№330210014498940

საქმე №ას-892-842-2015 09 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ- ს-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ- ყ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

აღწერილობითი ნაწილი:

II. სასარჩელო მოთხოვნა და სარჩელის საფუძვლები:

1. თ- ყ--მა სარჩელი აღძრა მოპასუხე ნ--ს-ის მიმართ და მოითხოვა ქ- N--ში მდებარე N2 შენობა-ნაგებობისა და ნახევარსარდაფის, რომელიც შეადგენს საერთო საკუთრებაში არსებული 63.23 კვ.მ. ფართიდან 30.03 კვ.მ ფართს, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და მისი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

2. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ: 12.09.2011წ.-ის აღსრულების ეროვნული ბიუროს განკარგულებით აუქციონზე შეძენილ აუქციონზე, მდებარე, ქ-ში, საკუთრების უფლება გადაეცა თ-ყ-ს.

17.04.2012წ.-ს ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება აღსრულების პოლიციის მიერ გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის მფლობელობიდან და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში ჩაბარდა მოსარჩელეს, თუმცა ნაწილი ფართიდან მოპასუხის გამოყვანა ვერ მოხერხდა, რადგან იმ ეტაპზე აღნიშნულ ფართი საჯარო რეესტრის ამონაწერში არ ფიქსირდებოდა. მიუხედავად ამისა, სადავო ფართი ფიქსირდებოდა ტექ.ბიუროს ჩანაწერებსა და აუქციონზე გატანილი ქონების აღწერილობით ნაწილში. მოგვიანებით, ეს ხარვეზიც გასწორდა.

III. მოპასუხის პოზიცია:

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

4. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელის მიერ აუქციონის გზით შეძენილ უძრავ ქონებაზე გაიცა საჯარო რეესტრის ამონაწერი და განკარგულება, რომელიც არ გასაჩივრებულა. მოსარჩელემ ქონება შეიძინა 2011 წელს. იპოთეკით დატვირთვის დროისათვის და მას შემდეგაც, აღნიშნულ ქონებაზე გაცემულ არცერთ ამონაწერში არ ფიქსირდებოდა მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი ფართი.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გამოცხადდა იძულებითი აუქციონი მოვალის ნ- ს-ის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე: ნაგებობა ლიტ ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 19.09 კვ.მ.) პირველ იძულებით აუქციონზე ქონება შეიძინა თ- ყ-მა და გახდა უძრავი ქონების მესაკუთრე.

2012 წლის 17 აპრილს აუქციონის განკარგულებისა და მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი განცხადების თანახმად, უძრავი ქონება გამოთხოვილ იქნა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან და გამოთავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელეს, რაზედაც სააღსრულებო პოლიციამ შეადგინა სააღსრულებო ოქმი, რომელსაც ხელი მოაწერა მოსარჩელემ და დადგენილი წესით სადავოდ არ გაუხდია.

IV. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებზე მითითება:

5. თ--ის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ- ყ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ნ- ს-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ქ N---ში მდებარე N2 შენობა-ნაგებობა და ნახევარსარდაფი 30.03 კვ.მ. (სამეურნეო ფართი: 63.23 კვ.მ-დან; საკადასტრო კოდით N---1--1--2--0--- და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრე თ- ყ----ს.

V. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა

6. გადაწყვეტილებაზე კანონით დადგენილ ვადაში, სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ნ- ს–მა და მოითხოვა თ--ის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით თ- ყ--ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

VI. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები:

7. თ-ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

8. მოცემული საქმის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ: თ- ყ--ი (მოსარჩელე), მ- უ-ე და ა--დ-ე. თ- ყ--ის სახელზე რეგისტრირებულია ნაგებობა ლიტ. „ა“-ს (საცხოვრებელი ფართობით 73,3მ2) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ. „ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 19,09მ2); მ- ურთმელიძის სახელზე რეგისტრირებულია ნაგებობა „ა“ ლიტ „ა“-ს (საცხოვრებელი ფართობით 73,3მ2) 1/5 ნაწილი; ხოლო ა-დ-ის სახელზე - ნაგებობა ლიტ. „ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3მ2) 3/5 ნაწილი.

9. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის ოჯახი ფლობს ქ- №---ში მდებარე №2 ნაგებობას (ე.წ. სხვა ფართი) და ნახევარსარდაფს (საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული სამეურნეო ფართი 63.23 კვ.მ-დან 30.03 კვ.მ-ს) და მათ მფლობელობას მართლზომიერი საფუძველი არ გააჩნია, კერძოდ, დადგენილია, რომ თავდაპირველად, უძრავი ქონება რეგისტრირებული იყო შემდეგი სახით:

- მიწის ნაკვეთი: 253 კვ.მ., შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: ნაგებობა №1 ლიტ (,,ა“ დალიტ. ,,ა1“), შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი: 195.83, საცხოვრებელი ფართი: 92.40 კვ.მ. სამეურნეო ფართი: 63.23 კვ.მ;

- ნ--- ს---ზე მესაკუთრედ რეგისტრაციის პერიოდში ირიცხებოდა: ნაგებობა ლიტ. ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ. ,,ა1“ (საცხოვრებელი ფართობით 19.09 კვ.მ.); მიწა ირიცხებოდა თანამესაკურეთა საერთო საკუთრებაში; იმავე მისამართზე რეგისტრირებული იყო კიდევ ორი პირი: მ---- ურთმელიძე - ლიტ ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 1/5 ნაწილი და ლეილა მელაძე - ლიტ ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 3/5 ნაწილი.

ამდენად, ლიტ. „ა“ და ლიტ. „ა1“ ჯამში ქმნიდა ამონაწერის თავში აღნიშნულ ე.წ. საცხოვრებელ ფართს 92.40 (73.3+19.09), რომელიც შემდეგ მესაკუთრეებისა და ლიტერების მიხედვით იყო გაშლილი.

რაც შეეხება ამონაწერში აღნიშნულ ე.წ. სამეურნეო ფართს - 63.23, ის მესაკუთრეების მიხედვით ცალ-ცალკე გამიჯნული ამონაწერში არ არის, რაც თავისთავად გულისხმობს, რომ ფართი მათ თანასაკუთრებაშია.

ქ- N-- ნ-- ს-–ის სახელზე რიცხული უძრავი ქონება სრულად იყო დატვირთული სს ,,პ- --ის“ იპოთეკის უფლებით ნ-- ს--ის მიერ აღებული სესხის უზრუნველსაყოფად; ამონაწერში რაიმე ჩანაწერი, რაც მიუთითებდა ნ--- ს–ის კუთვნილი აქტივებიდან იპოთეკით ნაწილის დატვირთვას, მითითებული არ არის.

შესაბამისად, იპოთეკის საგანი იყო, როგორც საცხოვრებელი ფართი ისე, სამეურნეო ფართიდან ნ- ს-–ის წილიც.

10. ნ- ს-–ის საკრედიტო ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო დაწყებული იძულებითი აღსრულების პირობებში სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ ინტერნეტ აუქციონზე გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, აუქციონი გამოცხადდა ქ. თ--ში, ს-ა №---ში მდებარე უძრავი ქონებიდან მოვალის საკუთრებაში არსებული ნაგებობა ლიტ „ა“-ს (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 1/5 ნაწილზე და ნაგებობა ლიტ „ა1“-ზე (საცხოვრებელი ფართობით 19.09 კვ.მ.). უძრავი ქონება წარმოადგენდა ორ შენობა-ნაგებობას ლიტ „ა“ და ლიტ „ა1“-ს, რომელიც ე.წ. „ბელეტაჟის“ ტიპისაა და შედგება ნახევარსარდაფისა და საცხოვრებელი სართულისაგან. ნახევარსარდაფი გამოიყენება საცხოვრებელი დანიშნულებით, სადაც განთავსებულია ორი ოთახი, სათავსო ოთახი და ჰოლი. საცხოვრებელ სართულზე განთავსებულია ორი ოთახი, სამზარეულო და აბაზანა-საპირფარეშო. ნაგებობა ლიტ ,,ა1“- ში განთავსებულია ერთი მცირე ზომის ოთახი და აბაზანა-საპირფარეშო (ტ.I, ს.ფ.21). ნ- ს–ის კუთვნილი

უძრავი ქონების კონფიგურაცია, ოთახების, რაოდენობა, დანიშნულება და განლაგება ანალოგიურადაა მოცემული შპს ,,ჯ- -ის“ 15.07.2011წ.-ს აუდიტორულ დასკვნაშიც.

ამდენად, აუქციონზე გატანილი ქონების აღწერილობა შეიცავდა ამჟამად მოპასუხის მიერ დაკავებულ ფართსაც.

11. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 1--09.2011წ.-ის განკარგულების თანახმად, ქ.თ--ში, ს--ა №---ში მდებარე უძრავი ქონებიდან მოვალე ნ--- ს--ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი აუქციონზე შეიძინა თ- ყ-მა და გახდა უძრავი ქონების მესაკუთრე.

- მოსარჩელის სახელზე გაცემულ ამონაწერში თავში ისევ არის აღნიშვნა 253 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრებაში რეგისტრაციაზე და მესაკუთრეების მიხედვით კონკრეტიზაციის გარეშე ისევ არის აღნიშნული სამეურნეო ფართი 63.23 კვ.მ., კონკრეტიზაციით კი საცხოვრებელი ფართი: შენობა-ნაგებობები: ლიტ ,,ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვმ.) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ ,,ა1“ (საცხოვრებელი ფართობით 19.09 კვ.მ..

- 15.11.2013წ.-ს თ- ყ--მა განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში ტექნიკური ხარვეზის გასწორების , კერძოდ, საკადასტრო გეგმის მიხედვით შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალის განსაზღვრის მოთხოვნით. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 18.11.2013წ.-ის გადაწყვეტილებით განცხადება დაკმაყოფილდა და ქ- 17-ში მდებარე უძრავი ქონების შენობა ნაგებობების ჩამონათვალს დაემატა ,,სხვა ფართი: №2, №3 და №4“.

ამდენად, ჩანაწერის გასწორების სახით ე.წ. სხვა ნაგებობებად აღირიცხა ის ფართები, რომლებიც იმთავითვე იყო სამი თანამესაკუთრის სახელზე რიცხულ მიწაზე.

სააპელაციო განჩინების გამოცხადებისათვის ქ--№---ში მდებარე უძრავ ქონებას ყავდა სამი მესაკუთრე თ- ყ-ი (მოსარჩელე), მ- უ--ე და ა-დ--ე.

როგორც თ--ის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 09.06.2015წ. სასამართლო სხდომაზე ნ-- ს-მა განმარტა, მან 2005 წელს შეიძინა ქ. თ–--ში, ს---ა №---ში მდებარე უძრავი ქონებიდან შესაბამისი წილი და ამ დროიდან ის და მისი ოჯახი ფაქტობრივად ფლობს როგორც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ საცხოვრებელ ფართს, ასევე სამეურნეო ფართიდან 63.30-დან 30.03 კვ.მ-ს და სხვა ფართს N2 ნაგებობას (იხ,: 09.06.2015წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, 14:04:56- 14:06:03).

ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ უძრავი ქონება იპოთეკით დატვირთვისას და აუქციონზე გასხვისებამდე დღეს არსებული მოცემულობით არსებობდა და ამასთან, უძრავი ქონების თანამესაკუთრეები შეთანხმებულნი იყვნენ სარგებლობის წესზე, რომლის ფარგლებშიც ნ--- ს–ის ოჯახი ფლობდა იმ დროსათვის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ საცხოვრებელ ფართს - ნაგებობა ლიტ. "ა"-ს (საცხოვრებელი ფართობით 73,3 კვ.მ.) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ. "ა/ " (საცხოვრებელი ფართობით 19,09 კვ.მ.) და ასევე საერთო სამეურნეო ფართიდან (63.23) ფართის ნაწილს (30.03 კვ.მ-ს) და თანასაკუთრებაში არსებულ მიწაზე განლაგებულ სხვა ფართს.

შესაბამისად, ნ--- ს--ის კუთვნილი მთელი აქტივის (მიწის ნაკვეთიდან წილის და რეგისტრირებული ფართების) იპოთეკით სრული დატვირთვა გულისხმოდა საცხოვრებელი ფართის რეგისტრირებულ ნაწილს, სამეურნეო ფართიდან წილს და რეგისტრირებულ მიწაზე არსებულ დაურეგისტრირებელ და იმთავითვე მესაკუთრის ოჯახის სარგებლობაში არსებულ სხვა ფართსაც.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 20.03.1952წ.-ის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით და 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა სავინდიკაციო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამივე საფუძველი.

1-- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს.

სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული) მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით (იპოთეკა).

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იპოთეკის ინსტიტუტის არსებობა დაკავშირებულია უძრავი ქონების არსებობასთან. შეუძლებელია, არსებობდეს იპოთეკა უძრავი ნივთის გარეშე. განსახილველი დავაც სწორედ უძრავი ნივთის თავისებურებებთანაა დაკავშირებული. ამ თვალსაზრისით, დავის გადასაწყვეტად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება იმის შეფასებას, თუ რა მოიაზრებოდა უძრავ ქონებაში იპოთეკით დატვირთვის დროს.

განსახილველ შემთხვევაში, უდავოა, რომ იპოთეკის გარიგების დადებისას სადავო ფართი

რეალურად არსებობდაანუ, მას მატერიალური გამოხატულება ჰქონდა და წარმოადგენდა ნ--- ს-–ის სახელზე რეგისტრირებულ საცხოვრებელ ფართს, ერთიანობაში რეგისტრირებული სამეურნეო ფართიდან წილს და საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწაზე განლაგებულ სხვა ფართს, რომელსაც ფლობდა იპოთეკის საგნის მესაკუთრე ნ--- ს--ი და მისი ოჯახი. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც არ დასტურდება რაიმე შეთანხმება იმის თაობაზე, რომ იპოთეკა არ ვრცელდებოდა უძრავი ქონების რომელიმე ნაწილზე და საჯარო რეესტრშიც იპოთეკა რეგისტრირებულია უძრავ ქონებაში ნ--- ს--ის მთლიან წილზე, შეუძლებელია იმ დასკვნის გამოტანა, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების დადებისას კონტრაჰენტები სადავო ფართის იპოთეკით დატვირთვის თაობაზე არ შეთანხმებულან და შესაბამისად, იძულებით აუქციონზე არ მომხდარა სადავო ფართის გასხვისება და თ-- ყ--ის მიერ მისი შეძენა.

შესაბამისად, ნ--- ს–ის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთის წილის და შენობა-ნაგებობების სხვა პირზე (თ-ყ--ზე) აღრიცხვის შემდეგ მიწის ნაკვეთის დანარჩენი ორი თანამესაკუთრის (მ-უ--ე, ა- დე) თანხმობა სარდაფის და N2 ნაგებობის (10.37 კვ.მ) ლამარა ს-–ის სახელზე აღრიცხვის შესახებ არ არის საკმარისი საფუძველი ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ დაკავებული ქონება არ წარმოადგენს ცალკე უფლების ობიექტს და მოიცავს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ წილს, რომელიც თ--ყ-მა შეიძინა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გამოცხადებულ საჯარო აუქციონზე. მოპასუხეს არა აქვს სადავო ნივთის ფლობის უფლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოდ იქნა ცნობილი.

VII. კასატორის მოთხოვნა და კასაციის საფუძვლები

14. თ--ის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ--- ს---მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

15. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ თანამესაკუთრეთა დაუკითხავად დაარეგისტრირა საჯარო რეესტრში სათავსოები (მდებარე, ქ--N---ში მდებარე N2 შენობა-ნაგებობა და ნახევარსარდაფი, რომელიც შეადგენს საერთო საკუთრებაში არსებული 63.23მ2 ფართიდან 30.03მ2 ფართს) და წარმოდგენილი სარჩელით მოითხოვა კასატორის გამოსახლება მითითებული ფართებიდან. კასატორმა 2005წ.-ს შეიძინა ქონება, რაც შემდგომში გახდა თ.ყ--ის საკუთრება. კასატორის მოსაზრებით, აუქციონზე თ. ყ-ი ვერ შეიძენდა სადავო უძრავ ქონებას, რადგან აღნიშნული არ იყო იპოთეკის საგანი და ამდენად, იგი ვერ აუქციონზე გასაყიდად გატანილი უძრავი ქონება ვერ იქნებოდა.

სამოტივაციო ნაწილი:

VIII. საკასაციო პალატის დასკვნები:

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

18. თ-ის საქალაქო სასამართლოში აღძრული სარჩელით მოსარჩელე მოითხოვდა ქ- N---ში მდებარე N2 შენობა-ნაგებობისა და ნახევარსარდაფის, რომელიც შეადგენს საერთო საკუთრებაში არსებული 63.23 კვ.მ. ფართიდან 30.03 კვ.მ ფართს, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვასა და მის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემას.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (ვინდიკაციური სარჩელი) მესაკუთრის უფლების დაცვის სამართლებრივად მიღებული საშუალებაა. ესაა სარჩელი, რომელსაც მესაკუთრე მაშინ იყენებს, როცა შელახულია ნივთზე მისი მფლობელობა, სახელდობრ, როცა მესაკუთრის ქონება უკანონო მფლობელის ხელთაა. ნივთის ვინდიცირებაც სხვისი უკანონო მფლობელობიდან მის გამოთხოვას გულისხმობს. ვინდიკაციური სარჩელის არსი საკუთრების იურიდიული ბუნებიდან მომდინარეობს, რაც ნიშნავს სწორედ იმას, რომ მესაკუთრეს აქვს საკუთარი ნივთის თავისუფალი ფლობისა და სარგებლობის უფლება, თუკი არ არსებობს სარგებლობის აუცილებელი სოციალური ინტერესი. ეს კი გულისხმობს მესაკუთრის თავისუფლებას, ნებისმიერ დროს დაეუფლოს კუთვნილ ნივთს ან ისარგებლოს ამ ნივთით, მათ შორის, მოითხოვოს უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა. აღნიშნულ ურთიერთობას აწესრიგებს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. ნორმის მიზნიდან გამომდინარე, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები (კუმულაციური ერთობლიობა): ა. მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; ბ. მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ. მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, თუმცა თითოეული ეს პირობა უნდა შემოწმდეს დამოუკიდებლად. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დადგინდება სამივე წინაპირობის არსებობა, შესაძლებელი გახდება მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების პირველ პირობას წარმოადგენს, ის რომ მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე. ვინაიდან მესაკუთრის მიერ დაბრუნების მოთხოვნა თანაბრად უკავშირდება როგორც მოძრავ, ისე უძრავ ნივთებს, ამიტომ მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია სხვადასხვაგვარად დასტურდება. მოცემულ შემთხვევაში, გამომდინარე იქედან, რომ დავის საგანია უძრავი ქონება, ამიტომ სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო კოდექსის 311-ე, 312-ე მუხლებით, რომლის თანახმად, უძრავ ნივთებზე საკუთრებისა და სხვა სანივთო უფლებები შეიტანება საჯარო რეესტრში. 312-ე მუხლის მიხედვით კი, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს წარმოადგენენ: თ-ყ-ი (მოსარჩელე), მ-- უ--ე და ა- დ--ე. მათ შორის, თ-- ყ-ის სახელზე რეგისტრირებულია ნაგებობა ლიტ. „ა“-ს (საცხოვრებელი ფართობით 73,3მ2) 1/5 ნაწილი და ნაგებობა ლიტ. „ა“ (საცხოვრებელი ფართობით 19,09მ2).

კასატორის მოსაზრებით სადავო ფართზე მოსარჩელეს აუქციონის მეშვეობით საკუთრების უფლება არ მოუპოვებია, რადგან ამ ფართზე არც იპოთეკა ვრცელდებოდა და ამდენად, აუქციონზე გასასხვისებელი ნივთის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა.

კასატორის მითითებული პოზიცია საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოკლებულია იურიდიულ დასაბუთებას მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომლის საწინააღმდეგო პოზიცია საკასაციო საჩივარში მითითებული არ არის. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სახეზეა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების პირველი პირობა - მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე.

ამასთან, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების მეორე აუცილებელ პირობას წარმოადგენს ის, რომ მოპასუხე უნდა იყო ნივთის მფლობელი. აღნიშნული კი, თავისთავად გამომდინარეობს მოთხოვნის არსიდან, ვინაიდან სარჩელის მოთხოვნა შეეხება ქ- N---ში მდებარე N2 შენობა-ნაგებობისა და ნახევარსარდაფის, რომელიც შეადგენს საერთო საკუთრებაში არსებული 63.23 კვ.მ. ფართიდან 30.03 კვ.მ ფართს, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვას, რომელზე მოპასუხის ფაქტობრივ სარგებლობასაც მხარეები სადავოდ არ ხდიან. აქვე, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ მფლობელობა არ უნდა იყოს კანონიერი. ვინაიდან, სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი მხოლოდ იმ შემთხვევაში იძლევა მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესაძლებლობას, თუ მფლობელობა არაკანონიერია. უძრავ ნივთებთან მიმართებით საკითხი მარტივად წყდება, ვინაიდან საკუთრების უფლება დასტურდება საჯარო რეესტრიდან. ამ შემთხვევაში, სასამართლო ითვალისწინებს მოსარჩელის რეგისტრაციას სადავო ფართზე და მიაჩნია, რომ სახეზეა კანონით გათვალისწინებული მესამე წინაპირობა არამართლზომიერი მფლობელობის სახით, რაც თავის მხრივ, განაპირობებს ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებას.

19. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

24. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით არსებობს სტაბილური პრაქტიკა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

25. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ- ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ- ს-ს უკან დაუბრუნდეს 2015 წლის 12 ნოემბერს №- საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (300 ლარი) 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური

ბ. ალავიძე