საქმე №ას-628-594-2015 10 სექტემბერი, 2015 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – დ. ე-ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ს-ძე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩელო მოთხოვნა:
ი. ს-ძემ მოითხოვა დ.- ე-ძის უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, ბ-–ას ქ#...-ში, მე-8 სართულზე მდებარე 146,42 კვ.მ #... ბინის გამოთხოვა და მოსარჩელისათვის გადაცემა.
2. მოპასუხის პოზიცია:
დ. ე-ძემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. ს-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, დ. ე-ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სადავო უძრავი ქონება და გამოთავისუფლებული გადაეცა მოსარჩელეს.
4. აპელანტის მოთხოვნა:
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ.- ე-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის განჩინებით დ.- ე-ძეს უარი ეთქვა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:
5.1.1. პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ქ.თბილისში, ბ–ას ქუჩა #...ში, მე-8 სართულზე მდებარე 146.43 კვ.მ #... ბინა, 2012 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, რეგისტრირებულია ი. ს-ძის სახელზე.
5.1.2. სადავო უძრავ ქონება დ.- ე-ძის მფლობელობაშია;
5.1.3. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.
5.1.4. ი. ს-ძის საკუთრების უფლება სადავო ბინაზე დასტურდებოდა ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებდა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია.
5.1.5. მოპასუხემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.
5.1.6. არ იქნა გაზიარებული დ.- ე-ძის სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ა1“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლები, რადგანაც, სასამართლოს განმარტებით, მხარეთა მორიგება არის ურთიერთდათმობის გზით მხარეთა შორის დადებული გარიგება, რომელიც ახლებურად განსაზღვრავს მათ უფლებებსა და მოვალეობებს და რომლის მიღწევის დროს საქმე არა მარტო იურიდიულად, არამედ, ფაქტობრივადაც წყდება. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის რიგი ნორმები, მხარეებს ანიჭებენ უფლებას, ხოლო, სასამართლოს შესაძლებლობას და გარკვეულწილად ვალდებულებას საქმის მორიგებით დამთავრების შესახებ (სსსკ-ის 3.2; 205.1; 218.1 მუხლები). მორიგება დავის ფაქტობრივი და იურიდიული გადაჭრის ისეთი გზაა, რომლის დროსაც მხარეები ურთიერთდათმობის შედეგად აღწევენ კონსენსუსს და შეთანხმებას აფიქსირებენ წერილობითი ფორმით, რასაც შემდგომ ამტკიცებს სასამართლო. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ როდესაც საქმისწარმოება მიმდინარეობს სასამართლოში, სასამართლოს ფარგლებს გარეთ ანდა სასამართლოში მორიგების ეტაპზე, რომელიმე მხარის მიერ გამოთქმული მოსაზრება თუ ურთიერთდათმობისას მიცემული განმარტება, მორიგების მიუღწევლობის შემთხვევაში, არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს საქმის წარმოების შეწყვეტას მხარეთა შორის შეთანხმების არსებობის (მორიგების) გამო.
5.1.7. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, აპელანტს (მოპასუხეს) სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მორიგების აქტი, როგორც მოდავე მხარეთა ურთიერთდათმობის შედეგად მიღწეული კონსენსუსი, რაც სასამართლოს მისცემდა შესაძლებლობას, ემსჯელა მისი დამტკიცების კანონიერებაზე.
6. კასატორის მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ.- ე-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:
6.1.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა დავის ფაქტობრივი გარემოებები, ამასთანავე, დაარღვია კანონის მოთხოვნები. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელემ თ.ფ-იასაგან ჩუქების გზით შეიძინა საკუთრების უფლება ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე 68 კვ.მ ფართზე, რომელიც, თავის მხრივ, თ.ფ-იამ სააღსრულებო ბიუროს განკარგულების საფუძველზე მოიპოვა. საჯარო რეესტრის შეცდომაში შეყვანით მოსარჩელემ, ნაცვლად კუთვნილი ფართისა, საკუთრების უფლებით აღრიცხა 78,43 კვ.მ ფართი. ამ ფაქტის გამო კასატორმა მიმართა მთავარ პროკურატურას, სასამართლოს და მოითხოვა საჯარო რეესტრის მონაცემებში შესწორების შეტანა. საქმის სასამართლოში განხილვისას მხარეები მორიგდნენ და კომპენსაციის სანაცვლოდ უარი თქვეს დავაზე, შესაბამისად, შეწყდა საქმის წარმოება, მოსარჩელემ მიიღო შეთანხმებული თანხა, რისი დამადასტურებელი ხელწერილიც არსებობს, ხოლო ი.ს-ძე არღვევს მორიგების პირობებს.
6.1.2. სასამართლოს მოცემულ საქმეზე უნდა შეეწყვიტა წარმოება, რადგანაც, მხარეთა მორიგების გამო, აღარ არსებობს დავის საგანი. ამდენად, გამოტანილი გადაწყვეტილება ემყარება კანონის დარღვევას.
6.1.3. კასატორმა სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა საქმისათვის მტკიცებულებების: ხელწერილისა და საჯარო რეესტრის ამონაწერის დართვის თაობაზე, ასევე, მოითხოვა მოწმის დაკითხვა და განმარტა, რომ, როგორც მტკიცებულებებს, ისე მოწმეს სასამართლოს ხდომაზე წარადგენდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა დ. ე-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:
1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემებით მოსარჩელე წარმოადგენს ქ.თბილისში, ბ-ას ქ#...-ში მდებარე 146,43 კვ.მ #... ბინის მესაკუთრეს; რეესტრის ჩანაწერი არ გაუქმებულა; მოპასუხე ფლობს უძრავ ქონებას, რომელმაც მფლობელობის მართლზომიერების დამადასტურებელი მტკიცებულება ვერ წარადგინა.
1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
1.4. საკასაციო პალატა განუმარტავს მხარეს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების ნამდვილობა, სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის შესაბამისად, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემებით დასტურდება, რომელთა მიმართაც, ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.
1.5. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი (მოპასუხე), მართალია, არ დაეთანხმა მოსარჩელის უფლების ნამდვილობას ნივთზე, თუმცა მას სასამართლოსთვის არც შეგებებული სარჩელით არ მიუმართავს რეესტრში რეგისტრირებული ჩანაწერის უსწორობის თაობაზე და არც სხვა მტკიცებულება წარმოუდგენია, რომელიც დაადასტურებდა ამ ჩანაწერის გაუქმებას ან სხვა გზით შეცვლას. ამასთანავე, ქვემდგომმა სასამართლომ არსებითად სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები და პალატის მსჯელობა ამ კუთხით არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისაგან, რომლის თანახმადაც, „ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება“. საკასაციო პალატა დამატებით ყურადღებას გაამახვილებს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების წესზე და აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო, ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები.
1.6. მოხმობილი ნორმების ანალიზით დასტურდება, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის პრეროგატივაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული.
1.7. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი“ (იხ. სუსგ-ებები: №ას-1326-1252-2012, 25 მარტი, 2013 წელი; № ას-1142-1071-2012, 7 მარტი, 2013 წელი).
1.8. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, ვერ დაადასტურა ნივთის ფლობის მართლზომიერი უფლების არსებობა, ამასთან, მოსარჩელემ სათანადო მტკიცებულებებით დაამტკიცა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით განსაზღვრული ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები, რის გამოც სააპელაციო პალატამ მართებულად უთხრა უარი აპელანტს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, საგულისხმოა ისიც, რომ რეესტრის ჩანაწერი (შეგებებული სარჩელის ფარგლებში) შედავებული არ არის, ხოლო საკასაციო პალატა ამ კუთხით წარმოდგენილ პრეტენზიებს ვერ შეაფასებს.
1.9. რაც შეეხება მხარის მითითებას საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე, მას სასამართლო სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, რადგანაც დ.ე-ძემ მხარეთა შორის არსებული დავის მორიგების გზით დასრულების თაობაზე მიუთითა, როგორც შესაგებელში, ისე სააპელაციო საჩივარში, თუმცა საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება. ასეთ ვითარებაში, მხოლოდ მხარის პირადი მოსაზრებები დავის მორიგების გზით დასრულების თოაბაზე, საფუძვლად ვერ დაედება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის შესაბამისად, საქმის წარმოების შეწყვეტას. მართალია, კასატორმა იშუამდგომლა ამ მორიგების აქტის საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენის თაობაზეც, თუმცა, შუამდგომლობაში მითითებული მტკიცებულება მას სასართლოსათვის არ გადმოუცია. პალატა დამატებით განმარტავს, რომ ახალი მტკიცებულებების საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენის შემთხვევაშიც კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მოკლებული იქნებოდა მათი შეფასების შესაძლებლობას.
1.10. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას დ.- ე-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
2. სასამართლო ხარჯები:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მ. ა-ძის მიერ 2015 წლის 6 ივლისს #... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის, 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. დ. ე-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ დ. ე-ძეს (პ/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მ. ა-ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 2015 წლის 6 ივლისს #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ნ. ბაქაქური
