებს მიენიჭათ დაცვა ქვეყნებში: გერმანია, სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბელორუსი, უნგრეთი, ყაზახთი, ლატვია, მოლდოვა, რუმინეთი, უკრაინა. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სასაქონლო ნიშანი „ნ.-ი“. 2004წ.-ს ღსს „ფ.-ის“ სახელზე დარეგისტრირებულია ყაზახეთში. უშუალოდ უკრაინაში განაცხადი რეგისტრაციისათვის წარდგენილ იქნა 2001წ.-ს. ღსს „ფ.-მა’’ სადავოდ გახადა მის სახელზე დარეგისტრირებულ სასაქონლო ნიშანზე “н“ და “N“ ინტელექტუალური საკუთრების უფლების შპს „პ. ვ.-ას“ მიერ არამართლზომიერი ხელყოფის ფაქტი, რასაც სავსებით იზიარებს საკასაციო პალატა და აღნიშნავს, რომ როგორც სასაქონლო ნიშნების მონაცემთა ბაზიდან ირკვევა, 12.01.2012წ.-ს შპს „პ. ვ.-ამ“ განაცხადით მიმართა საქპატენტს, ხოლო 27.03.2013წ.-ს დარეგისტრირდა N2013 ..R სასაქონლო ნიშნის (“н“ და “N“) მფლობელად. ამით კი დაირღვა სადავო სასაქონლო ნიშანზე რეგისტრირებული საზოგადოების ინტელექტუალური საკუთრების უფლება.

უპირატესად, საკასაციო პალატა მიუთითებს „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, სასაქონლო ნიშანი არის სიმბოლო ან სიმბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც გამოისახება გრაფიკულად და განასხვავებს ერთი საწარმოს საქონელს ან/და მომსახურებას მეორე საწარმოს საქონლისაგან ან/და მომსახურებისაგან. დასახელებული ნორმის სამართლებრივი ანალიზით ირკვევა, რომ სასაქონლო ნიშანი არის სამრეწველო ობიექტის სპეციალური აღნიშვნა, რომელიც განკუთვნილია, ერთი საწარმოს პროდუქციის განსახვავებლად სხვა საწარმოს პროდუქციისაგან. სარჩელში დავის საგანია ღსს „ფ.-ის’’ სახელზე რეგისტრირებული სასაქონლო ნიშანი “н“ და “N“. სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელემ სასამართლოს წარუდგინა მყარი მტკიცებულება - განსაკუთრებული უფლება სასაქონლო ნიშანზე “н“ და “N“ სარეგისტრაციო მოწმობა Nრ/NR – … წარმოდგენილი მტკიცებულებით აშკარაა, რომ მოსარჩელეს მოპოვებული აქვს დამცავი დოკუმენტი ინტელექტუალური საკუთრების მითითებულ ობიექტზე, რაც გამორიცხავს მისი მართლზომიერი გამოყენების შესაძლებლობას.

ხოლო რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას საქართველოს სასამართლოების განსჯადობაზე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართალია მხარეთა შორის 21.09.2010წ.-სა და 22.11.2010წ.-ს გაფორმებულ ხელშეკრულებებში არსებული ჩანაწერის შესაბამისად დავა წარმოადგენდა სანქტ-პეტერბურგის საარბიტრაჟო სასამართლოს განსჯად საქმეს, თუმცა კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავოა არა მხარეთა შორის 21.09.2010წ.-სა და 22.11.2010წ.-ს გაფორმებული ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე უფლებები და ვალდებულებები, არამედ - უშუალოდ საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულ ცენტრ საქპატენტში მოპასუხის სახელზე დარეგისტრირებული სასაქონლო ნიშნის “н“ და “N“ რეგისტრაცია და ამდენად, მოცემული დავის განხილვაზე საქართველოს სასამართლოებს გააჩნიათ კომპეტენცია.

ამასთან კასატორის მოსაზრებით, დავა წარმოადგენდა ადმინისტრაციული წესით განსჯად საქმეს, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და პირველ რიგში განმარტავს, რომ მხარეთა შორის სადავოა საგნობრივი განსჯადობა ანუ, უფლებამოსილი სასამართლოს (პალატა, კოლეგია) მიერ საქმის განხილვის საკითხი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ცალკე მუხლით არ განსაზღვრავს სამოქალაქო საქმეების საგნობრივ განსჯადობას, თუმცა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლში მოცემულია სასამართლოსადმი უქყებრივი დაქვემდებარების საკითხის რეგულირება. ნორმა განსაზღვრავს სამოქალაქო საქმეთა ქვემდებარეობის საკითხს, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს გახლავთ იმ უფლებამოსილებათა ერთობლიობა, რომელთა ფარგლებში სასამართლოს შეუძლია მიიღოს და განიხილოს საქმეები. მართალია ნორმა არ შეიცავს იმ ურთიერთობების სანიმუშო ჩამონათვალს, საიდანაც წარმოშობილ დავებს განიხილავს სასამართლო სამოქალქო სამართალწარმოების წესით, რადგან ვფიქრობთ, რომ მართალია ეს ჩამონათვალი ფართოა, მაგრამ არა ამომწურავი.

ამიტომაც საგნობრივი განსჯადობის გადაჭრის მიზნით უნდა ვიხელმძღვანელოთ შემდეგი კრიტერიუმებით: მოთხოვნის შინაარსი, მოთხოვნის სამართლებრივი ანუ მისი ნორმატიული რეგულირება, მოდავე მხარეთა ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ხასიათი ანუ სამართალსუბიექტურობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასაქონლო ნიშანი, რომელსაც სადავოდ ხდის მოსარჩელე, წარმოადგენს ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტს. ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტთან დაკავშირებით დავები ძირითადად ეხება ობიექტზე უფლების მოპოვებას ან უფლებათა დარღვევას და დაინტერესებული პირის მიერ ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტზე უფლების დაცვის მოთხოვნა თავისი შინაარსით სამოქალაქო-სამართლებრივია. სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტებიც კერძო სამართლის სუბიექტები არიანს, დავა ეხება საკუთრებაში მყოფ ობიექტს და არა რეგისტრაციის განმახორციელებელი ადმინისტრაციული ორგანოს ადმინისტრაციული აქტის გაუქმებას.

ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც შეეხება სასაქონლო ნიშნის, როგორც ინტელექტუალური საკუთრების უფლების სამართლებრივ ასპექტებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „პ. ვ.-ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ შპს „პ. ვ.-ას“ დაუბრუნდეს ი. გ.-ას 2015 წლის 18 მაისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე