საქმე N:ას-743-704-2015

საქმე №190210013210762

საქმე №ას-743-704-2015 28 სექტემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. მ.-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – პ. მ.-ე, გ. ო.-ე, გ. ვ.-ი, გ. ჯ.-ი, კ. ფ.-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. მ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში პ. მ.-ის, გ. ო.-ის, გ. ვ.-ის, გ. ჯ.-ისა და კ. ფ.-ას მიმართ და მოითხოვა, ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში №... საკადასტრო კოდით მდებარე საცხოვრებელ ბინაზე 2010 წლის 13 ივლისს პ. მ.-ესა და გ. ვ.-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, 2010 წლის 26 ნოემბერს გ. ვ.-ის წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ჯ.-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, 2011 წლის 15 თებერვალს გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას შორის გამოსყიდვის უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, 2012 წლის 27 სექტემბერს კ. ფ.-ას წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და აღნიშნული უძრავი ნივთის ½ წილის თანამესაკუთრედ ნ. მ.-ის ცნობა.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი დაბადებიდან ცხოვრობს ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში.

1970 წლის 29 დეკემბერს აღნიშნულ საცხოვრებელ სახლზე გაიცა №289 ორდერი, რომელშიც მითითებული იყვნენ მისი მშობლები, ძმა და თვითონ.

1992 წელს განხორციელებული პრივატიზაციის ხელშეკრულებით ბინა გაფორმდა პ. მ.-ის სახელზე. მართალია, მოსარჩელე დაეთანხმა ძმის სასარგებლოდ ბინის პრივატიზაციას, თუმცა მის კუთვნილ წილზე უარი არ განუცხადებია.

მხარის მითითებით, მისმა ძმამ გ. ო.-ესთან გააფორმა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, ხოლო შემდეგ სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე მოხდა სესხის ხელშეკრულების გადაფარვა ნასყიდობის ხელშეკრულებით ან გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით, მითითებული ბინა იყო უზრუნველყოფის საშუალება. ქონება გადაიცა სესხის სანაცვლოდ, ფაქტობრივად კი, გარიგება დაიდო სესხის მისაღებად.

მოპასუხე პ. მ.-ემ სარჩელი სრულად ცნო და განმარტა, რომ დასთან ერთად ცხოვრობს მითითებულ ბინაში წლების განმავლობაში. მან მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები გააფორმა სესხის დასაფარად.

მოპასუხე გ. ო.-ემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა არის უსაფუძვლო. გაურკვეველია, თუ რომელი ნორმის საფუძველზე ითხოვს ნ. მ.-ე ხელშეკრულებების ბათილობას, პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომელიც პ. მ.-ემ დაარღვია. მხარემ მიიჩნია, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დაიდო კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით, ვინაიდან ამ დროისათვის ნ. მ.-ე არ წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს. თბილისის საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას აღმოჩნდა, რომ სადავო ქონება სამჯერ გაიყიდა, იმ დროისათვის მესაკუთრეს წარმოადგენდა კ. ფ.-ა. გ. ო.-ემ მიმართა სააღსრულებო ბიუროს, ვინაიდან პ. მ.-ეს არ სურდა აუქციონზე ბინის გაყიდვა და შეუთანხმდა გ. ო.-ეს, რომ თანხას ეტაპობრივად გადაუხდიდა.

მოპასუხე კ. ფ.-ამ განმარტა, რომ მოსარჩელესთან არანაირი პრეტენზია არ გააჩნია. მან თანხა გაასესხა, ვინაიდან სურდა სარგებლის მიღება და კუთვნილი 5000 აშშ დოლარი მიიღო პ. მ.-ისაგან, რომელიც ეტაპობრივად უხდის სარგებელსაც.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. მ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ დაადგინა და მხარეთა შორის სადავოდ არ გამხდარა ფაქტობრივი გარემოება, რომ უძრავი ქონება, რომლის თანამესაკუთრედ ცნობას მოსარჩელე მოითხოვს, 2010-2012 წლებში რამდენჯერმე გასხვისდა, კერძოდ: 2010 წლის 13 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე პ. მ.-ემ გ. ვ.-ს 12000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება.

2010 წლის 26 ნოემბერს მითითებული უძრავი ქონება გ. ვ.-მა პ. მ.-ის წარმომადგენლობით მიჰყიდა გ. ჯ.-ს. ხელშეკრულების თანახმად, ქონება გაიყიდა 12000 აშშ დოლარად.

2011 წლის 15 თებერვალს გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე. ხელშეკრულების თანახმად, ქონება გაიყიდა 13000 აშშ დოლარად.

2012 წლის 27 სექტემბერს პ. მ.-ის წარმომადგენლობით კ. ფ.-ასა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც კ. ფ.-ამ ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება 20000 აშშ დოლარად მიჰყიდა გ. ო.-ეს.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზემოთ მითითებული ნასყიდობის (და გამოსყიდვის) ხელშეკრულებების დადებამდე, 2010 წლის 30 მარტს პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც პ. მ.-ემ გ. ო.-ისაგან ისესხა 10000 აშშ დოლარი, სამი თვის ვადით, სესხი იყო სარგებლიანი და ყოველთვიურად შეადგენდა 5%-ს. პირგასამტეხლო განისაზღვრებოდა გადასახდელი თანხის 0,3%-ით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ხელშეკრულების თანახმად, სესხი უნდა დაბრუნებულიყო 2010 წლის 30 ივნისს. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა პ. მ.-ის საკუთრებაში არსებული ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, აპელანტი სადავოდ არ ხდის და სააპელაციო საჩივარშიც მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ 2010 წლის 13 ივლისს პ. მ.-ემ გ. ვ.-ისაგან სესხის სახით მიღებული 4 000 აშშ დოლარის დაბრუნების საგარანტიოდ გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება. ამ უკანასკნელისაგან სესხად მიღებული თანხით კი პ. მ.-ეს სურდა, გადაეხადა 2010 წლის 30 მარტს გ. ო.-ესთან გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სარგებელი. რაც შეეხება 2010 წლის 26 ნოემბერს, პ. მ.-ის წარმომადგენლობით გ. ვ.-სა და გ. ჯ.-ს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმება გამოწვეული იყო გ. ჯ.-ისაგან პ. მ.-ის მიერ 2 000 აშშ დოლარის სესხებით. 2011 წლის 15 თებერვალს, გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას შორის გაფორმებულ გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას პ. მ.-ემ კ. ფ.-ასაგან ისესხა 5000 აშშ დოლარი, ხოლო მითითებული თანხის დაბრუნების საგარანტიოდ, ზემოაღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე კ. ფ.-ა აღირიცხა სადავო უძრავი ბინის მესაკუთრედ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ო.-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, მოპასუხე პ. მ.-ეს გ. ო.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირი თანხის – 10000 აშშ დოლარისა და სარგებლის – 7 000 აშშ დოლარის გადახდა. დავალიანების დაფარვის მიზნით, სარეალიზაციოდ მიექცა კ. ფ.-ას საკუთრებაში არსებული ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება. აღნიშნული გადაწყვეტილება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 13 მარტის განჩინებით დარჩა უცვლელად, ხოლო 2012 წლის 16 ივლისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პ. მ.-ემ კ. ფ.-ას გადაუხადა მისგან სესხის სახით მიღებული თანხა, ხოლო სანაცვლოდ, 2012 წლის 27 სექტემბერს მისი წარმომადგენლობით კ. ფ.-ამ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება გადაუფორმა გ. ო.-ეს, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ პ. მ.-ემ გ. ო.-ესთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შეასრულა და, დავალიანების თანხის სანაცვლოდ, კრედიტორს საკუთრებაში გადასცა უძრავი ნივთი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2012 წლის 27 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველს არ წარმოშობს აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ გ. ო.-ის ინტერესს უძრავი ქონება არც ახლა წარმოადგენს, არამედ მისთვის მნიშვნელოვანია გასესხებული თანხის დაბრუნება.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 56-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამომვლენი ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში არსებობს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახი ქმედება, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ ურთიერთშეთანხმებაზე, მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას. როგორც აღინიშნა, განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის სასესხო ურთიერთობა რეალურად არსებობდა და კრედიტორებს კონტრაჰენტისაგან მიღებული აქვთ შესაბამისი შესრულება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 103-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპზე უნდა განხორციელდეს, თითოეული მხარე სარგებლობს თანაბარი შესაძლებლობით, განკარგონ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის საპროცესო საშუალებები. ამდენად, სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თითოეული მხარის უფლებრივ ტვირთს წარმოადგენს იმ ფაქტების მითითება და დამტკიცება, რომლითაც მხარეებს სურთ, დაასაბუთონ თავიანთი სასარჩელო მოთხოვნები ან გააქარწყლონ სასარჩელო მოთხოვნათა დასასაბუთებლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებები (გაფორმებული ნასყიდობის და გამოსყიდვის უფლებით) რეალურად წარმოადგენდა პ. მ.-ის მიერ სარგებლიანი სესხის მიღების საფუძველს, თუმცა სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული გარემოება ვერ გახდება მითითებული სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების გაბათილებისა და უძრავი ქონების მოსარჩელის თანასაკუთრებად აღრიცხვის საფუძველი.

სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის, 286-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 289-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, უდავოა, რომ 2010 წლის 30 მარტს პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად პ. მ.-ემ გ. ო.-ისაგან ისესხა 10000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, სესხი იყო სარგებლიანი და სარგებელი შეადგენდა ყოველთვიურად 5%-ს, ხოლო მისი დაბრუნების ვადა განისაზღვრა 2010 წლის 30 ივნისით. ამასთან, სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა პ. მ.-ის კუთვნილი უძრავი ქონება ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№13-ში. იმავე დღეს აღნიშნული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

მხარეებს შორის ასევე უდავოა, რომ პ. მ.-ემ გ. ო.-ისაგან მიიღო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 10000 აშშ დოლარი ყოველთვიური 5%-ის სარგებლით. ამასთან, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 30 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პ. მ.-ეს გ. ო.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირი თანხის – 10000 აშშ დოლარისა და სარგებლის – 7000 აშშ დოლარის გადახდა. ამავე გადაწყვეტილებით, დავალიანების დაფარვის მიზნით, სარეალიზაციოდ მიექცა კ. ფ.-ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მითითებული თანხის დაბრუნების ვალდებულება გააჩნდა მოპასუხე პ. მ.-ეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი დაზუსტებული სასარჩელო განცხადების ფაქტობრივ გარემოებებში მოსარჩელე ნ. მ.-ემ მის მიერ სადავოდ გამხდარ ყველა გარიგებასთან მიმართებით აღნიშნა, რომ მისი ძმა პ. მ.-ე (რომლის სახელზეც ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებასაც დაეთანხმა, თუმცა უარი არ განუცხადებია ბინის წილზე) ნ. მ.-ისაგან ფარულად დებდა ხელშეკრულებებს და, მათ შორის, ნ. მ.-ისაგან ფარულად გააფორმა 2010 წლის 30 მარტს გ. ო.-ესთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება.

სასარჩელო განცხადების მიხედვით, დავის საგანს არ წარმოადგენს 2010 წლის 30 მარტს პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და, როგორც აღინიშნა, არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება 2010 წლის 30 მარტის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, გ. ო.-ის სასარგებლოდ პ. მ.-ისათვის 10 000 აშშ დოლარის დაკისრების და იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევის თაობაზე.

ასევე დადასტურებულია ის გარემოება, რომ 2012 წლის 27 სექტემბერს, კ. ფ.-ას წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით პ. მ.-ემ შეასრულა გ. ო.-ესთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და, დავალიანების თანხის სანაცვლოდ, კრედიტორს გადასცა უძრავი ნივთი.

სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2012 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულებით გ. ო.-ესა და პ. მ.-ეს შორის არსებული ვალდებულებები შეწყდა და შესრულება განხორციელდა უძრავი ნივთის კრედიტორის საკუთრებაში გადაცემის გზით.

განსახილველ შემთხვევაში პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის შედგა გარიგება იმის შესახებ, რომ გ. ო.-ემ, 2010 წლის 30 მარტის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულების შესრულება მიიღო უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემით. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კ. ფ.-ას წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დადებული გარიგება არ ეწინააღმდეგება კანონს, რის გამოც არ არსებობს მითითებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

რაც შეეხება პ. მ.-ესა და გ. ვ.-ს, გ. ვ.-ის წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ჯ.-ს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებებს, ასევე, გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას შორის დადებულ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებას, იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი აღნიშნული გარიგებები ჩაითვლება თვალთმაქცურად, არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი, რადგან არც ერთ კრედიტორს (გ. ვ.-ს, გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას) არ გააჩნია მითითებული გარიგებების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი, ვინაიდან მათ მიიღეს შესრულება კონტრაჰენტისაგან. ამასთან, რაც უმთავრესია მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის, ამ გზით ვერ მიიღწევა ის შედეგი, რაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, მოსარჩელის სურვილია, მის საკუთრებად აღირიცხოს ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონების ½ წილი. აღნიშნული უძრავი ქონება კი, 2010 წლის 30 მარტის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე (იგი არ წარმოადგენს დავის საგანს) და ამ ხელშეკრულების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად, აგრეთვე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, გადაეცა კრედიტორ გ. ო.-ეს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის მე-60 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულება იდება წერილობით ორდერის საფუძველზე. ამავე კოდექსის 62-ე მუხლის თანახმად, განსაზღვრულია იმ პირთა უფლება-მოვალეობანი, რომლებიც დამქირავებელთან ერთად ცხოვრობენ, ისინი თანაბრად სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა უფლება-მოვალეობა.

აღნიშნული მუხლის შესაბამისად, დამქირავებლის ოჯახის წევრებს განეკუთვნებიან მასთან მუდმივად მცხოვრები დამქირავებლის მეუღლე, მათი შვილები და მშობლები.

„საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პირვატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ყველა იმ პირს, ვინც იყო დამქირავებლის ოჯახის წევრი და პრივატიზაციის დროს ცხოვრობდა ბინაში, წარმოეშობოდა უფლება, საკუთრებაში მიეღო უსასყიდლოდ გადაცემული საცხოვრებელი ბინა, მიუხედავად იმისა, სრულწლოვანი იქნებოდა იგი თუ არასრულწლოვანი; ყველა მათგანი უნდა ჩათვლილიყო ბინის პოტენციურ თანამესაკუთრედ, იმის მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე განხორციელდა ბინის პრივატიზაცია.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ოჯახის წევრების თანხმობა, ბინის პრივატიზაცია განხორციელებულიყო ოჯახის რომელიმე ერთი წევრის სახელზე, არ ნიშნავს იმას, რომ ბინა მხოლოდ ამ უკანასკნელის საკუთრება იყო და დანარჩენები თმობდნენ საკუთრებიდან თავიანთ წილს.

ამდენად, თუ ნ. მ.-ე მიიჩნევს, რომ მას, როგორც დამქირავებლის (დედის – ზაირა კაპანაძის) ოჯახის წევრს, გააჩნდა უფლება, ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცისას ძმასთან – პ. მ.-ესთან ერთად თანაბარწილად (ბინის ½ წილზე) საკუთრებაში მიეღო დასახელებული უძრავი ნივთი, ამასთან, ამ უფლებაზე ძმის სასარგებლოდ უარი არ განუცხადებია, შეუძლია, მისი წილის განკარგვით (როგორც მოსარჩელე მიუთითებს, პ. მ.-ის მიერ მისგან ფარულად ბინაზე სხვადასხვა გარიგებების დადებით) მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით სასამართლოში სარჩელი წარადგინოს პ. მ.-ის წინააღმდეგ.

საბოლოოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ აპელანტმა ვერ უზრუნველყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საპირისპიროდ შესაბამისი მტკიცებულებებით გამყარებული დასაბუთებული პრეტენზიის წარდგენა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. მ.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოებმა გამოიყენეს კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინათ, თუმცა არასწორად განმარტეს იგი. მოცემული საქმის განხილვისას არასწორად იქნა განმარტებული მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება. ფაქტობრივად, მხარეთა მიერ გამოვლენილ ნებათა შორის არსებობს კონფლიქტი. სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, რა სახის ურთიერთობა არსებობდა მხარეთა შორის, რათა დადგენილიყო აპელანტის რომელი უფლება დაირღვა. საუბარია სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მეორე ნაწილსა და მის განმარტებაზე.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ დადებული გარიგებებით დაიფარა სხვა სახის გარიგებები. ამასთან, ის ფაქტი, რომ გარიგების მონაწილე მხარეებმა მიიღეს შესრულება, არ შეიძლება ჩაითვალოს გარიგების კანონიერ ჩარჩოში მოქცევად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 20 ივლისის განჩინებით ნ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. მ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2010 წლის 30 მარტს პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად პ. მ.-ემ გ. ო.-ისაგან ისესხა 10000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, სესხი იყო სარგებლიანი და სარგებელი შეადგენდა ყოველთვიურად 5%-ს, ხოლო მისი დაბრუნების ვადა განისაზღვრა 2010 წლის 30 ივნისით. ამასთან, სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა პ. მ.-ის კუთვნილი უძრავი ქონება ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№13-ში. იმავე დღეს აღნიშნული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

მხარეებს შორის ასევე უდავოა, რომ პ. მ.-ემ გ. ო.-ისაგან მიიღო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 10000 აშშ დოლარი ყოველთვიური 5%-ის სარგებლით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 30 ნოემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით პ. მ.-ეს გ. ო.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირი თანხის – 10000 აშშ დოლარისა და სარგებლის – 7000 აშშ დოლარის გადახდა. ამავე გადაწყვეტილებით, დავალიანების დაფარვის მიზნით, სარეალიზაციოდ მიექცა კ. ფ.-ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქ.რ.-ში, მ.-ის ქ.№...-ში.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ დავის საგანს არ წარმოადგენს 2010 წლის 30 მარტს პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და, როგორც აღინიშნა, არსებობს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება 2010 წლის 30 მარტის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, გ. ო.-ის სასარგებლოდ პ. მ.-ისათვის 10 000 აშშ დოლარის დაკისრების და იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების სარეალიზაციოდ მიქცევის თაობაზე.

ასევე დადასტურებულია ის გარემოება, რომ 2012 წლის 27 სექტემბერს კ. ფ.-ას წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით პ. მ.-ემ შეასრულა გ. ო.-ესთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და, დავალიანების თანხის სანაცვლოდ, კრედიტორს გადასცა უძრავი ნივთი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2012 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულებით გ. ო.-ესა და პ. მ.-ეს შორის არსებული ვალდებულები შეწყდა და შესრულება განხორციელდა უძრავი ნივთის კრედიტორის საკუთრებაში გადაცემის გზით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება არ შეიცავს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით გათვალისწინებულ საპროცესო დარღვევას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა და სამართლებრივად სწორად შეაფასა მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, დავის რეგულაცია მოახდინა იმ ნორმების საფუძველზე, რომელიც სადავო ურთიერთობას აწესრიგებს.

სრულიად დასაბუთებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კ. ფ.-ას წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ო.-ეს შორის დადებული გარიგება არ ეწინააღმდეგება კანონს, რის გამოც არ არსებობს სარჩელით მოთხოვნილი საფუძვლით განსაზღვრული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება გასაჩივრებულ განჩინებას, რომ პ. მ.-ესა და გ. ვ.-ს, გ. ვ.-ის წარმომადგენელ პ. მ.-ესა და გ. ჯ.-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები, ასევე, გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას შორის დადებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი აღნიშნული გარიგებები ჩაითვლება თვალთმაქცურად, რადგან არც ერთ კრედიტორს (გ. ვ.-ს, გ. ჯ.-სა და კ. ფ.-ას) არ გააჩნია მითითებული გარიგებების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი, ვინაიდან მათ მიიღეს შესრულება კონტრაჰენტისაგან.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური