საქმე №ას-1017-960-2015 22 იანვარი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ე. და ვ. ბ-ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების, ასევე წინმსწრები (საოქმო) განჩინებების გაუქმება და ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლების თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ა. მ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. და ე. ბ-ების (შემდგომში _ მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...ში მდებარე ინდივიუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ. 98-ში“ 119,45 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლების 1/2 ნაწილში თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით. 2009 წლის დეკემბერში მოსარჩელესა და ე.ბ-ს შორის შეწყდა რეგისტრირებული ქორწინება. თანაცხოვრების პერიოდში მეუღლეებმა შეიძინეს უძრავ-მოძრავი ქონება, რომელიც მათ თანასაკუთრებას წარმოადგენს, მათ შორისაა ზემოხსენებულ ქონებაზე საკუთრების უფლების მიღება.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი/შემწყვეტი შესაგებლის ფარგლებში განმარტეს, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე უფლება შეძენილია ე.ბ-ის პირადი სახსრებით, ხოლო არასაცხოვრებელი ფართი წარმოადგენს არა მის, არამედ ვ.ბ-ის საკუთრებას.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე ცნობილ იქნა ე. ბ-ის კუთვნილი ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...ში მდებარე იბა „მ.-98-ში“ 119,45 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლების 1/2-ის მესაკუთრედ.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მოითხოვეს მისი, ასევე შემაჯამაბელი გადაწყვეტილების წინმსწრები განჩინებების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. სასამართლოს განმარტებით, აპელანტები მათ სამართლებრივ არგუმენტაციას სადავო ქონების (არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლების) ვ. ბ-ის კუთვნილების თაობაზე, საფუძვლად უდებდნენ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 2002 წლის 14 მარტს ჩატარდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.-98-ის“ გამგეობის სხდომა. აღნიშნული სხდომის ოქმის თანახმად, გამგეობამ მიიღო გადაწყვეტილება ვ. ბ-ის ამხანაგობაში გაწევრიანებისა და მისთვის ფულადი სახით განსახორციელებელი შესატანის – 12 500 აშშ დოლარის სანაცვლოდ 127 კვ.მ თავისუფალი ფართის გადაცემის შესახებ. ამასთან, გამგეობის წევრ ო.ფ-ს ეთხოვა აღნიშნული ცვლილების რეგისტრაცია განეხორციელებინა მ-ის რაიონის გამგეობაში, ვ.ბ-ის მიერ შესატანი თანხის განკარგვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება დაევალა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებას. მითითებული ოქმი დამტკიცდა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის ბრძანებით. ვ. ბ-ი გაწევრიანდა ამხანაგობა „მ.-98-ში“ და დაუმაგრდა პროექტით განსაზღვრული 127 კვ.მ თავისუფალი ფართი.

5.1.2. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომლის თანახმადაც აღნიშნული გარემოება არ მიიჩნეოდა საკმარის საფუძვლად იმისათვის, რომ სადავო ქონება ჩათვლილიყო ვ. ბ-ის საკუთრებად. პალატის დასკვნით, გარდა მითითებული ოქმისა, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.- 98-ის“ გამგეობის სხდომის ოქმები, რომლებიც დაადასტურებდა ვ. ბ-ის ამხანაგობის წევრობასა და აქედან გამომდინარე, მისი, როგორც ამხანაგობის წევრის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტს. ამხანაგობის 2002 წლის 14 მარტის ოქმიდან არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ ვ. ბ-მა გადაიხადა ოქმში მითითებული თანხა. საპირისპირო გარემოება დასტურდებოდა პირველ ინსტანციაში დაკითხული მოწმეების: გ. ბ-ის, შ. ა-ისა და პ. ტ-ის ჩვენებებით. მოწმეთა განმარტებებით, იმ დროისათვის ა. მ-ი, ე. ბ-ი და ვ. ბ-ი ცხოვრობდნენ ერთ ოჯახად, თავდაპირველად სადავო ფართის შეძენის საკითხი ა. მ-ის მიერ იქნა ინიცირებული და თანხაც მის მიერ იქნა გადახდილი. აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით აპელანტი გამოთქვამდა პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ მსგავსი გარემოება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, უნდა დადასტურდეს მხოლოდ კანონით დადგენილი მტკიცებულებებით. თანხის გადახდის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად იგი მიიჩნევს საგადასახადო დავალებას, სალაროს შემოსავლის ორდერს ან/და ქვითარს, რომელიც დაადასტურებს, რომ პირის მიერ გადახდილ იქნა კონკრეტული თანხა. აპელანტის აზრით, კანონის ანალოგიიდან გამომდინარე, სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლის დანაწესის თანახმად, თანხის გადაცემის საკითხი არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებით.

5.1.3. პალატის მითითებით, არც თვითონ ვ. ბ-ს წარუდგენია სასამართლოსათვის საგადასახადო დავალება, სალაროს შემოსავლის ორდერი ან/და ქვითარი, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ ოქმში მითითებული თანხის გადახდის ფაქტს. ის გარემოება, რომ 2012 წლის 14 მარტის ამხანაგობის კრების ოქმის შემდეგ ვ.ბ-ი არსად აღარ ფიქსირდება და ყველგან მოხსენიებულია ე. ბ-ი ამხანაგობის წევრად, ქმნის იმ ვარაუდის საფუძველს, რომ მას კრების ოქმში მითითებული თანხა არ გადაუხდია და მის მიმართ არ დამდგარა მითითებული ოქმიდან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგი. ე. ბ-ი ამხანაგობის წევრად მოხსენიებულია არაერთ ამხანაგობის წევრთა კრების ოქმებში. მათ შორისაა 2004 წლის 31 იანვრის, ამავე წლის 26 აპრილის, 2008 წლის 27 ივლისის, 2011 წლის 20 თებერვლის, 2012 წლის 9 ნოემბრის და ა.შ ოქმები. ამხანაგობის საერთო კრების 2007 წლის 27 ივლისისა და 2012 წლის 9 ნოემბრის კრების ოქმებით ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა როგორც საცხოვრებელი, ისე არასაცხოვრებელი (სამეწარმეო) ფართებიც. მათ შორის 2008 წლის 27 ივლისის კრების ოქმს ხელს აწერს თვით ე. ბ-ი.

5.1.4. ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის საერთო კრების 2004 წლის 31 იანვრის სხდომის ოქმის ასლის დედანთან შესაბამისობა, რომლის მიხედვითაც ამხანაგობის წევრთა წილების პროპორციული ფართების ოდენობათა დაზუსტების შედეგად ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა 145 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 120 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, ვ. ბ-მა თვითონ დაადასტურებინა ნოტარიუსს. პალატის დასკვნით, შეუძლებელია, ვ. ბ-ს, რომელიც ამხანაგობის ბუღალტრადაც კი მუშაობდა გარკვეული პერიოდი, ვერ გაეთვითცნობიენებინა აღნიშნული ოქმის სამართლებრივი შედეგები ან მისი შინაარსის გაცნობის გარეშე წაეღო იგი ნოტარიუსთან ასლის დასამოწმებლად, უფრო მეტიც, შეუძლებელია, მას არ სცოდნოდა, რომ ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.-98-ის“ წევრად შემდგომ წლებში მითითებული იყო მხოლოდ ე. ბ-ი.

5.1.5. ვ. ბ-ი სადავო უფლების წარმოშობის საფუძვლად უთითებდა იბა „მ.-98-ის“ გამგეობის 2002 წლის 14 მარტის კრების ოქმზე. მისი სამართლებრივი მნიშვნელობის წარმოჩენისას აპელანტები უთითებდენ, რომ ოქმი დამტკიცდა მ.-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის ბრძანებით. სასამართლოს განმარტებით, აპელანტის მიერ აღნიშნული გარემოება ვერ ზრდიდა მითითებული ოქმის სამართლებრივ მნიშვნელობას. მთაწმინდა–კრწანისის რაიონის გამგეობის ბრძანებით ვ. ბ-ი გაწევრიანდა ამხანაგობა „მ.-98-ში“ და დაუმაგრდა პროექტით განსაზღვრული 127 კვ.მ თავისუფალი ფართი. ამხანაგობაში გაწევრიანებისა და ამხანაგობის ქონების განაწილების სამართლებრივ საფუძვლებს იმ დროისათვის განსაზღვრავდა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 208-ე-232-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმების თანახმად, ამ საკითხთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას იღებდა თვითონ ამხანაგობა და არა რაიონის გამგეობა. არც ერთობლივი საქმიანობის შესახებ მარეგულირებელი ნორმები ითვალისწინებენ გამგეობის მონაწილეობას მსგავს საქმიანობაში, შესაბამისად, საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების დასადგენად არანაირი შედეგი არ შეიძლებოდა მოჰყოლოდა იმას, მოსამართლე გამოითხოვდა თუ არა არქივიდან გამგეობის მასალების თანდართულ დოკუმენტებს.

5.1.6. სასამართლოს მოსაზრებით, არასაცხოვრებელ ფართზე ე. ბ-ის უფლების გასაქარწყლებლად არ შეიძლებოდა აპელანტების მითითების გამოყენება იმის თაობაზე, რომ 1999 წლდის 20 ოქტომბერს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.-98-ის“ საინიციატივო ჯგუფსა და ე. ბ-ს შორის გაფორმებული სანოტარო წესით დადასტურებული ხელშეკრულებით ე. ბ-ს უნდა ჩაბარებოდა მხოლოდ 145 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ამ ხელშეკრულებით არ დათქმულა ე. ბ-ისათვის არასაცხოვრებელი ფართის გადაცემის ვალდებულება. აღნიშნულთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ ე. ბ-სა და ამხანაგობის საინიციატივო ჯგუფს შორის დადებული 1999 წლის ხელშეკრულების არსებობა არ გამორიცხავდა, შემდგომში მითითებულ მხარეთა შორის ახალი სამართლებრივი ურთიერთობის დამყარების შესაძლებლობებს. მით უმეტეს, რომ მომდევნო წლებში ამ უკანასკნელს დამატებითი გადაეცა არასაცხოვრებელი ფართი. მითითებული ფაქტი არ საჭიროებდა ძველ ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანას, როგორც ამას განმარტავდნენ აპელანტები, რადგანაც სამართლებრივ ფორმას, როგორ უნდა რეგულირდებოდეს მხარეთა შორის ურთიერთობანი, ირჩევენ თვითონ მხარეები. მათ შეუძლიათ ახალი ხელშეკრულებით განსაზღვრონ თავიანთი უფლება-მოვალეობანი, შეცვალონ ძველი ან შეთანხმდნენ მანამდე არსებულისგან სრულიად განსხვავებულ ურთიერთობის წესზე. რაც შეეხება ვ. ბ-ს, მასთან არც ამხანაგობის საინიციატივო ჯგუფს და არც ამხანაგობას მსგავსი ფორმის ხელშეკრულება არანაირი ქონების გადაცემაზე არ დაუდია. მას ქონება მხოლოდ გამგეობის სხდომის ოქმის საფუძველზე გადაეცა. როგორც თვით აპელანტები ადასტურებდენ, ე. ბ-ს სამეწარმეო ფართი გადაეცა 2004 წლის 31 იანვარს ჩატარებულ ამხანაგობის კრების საფუძველზე, რომელზეც განიხილებოდა კრების მოწვევის პერიოდისათვის ამხანაგობის წევრების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართების შესაბამისობა მათ მიერ რეალურად დაკავებულ ფართებთან. ოქმის თანახმად, ამხანაგობა იძულებული გახდა გაეყიდა თავისუფალი არასაცხოვრებელი ფართი, რათა დასრულებულიყო მშენებლობა. სპეციალურად არჩეული მუშა ჯგუფის მიერ მოხდა თითოეული მფლობელის წილის პროპორციული ფართის რეალური ოდენობის გაზომვა. ასეთი გაზომვის საფუძველზე ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა 145 კვ.მ საცხოვრებელი და 120 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართები. აპელანტის აზრით, აღნიშნული ოქმი ყალბია, რადგან ოქმს არ ერთვის „სპეციალური მუშა ჯგუფის“ მიერ შესრულებული აზომვითი ნახაზები. ასეთი აზომვებისა და ამხანაგობის გადაწყვეტილებით განაწილებული ფართების შესახებ არავითარი ცვლილება და დამატება არ შესულა 1999 წლის 20 ოქტომბერს ამხანაგობასა და მესაკუთრე ე. ბ-ს შორის დადებულ ხელშეკრულებაში. სწორედ აღნიშნული ადასტურებს 2004 წლის 31 იანვრის კრების ოქმის სიყალბეს.

5.1.7. პალატის შეფასებით, არც ერთი ნორმატიული აქტი სავალდებულოდ არ ხდის აზომვითი ნახაზების დართვას ამხანაგობის წევრების კრების ოქმზე ამხანაგობის წევრთა წილების გაზრდისას. ამასთან, მითითებული ოქმით ე. ბ-ისათვის არასაცხოვრებელი ფართის გადაცემის ფაქტი დაფიქსირებული იყო არა ერთ კრების ოქმში. მათ შორის, 2008 წლის 27 ივლისის კრების ოქმს, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ხელს აწერდა თვით ე. ბ-ი. მითითებული ოქმის შინაარსი არ ეწინააღმდეგება საქმეში წარმოდგენილ ამხანაგობის სხვა ოქმების შინაარსს და არც სასამართლო სხდომაზე დაკითხულ ამხანაგობის სხვა წევრებს დაუფიქსირებიათ საწინააღმდეგო ვითარების ამსახველი გარემოებები. შესაბამისად, შეუძლებელია მითითებული ამხანაგობის კრების ოქმი ყალბად ჩაითვალოს, მიუხედავად იმისა, იგი წარმოდგენილია ასლის თუ დედნის სახით.

5.1.8. ე. ბ-ის იბა „მ.-98-ის“ წევრობის ფაქტის უარყოფა, შეუძლებელია 2009 წლის 23 სექტემბერს დ. ჯ-ასა და ე. ბ-ს შორის დადებული სანოტარო წესით დადასტურებულ ხელშეკრულებაზე მითითებითაც. ხელშეკრულების თანახმად, დ. ჯ-ას ე. ბ-ისათვის 2011 წლის 5 იანვრამდე ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა 1 250 აშშ დოლარი ქ.თბილისში, მ-ის ქ.#...ში მდებარე ფართით სარგებლობისათვის, ასევე, 2009 წლის 5 იანვარს დ. ჯ-ასა და ვ. ბ-ს შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულებით, რომლის თანახმადაც მეიჯარე ვ. ბ-მა მოიჯარე დ. ჯ-ას დროებით მფლობელობასა და სარგებლობაში გადასცა ქ.თბილისში, მ-ის ქ.#...ში მდებარე ფართი. ხელშეკრულებაზე ხელმოწერების ნამდვილობა სანოტარო წესით დამოწმდა 2010 წლის 2 მარტს. აღნიშნულთან დაკავშირებით მოწმე დ. ჯ-ამ განმარტა, რომ ვ. ბ-თან ხელშეკრულების დადება ემსახურებოდა ვ. ბ-ის მიერ ბანკიდან სესხის გამოტანის მიზანს. გარდა ამისა, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამხანაგობის წევრად ფიქსირდებოდა ე. ბ-ი და აღნიშნული ხელშეკრულების დადება ვ. ბ-ს ვერ მიანიჭებდა ამხანაგობის წევრის სტატუსს და ამ სტატუსიდან გამომდინარე უფლებამოსილებებს. ამდენად, იბა „მ.-98-ის“ წევრს წარმოადგენდა ე. ბ-ი და არა მისი დედა ვ. ბ-ი. სწორედ მას გააჩნდა სადავო სამეწარმეო ფართის მიღების უფლება. აღნიშნული ფაქტის გაქარწყლება შეუძლებელია „მ.-98-ის“ გამგეობის 2002 წლის 14 მარტის ამხანაგობის კრების ოქმზე მითითებით. აღნიშნული კრების შემდგომ ამხანაგობის არც ერთ კრების ოქმში ვ. ბ-ი მოხსენიებული არ იყო ამხანაგობის წევრად, არამედ, ამხანაგობის წევრად ყველგან მოხსენიებული იყო ე. ბ-ი. ყველა მითითებული კრების ოქმი ძალაში იყო და, შესაბამისად, შეუძლებელი იყო მათი სამართლებრივი მნიშვნელობის უგულვებელყოფა.

5.1.9. პალატის მითითებით, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი წარმოადგენდა. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე პალატის მოსაზრებით, შესაძლებელი იყო იმ დასკვნის გამოტანა, რომ ა. მ-ი წარმოადგენდა ცოლ-ქმრის მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების თანამესაკუთრეს. გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის თაობაზე, რომ სადავოს წარმოადგენდა უძრავი ქონების საკუთრებაში მიღების უფლება. სამოქალაქო კოდექსის 147-ე და 152-ე მუხლებით, ე. ბ-ს ეკუთვნის ქ.თბილისში მ-ის ქ.#...ში მდებარე იბა „მ.-98-ში“ 120 კვ.მ ფართის მიღების უფლება. ა. მ-ი კი _ ამ ქონების თანამესაკუთრეა. სასამართლომ განმარტა ისიც, რომ მოცემულ შემთხვევაში შეუძლებელი იყო „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრდებად გამოცხადების შესახებ“ 1998 წლის 28 ოქტომბრის საქართველოს კანონის გამოყენება. დავა შეეხებოდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობის მიერ ამხანაგობის წევრისათვის სამეწარმეო ფართზე გადასაცემი საკუთრების უფლებას და აღნიშნული საკითხი შეუძლებელი იყო მითითებული ნორმატიული აქტის საფუძველზე დარეგულირებულიყო.

5.1.10. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სასამართლო ვალდებული იყო, ე. ბ-ის წილი გაეზარდა იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მას ჰყავს არასრულწლოვანი შვილები. სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე მუხლისა და 1168–ე მუხლის შესაბამისად, ერთ-ერთ მეუღლესთან არასრულწლოვანი შვილების ცხოვრება, შესაძლოა, გახდეს მეუღლეთა წილის თანაბრობიდან გადახვევის საფუძველი, თუმცა გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების არგუმენტაცია იმის თაობაზე, რომ ერთ-ერთ მეუღლესთან არასრულწლოვანი შვილების ცხოვრება უპირობოდ არ წარმოშობს უმეტესი ფართის მიკუთვნების წინაპირობებს. ამისათვის სახეზე უნდა იყოს წინაპირობები, რომელთა არსებობაც ზღუდავს არასრულწლოვანთა ინტერესებს. აპელანტის მითითებით, ა. მ-ის საკუთრებაში იყო არა ერთი საცხოვრებელი ბინა, იგი არა სადავო საცხოვრებელ ფართში, არამედ სხვა ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, საქმის მასალებში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცერბულებები, რომლებიც დაადასტურებდა აპელანტების მიერ მითითებულ გარემოებებს, შესაბამისად, არ არსებობდა ამ ნაწილშიც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლები.

5.1.11. ზემოაღნიშულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ე. ბ-ი წარმოადგენდა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.-98-ის“ წევრს და მას ამხანაგობის მიერ დაფიქსირებული ბოლო მონაცემების შესაბამისად (2012 წლის 9 ნოემბრის სხდომის ოქმით) გააჩნდა 119,45 კვ.მ სამეწარმეო ფართის საკუთრებაში მიღების უფლება. ეს უფლება ე. ბ-ს წარმოეშვა ა. მ-თან ცოლ-ქმრული თანაცხოვრების პერიოდში და, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა ა. მ-ის თანასაკუთრებას. პალატამ იმაზეც მიუთითა, რომ არ არსებობდა საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 30 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმების საფუძველი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის მე-3 და მე-5 ნაწილების საპირისპიროდ, საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით, მათ შორის მოწმეთა ჩვენებებით, არ დასტურდებოდა იბა „მ.-98-ის“ 2004 წლის 31 იანვრის კრების ოქმში მითითებული ჩანაწერების საწინააღმდეგო დებულებები. აღნიშნულის გამო შეუძლებელი იყო, იგი მიჩნეულიყო ყალბ მტკიცებულებად და გადაგზავნოდა საგამოძიებო ორგანოებს. პალატის დასკვნით, იგივე შეიძლება ითქვას აღნიშნული ოქმის დედნის სახით წარმოდგენის საკითხზეც. როგორც ა. მ-ი, ასევე, ე. ბ-ი მონაწილეობდნენ საქმეში მხარეებად და მათი დაკითხვა შესაძლებელი იყო ნებისმიერ დროს. მოწმედ მათი დაკითხვის მოთხოვნა სრულ გაუგებრობას ბადებდა. ანალოგიური დასაბუთებისა იყო მოწმეების: გ. ბ-ისა და პ. ტ-ის განმეორებით დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ სასამართლოს 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინების გაუქმებაზე. აღნიშნული მოწმეები დაიკითხნენ სასამართლოს მიერ და მათი ხელმეორედ დაკითხვის მოთხოვნა არ ემსახურებოდა საქმის დროულ, სრულყოფილ და საფუძვლიან განხილვას.

6. კასატორების მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა, მისი, ასევე, ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის, საქმიდან ყალბი მასალების საგამოძიებო ორგანოებისათვის გადაცემაზე უარის თქმის, მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის, 2014 წლის 1 აპრილისა და 2014 წლის 30 ოქტომბრის საოქმო განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვეს.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. თბილისის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 30 აპრილის #... გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბდა იბა „მ.-98“, რომელსაც მართავდა გამგეობა ო. ფ-ის, გ. ბ-ისა და შ. ა-ის შემადგენლობით. 2002 წლის 14 მარტის #01გს/2002 ოქმის საფუძველზე ვ.ბ-ი 12 500 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ 127 კვ.მ თავისუფალ ფართზე უფლების მქონე პირად დარეგისტრირდა გამგეობაში 2002 წლის 8 აპრილის #... ბრძანებით. სასამართლოებმა არასწორად მიუთითეს სამოქალაქო კოდექსის 210-ე-232-ე მუხლებზე, რომელიც შემდგომში გაუქმდა და ამ ნორმების ნაცვლად ამოქმედდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი. სამოქალაქო კოდექსის ზემოაღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით ქვემდგომმა სასამართლოებმა უსაფუძვლოდ დაასკვნეს, რომ თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის ბრძანება ვერ გახდებოდა ვ.ბ-ის უფლების დამდგენი დოკუმენტი, რადგანაც ამ დროისათვის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობაში განხორციელებული ცვლილებები თვითმმართველობის ორგანოში რეგისტრაციას არ ექვემდებარებოდა.

6.1.2. ქვემდგომმა სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს, როგორც სადავო პერიოდში, ისე დღეს მოქმედი „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის დებულებები, რომელთა სწორი განმარტების შემთხვევაში სასამართლო სადავო კრების გადაწყვეტილებას სწორედ უფლების დამდგენ დოკუმენტად მიიჩნევდა (გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის #... ბრძანება და ამავე ორგანოს 2005 წლის 15 სექტემბრის კომისიური შესწავლის შედეგები). სასამართლოს მხედველობაში უნდა მიეღო ასევე იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 225-ე მუხლის დებულებები. სასამართლო ვალდებული იყო, შეემოწმებინა ჰქონდა თუ არა ამხანაგობას უფლებამოსილება ე. ბ-ის გასწვრივ მიეწერა ვ. ბ-ის კუთვნილი 120 კვ.მ ფართი, როდესაც ეს ფართი ვ.ბ-ს არ გაუსხვისებია. აღნიშნულის საპირისპიროდ სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ 2002 წლის 8 აპრილის ბრძანება ვ.ბ-ის უფლებებს არ წარმოშობდა.

6.1.3. კასატორებმა მიუთითეს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, მე-3 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტზე, 30-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე და აღნიშნეს, რომ 2008 წლის 27 ივლისისა და 2011 წლის 20 თებერვლის ამხანაგობის კრების ოქმები შედგენილია უშუალოდ მოსარჩელის მიერ, რომელიც ამ დროიდან მოყოლებული, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დარღვევით ხელძღვანელობს ამხანაგობას _ არის მისი თავმჯდომარე. იგი 2008 წლის 23 იანვრის კრების გადაწყვეტილებით იქნა არჩეული და ამ გადაწყვეტილების დამოწმებისას არ შეუმოწმებია ოქმის სარეგისტრაციო ნომერი, რომელიც ჟურნალშიც კი არ არის გატარებული. მოსარჩელის მოთხოვნა, ცნობილ იქნას ვ. ბ-ის კუთვნილი ფართის თანამესაკუთრედ, წარმოადგენს კასატორის მართლზომიერი მფლობელობის უფლების, ასევე, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-7 პუნქტის დარღვევას.

6.1.4. მოცემული სამართალურთიერთობის რეგულირებისათვის სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა „ქონების ლეგალიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რამეთუ მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობის გადაწყვეტილების საფუძველზე ამხანაგობა „მ.-98-ს“ მიეცა მშენებლობის უფლება და არ დამაგრებია მიწის ნაკვეთი. ვ.ბ-ს გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის #... ბრძანებით დამაგრებული აქვს სადავო მიწის ფართი, რასაც სასამართლომ არ მისცა სათანადო შეფასება.

6.1.5. სააპელაციო პალატამ არასრულად გამოიკვლია მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 8 აპრილის #... ბრძანება, რომელიც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, იგი ძალაშია და მისი გაუქმება არავის მოუთხოვია, აღნიშნულის საპირისპიროდ, არასწორად დაეყრდნო მოწმეთა ჩვენებებს და არასწორად დაადგინა, რომ თანხა ა. მ-მა გადაიხადა. დადგენილია, რომ ამხანაგობის წევრ ნ. კ-ის მოთხოვნის საფუძველზე გამგეობამ განმეორებით განიხილა #... ბრძანების კანონიერება და 2005 წლის 15 სექტემბერს ძალაში დატოვა იგი. ამდენად, სადავო ქონება ვ. ბ-ის საკუთრებაა და არა ე. ბ-ისა და მისი ყოფილი მეუღლის. მოსარჩელეს რაიმე მტკიცებულება, რაც სარჩელის საფუძვლიანობას დაადასტურებდა, გარდა 2004 წლის 31 იანვრის გაყალბებული ოქმისა, არ წარუდგენია.

6.1.6. არასწორია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ იბა „მ.-98-ის“ საინიციატივი ჯგუფსა და ე.ბ-ს შორის 1999 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულებით ე.ბ-ისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი ფართი გამორიცხავდა მისთვის სადავო კომერციული ფართის გადაცემას. ამ თვალსაზრისით სასამართლოს არ შეუფასებია ის გარემოება, რომ ამხანაგობას ვ.ბ-ის საკუთრება, თანხის გადახდის ფაქტი ამხანაგობის წევრობა და თავად გაწევრიანების გადაწყვეტილება (ოქმი) სადავო არ გაუხდია. ეს გარემოებები გამორიცხავს ვ.ბ-ის ამხანაგობის წევრის სტატუსის გაუქმებას. საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა სადავო ფართზე ამხანაგობასა და ე.ბ-ს შორის ხელშეკრულების დადებას. 2004 წლის 31 იანვარს ჩატარებულ კრებაზე ვ.ბ-ი არ დააფიქსირეს, კრების ოქმს არ ერთვის „მუშა ჯგუფის“ მიერ შესრულებული ნახაზი. არავითარი ცვლილება არ შესულა ამხანაგობასა და ე.ბ-ს შორის 1999 წლის 20 ოქტომბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში, სწორედ ეს გარემოება ადასტურებს კრების ოქმის სიყალბეს და ეწინააღმდეგება იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 225-ე მუხლის მოთხოვნებს. ამ მიზნით ითხოვდა მოპასუხე 2004 წლის 31 იანვრის ოქმის დაუშვებელ მტკიცებულებად ცნობას, რომელსაც არავითარი შედეგი არ მოჰყოლია და არ გაუქმებულა 2002 წლის 14 მარტის ოქმი, რომელითაც ვ.ბ-ს გადაეცა სადავო ფართი, რომლის ღირებულებაც უფლებამოსილ პირს (პ.ტ-ეს) პირადად გადასცა კასატორმა. ამხანაგობის ყოფილმა თავმჯდომარეებმა: გ.ბ-მა და ა.მ-მა გადამალეს ამხანაგობის კრების ის ოქმები, რომლებიც ვ.ბ-ის გაწევრიანებასა და მის მიერ თანხის გადახდის ფაქტს ადასტურებდნენ. რაც შეეხება ვ.ბ-ის მიერ კრების ოქმების სანოტარო დადასტურებას, კასატორის განმარტებით, მან საცხოვრებელი ბინიდან დაკარგა სხვა ოქმები, გარდა 2004 წლის 31 იანვრისა და 2002 წლის 14 მარტის ოქმებისა, რომლებიც ნოტარიუსმა ისე დაადასტურა, რომ ვ.ბ-ი მათ შინაარსს არ გაცნობია.

6.1.7. სააპელაციო პალატამ ე.ბ-ის უფლებისა და მეუღლეთა თანასაკუთრების საგნად სადავო ფართის მიჩნევა არასწორად დაამყარა ე.ბ-სა და დ.ჯ-ას შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე, რადგანაც მას სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია, ხელშეკრულებაში არ არის მითთებული რა სახეობისა და ოდენობის ფართს გადასცემდა ე.ბ-ი დ.ჯ-ას. სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ ვ.ბ-მა სადავო ფართის იჯარით გაცემის ხელშეკრულება გააფორმა არა ფიზიკურ პირთან, არამედ ინდ.მეწარმე „დ. ჯ-ა თ&დ-ს“ ხელმძღვანელთან, ხოლო ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადასტურება საჭირო გახდა მას შემდეგ, რაც დ.ჯ-ამ, მოსარჩელის წაქეზებით, შეწყვიტა საიჯარო ქირის გადახდა. ქვემდგომმა სასამართლოებმა ამ კუთხით გაიზიარეს მხოლოდ დაინტერესებული მოწმის _ დ.ჯ-ას ჩვენება ხელშეკრულების ბანკიდან სესხის აღების მიზნით გაფორმების თაობაზე. ის გარემოება, რომ 2009 წლის 5 იანვრის ხელშეკრულებას შესაბამისი შედეგი მოჰყვა, დასტურდება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით (შესაბამისი ინვოისები ქირის გადახდის თაობაზე).

6.2. კასატორების შუამდგომლობები:

სადავო გარემოებების სირთულის გათვალისწინებით კასატორებმა სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლეს წინამდებარე საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისათვის განსახილველად გადაცემის; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 ივლისის საოქმო განჩინებების (ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის, ყალბი დოკუმენტების საგამოძიებო ორგანოებისათვის გადაცემაზე უარის თქმის, მოწმეთა დამატებით დაკითხვაზე უარის თქმის თაობაზე); ამავე სასამართლოს 2015 წლის 21 ივლისის განჩინების (საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ); თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 აპრილისა (დოკუმენტის დედნის წარმოდგენის დავალდებულების შესახებ) და 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებების (დაკითხულ მოწმეთა განმეორებით დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ) გაუქმების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს ქ.თბილისში, მ-ის ქ#...ში მდებარე იბა „მ.-98-ში“ არსებულ ქონებაზე (არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლება) მოსარჩელის თანამესაკუთრედ ცნობის კანონიერება წარმოადგენს.

1.2. კასატორები არ ეთანხმებიან გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას, რომლის თანახმადაც მოპასუხე ვ.ბ-მა ვერ დაადასტურა სადავო ფართზე უფლების ნამდვილობა. ამ თვალსაზრისით კი, მხარეები პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან, როგორც საპროცესო, ისე მატერიალური სამართლის ნორმათა დარღვევის თაობაზე აცხადებენ.

1.3. საკასაციო შედავებათა არსებითობის (დასაბუთებულობის) შემოწმებამდე პალატა აღნიშნავს, რომ წინამდებარე დავაზე სასარჩელო მოთხოვნის მარეგულირებელ სამართლებრივ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე მუხლი წარმოადგენს და მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებათა წრე შემდეგია: მეუღლეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში უნდა იმყოფებოდნენ ერთმანეთთან; უნდა არსებობდეს მეუღლეთა საერთო ქონება. ამასთან, ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის ერთ-ერთი მეუღლე უნდა ითხოვდეს საერთო ქონების გაყოფას, რაც ნიშნავს საერთო ქონების რეალურ/იდეალურ წილად ტრანსფორმირებას. რაც შეეხება საერთო საკუთრების წარმოშობის საფუძვლებს, ამას გვთავაზობს ამავე კოდექსის 1158-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. საქმის მასალების შესწავლის შედეგად, პალატა მიდის დასკვნამდე, რომ ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით სარჩელი გამართულია.

1.4. ქვემდგომი სასამართლოების მიერ დადგენილია, რომ:

1.4.1. ა. მ-ი და ე. ბ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1994 წლიდან.

1.4.2. 1999 წლის 20 ოქტომბერს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „მ.-98-სა“ და ე. ბ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება თანხის გადახდის სანაცვლოდ ქ.თბილისში, მ-ის ქ.#...ში ასაშენებელი საცხოვრებელი სახლის მე-3 სართულზე 145 კვ.მ ბინის ჩაბარების თაობაზე.

1.4.3. იბა „მ.-98-ის“ წევრთა საერთო კრების 2004 წლის 31 იანვრის კრების ოქმის თანახმად, კრებაზე ერთ-ერთ საკითხად განხილულ იქნა ამხანაგობის წევრთა წილების პროპორციული ფართების ოდენობათა დაზუსტება. 2002 წელს განხორციელებული თითოეული მფლობელის წილის პროპორციული ფართის რეალური ოდენობის გაზომვის მონაცემების საფუძველზე, ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა 145 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 120 კვ.მ არასაცხოვრებელი (სამეწარმეო) ფართი. აღნიშნული ოქმის ასლის დედანთან შესაბამისობა 2004 წლის 16 ნოემბერს ნოტარიუსს თავად ვ. ბ-მა დაამოწმებინა.

1.4.4. იბა „მ.-98-ის“ წევრთა საერთო კრების 2008 წლის 27 ივლისის კრების ოქმში ნაჩვენებია აზომვითი სამუშაოების ჩატარებამდე არსებული დაზუსტებული მონაცემებით თითოეულ მესაკუთრეზე გადანაწილებული ფართები, რომლის თანახმადაც ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა 137.02 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 91.85 კვ.მ არასაცხოვრებელი (სამეწარმეო) ფართი. აღნიშნულ ოქმს თავად ე. ბ-მაც მოაწერა ხელი. ამხანაგობის 2012 წლის 9 ნოემბრის კრების ოქმის თანახმად, ბოლო აზომვის შედეგად, ე. ბ-ის მფლობელობაში დაფიქსირდა 154.42 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, 20.68 კვ.მ ფართის ავტოფარეხი და 119.45 კვ.მ კომერციული ფართი.

1.5. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

1.6. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები, ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ შესწავლილა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომელთა იურდიული ძალა, სათანადოობა-განკუთვნადობა ექვემდებარება შესწავლას, როგორც ინდივიდუალურად, ისე ერთობლიობაში, რის შედეგადაც სასამართლომ უნდა დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. ამ ნაწილში კასატორებმა დასაბუთებული შედავება წარმოადგინეს (სსსკ-ის 393.3 მუხლი), კერძოდ, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მოპასუხეთა იმ პოზიციაზე, რომელიც დაფიქსირებულია, როგორც თავდაპირველად ე. ბ-ის მიერ წარდგენილ, ისე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განმეორებით შესწავლისას ე. და ვ. ბ-ების მიერ წარდგენილ შესაგებლებში. მოპასუხეთა მტკიცებით, სადავო კომერციულ ფართზე უფლება არ წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრების ობიექტს, რადგანაც იგი (უფლება) ეკუთვნოდა არა ე. ბ-ს, არამედ, ვ. ბ-ს. სააპელაციო პალატამ უფლებაზე საკუთრების წარმოშობის საკითხი გადაჭრა იმ პრეზუმირებული ფაქტების დაშვებით, რომ ვ.ბ-მა დაკარგა ამხანაგობის 2002 წლის 14 მარტის კრების ოქმით მინიჭებული უფლება, გამხდარიყო ამხანაგობის წევრი და, შესაბამისად, მოეპოვებინა საკუთრება კომერციული ფართის მიღების უფლებაზე. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული დასკვნა ძირითადად დააფუძნა შემდეგ ფაქტებს: საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მტკიცებულება რომელიც დაადასტურებდა, რომ ვ. ბ-ი ამხანაგობის წევრი იყო და მან შეასრულა წევრობიდან გამომდინარე ვალდებულებები (განახორციელა შესატანის გადახდა); მოწმეების (გ.ბ-ის, შ.ა-ისა და პ.ტ-ის) ჩვენებები ადასტურებდა არასაცხოვრებელი ფართის საფასურის მოსარჩელის მიერ ანაზღაურებას იმ პერიოდში, როდესაც მხარეები ერთ ოჯახად ცხოვრობდნენ; ვ.ბ-მა ნოტარიუსს დაამოწმებინა 31.01.2004წ. კრების ოქმი, რომელშიც სადავო უფლების მესაკუთრედ მითითებულია ე.ბ-ი; ამხანაგობის სხვა არც ერთ ოქმში, 2004 წლის შემდგომ, ვ.ბ-ი არ იყო მოხსენიებული, მის ნაცვლად ფართზე უფლება უფიქსირდებოდა ე.ბ-ს, ამასთან, ამხანაგობის ყველა ოქმი ძალაში იყო და მათი სამართლბერივი მნიშვნელობის უგულებელყოფა არ დაიშვებოდა. სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ ამხანაგობის „საინიციატივო ჯგუფსა“ და ე.ბ-ს შორის 1999 წლის 20 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულება არ შეიძლებოდა სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის დამაბრკოლებელი გამხდარიყო. რაც შეეხებოდა დ.ჯ-ასა და ვ.ბ-ის საიჯარო ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობებს, მოწმე დ.ჯ-ას ჩვენების გაზიარებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ.ბ-თან ხელშეკრულების დადება ემსაურებოდა ამ უკანასკნელის მიერ ბანკიდან სესხის აღებას.

1.7. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ პრეზუმირებული ფაქტი ისეთი ფაქტია, რომელიც არ შედის მტკიცების საგანში, ხოლო პრეზუმფციის გაქარწყლების ტვირთი იმ მხარეს ეკისრება, რომლის საწინააღმდეგოდაც მოქმედებს იგი (ვისთვისაც არახელსაყრელი შედეგის მომტანია). პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის სასარგებლოდ ისე დაადგინა პრეზუმირებული ფაქტები, რომ საკმარისად არ დაუსაბუთებია, რამდენად აქარწყლებდა მოპასუხის განმარტებები და შესაგებელზე დართული მტკიცებულებები ამ პრეზუმფციებს, კერძოდ, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა გარემოებას იმის შესახებ, რომ ამხანაგობაში ვ. ბ-ის გაწევრიანების შესახებ კრების გადაწყვეტილება (14.03.2002წ.) გაუქმდა და ეს უკანასკნელი გავიდა ხელშეკრულებიდან. შესაგებელს ერთვის მტკიცებულებები, რომელთა შინაარსიდანაც ირკვევა, რომ ვ.ბ-ი აღრიცხულია მისაღებ ფართზე აბონენტად, რაც იმ ვარაუდის დაშვების საფუძველია, რომ ვ.ბ-ი სარგებლობს სადავო ფართით.

1.8. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იბა „მ.-98-ის“ 14.03.2002წ. კრების ოქმი წარმოადგენს ამხანაგობის წევრთა წერილობით გარიგებას (სკ-ის 50-ე მუხლი), რომლითაც განისაზღვრება მხარის (ამხანაგობის წევრის) უფლება-მოვალეობები, მათ შორის, ხელშეკრულების მონაწილის მიერ შესატანის შეტანის ვალდებულება, ხოლო, წილის პროპორციულად, იმ სარგებლის (მოცემულ შემთხვევაში, არასაცხოვრებელ ფართზე საკუთრების გადაცემის მოთხოვნის უფლება) მიღების უფლება, რაც გამომდინარეობს ერთობლივი საქმიანობის მიზნებიდან. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობის კრების გადაწყვეტილება შენატანის სანაცვლოდ კონკრეტულ ფართზე უფლების მქონედ გაწევრიანების თაობაზე უფლების წარმომშობი დოკუმენტია. ამ თვალსაზრისით საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკნას იმის შესახებ, რომ ამხანაგობის 14.03.2002წ. კრების ოქმის იურიდიული ძალის განსაზღვრისათვის რაიმე მნიშვნელობა არ შეიძლება მიენიჭოს მის გამგეობაში რეგისტრაციას, რადგანაც კანონმდებლობა ადგილობრივი თვითმმართველობის მონაწილეობას ამხანაგობის საქმიანობაში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ არ ითვალისწინებს. საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, რომ იბა „მ.-98“ შექმნილია მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 1999 წლის 30 აპრილის #... გადაწყვეტილებით. იგი წარმოადგენს არა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობას, არამედ ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობას, შესაბამისად, მის მიმართ არ ვრცელდება არც სამოქალაქო კოდექსის ადრე მოქმედი 208-ე-232-ე მუხლები (ბინის საკუთრება მრავალბინიან სახლებში) და არც ამ ნორმათა გაუქმების შემდგომ მიღებული საქართველოს კანონი „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“. სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე სადავო საკითხს არეგულირებდა „ქ.თბილისში ინდივიდუალური მენაშენეების ამხანაგობების მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის შესახებ“ თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 8 სექტემბრის #582 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დროებითი დებულება, რომლის თანახმადაც ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობებისა და ინდივიდუალურ მენაშენეებისათვის ნებართვის მიცემას ახორციელებდა რაიონის აღმასკომი და მათ შორის წარმოშობილი სამართალურთიერთობების დარეგულირება მისი უშუალო მონაწილეობით ხდებოდა. 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსის 1506-ე მუხლის შესაბამისად, მისი ამოქმედების შემდეგ ძალადაკარგულად ჩაითვალა ყველა კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი, რომელიც არ შეესაბამებოდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსს. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს მთავრობის ან „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად უფლებამოსილი ორგანოების მიერ გამოცემული ნორმატიული აქტები ჩაითვალა ძალადაკარგულად, თუ ისინი განსხვავებულად არეგულირებდნენ სამოქალაქო კოდექსით მოწესრიგებულ ურთიერთობებს (მე-2 ნაწილი). სააპელაციო სასამართლომ, მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით, ისე დაადგინა ა.მ-ის მიერ სადავო ფართზე შესატანის შეტანის ფაქტი, რომ არ გაითვალისწინა მატერიალური სამართლის ნორმით დადგენილი მტკიცების სტანდარტი (სკ-ის 429-ე მუხლი), შესაბამისად, ამ ნაწილში საკასაციო სასამართლო კასატორთა პრეტენზიას დასაბუთებულად მიიჩნევს. ამასთანავე, პალატა განმარტავს, რომ შესატანის ა.მ-ის მიერ შეტანის თაობაზე ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობის გაზიარების შემთხვევაშიც კი, მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ თანხის გადახდის დროისათვის მოდავე მხარეები ერთ ოჯახად ცხოვრებდნენ. პალატა მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 371-ე მუხლზე, რომელიც ითვალისწინებს მესამე პირის მხრიდან ვალდებულების შესრულების შესაძლებლობას, რაც თავისთავად არ გამორიცხავს უფლებამოსილი პირის მიერ შესრულებული ვალდებულებიდან გამომდინარე შესრულების ნაყოფის მიღების შესაძლებლობას.

1.9. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია ასევე კასატორთა მითითება იჯარის ხელშეკრულებაზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2009 წლის 23 სექტემბერს დ. ჯ-ასა და ე. ბ-ს შორის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო არასამეწარმეო ფართით სარგებლობის გამო, დ. ჯ-ას ე. ბ-ისათვის 2011 წლის 5 იანვრამდე ყოველთვიურად უნდა გადაეხადა 1 250 აშშ დოლარი. რაც შეეხება ფართის ვ.ბ-ის მიერ განკარგვას, მისი სარწმუნოობა სასამართლომ გაქარწყლებულად ვ.ჯ-ას ჩვენების საფუძველზე მიიჩნია. პალატა თვლის, რომ სასამართლოს ეს მოსაზრება არ ემყარება მტკიცებულებათა ყოველმხრივ შეფასებას, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილია შესაბამისი დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებს იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომ 2009 წლის 5 იანვარს დ. ჯ-ასა და ვ. ბ-ს შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება და მეიჯარე ვ. ბ-მა მოიჯარე დ. ჯ-ას დროებით მფლობელობასა და სარგებლობაში გადასცა ქ.თბილისში, მ-ის ქ.#...ში მდებარე ფართი, ხელშეკრულებაზე ხელმოწერების ნამდვილობა სანოტარო წესით დამოწმდა 2010 წლის 2 მარტს. მოპასუხემ ასევე წარმოადგინა კონკრეტული ინვოისები გაცემული ინდ.მეწარმე დ. ჯ-ა „თ&დ-ს“ სახელზე, ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის აბონირების დოკუმენტები და სხვა, ხოლო 2010 წლის 28 ივნისს ვ. ბ-მა (რომელიც იმ დროისათვის იმყოფებოდა თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში) ე. ბ-ს მიანიჭა უფლებამოსილება, მიეღო ვ. ბ-ის კუთვნილი იჯარის თანხა 1 700 ლარი 2010 წლის 1 ივნისიდან 2014 წლის 5 იანვრამდე. თუკი გავიზიარებთ იმ მოსაზრებას, რომ ვ.ბ-თან იჯარის ხელშეკრულების გაფორმება მხოლოდ ბანკიდან სესხის აღების მიზანს ემსახურებოდა, ასეთ შემთხვევაში, მხედველობაშია მისაღები ის გარემოებაც, რომ შეზღუდული სანივთო უფლება (იპოთეკა-გირავნობა) დასაშვებია, როგორც მოვალის, ისე მესამე პირის ქონებაზე იქნას გამოყენებული (ვ.ბ-ს უზრუნველყოფის საგნად შეეძლო გამოეყენებინა ე.ბ-ის ქონებაც, რომელიც ასევე უზრუნველყოფის ჯეროვანი საშუალება იქნებოდა). სს „ს-თან“ დადებული ხელშეკრულების თანახმად კი, დამგირავებელი ვ.ბ-ი მოხსენიებულია სადავო ფართზე დაგირავებული უფლების მესაკუთრედ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ამ მტკიცებულებათა ერთობლოიბაში კვლევა სავალდებულოა იმ კუთხით, რათა დადგინდეს ვ.ბ-ი, როგორც უფლებამოსილი პირი, ხომ არ განკარგავდა უფლების ნაყოფს. თუკი სასამართლო მივა იმ დასკვნამდე, რომ ვ.ბ-ს არ დაუკარგავს არასაცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში მიღების უფლება, ასეთ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილებიდან გამომდინარე, კვლავ მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენს იმის დადასტურება, თუ რა ბედი ეწია სადავო ფართზე ვ.ბ-ისათვის უფლების გადაცემის შესახებ იბა-ის კრების გადაწყვეტილებას და რა ფორმით განხორციელდა უფლების ე.ბ-ზე გადასვლა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში.

1.10. მართალია, კასატორი არ შედავებია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის შესახებ, რომ ვ.ბ-ი გარდა ამხანაგობის 2002 წლის 14 მარტის კრების ოქმისა, სხვა კრების ოქმებში არ არის მოხსენიებული, თუმცა იმ გარემოების დადგენისათვის, რომ სადავო უფლება ეკუთვნის სწორედ ე.ბ-ს, სათანადო შეფასება უნდა მიეცეს ამხანაგობის 2002 წლის 14 მარტის კრების ოქმის იურიდიული ძალის თაობაზე ფაქტობრივ გარემოებებს. აღნიშნული კრების ოქმის იურიდიული ძალის არარსებობის უტყუარად დადგენამდე ვ.ბ-ი უძრავ ქონებაზე სამომავლო საკუთრების უფლების მქონე პირად განიხილება და მისი საკუთრება დაცულია საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით, ხოლო მას, როგორც მესაკუთრეს, სრული უფლება გააჩია მოითხოვოს სამომავლო საკუთრების დაცვა, მათ შორის ე.ბ-ისაგან, მიუხედავად იმისა, კრების გადაწყვეტილების სანოტარო წესით დადასტურებისას გაეცნო თუ არა ამ გადაწყვეტილების შინაარსს.

1.11. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორთა პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სამართლის ნორმათა არასწორი გამოყენების თაობაზე (სსსკ-ის 393.2 მუხლი) და აღნიშნავს, რომ „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“, „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ და „ქონების ლეგალიზაციის შესახებ“ საქართველოს კანონები განსახილველ შემთხვევას არ არეგულირებენ, ამ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, რამდენადაც სააპელაციო პალატამ სწორად განმარტა, რომ წინამდებარე დავის საგანი მეუღლეთა თანასაკუთრების გაყოფაა, ხოლო მითითებული ნორმატიული აქტები მოცემული დავის გადაწყვეტის სამართლებრივ წინაპირობებს არ გვთავაზობენ.

1.12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საჭიროა სწორედ მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, რის გამოც პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, ვიდრე ობიექტურად არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

2. კასატორების შუამდგომლობები:

2.1. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა არგუმენტს წინამდებარე საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისათვის გადაცემის თაობაზე. განსახილველ საკითხს ამომწურავად არეგულირებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391¹ მუხლი და იგი დასაშვებია, თუ: ა) საქმე თავისი შინაარსით წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას; ბ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს სხვა საკასაციო პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას); გ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს დიდი პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას). წინამდებარე დავის საგნის გათვალისწინებით (მეუღლეთა თანასაკუთრების გაყოფა) პალატა მიიჩნევს, რომ ნორმაში მითითებულ წინაპირობათაგან არც ერთი საფუძვლით საქმის დიდი პალატისათვის გადაცემის საჭიროება არ დასტურდება.

2.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები სადავოდ ხდიან სააპელაციო პალატის წინმსწრებ (საოქმო) განჩინებებს: 2015 წლის 3 ივლისის განჩინებას (რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ექსპერტიზის დანიშვნის, ყალბი დოკუმენტების საგამოძიებო ორგანოებისათვის გადაცემისა და მოწმეთა დაკითხვის შესახებ შუამდგომლობები); 2015 წლის 21 ივლისის განჩინებას (საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ); თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 აპრილისა (დოკუმენტის დედნის წარმოდგენის დავალდებულების შესახებ) და 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებებს (დაკითხულ მოწმეთა განმეორებით დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ). საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება ამ განჩინებათა გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები, კერძოდ:

2.2.1. აპელანტების წარმომადგენელი მოითხოვდა ექსპერტიზის დანიშვნას დოკუმენტების ნამდვილობის გამოკვლევის მიზნით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება. გარემოება, რომლის ნამდვილობისთვისაც მხარე სასამართლოს მიერ ექსპერტიზის დანიშვნას მოითხოვდა ამ ნორმის შემადგენლობას ცდება, იგი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტია და ექვემდებარება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით შესწავლა-შეფასებას. ამასთანავე, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვ.ბ-ისათვის დამაგრებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა თუ არა შენობის ქვეშ მდებარე მიწას, მხარის მიერ შეტყობილ ახალ გარემოებას არ წარმოადგენდა, ეს საკითხი პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარეს არ დაუყენებია და არც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილითა და 380-ე მუხლით გათვალისწინებული ახალი მტკიცებულების სააპელაციო სასამართლოში წარდგენის საპატიო მიზეზი დაუსაბუთებია. ამ კუთხით შუამდგომლობა მოტივირებულ მსჯელობას არ შეიცავს. გარდა აღნიშნულისა, დაუსაბუთებელია, თავად მხარეს რატომ არ შეეძლო საკუთარი ინიციატივით დაენიშნა ექსპერტიზა (სსსკ-ის 162.2 მუხლი).

2.2.2. რაც შეეხება დოკუმენტების საგამოძიებო ორგანოსათვის გადაცემას, პალატა აღნიშნავს, რომ ამ საკითხს არეგულირებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეს უფლება აქვს საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების სტადიაზე განაცხადოს, რომ წარდგენილი საბუთი ყალბია. ასეთი განცხადება მას შეუძლია გააკეთოს აგრეთვე საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის დროსაც, თუ ეს საბუთი წარდგენილ იქნა ამ სასამართლო სხდომაზე, ან ადრე წარდგენილი საბუთის სიყალბე მისთვის ცნობილი გახდა სასამართლო სხდომაზე. მოცემულ შემთხვევაში, მხარემ დოკუმენტის სიყალბე სადავო გახადა სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე, თუმცა არ განუმარტავს მისი ზემდგომ სასამართლოში წარდგენის აუცილებლობა. 2015 წლის 3 ივლისის განჩინებით პალატამ განმარტა, რომ საკითხი სააპელაციო საჩივრითაც იყო სადავოდ გამხდარი და ამ კუთხითაც იქნებოდა შესწავლილი, თუმცა სასამართლოს საქმის არსებითი განხილვის შედეგად არ დაუდგენია დოკუმენტების გაყალბების ფაქტი, ამ ნაწილში დასაბუთებულ შედავებას საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს.

2.2.3. პალატა არ იზიარებს კასატორთა შუამდგომლობას პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაკითხული მოწმეების: პ. ტ-ის, გ. ბ-ის, ო. ფ-ისა და ტ- ფ-ის განმეორებით დაკითხვის თაობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 149-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია მხარეთა შუამდგომლობით ან თავისი ინიციატივით მეორედ დაკითხოს მოწმე, აგრეთვე მოახდინოს მოწმეთა დაპირისპირება მათ ჩვენებაში წინააღმდეგობათა გასარკვევად. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოწმის განმეორებით დაკითხვის მიზანი უნდა იყოს მისი ჩვენების ნამდვილობის შემოწმება, სადავო გარემოების ამომწურავად განმარტება და არსებობის შემთხვევაში, სხვა მოწმეთა ჩვენებებიდან შეუსაბამობის გამორიცხვა-დაზუსტება. მხარე მართალია, შუამდგომლობაში მიუთითებდა გარკვეულ გარემოებებზე, თუმცა მას სარწმუნოდ არ დაუსაბუთებია მოწმეთა განმეორებით დაკითხვის აუცილებლობა. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე, სასამართლოს შეკითხვაზე, თუ რას დაადასტურებდნენ მოწმეები განმეორებით დაკითხვის შემთხვევაში, მხარეთა წარმომადგენელმა აღნიშნა ის, რომ თავად მომზადებული იყო, რა კითხვა დაესვა მოწმეებისათვის, ხოლო კონკრეტულად რას დაადასტურებდნენ მოწმეები შუამდგომლობის ავტორს არ მიუთითებია (იხ: 03.07.2015წ. ოქმი, 17:10:09 სთ). ანალოგიურად უნდა გადაწყდეს საკითხი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების მოთხოვნასთან მიმართებით. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარში მითითებულ გ. ბ-ის, როგორც მოწმის, ო. ფ-თან, შ. ა-თან და ტ. ფ-თან, ასევე, პ. ტ-ისა და ნ. კ-ის, ე. ბ-ისა და ა. მ-ის ურთიერთდაპირისპირებას საკასაციო პალატა მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს, ამასთან, აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით საკასაციო სასამართლოს მიერ მოწმის დაკითხვა არ არის დაშვებული.

2.2.4. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორები სადავოდ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ. საქმის მასალების შესწავლით დასტურდება, რომ მხარე შუამდგომლობას ამყარებდა დოკუმენტების სიყალბის დადგენის თაობაზე სხვადასხვა ორგანოებისათვის, მათ შორის საინჟინრო ექსპერტიზისათვის მიმართვას და ამ საკითხის დადგენამდე ითხოვა საქმის წარმოების შეჩერება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების შეჩერების წესებს არეგულირებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე (სასამართლოს მოვალეობა შეაჩეროს საქმის წარმოება) და 280-ე (სასამართლოს უფლება შეაჩეროს საქმის წარმოება) მუხლები. მითითებულ ნორმათაგან არც ერთი მხარის მიერ დასახელებული საფუძვლით საქმის წარმოების შეჩერებას არ ითვალისწინებს. ექსპერტიზის დანიშვნის მოტივით საქმის წარმოების შეჩერებასთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 280-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი შეეხება სასამართლოს მიერ დანიშნული ექსპერტიზის და არა მხარის ინიციატივით ექსპერტიზისათვის მიმართვის საკითხს. რაც შეეხება კასატორთა მითითებას ამხანაგობის 2004 წლის 31 იანვრის კრების ოქმის დასაშვებობის საკითხზე, გაურკვეველია მათი შუამდგომლობის შინაარსი, რადგანაც ეს ოქმი ერთვის თავად ა.მ-ის მიერ აღძრულ სარჩელს და წარმოადგენს განსახილველი დავის ფარგლებში შესაფასებელ ერთ-ერთ მტკიცებულებას.

2.2.5. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა შუამდგომლობას საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 1 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე. შუამდგომლობის შინაარსიდან ირკვევა, რომ მხარეები სადავოდ ხდიან დედანი დოკუმენტის წარუდგენლობის გამო მხარის დაჯარიმების საკითხს (სსსკ-ის 136-ე მუხლი), თუმცა არ ასაბუთებენ ამან რა გავლენა იქონია საქმის შედეგზე, გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად, საბუთის ასლისათვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის მინიჭება დამოკიდებულია სასამართლოს შეხედულებაზე. ამ კუთხით კასატორებს შედავება არ წარმოუდგენიათ, რაც ამ ნაწილში მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

3. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:

3.1. წინამდებარე საკასაციო საჩივარს მხარეებმა დაურთეს მტკიცებულებები, ასევე, საქმის განხილვის ეტაპზე არაერთხელ მომართეს სასამართლოს განცხადებით და კვლავ წარმოადგინეს მტკიცებულებები, რომელთა უმეტესობა საქმის მასალებშიც მოიპოვება.

3.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, მით უფრო გაუმართლებელია იმ მტკიცებულებათა განმეორებით წარმოდგენა, რომლებიც საქმის მასალებშიც მოიპოვება. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს წარმოდგენილ მტკიცებულებათა გაზიარების საფუძველი, შესაბამისად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ ისინი.

4. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა განისაზღვროს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 104-ე, 391¹, 404-ე, 407-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. და ე. ბ-ების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. კასატორების შუამდგომლობები: საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისათვის განსახილველად გადაცემის შესახებ; ასევე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 ივლისის საოქმო განჩინებების (ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის, ყალბი დოკუმენტების საგამოძიებო ორგანოებისათვის გადაცემაზე უარის თქმის, მოწმეთა დამატებით დაკითხვაზე უარის თქმის თაობაზე); ამავე სასამართლოს 2015 წლის 21 ივლისის განჩინების (საქმის წარმოების შეჩერებაზე უარის თქმის შესახებ); თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 აპრილისა (დოკუმენტის დედნის წარმოდგენის დავალდებულების შესახებ) და 2014 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებების (დაკითხულ მოწმეთა განმეორებით დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ) გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

4. კასატორებს დაუბრუნდეთ მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები: საკასაციო საჩივარზე დართული განცხადების, კანცელარიის მიღების ბარათის, საჩივრის, საარქივო ამონაწერის, საჯარო რეესტრის ამონაწერის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სენაკის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართვის, 2007 წლის 26 იანვრის საგადახდო დავალების, საკუთრების უფლების მოწმობის ასლები (ტ. VII, ს.ფ.193-212); 19.11.2015 წლის #ა-4432-15 განცხადება-შუამდგომლობაზე დართული მტკიცებულებები: ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის მიმართვის, „მ.-98-ის“ თავმჯდომარის წერილის, ე.ბ-ის 11.11.2015წ. განცხადების, ვ.ბ-ისა და ა.გადელიას განცხადების, 2ბ/2187-09 საქმის საცნობარო ფურცლის, საარქივო ცნობისა და თანდართული მასალების ასლები 10 (ათი) ფურცლად; ვ.ბ-ის მოსაზრებაზე დართული საკასაციო საჩივრის თავფურცლის ასლი 1 (ერთი) ფურცლად; #ვ-2261-15 განცხადებზე დართული ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის მიმართვების, „მ.-98-ის“ თავმჯდომარის წერილის, ე.ბ-ის 11.11.2015წ. განცხადების, ვ.ბ-ისა და ა.გადელიას განცხადების, 2ბ/2187-09 საქმის საცნობარო ფურცლის, საარქივო ცნობის, მასზე დართული მასალებისა და საკასაციო საჩივრის თავფურცლის ასლები 11 (თერთმეტი) ფურცლად; 16.12.2015წ. #ა-4794-15 განცხადება-შუამდგომლობაზე დართული შეპასუხების, ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის მამართვის, „მ.-98-ის“ თავმჯდომარის წერილის, ე.ბ-ის 11.11.2015წ. განცხადების, ვ.ბ-ისა და ა.გადელიას განცხადების, 2ბ/2187-09 საქმის საცნობარო ფურცლის, საარქივო ცნობის, მასზე დართული მასალების, საკასაციო საჩივრის თავფურცლისა და ვ.ბ-ის საჩივრის ასლები 22 (ოცდაორი) ფურცლად; 16.12.2015წ. #ვ-2356-15 განცხადება-შუამდგომლობაზე დართული ვ.ბ-ის შეპასუხების, ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის მიმართვების, „მ.-98-ის“ თავმჯდომარის წერილის, ე.ბ-ის 11.11.2015წ. განცხადების, ვ.ბ-ისა და ა.გადელიას განცხადების, 2ბ/2187-09 საქმის საცნობარო ფურცლის, საარქივო ცნობის, მასზე დართული მასალების, საკასაციო საჩივრის თავფურცლის, ვ.ბ-ის საჩივრის ასლები 22 (ოცდაორი) ფურცლად; 20.01.2016წ. #ა-202-16 საჩივარზე დართული განცხადება-შუამდგომლობების ასლები, კანცელარიის მიღების ბარათები, შეპასუხების ასლები, #ას-1098-1029-2012 განჩინების ასლი 16 (თექვსმეტი) ფურცლად; 20.01.2016წ. #ვ-32-16 საჩივარზე დართული განცხადება-შუამდგომლობების ასლები, კანცელარიის მიღების ბარათები, შეპასუხების ასლები, #ას-1098-1029-2012 განჩინების ასლი 16 (თექვსმეტი) ფურცლად.

5. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური