საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-640-606-2015 23 ივლისი, 2015 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი)

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ. ნ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო“, შპს „კ-ე“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2009 წლის 02 ოქტომბერს გარდაცვლილი, მოსარჩელის მამა ვ. ნ-ი მ-ის ტერიტორიაზე ფლობდა 406,7 კვ.მ. უძრავ ქონებას. ვ. ნ-ის გარდაცვალების შემდეგ მის დანაშთ უძრავ ქონებას ფლობს მოსარჩელე ვ. ნ-ი.

2. ბაღდათის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 09 მარტის და 2010 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებების თანახმად, უძრავი ქონების ნაწილი მდებარე: ბაღდათი, კ, მ-ი (4162 კვ.მ.) დარეგისტრირებულია სახელმწიფოს სახელზე.

3. საწარმოთა მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 იანვრის 1-3/34 ბრძანების თანახმად, სახელმწიფოს კუთვნილი 91 მიწის ნაკვეთი მდებარე ბაღდათში, კურორტი ,,ს- ე” გადაეცა შპს ,,კ-ეს".

4. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 31 ივლისის წერილით დასტურდება, რომ ინფორმაციის მომზადების მომენტისათვის წარმოდგენილი უძრავი ნივთის ნაწილი ზედდებაშია (გადაფარვაშია) ამ ბაზაში რეგისტრირებულ 3 (სამ) უძრავ ნივთთან.

5. ვ. ნ-მა სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს და მოითხოვა სსიპ ,,საწარმოთა მართვის სააგენტოს" 2011 წლის 20 იანვრის №1-3/34 ბრძანების ბათილად ცნობა, იმ ნაწილში, რომლითაც განხორციელდა ... საკადასტრო კოდზე მდებარე 406.7 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთის- შეტანა შპს ,,კ-ეს" საწესდებო კაპიტალში, კერძოდ: ს.კ. ...; ...; ... - საკადასტრო კოდით მითითებული ნაკვეთების ნაწილში.

6.საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვ. ნ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად ცნო განჩინების 1-4 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

8. სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე, 155-ე, 159-ე, 54-ე, 312-ე მუხლები და ასევე ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონი.

9. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება თავის მნიშვნელობას კარგავს. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელ გარემოებათა მართლზომიერების შეფასება. ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლით - კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა. იმავე კანონის მეორე მუხლის ა) პუნქტით მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწა არის – სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელზედაც (მიწის ნაკვეთზე ან შენობა-ნაგებობაზე) ფიზიკურ ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს მართლზომიერი მფლობელობის უფლება წარმოეშვა ამ კანონის ამოქმედებამდე, ასევე ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული, 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა. კანონის მეორე მუხლის გ) პუნქტით - თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებულია, როგორც – ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

10. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე სადავო ნივთს, ფლობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, თუმცა აღნიშნული არ ნიშნავს, რომ მას უნდა ჩამოერთვას მფლობელობა და აღნიშნული უფლება გადაეცეს მოპასუხეს, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მფლობელობა წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. მოსარჩელე კეთილსინდისიერი მფლობელია, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 159 -ე მუხლით - კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს, ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე.

11. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით - „ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს“. გარიგება რომელიც დადებულია დადგენილი წესისა და აკრძალვების, საჯარო წესრიგის ან ზნეობის ნორმების წინააღმდეგ, ასევე მოტყუებით, თვალთმაქცობით ან მოჩვენებით, ბათილია. როგორც აღინიშნა, ბათილი გარიგების შინაარსი და ხასიათი მოცემულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-56-ე მუხლებში. დასახელებული ნორმების მიხედვით გარიგება არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, საჯარო წესრიგს და ზნეობის ნორმებს.

12. მოსარჩელემ წარადგინა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ მომზადემული საკადასტრო ნახაზი, რომლითაც დასტურდება მოსარჩელის მფლობელობაში არსებულ ნაკვეთთან ზედდების ფაქტი. კერძოდ, მის მფლობელობაში არსებულ ნაკვეთთან ზედდებაშია (გადაფარვაშია) ბაზაში რეგისტრირებული 3 (სამი) უძრავი ნივთი, ს/კ ...; ს/კ ... და ს/კ ...

13. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

14. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სადავო მიწის ნაკვეთი, იგი წარმოადგენს დაინტერესებულ პირს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად. კერძოდ დაინტერესებული პირია – ფიზიკური პირი, ასევე მისი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) ან რომელმაც თვითნებურად დაიკავა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირი, რომელმაც მის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ თვითნებურად დაიკავა მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), აგრეთვე კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან მისი უფლებამონაცვლე, რომელიც მართლზომიერად ფლობს (სარგებლობს) სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებულით ან დანგრეულით) ან მის გარეშე და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით სურს მასზე საკუთრების უფლების მოპოვება, ასევე ის ფიზიკური პირი ან კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი, რომელმაც სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთით მოსარგებლისაგან საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეიძინა/მოიპოვა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე საკუთრების უფლება.

15. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს „კ-ემ“ და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ.

16. აპელანტმა შპს "კ-ემ" მიუთითა, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილებით არასწორად განმარტა კანონი, რადგან კანონი ერთმანეთისგან მიჯნავს მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთს და თვითნებურად დაკავებულ მიწას, ამასთან თვითნებურად დაკავებული მიწა სახელმწიფოს მიერ არ უნდა იყოს განკარგული.

17. მოსარჩელის მიერ საჯარო რეესტრიდან წარმოდგენილი სიტუაციური ნახაზი ვერ გახდება სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

18. აპელანტმა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქციით) 93–ე მუხლის 1–ი ნაწილის თანახმად, მიწა წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას. ვ. ნ–ი სადავო ნივთს ფლობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, რასაც სასამართლო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც მიუთითებს .

19. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება; ვ. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

20. საპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ საწარმოთა მართვის სააგენტოს 2011 წლის 20 იანვრის ბრძანებით შპს „კ-ეს“ კაპიტალში შეტანილია სახელმწიფოს კუთვნილი 91 მიწის ნაკვეთი. ამ ნაკვეთთაგან 406,7 კვ.მ. ფართი თვითნებურად ჰქონდა დაკავებული ვ. ნ-ის მამას, ვ. ნ-ს. მამის გარდაცვალების შემდეგ, ამ ნაკვეთს ფლობს მოსარჩელე ვ. ნ-ი.

21. 2009 წლის 12 ნოემბერს ვ. ნ-მა განცხადებით მიმართა გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულების რეგიონალურ სატყეო სამმართველოს და სთხოვა ნაკვეთის ლეგალიზაციაში დახმარება (ს.ფ. 140). საბოლოოდ, მას განემარტა, რომ ნაკვეთი, რომლის დაკანონებასაც იგი ითხოვდა, აღრიცხული იყო სახელმწიფო ტყის ფონდში და მისი პრივატიზება არ დაიშვებოდა (ს.ფ. 132–133). ვ. ნ-მა თავად განმარტა, რომ არც მის მამასა და არც თავად მას სადავო ქონების ფლობის სამართლებრივი საფუძველი არ ჰქონიათ, ისინი ქონებას თვითნებურად ფლობდნენ. მოსარჩელეს არ მიუთითებია და არც საქმის მასალებით დგინდება, რომ სადავო ნაკვეთი ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით 1994 წლამდე აღრიცხული იყო, როგორც ვ. ნ-ის მიერ თვითნებურად დაკავებული. ამის შესაბამისად, ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ კანონის მე–2 მუხლის "ა" ქვეპუნქტის საფუძველზე, ვ. ნ-ი სადავო ნაკვეთის არც მართლზომიერი და არც კეთილსინდისიერი მფლობელია.

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე–8 მუხლის მე–2 ნაწილის თანახმად, სახელმწიფო ორგანოებისა და საჯარო სამართლის იურიდიული პირების კერძოსამართლებრივი ურთიერთობები სხვა პირებთან ასევე წესრიგდება სამოქალაქო კანონებით, თუკი ეს ურთიერთობები, სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე, არ უნდა მოწესრიგდეს საჯარო სამართლით. ამავე კოდექსის 170–ე მუხლის 1–ლი ნაწილის შესაბამისად კი, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამ ნორმის შესაბამისად, სახელმწიფოს, ისევე, როგორც ნებისმიერ სხვა მესაკუთრეს უფლება აქვს საკუთარი ქონება, კანონით დადგენილი წესით, შეიტანოს საწარმოს კაპიტალში. ამ უფლების რეალიზაციას სხვის მიერ ქონების თვითნებური ფლობა ხელს ვერ შეუშლის. მითუმეტეს, რომ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ საქართველოს კანონის მე–2 მუხლის "გ" ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწად ითვლება... მიწის ნაკვეთი.. რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული. ეს ნიშნავს, რომ კანონი თავად უშვებს თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთის განკარგვის შესაძლებლობას.

23. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, სააგენტო უფლებამოსილი იყო მიეღო გადაწყვეტილება სადავო ქონების საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანის შესახებ. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ეს გადაწყვეტილება მიღებულია "მეწარმეთა შესახებ" კანონის მოთხოვნათა დარღვევით. "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის 91 მუხლის მე–8 პუნქტის თანახმად, კრების მოწვევა არ არის აუცილებელი, როცა ყველა პარტნიორი წერილობით დაეთანხმება განსახილველ საკითხს. წერილობითი თანხმობა კრების ოქმის ტოლფასია და ითვლება კრების გადაწყვეტილებად. დადგენილია, რომ სადავო ბრძანების გამოცემის დროისათვის შპს კ-ეს წილის ერთადერთი მესაკუთრე სახელმწიფო იყო. ამის შესაბამისად, მას შეეძლო მიეღო გადაწყვეტილება საწარმოს კაპიტალის გაზრდის შესახებ და ეს გადაწყვეტილება იყო კრების გადაწყვეტილების ტოლფასი. შესაბამისად, გასაჩივრებული ბრძანებით "მეწარმეთა შესახებ" კანონის მოთხოვნები არ დარღვეულა.

24. პალატამ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე–2 მუხლის 1–ლი ნაწილის თანახმად, საქმის განხილვას სასამართლო შეუდგება იმ პირის განცხადებით, რომელიც მიმართავს მას თავისი და არა სხვისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული ბრძანებით კიდეც რომ იყოს დარღვეული საწარმოს პარტნიორის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა, ამ პროცედურის დარღვევით ვ. ნ-ის უფლებები არ შელახულა.

25. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ვ. ნ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

ა. სასამართლომ დაარღვია სსკ 105-ე და 393-ე მუხლების მოთხოვნები. მან არასწორად განმარტა კანონი. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-91 მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, პარტნიორთა კრების მოწვევა არ არის აუცილებელი, თუ ყველა პარტნიორი წერილობით დაეთანხმება განსახილველ საკითხს. მოცემულ შემთხვევაში კი სადავო ნაკვეთი საწესდებო კაპიტალში გადაეცა შპს-ს ადმინისტრაციული აქტით.

ბ. სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლი, ამასთან, არასწორად განმარტა იგი მოცემულ დავასთან მიმართებაში, რადგან მოსარჩელეს სადავო ნაკვეთი ეკუთვნის "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის საფუძველზე, რომელიც წარმოადგენს ადმინისტრაციულ კანონმდებლობას.

გ. საწარმოთა მართვის საგენტო არაუფლებამოსილი პირია. მის მიერ სახელმწიფო მიწის ნაკვეთის საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანა წარმოადგენს სახელმწიფოსა და კერძო სამართლის სუბიექტს შორის დადებულ გარიგებას, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონით დადგენილ წესს, რის გამოც იგი ბათილია სკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე. განკარგვა განხორციელდა არაუფლებამოსილი პირის მიერ, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წინასწარი თანხმობის გარეშე.

დ. მოსარჩელის იურიდიული ინტერესია სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემა. სადავო ბრძანება ეწინააღმდეგება "ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონს.

ე. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სახელმწიფოს აქვს უფლება საკუთარი ქონება შეიტანოს საწესდებო კაპიტალში. ამ ბრძანებით უგულებელყოფილია მოსარჩელისათვის დასახელებული კანონით მიკუთვნებული უფლება. ერთი კანონით მინიჭებული უფლება არ უნდა მოვიდეს წინააღმდეგობაში სხვა კანონით გათვალისწინებულ უფლებასთან.

ვ. მოცემული ბრძანება არის უფლების ბოროტად გამოყენება 115-ე და 170-ე მუხლების შესაბამისად.

ზ. სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში არსებული მასალები იმის შესახებ, რომ მოსარჩელემ მოითხოვა ნაკვეთის გადაცემა, მაგრამ იგი სატყეო მეურნეობის ბალანსზე იყო და არ განიკარგებოდა კერძო საკუთრებაში, ხოლო როცა სატყეო მეურნეობის ბალანსიდან ამოირიცხა და მოსარჩელემ მიმართა საჯარო რეესტრს, აღმოჩნდა შპს-ს სახელზე.

თ. სასამართლომ არასწორად დააკისრა მოსარჩელეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 5 000 ლარის გადახდა, რადგან დავის საგანი არაქონებრივია, სარჩელი მიმართულია უფლების მოპოვებისაკენ.

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივნისის განჩინებით ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

27. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

28. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

29. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

30. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

31. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

32. განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს სსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოცემულობაც, რომლის მიხედვითაც საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი 391.5.გ. მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

34. კასატორი როგორც სარჩელში, ასევე საკასაციო საჩივარში მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითებს სკ-ის 115-ე და 170-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებული ბრძანება არის უფლების ბოროტად გამოყენება, თუმცა არ ასაბუთებს რაში გამოიხატება უფლების ბოროტად გამოყენება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უფლების გამოყენება ამ უფლების მატარებლის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული, მაგრამ სამოქალაქო კოდექსი კრძალავს უფლების ბოროტად გამოყენებას, ერთი მხრივ, იმპერატიული ნორმების გამოყენებით, ხოლო მეორე მხრივ, უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვით. სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის მიხედვით, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. 170-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით კი უფლების ბოროტად გამოყენებად ჩაითვლება საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა, და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია. უფლების ბოროტად გამოყენება ნიშნავს უფლების გამოყენებას მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. ქმედების შეფასებისას გადამწყვეტია პირის განზრახვა, რომ მისი ქმედებით ზიანი მიადგეთ სხვებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უფლების ბოროტად გამოყენება გვაქვს მაშინ, როცა დაზარალებული-ხელყოფილი უფლების მატარებელი მისთვის მიყენებულ ზიანს ზოგადად კი არ უკავშირებს უფლების მატარებლის ქმედებას, არამედ გამოკვეთილი და დადასტურებულია, რომ ქმედება ხორციელდება მხოლოდ ზიანის მიყენების მიზნით. მოცემულ შემთხვევაში, ქონების მართვის სააგენტოს მხრიდან ქონების განკარგვისას ასეთი განზრახვა არ დასტურდება და არც კასატორი მიუთითებს მასზე. სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ სახელმწიფოს რეგისტრაცია არ არის კასატორის მიერ მასზე საკუთრების უფლების მოპოვების უპირობო გარანტია. დადგენილია, რომ სადავო ბრძანება არ არის ბათილი კანონით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

35. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

36. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% – 210 (ორას ათი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ვ. ნ-ს (პ/ნ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება №5, გადახდის თარიღი 2015 წლის 26 ივნისი), 70% – 210 (ორას ათი) ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მომხსენებელი ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე