საქმე №ას-1264-1204-2014 2 ოქტომბერი, 2015 წელი
№ას-1264-1204-2014 ო-ი ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდო.ე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ნინო ბაქაქური, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ ა. ო-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს „ბ-ი“, დირექტორი ა. ლ- (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 (2014) წლის 16 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების, ასევე მტკიცებულებების მიღებაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – დავალების ხელშეკრულებით მიღებული თანხისა და პროცენტის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩელო მოთხოვნა:
შპს „ბ-ის“ დირექტორმა ა.ლ-მ მოითხოვა მოპასუხეების: ა.ო-ისა და ო.ბ-ისათვის შპს „ბ-ის“ სასარგებლოდ დავალების ხელშეკრულებით მიღებული თანხის _ 100 980 ლარისა და ამ თანხის დაუბრუნებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მიზნით 15 686 ლარის სოლიდარულად დაკისრება.
2. მოპასუხეების პოზიცია:
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. ო.ბ-ის განმარტებით, ის არ წარმოადგენს მოსარჩელესა და ა.ო-ს შორის დადებული ხელშეკრულების მხარეს და მისთვის თანხის დაკისრება ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას. ა.ო-მა მიუთითა სარჩელის უსაფუძვლობაზე, ამასთანავე, განმარტა, რომ მოთხოვნა ხანდაზმულია.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 29 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „ბ-ის“ სარჩელი ო.ბ-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა;
3.2. შპს „ბ-ის“ სარჩელი ა.ო-ის მიმართ დაკმაყოფილდა;
3.3. ა.ო-ს შპს „ბ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 100 980 ლარის, ასევე ამ თანხის დაუბრუნებლობით გამოწვეული პროცენტის _ 15 686 ლარის ანაზღაურება.
4. აპელანტის მოთხოვნა:
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა.ო-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
4.1. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 (2014) წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით ა. ო-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
4.2. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:
4.2.1. პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #... „...“-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეს 15.11.2009წ.-მდე წარმოადგენდა შპს „ბ-ი“, რომლის ერთადერთი დამფუძნებელი და დირექტორი იყო მოსარჩელე ა. ლ-;
4.2.2. 08.10.2009წ. შპს „ბ-ის“ დირექტორ ა.ლ-სა და ა.ო-ს შორის გაფორმდა სანოტარო აქტი - საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ა.ლ-მ ა.ო-ს მიანიჭა უფლებამოსილება, შპს „ბ-ის“ დირექტორის სახელით გაეყიდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #... „...“-ში მდებარე უძრავი ქონება;
4.2.3. საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან ოთხ დღეში, 12.10.2012წ.-ს შპს „ბ-ის“ დირექტორი ა. ლ- დააკავეს სამართლადამცავი ორგანოების წარმომადგენლებმა.
4.2.4. 15.10.2009 წ. ა. ო-მა, როგორც შპს „ბ-ის“ დირექტორის მინდობილმა პირმა, ო. ბ-ს 15 000 ლარად მიჰყიდა შპს „ბ-ის“ საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #... „...“-ში მდებარე 173,15კვ.მ უძრავი ქონება;
4.2.5. 03.11.2009წ. ო. ბ-მა სადავო უძრავი ქონება 100 980 ლარად მიყიდა შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ას“;
4.2.6. ა. ო-ს ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #...„...“-ში მდებარე უძრავი ქონების რეალიზაციიდან ამონაგები თანხა ა. ლ-სთვის არ გადაუცია.
4.2.7. სააპელაციო პალატის შეფასებით, 15.10.2009წ. ა. ო-სა და ო. ბ-ს შორის დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა მოჩვენებით გარიგებას, რომელსაც შესაბამისი სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი არ იყო იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ ო. ბ-მა ა. ო-ს სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასი გადასცა.
4.2.8. 2009 წლის 15 ოქტომბერს ა. ო-მა ო. ბ-ს ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #... „...“-ში მდებარე 173,15კვ.მ უძრავი ქონება მიჰყიდა 15 000 ლარად, ანუ 1 კვ.მ ფართი გაასხვისა დაახლოებით 87 ლარად, რაც, იმ დროს უძრავი ქონების ბაზარზე არსებული ფასების გათვალისწინებით, სრულებით არაადეკვატურ ღირებულებას წარმოადგენდა. გარდა ამისა, ხსენებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნასყიდობის ფასი 6,7-ჯერ ნაკლები იყო რამდენიმე დღეში, 2009 წლის 3 ნოემბერს ო. ბ-სა და შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ს“ შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასთან შედარებით და, გარდა ამისა, 5 000 ლარით ნაკლები იყო 08.10.2009წ. შპს „ბ-ის“ დირექტორ ა. ლ-სა და ა. ო-ს შორის გაფორმებული საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებით ფორმალურად განსაზღვრული უძრავი ქონების ღირებულებაზეც კი.
4.2.9. ნასყიდობის ფასებს შორის სხვაობასთან მიმრთებით, პალატამ ნაკლებად სავარაუდოდ მიაჩნია, რომ ორ კვირაში ისე გაზრდილიყო ან, პირიქით, შემცირებულიყო ბაზარზე უძრავი ქონების ფასი, რომ დროის ასეთ მცირე მონაკვეთში ფასებს შორის გამოეწვია ექვსჯერ მეტი სხვაობა. ამგვარი სხვაობა არ შეიძლებოდა ნაკარნახევი ყოფილიყო მხოლოდ უძრავი ნივთის ფასის მკვეთრი ვარდნით ან ზრდით. ვინაიდან, მოპასუხის (აპელანტის) ერთ-ერთ არგუმენტს სწორედ ეს გარემოება წარმოადგენდა, ამიტომ იგი ვალდებული იყო, სადავო გარემოება სარწმუნოდ დაედასტურებინა და წარმოედგინა მტკიცებულებები იმისა, რომ ქ.თბილისში, ბ-ის ქუჩა #... „...“-ში მდებარე უძრავი ქონების ფასი 15.10.2009წ. მდგო.ეობით გარიგებაში მითითებული ფასის ადეკვატური იყო.
4.2.10. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ელექტრონული ვებგვერდიდან ამოღებულ დოკუმენტაციის თანახმად, ა. ო-მა სადავო უძრავი ქონების ო. ბ-ის სახელზე გასხვისებიდან 18 დღის შემდეგ, 2009 წლის 3 ნოემბერს, როგორც დაინტერესებულმა პირმა, განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა ო. ბ-ის საკუთრებაში არსებულ, სადავო უძრავ ქონებაზე, სასწრაფო წესით, ამონაწერის მომზადება. სადავო უძრავ ქონებაზე სწორედ 2009 წლის 3 ნოემბერს გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება ო. ბ-სა და შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ს“ შორის. ამდენად, დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ ა. ო-სა და ო. ბ-ს შორის 2009 წლის 15 ოქტომბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსაჩვენებლად იქნა დადებული და, შესაბამისად, ბათილი გარიგება იყო.
4.2.11. მოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატის მოსაზრებით, 2009 წლის 3 ნოემბერს ო. ბ-სა და შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ს“ შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ო.ბ-ის სახელით ფორმალურად გაფორმდა და რეალურად უძრავი ქონების გამყიდველს ა. ო-ი წარმოადგენდა, შესაბამისად, ა. ო-მა შპს „ბ-ის“ დირექტორის მიერ გაცემული მინდობილობის საფუძველზე უძრავი ქონება გაასხვისა 100 980 ლარად.
4.2.12. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლით, 715-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ ა. ო-სა და შპს „ბ-ის“ დირექტორს შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი, რომელიც ა.ო-მა მიიღო უძრავი ქონების განკარგვის შედეგად, არ გადასცა მოსარჩელეს რაც, ზემოხსენებული სამართლებრივი ნორმის თანახმად მას ევალებოდა, შესაბამისად, ა. ო-ს შპს „ბ-ის“ მიმართ გააჩნდა 100 980 ლარის გადახდის ვალდებულება.
4.2.13. სამოქალაქო კოდექსის 715-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 408-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 411-ე მუხლის შესაბამისად, რადგანაც მოპასუხემ დაარღვია ვალდებულება და არ დაუბრუნა გარიგებით მიღებული შესრულება 100 980 ლარი მოსარჩელეს, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა პროცენტის დაკისრების ნაწილში სამართლებრივად საფუძვლიანი იყო. სასამართლოს განმარტებით, ფულს, განსაკუთრებული თვისების _ მსყიდველობითუნარიანობის მაღალი ხარისხის გამო, აქვს სარგებლის მოტანის უნარი და იგი ყოველთვის წარმოადგენს შემოსავლის წყაროს, ფულად თანხას შეუძლია, შესძინოს მესაკუთრეს არა მხოლოდ მისთვის სასურველი ქონება, არამედ გარკვეული პერიოდული შემოსავალი საბანკო პროცენტის სახით. ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება კრედიტორს ყოველთვის აყენებს ზიანს და სხვაგვარი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანისგან განსხვავებით, განსაკუთრებული მტკიცება არ სჭირდება არც ზიანის მიყენების ფაქტის და არც მისი ოდენობის დადგენას.
4.2.14. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პოზიცია პროცენტის დაკისრების საკითხის გადაწყვეტისას, სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის გამოყენების თაობაზე, რადგანაც ნორმის დანაწესით ხელმძღვანელობა საქმეზე დადგენილი გარემოებებით ნაკარნახევი არ იყო, 403-ე მუხლი არეგულირებდა ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის გადასახდელი პროცენტის დაკისრების საკითხს, მაშინ, როდესაც მოცემული სამართალურთიერთობა გამომდინარეობდა არა ფულადი ვალდებულების შესრულებიდან, არამედ დავალების სამართალურთიერთობიდან,
4.2.15. რაც შეეხებოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ პროცენტის (ზიანის) ოდენობას, პალატამ მიაჩნია, რომ მოსარჩელე მისი უძრავი ქონების რეალიზაციიდან მიღებული თანხის საბანკო ანაბარზე განთავსებით მიიღებდა წლიურ 9%-იან სარგებელს. ქონების რეალიზაციიდან (2009 წლის 3 ნოემბერი) სარჩელის აღძვრამდე პერიოდში (2013 წლის 15 ივლისი) ეს თანხა შეადგენდა 15 686 ლარს.
4.2.16. სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებით სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ედავება მოსარჩელეს ხანდაზმულობის ვადის დენის დასაწყისზე და იმ მოსაზრებას, რომ შპს „ბ-ის“ დირექტორმა ა.ლ-მ საპყრობილის დატოვებამდე იცოდა უძრავი ქონების გასხვისების თაობაზე, მოპასუხე აყრდნობდა შპს „ბ-ის“ დირექტორის პატიმრობაში ყოფნასა და უძრავი ნივთის გაყიდვიდან ამონაგები თანხით საპროცესო შეთანხმების გაუფორმებას, ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სწორედ ფაქტის მიმთითებელ მხარეს ეკისრებოდა.
4.1.17. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელისათვის უძრავ ნივთის რეალიზაციასთან დაკავშირებით ინფორმაციის მიწოდება საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, მოპასუხის დასკვნა ემყარებოდა მხოლოდ მის მოსაზრებას, ხოლო საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ შპს „ბ-ის“ დირექტორი ა. ლ- სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლდა 2013 წლის იანვარში და მის მიერ საპყრობილის დატოვება დაკავშირებული არ იყო შესაბამის ორგანოსთან საპროცესო შეთანხმების გაფორმებასთან. სასამართლოს დასკვნით, უფლების დარღვევის შესახებ შპს „ბ-ის“ დირექტორისთვის ობიექტურად ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც მან საპყრობილე დატოვა. სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, რადგანაც სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა უძრავი ქონების გასხვისების დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება, მოთხოვნა განეკუთვნებოდა უძრავ ნივთებთან დაკავშირებულ სახელშეკრულებო მოთხოვნას, რაზეც ვრცელდებოდა ექვსწლიანი სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა.
5. კასატორის მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს 2013 (2014) წლის 16 ოქტომბრის განჩინება, ასევე, 2014 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ო-მა, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
5.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
5.1.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შპს „ბ-სა“ და ა.ო-ს შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების არსებობა, თუმცა სასამართლომ ეს გარემოება არასრულყოფილად დაადგინა, რადგანაც კასატორს არა ზოგადად ქონების გასხვისების უფლებამოსილება, არამედ ამ ქონების 20 000 ლარად გასხვისების უფლება მიენიჭა. არ შეიძლება კასატორის პასუხისმგებლობა განისაზღვროს სააპელაციო პალატის მიერ განსაზღვრული ოდენობით, რადგანაც წარმომადგენლის მიერ დასადები ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასი 20 000 ლარითაა განსაზღვრული და ეს გარიგება მან მხოლოდ 15 000 ლარად დადო, ხოლო 100 980 ლარი, რომლის გადახდაც დაეკისრა კასატორს, მიღებულია არა მის მიერ, არამედ ო.ბ-ის მიერ და სასამართლოს მსჯელობა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლის მოთხოვნებს, მით უმეტეს იმ პირობებში, როდესაც სარჩელით მოთხოვნილია დავალების ხელშეკრულებით მიღებული თანხის ანაზღაურება.
5.1.2. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 102-ე, 105-ე, 106-ე, 248-ე და 249-ე მუხლების მოთხოვნები და ისე ჩათვალა ბათილად ა. ო-სა და ო. ბ-ს შორის დადებული გარიგება ბათილად, რომ ამის თაობაზე მოთხოვნაც კი არ ყოფილა დაყენებული სარჩელით. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ ო. ბ-ი შპს „ბ-თან“ არ იმყოფებოდა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში, რის გამოც მის მიმართ მოსარჩელეს მოთხოვნის უფლება არ გააჩნდა, მას ასევე არ უმსჯელია გარიგების მოჩვენებით დადებაზე და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული, რის გამოც დადგენილ ფაქტებს პრეიუდიციული მნიშვნელობა აქვთ დავის დარჩენილი ნაწილის მიმართ, სააპელაციო პალატამ კი, საპროცესო წესების დარღვევით იმსჯელა დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში ა.ო-ის მიერ დადგენილ გარიგებაზე, ბათილად ცნო იგი, ისე, რომ სხდომაზე ო.ბ-ი არც მიუწვევია. ამ კუთხით სააპელაციო პალატის მსჯელობა უკანონოა, ასევე არ იქნა გათვალისწინებული პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები (საშემოსავლო გადასახადის გადახდა და სხვა).
5.1.3. სააპელაციო სასამართლომ დავა გადაწყვიტა მიკერძოებულად, სასამართლო სხდომის ოქმის თანახმად, მოსამართლის შეკითხვები მიმართული იყო მხარის დაცვისაკენ.
5.1.4. სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 249-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით, ისე ჩათვალა 100 980 ლარის ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი დადასტურებულად, რომ დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში ამ თანხის მიღებასთან ა.ო-ის არც ლოგიკური, არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი კავშირი არ აუხსნია, ხოლო თავად გარიგების ფასის თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა ემყარება მხოლოდ ვარაუდს და არ არის ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი, მიუხედავად მოპასუხის არაერთი მითითებისა, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია ექსპერტის დასკვნა, რაც სადავო გარემოებას დაადასტურებდა. ამასთანავე, სასამართლოს ამ კუთხით არ უმსჯელია თავად დავალების ხელშეკრულების შინაარსზე და მოსარჩელის ინტერესზე, თუ რა მიზნით ესაჭიროებოდა მას ქონების გასხვისება.
5.1.5. სააპელაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 715-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, ხოლო, მეორე მხრივ, არ გაიზიარა აპელანტის მითითება ურთიერთობის სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლით რეგულირების თაობაზე, რადგანაც თავად 715-ე მუხლი არ განსაზღვრავს პროცენტის გადახდის წესს სხვისი თანხის გამოყენებისათვის, ხოლო 403-ე მუხლი, რომელშიც განხორციელდა შესაბამისი ცვლილება და უფრო ახალი ნორმაა, პროცენტის გადახდაზე მხარეთა შეთანხმებას საჭიროებს, რომელიც უფრო სპეციალური და ახალი ნორმაა, ხოლო 715-ე მუხლის მე-2 ნაწილი „მკვდრად შობილ“ ნორმად უნდა ჩაითვალოს, ამასთანავე, 403-ე მუხლის ამგვარი განმარტება შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უახლეს პრაქტიკას (საქმე #ას-1701-1686-2011).
5.1.6. გასაჩივრებული განჩინებით პალატამ არასწორად განსაზღვრა ხანდაზმულობის მომწესრიგებელი ნორმებიც, სამოქალაქო კოდექსის 104-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ა.ო-ს, როგორც წარმომადგენელს გარიგების ფარგლებში დადებული ხელშეკრულებით უფლება-მოვალეობები არ წარმოშობია, შესაბამისად, არც მოსარჩელეს წარმოშობია უძრავ ნივთთან დაკავშირებული მოთხოვნა მის მიმართ. მოსარჩელე და მოპასუხე გვევლინებიან არა უძრავ ნივთთან დაკავშირებული გარიგებით წარმოშობილი უფლება-მოვალეობების მატარებელ პირებად ერთმანეთთან ურთიერთობაში, არამედ, დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე წარმოეშვათ მოთხოვნები.
5.1.7. რაც შეეხება ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების საკითხს, არც პირველმა და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ არ მიიღეს მხედველობაში მოსარჩელის განმარტება. სარჩელის თანახმად, მინდობილობა საპროცესო შეთანხმების გასაფორმებლად დაიდო, ხოლო ამ მინდობილობის გაფორმებიდან 4 დღეში დააკავეს ა.ლ-. ასეთ შემთხვევაში, მას სწორედ დაკავებიდან უნდა გაეგო ა.ო-ის მიერ დადებული გარიგების თაობაზე, გარდა აღნიშნულისა, საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე ა.ლ-მ განმარტა, რომ დაკავებიდან რამდენიმე დღეში მან მინდობილობა გაუფორმა საკუთარ შვილს, თუმცა წარმომადგენელმა არ აცადა მხარეს გარიგების დადების შეტყობაზე მითითება, ეს გარემოება მხარემ აღნიშნა ასევე სააპელაციო სასამართლოში, როდესაც უკანონოდ არ დაკმაყოფილდა აპელანტის შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვის თაობაზე, თუმცა მოსარჩელემ კვლავ განაცხადა, რომ 2009 წლის დეკემბერში გასცა მინდობილობა ი.ლ-ს სახელზე შპს „ბ-ის“ საქმეების წარმოებისათვის. ეს გარემოება გამყარდებოდა მოწმის ჩვენებითაც, რომლის დაკითხვაზეც უარი უთხრა სასამართლომ და ითხოვა ამ განჩინების გაუქმება.
5.1.8. მოგვიანებით ა.ო-მა განცხადებით მომართა საკასაციო სასამართლოს, წარმოადგინა გურჯაანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ცნობა და განმარტა, რომ არსებობდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი, რადგანაც დავა სააპელაციო სასამართლოში არაკანონიერი შემადგენლობით იყო განხილული, არსებობდა გარემოება, რაც მოსამართლის მიუკერძოებლობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს ბადებდა, ამ მოსამართლისათვის ცნობილი იყო ეს გარემოება და მან არ განაცხადა თვითაცილება, ხოლო რადგან მხარე წარმოდგენილი იყო მხოლოდ წარმომადგენლით, მას არ ექნებოდა შესაძლებლობა, დაეყენებინა მოსამართლის აცილების საკითხი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:
1. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:
1.1. განსახილველი დავის საგანს დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაკისრება წარმოადგენს. სააპელაციო სასამართლომ კი, გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
1.1.1. ქ.თბილისში, ბ-ის ქ#...„...“-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეს 2009 წლის 15 ნოემბრამდე წარმოადგენდა შპს „ბ-ი“;
1.1.2. შპს „ბ-ის“ ერთადერთი დამფუძნებელი და დირექტორი იყო ა. ლ-;
1.1.3. 2009 წლის 8 ოქტომბერს შპს „ბ-ის“ დირექტორსა და ა. ო-ს შორის გაფორმდა სანოტარო აქტი, რომლის საფუძველზეც საზოგადოების დირექტორმა ა.ო-ს მიანიჭა შპს „ბ-ის“ დირექტორის სახელით ქ.თბილისში, ბ-ის ქ#...„...“-ში მდებარე უძრავი ქონების გასხვისების უფლება;
1.1.4. სანოტარო აქტის გაფორმებიდან ოთხ დღეში ა.ლ- დააკავეს სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლებმა;
1.1.5. 2009 წლის 15 ოქტომბერს ა.ო-მა, როგორც შპს „ბ-ის“ დირექტორის მინდობილმა პირმა, ო. ბ-ს 15 000 ლარად მიყიდა ქ.თბილისში, ბ-ის ქ#...„...“-ში მდებარე საზოგადოების კუთვნილი უძრავი ქონება;
1.1.6. ო. ბ-მა, შპს „ბ-ისაგან“ შეძენილი უძრავი ქონება, 2009 წლის 3 ნოემბერს 100 980 ლარად მიყიდა შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ს“;
1.1.7. ა.ო-ს ქ.თბილისში, ბ-ის ქ#...„...“-ში მდებარე უძრავი ქონების რეალიზაციიდან ამონაგები თანხა მოსარჩელისათვის არ გადაუცია.
1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
1.3. საკასაციო საჩივარი ძირითადად სასამართლოს მხრიდან საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევას ემყარება, რაც გამოიხატა იმაში, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო სამართალწარმოების ფუძემდებლური, შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპები, ასევე, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, მათ შორის, მხარის განმარტებას მოთხოვნის უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებით. კასატორი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების არასწორად გამოყენება-განმარტებაშიც ედავება.
1.4. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომლის თანახმადაც სააპელაციო სასამართლო გასცდა დავის საგნის ფარგლებს და მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში მან დასაბუთებული შედავება წარმოადგინა (სსსკ 393.3 მუხლი). სააპელაციო პალატამ 2009 წლის 15 ოქტომბრის გარიგება მიიჩნია მოჩვენებით დადებულ გარიგებად და ბათილად ცნო იგი, თუმცა, არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ სასარჩელო მოთხოვნას გარიგების ბათილად ცნობა არ წარმოადგენდა. მართალია, სარჩელში შპს „ბ-ის“ დირექტორი მიუთითებს, რომ მის წარმომადგენელსა და ო.ბ-ს შორის დაიდო თვალთმაქცური გარიგება, თუმცა, მხოლოდ ეს გარემოება, საკასაციო პალატის შეფასებით, გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება. უპირველესად, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკითხზე, რომ სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით განსაზღვრული გარიგების მოჩვენებითობა თუ თვალთმაქცურობა სამართლებრივი კატეგორიაა და სასამართლო ნორმით გათვალისწინებული შედეგის განსაზღვრისას ხელმძღვანელობს როგორც სასარჩელო მოთხოვნით, ისე სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, რომლებიც ნორმით გათვალისწინებულ შემადგენლობას უნდა ქმნიდეს. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე გარიგებას მოჩვენებითად ან თვალთმაქცურად მოიხსენიებს, იმგვარად, რომ შეცილების უფლების მქონე პირი არ ეცილება გამოვლენილ ნებას, ასევე არ უთითებს ნორმით გათვალისწინებულ შემადგენლობას, სასამართლოს არ აძლევს უფლებას, დაადგინოს გარიგების ბათილობა. ამ თვალსაზრისით უდავოდ გასათვალისწინებელია ის ფაქტიც, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 15 ოქტომბრის გარიგების ბათილობაზე არ უმსჯელია, არ დაუდგენია ამ კუთხით დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, უფრო მეტიც, ვინაიდან შპს „ბ-ის“ დირექტორსა და ო.ბ-ს შორის რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა არ დასტურდებოდა, სასამართლომ სარჩელი ო.ბ-ის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნის ნაწილში არ დააკმაყოფილა. ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2009 წლის 15 ოქტომბრის ხელშეკრულების ბათილად ცნობით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4, 248-ე მუხლებისა და 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნები.
1.5. საკასაციო პალატა ასევე დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას ნასყიდობის თანხის სახით კასატორისათვის 100 980 ლარის არასწორად დაკისრების ნაწილში და ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე საკითხზე:
1.5.1. დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ შპს „ბ-ის“ დირექტორსა და ა.ო-ს შორის გაფორმებული სანოტარო აქტი, სამართლებრივი თვალსაზრისით, წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლით გათვალისწინებულ დავალების ხელშეკრულებას.
1.5.2. საქმეში წარმოდგენილი დავალების სანოტარო ხელშეკრულების თანახმად, შპს „ბ-ის“ დირექტორმა მინდობილ პირს დაავალა კონკრეტული უძრავი ქონების გასხვისება. დადგენილია, რომ ა.ო-მა ეს ქონება ო.ბ-ს 15 000 ლარად მიყიდა.
1.5.3. სარჩელის თანახმად, შპს „ბ-ი“ მოპასუხისათვის დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული თანხის დაკისრებას მოითხოვს, რომელსაც იგი ო.ბ-სა და შპს „სადაზღვევო კომპანია ა-ს“ შორის დადებული ნასყიდობის ფასს უკავშირებს. მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია იმის ზუსტად გარკვევა, თუ რას მოითხოვს მოსარჩელე: ა)ზიანის ანაზღაურებას დავალების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საგნის დაბალ ფასად გასხვისების გამო; თუ ბ)იმის გადაცემას, რაც რწმუნებულმა მინდობილი მოქმედების შესრულების შედეგად მიიღო.
1.5.4. პირველი მოთხოვნის რეგულირებისათვის სასამართლომ უნდა დაადგინოს სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევისა და ამ დარღვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ფაქტობრივი შემადგენლობა. მოცემულ შემთხვევაში, არც მხარეებს მიუთითებიათ სასყიდლიანი დავალების ხელშეკრულების არსებობის ფაქტზე და ეს გარემოება არც ქვემდგომი სასამართლოების მიერაა დადგენილი. სამოქალაქო კოდექსის 719-ე მუხლის თანახმად კი, თუ რწმუნებული უსასყიდლოდ ასრულებს მისთვის დავალებულ მოქმედებებს, იგი პასუხს აგებს მხოლოდ განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული ზიანისათვის. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს ა)დავალების ხელშეკრულების დარღვევა; ბ)წარმომადგენლის მიერ ბრალეული (განზრახვა ან უხეში გაუფრთხილებლობა) ქმედებას ჩადენა გ)ზიანის მიყენების ფაქტი; დ)მიზეზობრივი კავშირი ჩადენილ ქმედებასა და ზიანს შორის.
1.5.5. რაც შეეხება მეორე მოთხოვნას, მოთხოვნის საფუძველს სამოქალაქო კოდექსის 715-ე მუხლის პირველი ნაწილი წარმოადგენს, რომლის თანახმადაც, რწმუნებული მოვალეა დაუბრუნოს მარწმუნებელს ყველაფერი, რაც მან მიიღო მინდობილი მოქმედების შესასრულებლად და არ გამოიყენა ამისათვის, აგრეთვე ისიც, რაც მან შეიძინა მინდობილი მოქმედების შესრულებასთან დაკავშირებით. ასეთ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს მხოლოდ დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში დადებული გარიგება და ამ გარიგების ფასი, ვინაიდან მოსარჩელეს მისი გაუქმება ან ბათილად ცნობა არ მოუთხოვია.
1.5.6. როგორც პირველ, ისე მეორე შემთხვევაში, სასამართლომ მოთხოვნის საფუძველი უნდა მოიძიოს შპს „ბ-ის“ მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით.
1.6. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის პრეტენზიას გასაჩივრებული განჩინებით ხანდაზმულობის ვადის არასწორად განსაზღვრის თაობაზე და აღნიშნავს, რომ სარჩელის წინააღმდეგ წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხემ მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, ანუ წარადგინა იმგვარი კვალიფიციური შედავება, რომელიც მოთხოვნის დაკმაყოფილებას აფერხებს. ასეთ ვითარებაში, სავალდებულოა, შეფასდეს შედავების საფუძვლიანობა. რადგანაც ვიზიარებთ იმ პოზიციას, რომ სასარჩელო მოთხოვნა დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს და იგი არ არის მიმართული ამ ხელშეკრულების ფარგლებში დადებული გარიგების ბათილად ცნობისაკენ, რომლითაც განიკარგა უძრავი ნივთი, პალატის მოსაზრებით, სახელშეკრულებო მოთხოვნებისათვის დადგენილი ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადა უნდა იქნას გამოყენებული, შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა 6 წლით, რადგანაც, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს.
1.7. მიუხედავად ზემოაღნიშნული მსჯელობისა, საკასაციო პრეტენზიის საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, უნდა გაირკვეს ამ დარღვევამ რამდენად არსებითად იმოქმედა დავის მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგზე.
1.8. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის ზუსტად დადგენა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება, გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ნორმის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნა იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს. კანონის მითითებული დანაწესი პრაქტიკულად ერთმანეთის თანხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, მხოლოდ სუბიექტურ ფაქტორზე - უნდა შეეტყო, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა.
1.9. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას, იმის შესახებ, რომ სასარჩელო მოთხოვნა 3-წლიანი ვადის გამოყენების პირობებშიც არ არის ხანდაზმული. უდავოა, რომ მინდობილობის გაფორმებიდან ოთხ დღეში შპს „ბ-ის“ ერთადერთი დამფუძნებელი პარტნიორი და დირექტორი ა.ლ- დააკავეს და 2009 წლის 12 ოქტომბრიდან 2013 წლის იანვრამდე იმყოფებოდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში, შესაბამისად, იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, შეეტყო დავალების შესრულების მიმდინარეობის თაობაზე. უფლების დარღვევის შესახებ შპს „ბ-ის“ დირექტორისთვის ობიექტურად ცნობილი მას შემდეგ გახდა, რაც მან დატოვა სასჯელაღსრულების დაწესებულება და ხანდაზმულობის ვადის დენა უნდა დაიწყოს ამ დროიდან. სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილია 2013 წლის 15 ივლისს, სახელშეკრულებო მოთხოვნათა 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადაში. ამასთანავე, სასამართლოს მიერ დადგენილ ამ გარემოებას ვერ გააქარწყლებს კასატორის მითითება საგადასახადო ორგანოებში დეკლარაციის წარდგენისა თუ ა.ლ-ს მიერ დაკავებისას შვილის სახელზე მინდობილობის გაცემის ფაქტზე, რაც მოსარჩელემ, როგორც პირველი ინსტანციის, ასევე სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მართლაც დაადასტურა. არც ერთ და არც მეორე შემთხვევაში არ დგინდება ის სუბიექტური ფაქტორი, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შესახებ საზოგადოების დირექტორს უფრო ადრე უნდა სცოდნოდა. ამდენად, კასატორის პრეტენზია სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის თაობაზე, დაუსაბუთებელია.
1.10. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას რწმუნებულის მიერ მარწმუნებლისათვის თანხის დაუბრუნებლობით გამოწვეული ზიანის (პროცენტის) დაკისრების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან მატერიალური სამართლის ნორმის არასწორად გამოყენება-განმარტების თაობაზე, ვინაიდან ამ ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება სამართლის ნორმათა სწორ ანალიზს ემყარება. საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ გაუსვამს ხაზს იმ გარემოებას, რომ მოცემული სამართალურთიერთობა დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს, რის გამოც, საკითხის (მათ შორის ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულების) რეგულირების სპეციალურ დანაწესს, სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლთან მიმართებით, სწორედ 715-ე მუხლის მე-2 ნაწილი წარმოადგენს.
1.11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.
1.11.1. მოცემულ შემთხვევაში, ა.ო-ი მოითხოვს სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინების გაუქმებასაც, რომლითაც მისი შუამდგომლობა მოწმის დაკითხვისა და მტკიცებულებათა დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ საფუძვლად კასატორი მიუთითებს იმას, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ აღიარა შვილის სახელზე მინდობილობის გაცემა, რაც უფლების დარღვევის ფაქტის შეტყობაზე მიანიშნებს, სწორედ ამ გარემოების დადასტურება სურდა მას მოწმის ჩვენებით. საკასაციო პალატა მხარის ამ არგუმენტის შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ კასატორს მოწმის დაკითხვაზე უარის თქმის ნაწილში დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამასთანავე, პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე მართებულად მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა საპატიო მიზეზი, მტკიცებულებათა სააპელაციო სასამართლოში წარდგენისათვის.
1.12. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა)საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ)არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას შეამოწმოს გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, ვიდრე საქმეზე არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.
1.13. მოცემულ შემთხვევაში, რადგანაც არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების წინაპირობები, მიზანშეწონილი აღარ არის ა.ო-ის 2015 წლის 7 აპრილის განცხადების შეფასება, რომელიც სააპელაციო სასამართლოში საქმის არაკანონიერი შემადგენლობით განხილვას შეეხება. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებით ამოწურულია განცხადებაში მითითებული კასატორის იურიდიული ინტერესი, ხოლო რადგანაც საქმე ხელახლა განსახილველად უბრუნდება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს, პალატა მიიჩნევს, რომ საჭიროების შემთხვევაში, ა.ო-ი უფლებამოსილი იქნება, მოსამართლის აცილების საკითხი უშუალოდ სასამართლო სხდომაზე დააყენოს.
2. სასამართლო ხარჯები:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ა. ო-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
2. მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 (2014) წლის 16 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.
4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდო.ე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური
პ. ქათამაძე
