№ას-817-775-2013 10 ივლისი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:

ბესარიონ ალავიძე, ზურაბ ძლიერიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ზ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ქ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მ. ზ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ ცნობა (სარჩელში); უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ. ქ-ემ მოპასუხეების: მ. ზ-ის, იბა „მ--ის“, მ. გ-ის, მ. კ-ის, გ. რ-ის, პ. პ-ის, ა. პ-ის, ნ. გ-ის, ი.ა ნ-იას, ო. ფ-ის, ტ. გ-ის, ს. ჩ-ის, მ. ო-ის, მ. ფ-ის, ლ. ჟ-ის, ვ. მ-ის, ა. ჟა-ის, რ. პ-ის, მ. ჭ-ის, ფ. გ-ის მიმართ და მოითხოვა:

ა. ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ--ში“ წილის გასხვისების შესახებ მ. ზ-სა და ფ. გ-ს შორის 2010 წლის 24 სექტემბერს დადებული გარიგების ბათილად ცნობა;

ბ. ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ--ის“ საკუთრებაში არსებული ქონებიდან მ-ის ქ.№...ში არსებულ საცხოვრებელ ბინაზე (საერთო 95კვ.მ ფართზე, მე-11 სართულზე, კიბის უჯრედის მარჯვენა მხარეს) მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარება.

2. სარჩელის მიხედვით:

2.1. მოსარჩელე წარმოადგენს აწ გარდაცვლილი ფ. ქ-ის მემკვიდრეს. ფ. ქ-ემ სრულად გადაიხადა იბა „ვ--ის“ ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში შესატანი თანხა, მითითებული ამხანაგობის თავმჯდომარე იყო ფ. გ-ი.

2.2. 2009 წლის 9 თებერვალს, ჩატარდა ამხანაგობა „ვ--ისა“ და „--ის“ ამხანაგობის საერთო კრება, რომელსაც ფ. გ-ი თავმჯდომარეობდა. კრებამ განიხილა მოსარჩელის განცხადება ქ.თბილისში, ს-ის ქ.№...-ში ასაშენებელი საცხოვრებელი ბინის სანაცვლოდ ქ.თბილისში, მ-ის ქ.№...-ში მშენებარე საცხოვრებელ სახლში ბინის გამოყოფის თაობაზე, რა დროსაც დაადგინა, რომ მოსარჩელეს ს-ის ქ.№...-ში ასაშენებელ სახლში არსებული ბინის სანაცვლოდ მ-ის ქ.№3-7-ში მშენებარე სახლში გამოყოფოდა საცხოვრებელი ფართი. გაერთიანებული კრება ჩატარდა დასახელებული ორივე ამხანაგობის წევრების მონაწილეობით.

2.3. 2010 წლის დეკემბრის ბოლოს, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა საჯარო რეესტრში დაფიქსირდა მოპასუხის სახელზე. რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენდა ამხანაგობის თავმჯდომარესა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული სანოტარო აქტი, რომლის საფუძველზეც, 2010 წლის 24 სექტემბერს ამხანაგობის თავმჯდომარემ მოპასუხეს 36700 აშშ დოლარად მიყიდა იბა „მ-ის 3/5-ში“ თავისი წილზე უფლება ქ.თბილისში, მ-ის ქ.№... და №...-ში მდებარე მშენებარე კორპუსში (მე-11 სართულზე, მ-ის ქუჩის მხრიდან, ასასვლელი კიბის მარჯვენა მხარეს საერთო ფართით 95კვ.მ, შავი კარკასის მდგომარეობაში). ეს მოხდა იმ ვითარებაში, როდესაც იგივე ბინა ამხანაგობის საერთო კრების საფუძველზე გადაეცა და მიიღო მოსარჩელემ. ამ უკანასკნელმა ბინაში სარემონტო სამუშაოებიც ჩაატარა, რაც ცნობილი იყო ამხანაგობის თავმჯდომარისათვის.

2.4. მოპასუხე წარმოადგენს არაკეთილსინდისიერ შემძენს. ფაქტია, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარემ იცოდა იმ პერიოდში მის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრის შესახებ. ზემომითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან რამდენიმე დღეში იგი დააპატიმრეს მრავალეპიზოდიანი თაღლითობის ფაქტის გამო, კერძოდ, იმ მიზეზით, რომ მობინადრეებზე გაყიდულ და გადაცემულ ბინებს მეორედ და მესამე ყიდდა. აღნიშნული იცოდა მოპასუხემაც. მან ისიც იცოდა, რომ ბინა მოსარჩელეს ეკუთვნოდა და მასში რემონტი ჰქონდა ჩატარებული. ისიც ფაქტა, რომ იმავე დღეს (2010 წლის 24 სექტემბერს) მოპასუხემ და ფ. გ-მა გააუქმეს ამხანაგობაში წილზე ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოსარჩელის კუთვნილ ფართზე გააფორმეს ნასყიდობის ხელშეკრულება.

2.5. საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული ინფორმაციით დგინდება, რომ ხსენებულ უძრავ ნივთზე (როგორც ინდივიდუალური საკუთრების საგანზე ან ცალკეული უფლების ობიექტზე, ან მიწის ნაკვეთზე) ფ. გ-ის სახელზე წილის საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის. ამდენად, ფ. გ-მა მოპასუხეს არარსებული ფართი მიყიდა. შესაბამისად, მათ შორის დადებული ხელშეკრულება კანონით დადგენილ წესს ეწინააღმდეგებოდა და ამიტომ, ბათილი იყო.

3. მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანა მ. ზ-მა მოპასუხე მ. ქ-ის მიმართ და მოითხოვა თბილისში, მ-ის ქ.№...-ში მე-11 სართულზე მდებარე 95კვ.მ საერთო ფართიდან მოპასუხის გამოსახლება.

4. მოსარჩელის განმარტებით, თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურში შეგებებული სარჩელის ავტორის სახელზე რეგისტრირებულ ბინაში – თბილისში, მ-ის ქ.№...-ში, თვითნებურად შეიჭრა მოპასუხე. იგი ბინაში პირველად 2010 წლის ბოლოს შეიჭრა და სარემონტო სამუშაოების ჩატარება დაიწყო, ამასთან, მან რამდენჯერმე შეცვალა მოსარჩელის მიერ შეცვლილი კარის საკეტი. აღნიშნულის გამო, შეგებებულმა მოსარჩელემ მიმართა პოლიციას, სადაც განუმარტეს, რომ სასამართლოსათვის უნდა მიემართა. 2011 წლის იანვრიდან 2012 წლის თებერვლის ბოლომდე მოპასუხეს ბინაში არანაირი სამუშაოები არ გაუგრძელებია, ხოლო 2012 წლის თებერვლის ბოლოს რემონტის სასწრაფოდ დასრულებას შეეცადა. როგორც ჩანს, მას ურჩიეს, რომ ამის განხორციელება ბინის დაუფლების მეტ შანსს მისცემდა. 2012 წლის 1 მარტს, მოსარჩელემ კვლავ მიმართა პოლიციას, სადაც მხარეებს განმარტებები ჩამოართვეს, ხოლო მოპასუხე გააფრთხილეს, რომ რემონტი შეეჩერებინა და პრეტენზიის ქონის შემთხვევაში სასამართლოსათვის მიემართა. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეს გაფრთხილება არ შეუსრულებია, 2012 წლის ივნისის თვემდე ძირითადად რემონტიც დაასრულა და ბინაში ავეჯიც შეიტანა.

5. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლებზე დააფუძნა.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელი.

7. საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დაადგინა, რომ 2010 წლის 24 სექტემბერს დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება ამხანაგობა „მ--ის'' დირექტორ ფ. გ-სა და მ. ზ-ს შორის.

8. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა ხელმოწერებით განმტკიცებული ამხანაგობის დაფუძნებისა და ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ ხელშეკრულება უფლებას აძლევდა ამხანაგობის თავმჯდომარეს, მესამე პირებთან ურთიერთობაში წარმოედგინა ამხანაგობა, ასევე, იგი უფლებამოსილი იყო განეკარგა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, გაესხვისებინა ექსპლოატაციაში ჯერ კიდევ მიუღებელ სახლში ფართი. ამხანაგობის დირექტორს უფლება ჰქონდა დაედო მსგავსი ხელშეკრულება ამხანაგობის სახელით. ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, ამიტომ არ შეიძლებოდა გაზიარებულიყო მოთხოვნა ხელშეკრულების ბათილობის თაობაზე.

9. საქმის მასალებით ჩანდა, რომ მ. ქ-ის მამა – მამკვიდრებელი ფ. ქ-ე იყო ამხანაგობა „ვ...-ის'' წევრი, რომელსაც უნდა გადასცემოდა 100-120კვ.მ ფართი. 2007 წლის აპრილის (რიცხვი არ იყო მინიშნებული) ამხანაგობა „--ის'' წევრთა საერთო კრების ოქმით დგინდებოდა, რომ მ. ქ-ეს განესაზღვრა მ-ის ქ.№...-ის მე-11 სართულზე 70კვ.მ ბინა. საქმის მსვლელობისას მოსარჩელემ ასევე დაადასტურა, რომ თავად მოპასუხე ფ. გ-მა აჩვენა სადავო ბინა და ამ დროიდან დაიწყო აღნიშნული ქონების ფლობა.

10. საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, უძრავი ნივთის საკუთრების მოპოვება მოსარჩელეს კანონით გათვალისწინებული ფორმით არ განუხორციელებია. მას არ ჰქონდა სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება, ამიტომ დაუსაბუთებელი იყო მისი მოთხოვნა ამხანაგობასა და მ. ზ-ს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე. მოსარჩელემ ასევე ვერ მიუთითა, კონკრეტულად თუ რა სამართლებრივი საფუძვლით უნდა დადგენილიყო აღნიშნულ სადავო ქონებაზე მისი საკუთრების უფლება.

11. სასამართლომ დაადგინდა ასევე, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორი სადავო ნივთის მესაკუთრეს არ წარმოადგენდა. საჯარო რეეტრის ამონაწერით ირკვეოდა, რომ ნივთის მესაკუთრედ ამხანაგობა „მ-'' იყო აღრიცხული. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ნივთის უკან დაბრუნების მოთხოვნის უფლება იმ პირს აქვს, რომელიც ამ ნივთის მესაკუთრეა. მოცემულ შემთხვევაში, შეგებებული მოსარჩელე არ იყო სადავო ნივთის მესაკუთრე, შესაბამისად, მისი სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

12. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

14. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

14.1. ფ. ქ-ე იყო ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „ვ--ის” წევრი და მას ქ.თბილისში, ჯ-იას ქ.N...-ში მდებარე ახალაშენებულ საცხოვრებელ სახლში უნდა მიეღო 94კვ.მ საერთო ფართის ბინა მე-9 სართულზე, აგრეთვე, ავტოსადგომი ახალაშენებული სახლის ქვეშ (ტომი 1; ს.ფ. 19; 2006 წლის 27 მარტის N... ცნობა).

14.2. მ. ქ-ე წარმოადგენს ინდივიდუალურ მენაშენთა ამხანაგობა „ვ--ის” წევრის – ფ. ქ-ის შვილს და მის მემკვიდრეს.

14.3. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,რ--ის’’ 2007 წლის 9 თებერვლის წევრთა საერთო კრების N... ოქმის თანახმად, კრებას ესწრებოდნენ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „რ--ის” და ამხანაგობა „ვ--ის” წევრები. კრებაზე მ. ქ.ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ს-ის ქ.N...-ში მდებარე კუთვნილი ფართის სანაცვლოდ, მას ფართი გამოეყო ამხანაგობა ,,რ--ის’’ მიერ მ-ის ქ.N1-ში მშენებარე კორპუსში, თუმცა კრების ოქმში არც ფართის ოდენობა და არც სართული მითითებული არ არის.

14.4. ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,რ--ის’’ წევრთა საერთო კრების 2007 წლის აპრილის ოქმის (ოქმზე ზუსტი თარიღი და ნომერი არ არის მითითებული) თანახმად, მიღებულ იქნა ამხანაგობის თავმჯდომარე მ.გ-ის წინადადება ბინების განაწილების შესახებ და მ. ქ-ეს გაუნაწილდა მ-ის ქ.N...-ში, მე-11 სართულზე მდებარე 70კვ.მ ფართის ბინა.

14.5. 2010 წლის 24 სექტემბერს, ფ. გ-სა და მ. ზ-ს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება ქ.თბილისში მ-ის ქუჩა N... და N...-ში მდებარე მშენებარე საცხოვრებელ სახლში მე-11 სართულზე არსებული 95კვ.მ ფართის ბინაზე.

14.6. ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,მ--ის’’ ხელშეკრულების დაფუძნების და ურთიერთთანამშრომლობის შესახებ 2008 წლის 30 დეკემბრის რ... ხელშეკრულების თანახმად, ზემომითითებულ წილზე უფლება ეკუთვნოდა ფ. გ-ს, როგორც ამ ამხანაგობის თავმჯდომარეს.

14.7. საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N7-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეს წარმოადგენს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,მ-’’. ამავე ამონაწერში, ვალდებულების გრაფაში მითითებულია, რომ ფ. გ-მა, როგორც ,,წილის უფლების გამყიდველმა’’, მის კუთვნილ წილზე უფლება მიყიდა მ. ზ-ს მ-ის ქ.N... და N...-ში მდებარე მშენებარე კორპუსში მე-11 სართულზე, მ-ის ქუჩის მხარეს, ასასვლელი კიბიდან მარჯვენა საერთო მხარეს 95.00კვ.მ შავი კარკასის მდგომარეობაში.

14.8. დღეის მდგომარეობით, სადავო ბინაში ოჯახთან ერთად ცხოვრობს მოსარჩელე მ. ქ-ე, რომელმაც დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა ფ. გ-სა და მ. ზ-ს შორის 2010 წლის 24 სექტემბერს დადებული წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა (თავდაპირველ სარჩელში ამ გარიგების ბათილობასთან ერთად, იგი ითხოვდა სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობასაც).

15. სააპელაციო სასამართლომ მ. ქ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი შეფასებები.

16. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მ. ქ-ეს განსახილველი აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ გააჩნდა, ვინაიდან ზემომითითებული მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მისთვის სასურველი მიზანი ვერ მიიღწეოდა და ამ გზით ვერ მოხდებოდა სადავო ბინაზე მისი საკუთრების უფლების ცნობა, ვინაიდან წარდგენილი დოკუმენტებით არ დასტურდებოდა, რომ მას რაიმე საფუძვლით ეკუთვნოდა აღნიშნული ფართი, შესაბამისად, სადავო გარიგების ბათილად ცნობის შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელე ამ ბინის მესაკუთრე ვერ გახდება.

17. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია ასევე შეგებებული მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 311-ე მუხლების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება დგინდება საჯარო რესტრით, ხოლო ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

19. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შეგებებული მოსარჩელე არ წარმოადგენდა ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N...-ში, მე-11 სართულზე მდებარე 95.00კვ.მ ფართის მქონე ბინის მესაკუთრეს. ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეს წარმოადგენდა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,მ-“. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სადავო ბინის გამოთხოვის შესახებ.

20. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შეგებებული სარჩელის ავტორმა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

21. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

21.1. სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა შეგებებული მოსარჩელისათვის, როგორც მომავალი მესაკუთრისათვის, არ მიენიჭებინა მოპასუხეზე მეტი უფლება წილობრივი საკუთრების უფლებით გადაცემულ კონკრეტულ ფართზე.

21.2. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ შეგებებული მოსარჩელე არის ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა 3/5-ის სახელზე რეგისტრირებული კორპუსის წილის მესაკუთრე, მე-11 სართულის მარჯვენა მხარეს არსებული 95კვ.მ ფართის მქონე ბინაზე, ისევე, როგორც ამ კორპუსის ყველა სხვა დანარჩენი წილის საკუთრებაზე რეგისტრირებული პირები. სარეგისტრაციო სამსახურში, კასატორის სახელზე წილის საკუთრების უფლებას წინ უძღვის სანოტარო ხელშეკრულება. გარდა ამისა დადგენილია, რომ შეგებებული მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულ წილს ფლობს მოპასუხე.

21.3. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს სააპელაციო სასამართლოში არ წარუდგენია შესაგებელი სააპელაციო საჩივარზე, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის საფუძველზე წარმოადგენდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივარი არასწორად მიიღო განსახილველად, ვინაიდან ამ უკანასკნელმა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა შეამცირა და მოითხოვა მასა და მ-ის 3/5-ის ყოფილ თავმჯდომარეს შორის გაფორმებული უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის შესახებ ხელშეკრულების გაუქმება (საკუთრების გადაცემის გარეშე), ე.ი. აღიარებითი მოთხოვნა წარადგინა იურიდიული ინტერესის გარეშე. გასაჩივრებული განჩინების გამომტანმა სასამართლომ ეს გააკეთა იმ მიზნით, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორის სააპელაციო საჩივარზე არ მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება 232¹ მუხლის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. მოცემულ საქმეში შეგებებული სარჩელის ავტორის მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა.

24. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორი არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება მოეთხოვა მოპასუხის გამოსახლება სადავო უძრავი ნითიდან, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ასეთი უფლებით აღჭურვილია ნივთის მესაკუთრე.

25. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებულ დასკვნებს და მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

26. ზემოაღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს მესაკუთრის უფლების დაცვის შესაძლებლობას ვინდიკაციური სარჩელის მეშვეობით, როცა შელახულია ნივთზე მესაკუთრის მფლობელობა, კერძოდ, როცა მესაკუთრის ქონება უკანონო მფლობელის ხელთაა.

27. ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები:

ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე;

ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი;

გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უფლება.

28. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პირველი წინაპირობის არარსებობა თავშივე გამორიცხავს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, ისე, რომ შემდეგი წინაპირობების შემოწმება საჭირო აღარაა. ამდენად, მოსარჩელემ, უპირველესად, ის გარემოება უნდა დაამტკიცოს, რომ იგი სადავო ნივთის მესაკუთრეს წარმოადგენს.

29. აღსანიშნავია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილია უძრავი ნივთის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა.

30. კანონის მიხედვით, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში (სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი).

31. ამდენად, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების არსებობის ფაქტის დადასტურება შეიძლება მხოლოდ ამ უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გზით.

32. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2010 წლის 24 სექტემბერს, ფ. გ-სა და შეგებებული სარჩელის ავტორს შორის დაიდო წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ ხელშეკრულება ქ.თბილისში მ-ის ქუჩა N... და N...-ში მდებარე მშენებარე საცხოვრებელ სახლში მე-11 სართულზე არსებული 95კვ.მ ფართის ბინაზე.

33. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ასევე, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, მ-ის ქ.N...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეს წარმოადგენს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,მ-“. ამავე ამონაწერში, ვალდებულების გრაფაში მითითებულია, რომ ფ. გ-მა, როგორც ,,წილის უფლების გამყიდველმა“, მის კუთვნილ წილზე - მ-ის ქ.N... და N...-ში მდებარე მშენებარე კორპუსში მე-11 სართულზე, მ-ის ქუჩის მხარეს, ასასვლელი კიბიდან მარჯვენა საერთო მხარეს 95.00კვ.მ შავი კარკასის მდგომარეობაში - უფლება მიყიდა შეგებებული სარჩელის ავტორს.

34. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).

35. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ უდავო ფაქტს, რომ სადავო უძრავი ნივთი, მოცემული დროისათვის, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ამხანაგობა „მ--ის“ და არა შეგებებული სარჩელის ავტორის სახელზე.

36. ამ ფაქტის უარსაყოფად ვერ გამოდგება იმ გარემოებაზე მითითება, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერში - ვალდებულების ველში, რეგისტრირებულია მოსარჩელის სამომავლო უფლება სადავო უძრავ ნივთზე.

37. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, რომ უძრავი ნივთის მესაკუთრის ვინაობა ვლინდება საჯარო რეესტრის ამონაწერის მესაკუთრის ველში შემძენის რეგისტრაციით. რაც შეეხება ამავე ამონაწერში ვალდებულების ველში არსებულ ჩანაწერს, იგი ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ უძრავი ნვთის მესაკუთრეს ამ ველში მითითებული პირის/პირების მიმართ გააჩნია გარკვეული ვალდებულებები.

38. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საჯარო რეესტრის ამონაწერის ვალდებულების ველში არსებული ჩანაწერი, შეგებებული სარჩელის ავტორს ავტომატურად კი არ აქცევს უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, არამედ მას ანიჭებს უფლებას 24.09.2010 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე მოითხოვოს ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების გადაცემა.

39. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, შეგებებული სარჩელის ავტორს მესაკუთრედ ცნობის შესახებ სარჩელი არა აქვს აღძრული, რაც სასამართლოს ართმევს უფლებას, მოცემული დავის ფარგლებში მიიჩნიოს იგი სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ (სამოქალაქო საპროცესო კოლდექსის 248-ე მუხლი).

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა უსაფუძვლოა, ვინაიდან იგი არ წარმოადგენს სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეს და არც ამ ნივთის მესაკუთრედ ცნობას მოითხოვს.

41. დაუსაბუთებელია ასევე კასატორის პრეტენზია სააპელაციო სასამართლოში აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების არგამოტანის თაობაზე. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ, მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლი ითვალისწინებს მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარუდგენლობის შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას, მაგრამ ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა ასევე ის, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებდნენ სარჩელის მოთხოვნას. სააპელაციო სასამართლოში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დროს დამატებით გასათვალისწინებელია ასევე ის გარემოება, რომ სააპელაციო საჩივარი მიმართულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების წინააღმდეგ და სწორედ საჩივარში მითითებული გარემოებები უნდა ამართლებდნენ აპელანტის მოთხოვნას. ამასთან, ყურადღება უნდა მიექცეს იმასაც, რომ, თუ სააპელაციო საჩივარი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ უსწორობას ეფუძნება, მაშინ იგი უნდა შეიცავდეს პრეტენზიას იმის თაობაზე, თუ რატომაა გადაწყვეტილებაში მითითებული ფაქტები არასწორად დადგენილი. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი იყო ფაქტი იმის შესახებ, რომ შეგებებული სარჩელის ავტორი არ იყო სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, ვინაიდან იგი ასეთად არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ამ ფაქტის მიმართ, აპელანტი სააპელაციო საჩივარში განმარტავს, რომ, თუნდაც მას არ გააჩნია ინდივიდუალური საკუთრების უფლება სადავო ნივთზე, საჯარო რეესტრში არსებული ჩანაწერი მომავალი მესაკუთრის უფლებაზე, მას ანიჭებს მოპასუხისგან ნივთის გამოთხოვის ულებას. ამდენად, აპელანტი თავადაც არ უარყოფს იმ ფაქტს, რომ საჯარო რეესტრში არსებობს მხოლოდ მომავალი მესაკუთრის უფლებაზე ჩანაწერი, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, იურიდიულად არ ამართლებდა აპელანტის მოთხოვნას - უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების აუცილებელი წინაპირობაა ის, რომ მოსარჩელე იყოს უძრავი ნივთის მესაკუთრე. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და სწორად დანიშნა ზეპირი სხდომა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის შესაბამისად.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა კასატორის მოთხოვნა იმ განჩინებების გაუქმების თაობაზე, რომლებითაც არ დაკმაყოფილდა მისი შუამდგომლობები დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე.

43. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოა ასევე კასატორის მოთხოვნა იმ განჩინების გაუქმების თაობაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი შუამდგომლობა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოს 03.07.2013 წლის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა, რაც ამ უკანასკნელს არ გაუსაჩივრებია და, შესაბამისად, ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში. ამდენად, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ზემოხსენებული ნაწილის კანონიერების შემოწმება ვერ მოხდება, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერც იმ გაჩინების კანონიერებას შეამოწმებს, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა კასატორის შუამდგომლობა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე. გარდა ამისა, გაუგებარია რისი მიღწევა სურს კასატორს აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებით, მაშინ როდესაც, ეს სააპელაციო საჩივარი ისედაც დაკმაყოფილებული არაა და, როგორც აღინიშნა, გადაწყვეტილება ამ ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში.

44. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას პირველი ინსტანციის სასამართლოს 20.06.2012წ. და 14.11.2012წ. განჩინებების თაობაზე, საკასაციო პალატა იზიარებს ამ განჩინებების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს.

45. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმის, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

46. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

47. საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ზ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ზ. ძლიერიშვილი