საქმე №ას-279-267-2015 2 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ე.პ.ჯ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – რ. გ-ი, პ. ა-ი, ბ. ს-ე, ი. ხ-ე, რ. შ-ე, ზ. ხ-ე, ზ. ბ-ე, ი.- მ-ი, რ. ს-ე, ვ. (ვ.) ს-ე, ბ. თ-ი, ლ. შ-ე, მ. მ-ი, გ. მ-ი, ლ. მ-ი, ნ. ხ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

რ. გ-მა, პ.ა-მა, ბ. ს-ემ, ი. ხ-ემ, რ. შ-ემ, ზ. ხ-ემ, ზ. ბ-ემ, ი.- მ-მა, რ. ს-ემ, ვ. (ვ.) ს-ემ, ბ.-- თ-მა, ლ. შ-ემ, მ. მ-მა, გ. მ-მა, ლ. მ-მა და ნ. ხ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელეები) მოითხოვეს სს „ე.პ.ჯ-ას“ (შემდგომში _ მოპასუხე) 2013 წლის 14 მარტის #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #... ბრძანებების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეებმა დაარღვიეს შრომითი ხელშეკრულების, ასევე, კანონით აღიარებული გაფიცვის უფლება და ხელი შეუშალეს დამსაქმებელს სამუშაოს განხორციელებაში, რის გამოც არსებობდა მათი დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების წინაპირობები.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე საზოგადოების 2013 წლის 14 მარტის #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #..., #... ბრძანებები, მოსარჩელეები აღდგნენ დაკავებულ თანამდებობაზე და 2013 წლის 14 მარტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე აუნაზღაურდათ იძულებითი განაცდური.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2009 წლის 1 ნოემბერს მოპასუხესა (დამსაქმებელი) და რ. შ-ეს, ზ. ხ-ეს, ზ. ბ-ეს, ი.- მ-ს, რ. ს-ეს, ბ. თ-ს, ლ. შ-ეს (დასაქმებულები) შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულებები, რომელთა 2.1 მუხლების თანახმად, დასაქმებულები დაინიშნენ პირველი კატეგორიის მორიგის თანამდებობებზე. 4.1 მუხლების შესაბამისად, დასაქმებულების შრომის ანაზღაურება განისაზღვრა თვეში 400 (ოთხასი) ლარით. იდენტურია ამ ხელშეკრულებათა 1.2 და 1.3 მუხლებიც, რომელთა თანახმად, „წინამდებარე ხელშეკრულება იდება 1 (წლის) ვადით (შემდგომში ,,ხელშეკრულების მოქმედების ვადა)“. „იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულების მოქმედების ვადის დასრულებამდე, სულ ცოტა 2 (ორი) კვირით ადრე, არც ერთი მხარე არ განაცხადებს წინამდებარე ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ავტომატურად გრძელდება განუსაზღვრელი ვადით“.

5.1.2. ხელშეკრულებები არ შეწყვეტილა და მათი მოქმედების ვადები ავტომატურად გაგრძელდა განუსაზღვრელი ვადით.

5.1.3. 2009 წლის 1 დეკემბერს მოპასუხესა (დამსაქმებელი) და რ. გ-ს, პ.ა-ს, ბ. ს-ეს, ი. ხ-ეს, მ. მ-ს, გ. მ-ს, ლ. მ-ს, ნ. ხ-ს (დასაქმებულები) შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულებები. ხელშეკრულებათა 2.1 მუხლების მიხედვით, დასაქმებულები დაინიშნენ პირველი კატეგორიის მორიგის თანამდებობებზე. 4.1 მუხლების შესაბამისად, დასაქმებულების შრომის ანაზღაურება განისაზღვრა თვეში 400 (ოთხასი) ლარით. ამ შემთხვევაშიც იდენტური იყო ხელშეკრულებების 1.2 და 1.3 მუხლები, რომელთა თანახმად, „წინამდებარე ხელშეკრულება იდება 3 (სამი) თვის ვადით (შემდგომში „ხელშეკრულების მოქმედების ვადა“)“. ,,იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულების მოქმედების ვადის დასრულებამდე სულ ცოტა 2 (ორი) კვირით ადრე არც ერთი მხარე არ განაცხადებს წინამდებარე ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ან არ გაგრძელდება ხელშეკრულების ვადა, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ავტომატურად გრძელდება მომდევნო 1 (ერთი) თვიანი პერიოდებით“.

5.1.4. ხელშეკრულებების 1.3 მუხლების ბოლო წინადადებით დადგენილი რეჟიმის მიხედვით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების მოქმედების ვადები ავტომატურად გრძელდებოდა.

5.1.5. 2010 წლის 1 თებერვალს, დამსაქმებელსა და ვ. ს-ეს შორის, გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ზუსტად იმავე პირობებით, რაც მოცემული იყო 2009 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულებებში.

5.1.6. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეთა ის ნაწილი (რ. გ-ი, პ.ა-ი, ბ. ს-ე, ი. ხ-ე, მ. მ-ი, გ. მ-ი, ლ. მ-ი და ნ. ხ-ი), რომლებსაც ხელშეკრულებები გაუფორმდათ 2009 წლის 1 დეკემბერს, სამსახურიდან განთავისუფლების დროს (2013 წლის 14 მარტი) დასაქმებულთან კვლავ იმყოფებოდნენ ვადიან შრომით ურთიერთობებში. პალატამ, საქმის ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ 2009 წლის 1 დეკემბერს საწარმოში მიღებული მოსარჩელეები, იმავე წლის 1 ნოემბერსა და 2010 წლის 1 თებერვალს მიღებული მოსარჩელეების ანალოგიურად, სამსახურიდან განთავისუფლების დროს იმყოფებოდნენ უვადო შრომით ურთიერთობაში, პალატამ მიუთითა 2009 წლის 1 დეკემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებების 1.2 და 1.3 მუხლებით განსაზღვრულ „ხელშეკრულების მოქმედების ვადებზე“, სწორედ ამ ხელშეკრულებების 1.3 მუხლების ბოლო წინადადებით დადგენილი რეჟიმის მიხედვით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების მოქმედების ვადები ავტომატურად გრძელდებოდა სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. ანალოგიურ თანამდებობებზე და ზუსტად იმავე პირობებით სამუშაოზე 2009 წლის 1 ნოემბერს და 2010 წლის 1 თებერვალს მიღებულ მოსარჩელეებთან დადებული შრომითი ხელშეკრულებები, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, ერთი წლის შემდეგ ტრანსფორმირდა უვადო შრომით ხელშეკრულებებად.

5.1.7. პალატამ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 და მე–4 ნაწილებზე და აღნიშნა, რომ, როგორც 2009 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულებებით მიღებული მოსარჩელეები, ისე, 2009 წლის 1 ნოემბერს და 2010 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულებებით მიღებული მოსარჩელეები, შრომითი ურთიერთობის მთელი პერიოდის განმავლობაში, იმის გათვალისწინებით, რომ იყვნენ ერთსა და იმავე თანამდებობებზე, იდენტური პირობებით მიღებული, ერთნაირი კვალიფიკაციის კადრები, უნდა ყოფილიყვნენ ანალოგიურ პირობებში. სხვა შემთხვევაში იმ დასაქმებულთა მიმართ, რომლებიც უარეს მდგომარეობაში აღმოჩნდებოდნენ, ადგილი ექნებოდა დისკრიმინაციას. თუკი 2009 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულებებით სამუშაოზე მიღებული მოსარჩელეების შრომითი ურთიერთობა ამ თარიღიდან რამდენიმე წლის გასვლის შემდეგ კვლავ ჩაითვლებოდა ვადიან შრომით ხელშეკრულებად, თანაც ისეთ ვადიან ხელშეკრულებად, როდესაც დამსაქმებელს უფლება ექნებოდა მოსარჩელეები ყოველი მომდევნო თვის პირველი რიცხვიდან გაეთავისუფლებინა სამსახურიდან ვადის გასვლის გამო, მივიღებდით მდგომარეობას, როდესაც ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა თანამშრომლებთან შედარებით, ისინი აღმოჩნდებოდნენ გაცილებით უარეს მდგომარეობაში, რაც მოქმედი შრომის კოდექსის ზემოთ ხსენებული ნორმით დაუშვებელია. ამავდროულად, დამსაქმებელმა და დასაქმებულებმა თავიანთი კონკლუდენტური მოქმედებებით (რაც გამოიხატა მასში, რომ არც ერთ მათგანს ხელშეკრულებების გაფორმებიდან სამ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში არ გამოთქვამს სურვილი შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტაზე და მათ შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების მოქმედების ვადები ავტომატურად გრძელდებოდა), 2009 წლის 1 ნოემბერსა და 2010 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებების ანალოგიურად, ფაქტობრივად, მოახდინეს ამ ურთიერთობების ტრანსფორმირება უვადო შრომით ხელშეკრულებებად. სასამართლოს ეს დასკვნა დაემყარა, როგორც კონკრეტულად 2009 წლის 1 დეკემბერს მიღებულ მოსარჩელეებთან, ისე, ანალოგიურ პირობებში მყოფ, თუმცა, სხვა დროს მიღებულ მოსარჩელეებთან არსებულ შრომით ურთიერთობებში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების, სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის შესაბამისად, გონივრულ განმარტებას. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის ახალ რედაქციაზეც (რომელიც ჩამოყალიბდა 12.06.2013წ. განხორციელებული ცვლილებების შედეგად) და განმარტა, რომ, მართალია, შრომის კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, მითითებული ნორმა სადავო ურთიერთობის რეგულირებისათვის ვერ გამოდგებოდა, თუმცა, ამ საკანონმდებლო ნოვაციებში საყურადღებო კანონმდებლის ის ნება იყო, რომელიც შეეხებოდა შრომითი ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით დადებულად მიჩნევას.

5.1.8. 2013 წლის 14 მარტს დამსაქმებელმა გამოსცა გადაწყვეტილებები მოსარჩელეების დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, სადაც შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის საფუძვლად მიეთითა დასაქმებულთა მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, ხოლო სამართლებრივ საფუძვლად - შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი და კომპანიის დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების წესის 1.6 მუხლი.

5.1.9. პალატამ მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის დისპოზიციაზე, სს „ე.პ.ჯ-ას“ აღმასრულებელი დირექტორის 2007 წლის 21 სექტემბრის ბრძანებით დამტკიცებული „დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების წესზე“, რომლის თანახმადაც, ეს წესი წარმოადგენდა სს „ე.პ.ჯ-ას“ შრომის შინაგანაწესის შემადგენელ ნაწილს და მისი მიზანი იყო, განესაზღვრა კომპანიის თანამშრომლების მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების პროცედურები. 1.6. მუხლის თანახმად, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა შესაძლებელი იყო, როდესაც, პრობლემების სერიოზულობიდან გამომდინარე, ნებისმიერი სხვა ზომის გამოყენება შეუსაბამოდ მიიჩნეოდა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა შეიძლება ასევე გამოყენებულიყო, როცა მიღებულ იქნა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ყველა სხვა ზომა, ან არ არსებობდა მომავალი გაუმჯობესების მოლოდინი. გარდა ამისა, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ასევე შეიძლებოდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამოუყენებლად, კომპანიის დასაქმების წესებითა და შრომის კოდექსით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

5.1.10. მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის 2010 წლის 4 ოქტომბრის ბრძანებით დამტკიცებული „ელექტროსადგურებისა და ქსელების ტექნიკური ექსპლუატაციის წესების“ 51-ე მუხლის მე-6 პუნქტის დარღვევაა, რაც გამოიხატა ქვესადგურში დანადგარების თვითნებურად გამორთვით.

5.1.11. პალატის განმარტებით, იმ ქვესადგურში დანადგარების თვითნებურად გამორთვა, რომელიც ემსახურება საქართველოს რკინიგზას, რა თქმა უნდა, წარმოადგენდა სერიოზულ დისციპლინურ დარღვევას, თუმცა არ შეიძლებოდა შრომის დისციპლინის ესა თუ ის დარღვევა კოლექტიურად შერაცხოდათ დასაქმებულთა ჯგუფს მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი მორალურად მხარს უჭერდნენ იმ პირს (პირებს), ვინც უშუალოდ განახორციელა დარღვევა.

5.1.12. მოცემულ შემთხვევაში, ზემოთ მითითებული დისციპლინური დარღვევა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებებით ბრალად შეერაცხა 16 მოსარჩელეს იმ პირობებში, როდესაც არ იყო იდენტიფიცირებული ის პირი (პირები), ვინც უშუალოდ ჩაიდინა დარღვევა. ამასთან, დისციპლინური დარღვევა მოხდა 2013 წლის 12 მარტს, რა დროსაც მითითებული თექვსმეტი მოსარჩელიდან თორმეტი სამსახურებრივი მოვალეობისგან თავისუფალი იყო.

5.1.13. 2013 წლის 12 მარტს, ხელფასის გაზრდის მოთხოვნით, შეიკრიბა საწარმოს რამდენიმე ათეული თანამშრომელი რა დროსაც ადგილი ჰქონდა ქვესადგურში დანადგარების თვითნებურად გამორთვას. ამ დარღვევის გამო, დამსაქმებლის გადაწყვეტილებებით სამსახურიდან გათავისუფლდა 16 პირი, თუმცა, როგორც აღინიშნა, დამსაქმებელს ეს ფაქტი სრულყოფილად არ შეუსწავლია და არ დაუდგენია ამ დარღვევის ჩამდენი კონკრეტული პირი (პირები).

5.1.14. პალატამ საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის, ევროპის სოციალური ქარტიის 4.4 მუხლის (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 2005 წლის 1 ივლისის №1876-რს დადგენილებით), ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის (საქართველოში ძალაშია 1994 წლის 3 აგვისტოდან) მე-6 მუხლის, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის (ძალაშია საქართველოს უზენაესი საბჭოს 1991 წლის 15 სექტემბრის დადგენილებით) 22-ე მუხლის თანახმად, განმარტა, რომ შრომის თავისუფლება, ფართო გაგებით, პირდაპირ კავშირშია ადამიანის ღირსებასა და თავისუფალ განვითარებასთან. ზემოაღნიშნული საერთაშორისო სამართლის ნორმები გვაძლევენ უალტერნატივო დასკვნის საშუალებას დასაქმებულთა შრომის უფლების მინიმალური სტანდარტებით დაცვაზე სახელმწიფოს ვალდებულებაზე და ამასთანავე მის მიზანზე, აღნიშნული სტანდარტების, ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების თანამდევად, მხოლოდ დაქირავებულის სასარგებლოდ შეცვლაზე. საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულით აღიარებული სახელმწიფოებრივი ნება სოციალური სახელმწიფოს დამკვიდრებისა, პირდაპირ და უშუალო კავშირშია შრომის უფლების დაცვასთან, რაც ცალსახად გულისხმობს დასაქმებულის უფლების დაცვას. სასამართლოს შეფასებით, დამსაქმებლის მიერ მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობები შეწყდა სათანადო საფუძვლის გარეშე, რის გამოც 2013 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილებები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

5.1.15. სასამართლოს განმარტებით, შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრულ მოცდენად უნდა ჩაითვალოს იმგვარი ვითარებაც, როდესაც შრომის ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის შედეგად, დასაქმებულს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა ესპობა, ვინაიდან, ამავე დროს, არსებობს დასაქმებულის ნება, განახორციელოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და მიიღოს შესაბამისი ანაზღაურება. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება იძულებითი განაცდური არა სამუშაოზე ფაქტობრივად აღდგენის დროისათვის არსებული ოდენობის გათვალისწინებით, არამედ იმ ოდენობით, რაც დასაქმებულს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის ჰქონდა და რაც მან ვერ მიიღო შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეებთან შრომითი ხელშეკრულებები შეწყდა 2013 წლის 14 მარტს, რა დროსაც დასაქმებულების ანაზღაურება შეადგენდა ხელზე ასაღებ 320 ლარს, რის გამოც, სწორედ 2013 წლის 14 მარტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ეს თანხა უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს.

5.1.16. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პრეტენზია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დარღვევის შესახებ, რაც იმაში გამოიხატა, რომ, მართალია, შრომითი ხელშეკრულებებით განსაზღვრული იყო დარიცხული ხელფასის ოდენობა 400 ლარი, მაგრამ მოსარჩელეები ითხოვდნენ 270 ლარს. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით კი, სასამართლომ მოსარჩელეებს მიაკუთვნა იმაზე მეტი, ვიდრე ისინი მოითხოვდნენ. პალატის განმარტებით, როგორც თავდაპირველი სარჩელით, ისე მოგვიანებით წარდგენილი დაზუსტებული სარჩელითა და სასამართლო სხდომაზე მიცემული განმარტებებით, მოსარჩელეები ითხოვნდენენ იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურებას განთავისუფლებიდან სამუშაოზე აღდგენამდე. ამასთან, იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეთა ხელფასი შეადგენდა ხელზე ასაღებ 320 ლარს (დარიცხული 400 ლარი), თავად აპელანტიც ადასტურებდა.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიული თვალსაზრისით დაუსაბუთებელია, რამდენადაც სასამართლო დაეყრდნო სუბიექტურ ფაქტორს, მოსარჩელეთა სოციალურ ინტერესსა და სადავო ურთიერთობის შეწყვეტის შემდგომ ამოქმედებული ნორმის ადაპტაციას, ამასთანავე, არ უმსჯელია სააპელაციო საჩივარში მითითებულ ზოგიერთ გარემოებებზე, არ შეაფასა მხარის აღიარება, რომელსაც მეორე მხარე დაეყრდნო და გადაწყვეტილება დაამყარა ისეთ გარემოებებზე (დისკრიმინიაცია) რომლებსაც მხარეებიც კი არ უთითებდნენ.

6.1.2. სასამართლომ დაარღვია არა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 377-ე მუხლები, არამედ, გასცდა სარჩელის ფარგლებსაც და უარყო ისეთი გარემოებები, რომლებსაც არც მოპასუხე შედავებია და არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს დაუდგენია. გასაჩივრებული განჩინება გამომდინარეობს სახელმწიფოს სოციალური ფუნქციიდან და არა დამსაქმებლის, სასამართლომ გაითვალისწინა მხოლოდ მოსარჩელეთა ინტერესები, რაც დამსაქმებლისთვისაც გასაგებია, თუმცა მხედველობაში არ მიუღია მოპასუხე იურიდიული პირის ინტერესები.

6.1.3. კანონის ცოდნის გარეშეც მოსარჩელეთა გაცნობიერებად ვალდებულებას წარმოადგენდა, თავიანთი განზრახვის შესახებ ეცნობებინათ დამსაქმებლისათვის, რათა თავიდან ყოფილიყო აცილებული დამდგარი შედეგი _ რკინიგზის გაჩერება, თუმცა მათ ამის თაობაზე შეგნებულად არ აცნობეს მოპასუხეს.

6.1.4. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილები, მე-6 მუხლის ახალი რედაქცია. სასამართლომ განსაზღვრული ვადით დადებული ხელშეკრულებები განუსაზღვრელი ვადით დადებულად მიიჩნია, რაც არასწორია და ეწინააღმდეგება კანონს. სააპელაციო სასამართლო იხილავდა მოპასუხის მიერ წარდგენილ სააპელაციო საჩივარს, რომელსაც დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა არ უთხოვია. ამ გარემოებაზე არც მოსარჩელეებს აღუნიშნავთ, უფრო მეტიც, სააპელაციო პალატას დისკრიმინაციის არც ერთ საფუძველზე არ მიუთითებია, ისე დაეყრდნო სამართლის ნორმებს. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ ზოგიერთ მოსარჩელესთან დადებული იყო ვადიანი, ხოლო ზოგთან _ უვადო შრომითი ხელშეკრულებები, ეს არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას დისკრიმინაციად. კასატორი ქვესადგურების: „წიფა წევა“ და „ხარაგაული წევას“ განუსაზღვრელი ვადით გეგმავდა საკუთრებაში ქონას, რის გამოც ამ ქვესადგურებში დასაქმებულ პირებთან გაფორმდა ხელშეკრულებები, რომლების ერთი წლის შემდეგ განისაზღვრელი ვადით დადებულად მიიჩნეოდა, ხოლო, რაც შეეხება ქვესადგურებს: „ხაშური წევა“ და „ლიხი წევა“, კასატორი მათ გასხვისებას გეგმავდა, თუმცა, რადგანაც ეს შეუძლებელია განხორციელდეს სურვილისთანავე, შესაბამისად, აქ დასაქმებულ მუშაკებთან გაფორმდა ვადიანი ხელშეკრულებები და, გაუგებრობის თავიდან არიდების მიზნით, განისაზღვრა მათი ვადის გაგრძელების წესიც. რაც მთავარია, იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობა არ კრძალავდა მსგავს მოქმედებას. ამდენად, ხელშეკრულებების ვადაზე მსჯელობისას სასამართლომ თავად დაარღვია შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე და მე-4 მუხლები, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლი.

6.1.5. გაუგებარია სასამართლოს შეფასება საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლთან მიმართებაში, როდესაც სასამართლო განმარტავს, რომ მოქალაქის დასაქმება სახელმწიფოს ვალდებულება არაა, თუმცა სახელმწიფო ზრუნავს მათი დასაქმების უზრუნველყოფაზე. სასამართლოს მსჯელობა, შესაძლოა, შეხებოდა კასატორს, თუ იგი დაარღვევდა სამართლის რომელიმე ნორმას, ამასთანავე, სასამართლომ თავად არ გაითვალისწინა აპელანტის მითითება და არ იმსჯელა კონსტიტუციის იმავე მუხლით აღიარებულ თავისუფალი მეწარმეობის უფლებასა და მეწარმის ინტერესზე, თავად შეარჩიოს კონტრაჰენტი (სუსგ-ებები #ას-343-327-2011; #ას-695-1025-2012). ამასთანავე, სასამართლო საერთაშორისო აქტებზე მითითებით (ევროპის სოციალური ქარტიის 4.4. მუხლი, ადამიანის უფლებათა დეკმარაციის 22-ე მუხლი), მსჯელობს დასაქმებულის გათავისუფლების მართლზომიერებაზე, თუმცა სასამართლოს მიერ მითითებული საფუძვლები წინამდებარე დავას არ შეეხება და ზოგადი შინაარსისაა, სასამართლოს მსჯელობა დამკვიდრებული პრაქტიკიდან გამომდინარეა, თუმცა არა განსახილველი საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისა, არამედ ცალმხრივად მოშლის. გარდა აღნიშნულისა, საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი მოპასუხეების მხრიდან ვალდებულების დარღვევა იყო, არც კანონი და არც სასამართლო პრაქტიკა, ვალდებულების დარღვევის გამო, მუშაკის გათავისუფლებას არ კრძალავს და ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერი საფუძველია, ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეებმა დაარღვის ვალდებულება, აღიარებულია მათი მხრიდან, რაც არ გაქარწყლებულა, ამასთანავე, თუ დავუშვებთ, რომ ყველა მათგანი არ იყო ბრალეული, მაშინ გამოდის, რომ მათ იცრუეს, რადგანაც წერილობით ითხოვეს პატიება, ამდენად, მსგავს შემთხვევაში, სახეზეა მინიმუმ შერეული ბრალი, რაც გამორიცხავს სასამართლოს მსჯელობის გაზიარების შესაძლებლობას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოსარჩელეთა ნაწილთან დადებული იყო 1-წლიანი შრომითი ხელშეკრულებები და ამ ხელშეკრულებების პირობებით განსაზღვრული იყო მისი უვადოდ გაგრძელების წესი, კერძოდ, თუ ვადის გასვლამდე ორი კვირით ადრე არ გამოვლინდებოდა ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება, იგი გაგრძელებულად მიიჩნეოდა უვადოდ. ამ ხელშეკრულების ფარგლებში დასაქმებულ პირებთან 1-წლიანი ვადის განმავლობაში ხელშეკრულების შეწყვეტის ნების გამოვლენა არ დადგენილა, რაც შეეხებოდათ ამავე პოზიციაზე დანიშნულ მოსარჩელეთა დანარჩენ ნაწილს, მათთან დადებული ხელშეკრულებების მოქმედების ვადა 3 თვით განისაზღვრა, თუმცა, ამ ვადის გასვლამდე შეწყვეტის ნების არარსებობის პირობებში, შრომითი ურთიერთობა გრძელდებოდა 1 თვით. სააპელაციო პალატის შეფასებით, ერთსა და იმავე პოზიციაზე მომუშავე დასაქმებულთა შორის განსხვავებული შრომითი პირობების დადგენა დისკრიმინაციას წარმოადგენდა, რის გამოც, 3-თვიანი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმებული მუშაკები იმავე პირობებში უნდა ყოფილიყვნენ, როგორშიც იყვნენ 1-წლიანი ხელშეკრულებით დასაქმებული მუშაკები. რაც შეეხებოდა დასაქმებულთა გათავისუფლების მართლზომიერებას, გათავისუფლების დროს მოქმედი რედაქციის შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მიზნებიდან გამომომდინარე, სასამართლომ დაადგინა, რომ დარღვეული იყო სს „ე.პ.ჯ-ას“ აღმასრულებელი დირექტორის 2007 წლის 21 სექტემბრის ბრძანებით დამტკიცებული „დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების წესების“ 1.6. მუხლი, დამსაქმებელს გადაწყვეტილების მიღებისას არ შეუსწავლია და არ დაუდგენია ამ დარღვევის ჩამდენი კონკრეტული პირების ვინაობა.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტებს შრომითი ხელშეკრულებების პირობების არასწორად შეფასებისა და კანონისათვის უკუძალის მინიჭების თოაბაზე და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არა სადავო ურთიერთობის წარმოშობის შემდგომ ამოქმედებულ ნორმას, არამედ შრომის კოდექსის მე-2 მუხლით დადგენილ დისკრიმინაციის აკრძალვას ემყარება. ამ თვალსაზრისით საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების შეფასებებს და თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები (გარკვეული ქვესადგურების საკუთრებაში ხანგრძლივად დატოვების თაობაზე და სხვა) დასაბუთებულ შედავებად ვერ იქნება განხილული.

1.5. რაც შეეხება კასატორის არგუმენტს, რომ მოსარჩელეებმა აღიარეს მათი ბრალეულობა, ამ ნაწილში მას სარწმუნოდ არ მიუთითებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლით განსაზღვრულ კონკრეტულ აღიარებაზე, ხოლო ის გარემოება, რომ დასაქმებულებმა ითხოვეს პატიება, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას შრომითი პირობების დამრღვევი დასაქმებულების იდენტიფიცირების არარსებობის თაობაზე, უფრო მეტიც, კასატორს არ მიუთითებია კონკრეტული მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ფაქტობრივ გარემოებას იმის თაობაზე, რომ მომხდარი შემთხვევა სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული დამსაქმებლის მხრიდან.

1.6. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. რაც შეეხება ამ კუთხით კასატორის მიერ მითითებულ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებს, ისინი, დავის ინდივიდუალური ბუნებიდან გამომდინარე, განსახილველი შემთხვევისაგან განსხვავებულია. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ე.პ.ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ე.პ.ჯ-ას“ (ს/N2...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 27 თებერვალს N... საგადახდო დავალებით გადახდილი 3 072 ლარისა და 2015 წლის 26 მარტის N... ელექტრონული საგადახდო დავალებით გადახდილი 4 928 ლარის, სულ _ 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური