№ ას-669-636-2014 30 სექტემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტერები – მ. ზ-ე, კ. მ-ი, ზ. ე-ე, ა. ს-ე, დ. ხ-ი, ნ. ჩ-ი, გ. კ-ე, მ. ა-ე, მ. კ-ე, ი. კ-ე, მ. ჯ-ე, ს. ხ-, ა. კ-ე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ჩ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

მ. ზ-ემ, კ. მ-მა, ზ. ე-ემ, ა. ს-ემ, დ. ხ-მა, ნ. ჩ-მა, გ. კ-ემ, მ. ა-ემ, მ. კ-ემ, ი. კ-ემ, მ. ჯ-მ, ს. ხ-მა და ა. კ-ემ სარჩელით მიმართეს სასამართლოს ი. ჩ-ის მიმართ და მოითხოვეს მოსარჩელეების მიერ მოპასუხისაგან 112 000 აშშ დოლარის ოდენობით სესხის აღების თაობაზე 2013 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს:

2011 წლის თებერვალში მოსარჩელეებმა ქობულეთში, თ. მ-ს ს-ოს ..-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით შექმნეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „თ. .... ....“-ო, რომლის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. ზ-ე. ამხანაგობის შექმნას ორგანიზება გაუკეთა მ. ზ-ემ. მან მოიწვია ამხანაგობაში 7 წევრი. კერძოდ: მ. ზ-ე, კ. მ-ი,ზ. ე-ე, ა. კ-ე, დ. ხ-ი, ნ. ჩ-ი, გ. კ-ე. მ. ზ-ე მოელეპარაკა მ. კ-ეს და მისი ოჯახის წევრებს ურთიერთმისაღები პირობებით მ. კ-ის კუთვნილ 500 კვ.მ. მიწაზე ამხანაგობისათვის აშენებულიყო საცხოვრებელი სახლი. აღნიშნულ ნაკვეთზე იდგა მშენებარე ნაგებობა - ორსართულიანი სახლი მანსარდით. ამხანაგობამ აიღო ნებართვა მშენებარე სახლისათვის სართულების დამატების თაობაზე იმგვარად, რომ აშენებულიყო შვიდსართულიანი ნაგებობა. ნებართვისა და დამტკიცებული პროექტის მიღებამდე აშენებული იყო სახლის 6 სართული.

2011 წლის 9 მარტს ამხანაგობის წევრებმა - მ. ზ-ემ, კ. მ-მა, ზ. ე-ემ, ა. ს-ემ, დ. ხ-მა, ნ. ჩ-მა და გ. კ-ემ დადეს სესხის ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, ი. ჩ-ისაგან ისესხეს 112 000 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების დადების ინიცირება მოდიოდა მ. ზ-ისგან, რომელმაც დაარწმუნა ამხანაგობის წევრები, რომ სესხის ხელშეკრულება ფორმალურ ხასიათს ატარებდა და მათ მიმართ არ წარმოშობდა არავითარ ვალდებულებას, არამედ მ. ზ-ეს ეს ხელშეკრულება სჭირდებოდა ი. ჩ-ესთან ადრე არსებული სამოქალაქო ურთიერთობების გარანტად. ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე საერთოდ უცნობი იყო ამხანაგობის დანარჩენი წევრებისათვის.

უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვისა და პროექტის შესაბამისად გრძელდებოდა ამხანაგობის სახლის მშენებლობა. განხორციელებული შენატანების გარდა ამხანაგობის კრებაზე არასოდეს განხილულა საკითხი მშენებლობისათვის ფულადი სახსრების მოძიების ან კრედიტის მიღების თაობაზე.

2012 წლის ივნისში მოსარჩელეებისთვის ცნობილი გახდა, რომ 2011 წლის 9 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების გარდა, ამავე წლის 23 მარტს ამხანაგობის თავმჯდომარეს, მ. ზ-ესა და ი. ჩ-ეს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება 220 000 აშშ დოლარზე. აღნიშნულის შესახებ ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც ი. ჩ-ემ სარჩელი წარადგინა ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნით თბილისის საქალაქო სასამართლოში. ცნობილი გახდა ისიც, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით ა. კ-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, მ. ჯ-ის, მ. ა-ისა და ს. ხ-ს სახელზე რეგისტრირებულ ქონებას დაედო უფლებივი შეზღუდვა - აკრძალვა. ამგვარად, ამხანაგობის წევრები დარწმუნდნენ, რომ 2011 წლის 9 მარტს სესხის ხელშეკრულების ხელმოწერის დროს ისინი მოატყუეს.

მ. ზ-ის მიერ ი. ჩ-ისგან თითქოს სესხად მიღებული თანხა არ დაფიქისირებულა ამხანაგობის საბუღალტრო მონაცემებში და არ დახარჯულა ამხანაგობის მიზნებისათვის, ანუ სახლის მშენებლობაზე. მშენებარე სახლი დღეისათვის იმავე მდგომარეობაშია, როგორშიც იყო 2011 წლის მარტში. ხელშეკრულების ხელმოწერის დროს მოსარჩელეებისათვის თანხის გადაცემას ადგილი არ ჰქონია და არც სესხის ხელშეკრულებით არის დადასტურებული, რომ მსესხებლებმა თანხა მიიღეს. მოსარჩელეთა განმარტებით, ფორმალური და მოჩვენებითი ხასიათი რომ არ ჰქონოდა 2011 წლის 9 მარტის სესხის ხელშეკრულებას, ამხანაგობის შვიდი წევრი მასზე ხელს არ მოაწერდა, რადგან რომ ყოფილიყო რეალური სესხი, იგი მიმართული იქნებოდა სახლის მშენებლობისათვის და ამხანაგობის ყველა წევრს თანაბარი პასუხისმგებლობით ექნებოდა მიღებული თანხა.

ამხანაგობის წევრებმა ა. კ-ემ, მ. კ-ემ, ი. კ-ემ, მ. ჯ-მ, მ. ა-ემ და ს. ხ-მა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში შეიტანეს სარჩელი 2011 წლის 23 მარტის სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. აღნიშნული სარჩელი დაკმაყოფილდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაში არ არის შესული. აღნიშნული სარჩელის გამო თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2011 წლის 23 მარტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ი. ჩ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ცალკე წარმოებად გამოყო და შეაჩერა, ხოლო 9 მარტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სასარჩელო მოთხოვნაზე საქმის განხილვა გრძელდება.

მოპასუხე ი. ჩ-ემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ 2011 წლის 9 მარტს მასსა და ამხანაგობა „თ. ..... -ო“-ის თავმჯდომარეს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ი. ჩ-ემ ამხანაგობის წევრებს სესხის სახით გადასცა 112 000 აშშ დოლარი მრავალბინიანი სახლის საპროექტო-სამშენებლო საქმიანობისათვის. ხელშეკრულების თანახმად, ამხანაგობის წევრები ვალდებულნი იყვნენ, საცხოვრებელი ფართების რეალიზაციის შემდეგ დაებრუნებინათ სესხი, ასევე, ი. ჩ-ისათვის საკუთრებაში გადაეცათ მშენებარე ობიექტში მდებარე 100 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი.

მოპასუხეს მიაჩნია, რომ სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე სოლიდარულად უნდა აგონ პასუხი ამხანაგობის წევრებმა, როგორც სოლიდარულმა მოვალეებმა, ასევე ამხანაგობის დამფუძნებლებმა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ზ-ის, კ. მ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, დ. ხ-ის, ნ. ჩ-ის, გ. კ-ის, მ. ა-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, მ. ჯ-ის, ს. ხ-სა და ა. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 9 მარტს მხარეთა შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ი. ჩ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით ი. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება: მ. ზ-ის, კ. მ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, დ. ხ-ის, ნ. ჩ-ის, გ. კ-ის, მ. ა-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, მ. ჯ-ის, ს. ხ-სა და ა. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოსარჩელე ფიზიკურმა პირებმა 2011 წლის 7 თებერვალს, ქალაქ ქობულეთში, თ. მ. ს-ოს №...-ში, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის მიზნით, ჩამოაყალიბეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,თ .......-ო“. ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ. ზ-ე, რომელსაც მიენიჭა ამხანაგობის მართვისა და წარმომადგენლობის უფლებამოსილება.

2011 წლის 9 მარტს ი. ჩ-ესა (გამსესხებელი) და ამხანაგობა ,,თ. ..... .ო”-ს (მსესხებელი) (წარმოდგენილი თავმჯდომარის - მ. ზ-ისა და ამხანაგობის წევრების - გ. კ-ის, ნ. ჩ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, კ. მ-ის და დ. ხ-ის მიერ) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, გამსესხებელი გადასცემდა მსესხებელს 112 000 აშშ დოლარს მრავალბინიანი სახლის საპროექტო-სამშენებლო საქმიანობისათვის. მსესხებელმა ფიზიკურმა პირებმა იკისრეს ვალდებულება, გამსესხებელისათვის გადაეხადათ თანხა (თითოეულს 16 000 აშშ დოლარის ოდენობით) საცხოვრებელი ფართების რეალიზაციის შემდეგ. ხელშკრულების თანახმად, პროექტის დამტკიცების შემდეგ მსესხებელს გამსესხებლისთვის საკუთრებაში უნდა გადაეცა მშენებარე ობიექტში მდებარე 100 კვ.მ საცხოვრებელ ფართი, ხოლო ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში მსესხებელს გამსესხებლისათვის თანხის სანაცვლოდ საკუთრებაში უნდა გადაეცა 100 კვ.მ საცხოვრებელ ბინა.

მ. ზ-ის ძმისშვილს - მ. ზ-ესა და ი. ჩ-ეს შორის იყო გარკვეული საქმიანი ურთიერთობა. მათ ერთობლივად ააშენეს ქობულეთში მდებარე სასტუმრო „ი-ი“. მოგვიანებით, მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა, ვინაიდან ი. ჩ-ე იძულებული გახდა, შეესარულებინა მ. ზ-ის მიერ აღებული ვალდებულებები.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. სასამართლოს განმარტებით, გარიგება იურიდიული ძალის მქონეა მხოლოდ მაშინ, თუ სახეზეა მხარეთა უნაკლო ნება, კერძოდ, ნება გამოვლენილია თავისუფლად და მხარეებს სურთ იმ შედეგის დადგომა (კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობა), რასაც ითვალისწინებს ეს გარიგება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარის მიერ მითითებული სამართლის ნორმები განსაზღვრავენ გარიგებათა ბათილად ცნობის საფუძვლებს. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ასევე ბათილად მიიჩნევა გარიგება, რომლის დადების მიზნითაც პირი მოატყუეს და აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე ეს გარიგება არ დაიდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებიდან არ დასტურდებოდა 2011 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების მოტყუებით დადების ფაქტი, ისევე, როგორც ამ გარიგებით სხვა გარიგების დაფარვის ფაქტი.

პალატის მითითებით, მხარის ახსნა-განმარტება მტკიცებულების ერთ-ერთი სახეა, თუმცა, მისი სუბიექტური ხასიათიდან გამომდინარე, იგი მხოლოდ მაშინ შეიძლება იქნეს გამოყენებული ფაქტობრივი გარემოების არსებობის დასამტკიცებლად, თუ არსებობს სხვა სახის მტკიცებულებაც, ან ამ ახსნა-განმარტებას ეთანხმება მოწინააღმდეგე მხარე.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო გარემოებების დასამტკიცებლად წარმოდგენი. მხოლოდ მოსარჩელეთა ჩვენებები, მიცემული სისხლის სამართლის საქმის წარმოების (გამოძიების) ფარგლებში და მათივე ახსნა-განმარტებები უშუალოდ სასამართლოში საქმის განხილვისას. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ მოსარჩელენი, გამოძიებისათვის მიცემული ჩვენებისას, თავდაპირველად განმარტავდნენ, რომ 2011 წლის 9 მარტის ხელშეკრულება ნამდვილად იყო სესხის ხელშეკრულება, რადგან ამხანაგობას ეს თანხა რეალურად სჭირდებოდა მშენებლობისათვის, თუმცა მას თანხა არ გადასცემია (იხ: მ. ზ-ის 2012 წლის 21 სექტემბრის, 2012 წლის 19 ოქტომბრის და 2012 წლის 8 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1,ს.ფ. 192-203; გ. კ-ის 2012 წლის 19 ოქტომბრისა და 15 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1,ს.ფ. 204-210; ზ. ე-ის 2012 წლის 19 ოქტომბრისა და 15 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1, ს.ფ. 211-217; ნ. ჩ-ის 2012 წლის 19 ოქტომბრისა და 15 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1, ს.ფ. 247-253; დ. ხ-ის 2012 წლის 19 ოქტომბრისა და 20 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1,ს.ფ. 254-261; ა. ს-ის 2012 წლის 19 ოქტომბრისა და 20 ნოემბრის ჩვენებები - ტომი 1,ს.ფ. 262-268).

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ფაქტობრივი გარემოება - სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე ნამდვილად გადაეცა თუ არა სესხის თანხა ამხანაგობას - არ არის მნიშვნელოვანი მოცემული საქმისათვის, რადგან სესხის თანხის გადაუცემლობა შეიძლება გახდეს ვალდებულების შესრულების (ანუ სესხის თანხის გადაცემის) დავალების და არა სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მ. ზ-ემ, კ. მ-მა, ზ. ე-ემ, ა. ს-ემ, დ. ხ-მა, ნ. ჩ-მა, გ. კ-ემ, მ. ა-ემ, მ. კ-ემ, ი. კ-ემ, ა. კ-ემ, მ. ჯ-მ და ს. ხ-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორთა განცხადებით, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიხედვით აპელანტი ამტკიცებდა, რომ სესხის ხელშეკრულება არის რეალური და სესხის თანხის გადაცემას ადგილი ჰქონდა. აპელანტი მიუთითებდა ერთადერთ გარემოებას, რომელიც მისი აზრით პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა. კერძოდ, აღნიშნავდა, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემულ ჩვენებებში მოსარჩელეები, მათ შორის, მ. ზ-ე, ადასტურებდნენ 2011 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების ნამდვილობას, ხოლო შემდეგ შეცვალეს ჩვენებები და დაიწყეს მტკიცება სესხის ხელშეკრულების არარეალურობაზე. სწორედ ამ საფუძვლით ასაჩივრებდა აპელანტი პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას. იგი სადავოდ არ ხდიდა სამართლებრივ დასაბუთებას იმ თვალსაზრისით, რომ 2011 წლის 9 მარტს დადებული ხელშეკრულება დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას იურიდიული შედეგი მოყვებოდა და ამ გარიგების დადებით მხარეებმა დაფარეს სხვა გაირგება. ანუ სასამართლომ საკუთარი ინიციატივით იმსჯელა იმ სამართლებრივ დასაბუთებაზე, რასაც აპელანტი არ მიუთითებდა სააპელაციო საჩივარში.

კასატორთა განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის შემოწმების ფარგლებს, მის მიერ არ არის დასაბუთებული, თუ რატომ არღვევს სადავო გარიგება კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, რატომ არ ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს, რატომ არ არის ეს გარიგება მოჩვენებითი და თვალთმაქცური, რატომ არ არის იგი დადებული მოტყუებით.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემული ბოლო დაზუსტებული ჩვენება, რაც სასამართლო სხდომაზე გაიმეორა ამხანაგობის თავმჯდომარემ მ. ზ-ემ, ამხანაგობის წევრებმა კ. მ-მა და ნ. ჩ-მა. ამ ჩვენებებისა და განმარტებების მიხედვით დასტურდება, რომ ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის დროს ისინი მ. ზ-ემ მოატყუა და დაარწმუნა ხელშეკრულების ფორმალურ ბუნებაში. აღნიშნული ჩვენებებისა და განმარტებების ურთიერთშეჯერება სესხის ხელშეკრულებასთან უდავოდ ხდის გარემოებას იმის შესახებ, რომ ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა მოტყუებით.

საკასაციო საჩივრის ავტორების აზრით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმის შესახებ, თუ რატომ არ იზიარებდა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სამართლებრივ დასკვნებს. სასამართლომ სამართლებრივი შეფასებები გააკეთა საქმეში არსებული მტკიცებულებების საწინააღმდეგოდ, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ თანხის გადაცემა არ მომხდარა 2011 წლის 9 მარტს დადებული ხელშეკრულების მიხედვით. ამ გარემოებასთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან თანხის გადაცემა არ მომხდარა, ხელშეკრულების ნამდვილობის მტკიცება მოკლებულია ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს. აპელანტი კი ხელშეკრულების ნამდვილობის დამტკიცებას ცდილობდა მხოლოდ იმ საფუძველზე, რომ თანხის გადაცემა მოხდა.

კასატორებმა კანონსაწინააღმდეგოდ მიიჩნიეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ფაქტობრივი გარემოება - სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე ნამდვილად გადაეცა თუ არა სესხის თანხა ამხანაგობას - არ არის მნიშვნელოვანი მოცემული საქმისთვის რადგან სესხის თანხის გადაუცემლობა შეიძლება გახდეს ვალდებულების შესრულების (ანუ სესხის გადაცემის) დავალებისა და არა სესხის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

აღნიშნული მსჯელობა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 623-628 მუხლების ნორმებით რეგულირებულ ურთიერთობას. თუ სესხის გადაცემა ამ ხელშეკრულებისათვის მნიშვნელოვანი არ არის, მაშინ იბადება კითხვები: რატომ დაიდო ხელშეკრულება? რა გარიგების უზრუნველყოფის დაფარვას ემსახურებოდა იგი? თუკი ამხანაგობის მიერ თანხის მიღება არ მოხდებოდა, რატომ აიღეს ვალდებულება ამხანაგობის წევრებმა? რამ აიძულა ამხანაგობის წევრები, ხელი მოეწერათ ხელშეკრულებაზე, როდესაც თანხას არ მიიღებდნენ? და ა.შ. ამ კითხვებზე პასუხი გაცემულია ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტებითა და გარემოებებით გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებით. ამ ფონზე კი გაუგებარია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელმაც საერთოდ გვერდი აუარა მოსარჩელეთა მიერ მითითებულ და ბათუმის სასამართლოს მიერ გამოყენებულ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლს, ანუ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. თუკი სესხის ხელშეკრულებით თანხა არ გადაცემულა და ხელშეკრულება მაინც დაიდო, ასეთი გარიგება რატომ არ არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, რატომ არ ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგსა და ზნეობის ნორმებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ზ-ის, კ. მ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, დ. ხ-ის, ნ. ჩ-ის, გ. კ-ის, მ. ა-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, ა. კ-ის, მ. ჯ-ისა და ს. ხ-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორები უთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ №ას-788-748-2013).

2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-788-748-2013 განჩინებაში უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

„გაუგებარია, სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემული მოწმეთა ჩვენებები, მტკიცებულების რომელ პროცესუალურ საშუალებად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ. თუ მივიჩნევთ, რომ აღნიშნული ჩვენებები სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა, როგორც მოწმეთა ჩვენებები, ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული მოწმის ჩვენების ინსტიტუტის თავისებურებები (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140–ე, 148–ე მუხლები). დაუშვებელია პროცესის მონაწილის (მაგალითად, მხარის) და მოწმის აღრევა. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სისხლის სამართლის საქმიდან გამოთხოვილ მასალებში დაკითხული მოწმეები წარმოადგენენ განსახილველ საქმეში პროცესის მონაწილეებს (მოსარჩელეებს, მოპასუხეებს, მესამე პირებს)... შესაბამისად, ამ პირების მიერ სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემული ჩვენებები ის ახსნა–განმარტებებია, რომელიც მოცემულია განსახილველ სამოქალაქო საქმეზე, რაც მოითხოვს საერთო წესით შეფასებას და ყოვლად დაუშვებელია პროცესის მონაწილეები, თავიანთი პოზიციებში მითითებული ფაქტების დასადასტურებლად, ერთდროულად გამოდიოდნენ ამავე პროცესში მოწმეებად.

თუ სააპელაციო სასამართლომ სისხლის სამართლის საქმიდან გამოთხოვილი მასალები შეაფასა, როგორც წერილობითი მტკიცებულებები, ამ შემთხვევაშიც, უპირველეს ყოვლისა, უნდა გავითვალისწინოთ ის, რომ ეს ჩვენებები წარმოადგენენ იმ პირთა ახსნა–განმარტებებს, რომლებიც კონკრეტულ სამოქალაქო საქმეში წარმოადგენენ პროცესის მონაწილეებს და ამავე ახსნა–განმარტებებს აკეთებენ სამოქალაქო პროცესში.

ამ უკანასკნელ შემთხვევაში შესაძლებელია სისხლის სამართლის საქმის მასალებში მოცემული მოწმეთა ჩვენებები შეფასდეს, როგორც წერილობითი მტკიცებულებები, მაგრამ, ამ შემთხვევაში პროცესუალურ სამართლებრივ წესებთან ერთად სასამართლომ აუცილებლად უნდა გაითვალისწინოს მტკიცებულების მატერიალურ სამართლებრივი მხარე, რაც საბოლოოდ გავლენას ახდენს მტკიცებულებათა კვლევა-შეფასების ეტაპზე...

შესაბამისად, სასამართლოს მიერ შესაფასებელი მტკიცებულება უნდა შეიცავდეს იმ მატერიალურსამართლებრივი ხასიათის ინფორმაციას, რომელიც სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის ფაქტობრივი სიტუაციის ნორმატიული აღწერილობით არის მოცემული“.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება უზენაესი სასამართლოს არსებულ პრაქტიკას და ზემოთ მოცემულ განმარტებებს. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით. ამიტომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ზ-ის, კ. მ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, დ. ხ-ის, ნ. ჩ-ის, გ. კ-ის, მ. ა-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, ა. კ-ის, მ. ჯ-ისა და ს. ხ-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ. ზ-ის, კ. მ-ის, ზ. ე-ის, ა. ს-ის, დ. ხ-ის, ნ. ჩ-ის, გ. კ-ის, მ. ა-ის, მ. კ-ის, ი. კ-ის, ა. კ-ის, მ. ჯ-ისა და ს. ხ-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს მ. ზ-ეს (პ/ნ: .....), კ. მ-ს (პ/ნ: .....), ზ. ე-ეს (პ/ნ: .....), ა. ს-ეს (პ/ნ: .....), დ. ხ-ს (პ/ნ: .....), ნ. ჩ-ს (პ/ნ: .....), გ. კ-ეს (პ/ნ: .....), მ. ა-ეს (პ/ნ: .....), მ. კ-ეს (პ/ნ: .....), ი. კ-ეს (პ/ნ: .....), ა. კ-ეს (პ/ნ: .....), მ. ჯ-სა (პ/ნ: .....) და ს. ხ-ს (პ/ნ: .....) დაუბრუნდეთ მათი საკასაციო საჩივრისათვის ა. კ-ის მიერ 2014 წლის 3 ივლისს №357180924 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე