საქმე №330210013387521

საქმე №ას-750-710-2015 7 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ჩ.-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. გ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. გ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ჩ.-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში №... და №... საკადასტრო კოდით მდებარე უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელემ განმარტა, რომ მრავალბინიანი სახლის სამოთახიანი ბინა წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას. კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადასტურებულია, რომ ქ. გ.-ის კუთვნილი 1/24 და გ. ჩ.-ის 3/24 წილები წარმოადგენს ერთი საცხოვრებელი ბინის შემადგენელ ნაწილებს და საზიარო საგანს, რომელსაც ერთპიროვნულად ფლობს გ. ჩ.-ე და ისე სარგებლობს, რომ ქ. გ.-ე ვერ ახორციელებს კუთვნილი ფართის ფლობასა და ექსპლუატაციას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერში არსებული მითითება შეეხება ზოგადად სახლთმფლობელობის და არა კონკრეტულად მხარეთა ბინების წილებს. ამჟამად, მოპასუხის კუთვნილ ქონებაზე მოსარჩელის თანასაკუთრების უფლება დადგენილი არ არის.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 7 მაისის გადაწყვეტილებით ქ. გ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაზე №... და №... საკადასტრო კოდით იძულებით აუქციონზე რეალიზაციის გზით გაუქმდა ქ. გ.-ის (პ/ნ ..) და გ. ჩ.-ის (პ/ნ ..) საზიარო უფლება და დადგინდა, რომ ამონაგები თანხა მოსარჩელე ქ. გ.-ეს და მოპასუხე გ. ჩ.-ეს შორის განაწილდებოდა საზიარო საგანზე მათი კუთვნილი წილების შესაბამისად, კერძოდ, ქ. გ.-ეს – ამონაგები თანხის 1/4, ხოლო მოპასუხე გ. ჩ.-ეს – 3/4 ნაწილი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხე გ. ჩ.-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 25 მარტის განჩინებით გ. ჩ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, ქ. თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე (საკადასტრო კოდი №...) საცხოვრებელი ფართის 1/24 წილი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. გ.-ის სახელზე.

საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით ასევე დადგენილია, რომ ქ. თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე უძრავი ნივთის (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) 3/24 წილი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია გ. ჩ.-ის სახელზე.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ქ. გ.-ის სარჩელი გ. ჩ.-ის მიმართ საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ქ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებით ქ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად. ამდენად, სააპელაციო პალატის მითითებით, დგინდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ქ. გ.-ის სარჩელი საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შესახებ, შესულია კანონიერ ძალაში.

მითითებული გადაწყვეტილების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიუხედავად სხვადასხვა – №... და №... საკადასტრო კოდებისა, წარმოადგენს ქ. გ.-ისა და გ. ჩ.-ის თანასაკუთრებას და საზიარო უფლების საგანს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის, სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 963-ე მუხლის, 964-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ქ. გ.-ეს უარი ეთქვა საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შესახებ აღძრულ სარჩელზე იმ მოტივით, რომ სადავო სამოთახიანი ბინა წარმოადგენდა მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას. ბინის თითოეული ოთახი იყო მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილი. მათი ერთმანეთისაგან გამოცალკევება და ცალკე საკუთრების უფლების ობიექტად გამოყენება იყო შეუძლებელი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული წინაპირობა – საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობა, რაც დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ჩ.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატას არ გამოუკვლევია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, ჰქონდა თუ არა ქ. გ.-ეს გ. ჩ.-ესთან საზიარო უფლება. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ქ. გ.-ეს საზიარო უფლება აქვს გ. ჩ.-ესთან სამოთახიან ბინაზე. ფაქტობრივად, გ. ჩ.-ის საცხოვრებელი სახლი შედგება არა სამი, არამედ მეტი ოთახისაგან, რაც ასევე დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ ქ. გ.-ე არის სადავო სახლთმფლობელობის 1/24 და არა გ. ჩ.-ის საცხოვრებელი ბინის 1/24 წილის მესაკუთრე.

კასატორმა მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში აუქციონზე უნდა გავიდეს სასამართლოს მიერ დადგენილი გ. ჩ.-ის საკუთრებაში არსებული სამი ოთახი, სინამდვილეში კი მთლიანი საცხოვრებელი ბინის რაოდენობა შედგება ხუთი ოთახისაგან. ამდენად, როდესაც სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ. გ.-ე წარმოადგენს საცხოვრებელი ფართის სამი ოთახის 1/24 წილის მესაკუთრეს და დაუკმაყოფილა მას სასარჩელო განცხადება, აღნიშნულით დაარღვია გ. ჩ.-ის საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლი, სათანადოდ არ შეამოწმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერება და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის საფუძველზე საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები სწორად არ შეაფასა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, დაადგინა, რომ ქ. თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე (საკადასტრო კოდი №...) საცხოვრებელი ფართის 1/24 წილი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. გ.-ის სახელზე, ხოლო ქ. თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-შივე მდებარე უძრავი ნივთის (უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი №...) 3/24 წილი – გ. ჩ.-ის სახელზე.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ქ. გ.-ის სარჩელი გ. ჩ.-ის მიმართ საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა იმ მოტივით, რომ სადავო სამოთახიანი ბინა წარმოადგენდა მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას. ბინის თითოეული ოთახი იყო მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილი. მათი ერთმანეთისაგან გამოცალკევება და ცალკე საკუთრების უფლების ობიექტად გამოყენება იყო შეუძლებელი.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარე მიუთითებს გასაჩივრებულ განჩინებაში საპროცესო დარღვევების – საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას მოცემული საქმის განხილვისას არ დაუშვია საპროცესო დარღვევები და მართებულად გაიზიარა იმავე მხარეებს შორის საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შესახებ მიმდინარე დავაზე მიღებული, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათ შორის, ის ფაქტიც, რომ ქ.თ.-ში, კ.-ის ქუჩა №..-ში მდებარე უძრავი ქონება, მიუხედავად განსხვავებული საკადასტრო კოდებისა (№... და №...), წარმოადგენს ქ. გ.-ისა და გ. ჩ.-ის თანასაკუთრებას და საზიარო უფლების საგანს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ.

მითითებული ნორმა ათავისუფლებს მხარეებს საქმისათვის მნიშვნელოვანი ისეთი ფაქტების სარწმუნოდ დადასტურების ვალდებულებისაგან, რომელთა არსებობა სასამართლოს მიერ უკვე დადგინდა იმავე მხარეებს შორის მიმდინარე სხვა სამოქალაქო დავის ფარგლებში. კანონის ამგვარ დანაწესს განაპირობებს ის გარემოება, რომ სასამართლომ ერთხელ უკვე შეაფასა მხარეთა მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის დაცვით წარდგენილი მტკიცებები, გამოიკვლია და დაადგინა ფაქტები იმავე მხარეებს შორის სხვა სამოქალაქო საქმეზე, რომლის წარმოება დასრულდა. შესაბამისად, აღარ არსებობს იმის საჭიროება, რომ სასამართლომ ხელახლა დააკისროს მხარეებს იმავე გარემოებების მტკიცება. ასეთი მიდგომა გამართლებულია სამართალწარმოებისას საპროცესო ეკონომიის პრინციპითაც.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დასტურდება სადავო საზიარო ნივთის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. მნიშვნელოვანია განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

დასახელებული ნორმა მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე.

სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადება კი ადგენს, რომ თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების შესაბამისად, საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის აუქციონზე რეალიზაციის გზით არ წარმოადგენს მესაკუთრის უპირობო უფლებას. აღნიშნულ უფლებას მესაკუთრე იძენს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სარწმუნოდ დაადასტურებს ნივთის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობას. აღნიშნულის შესახებ არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუსგ 19.03.2015 წ. საქმე №ას-1148-1094-2014).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. მითითებული ნორმის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარი პრაქტიკა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ. ჩ.-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ლ. პ.-ის მიერ 2015 წლის 25 ივნისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 100 ლარისა და 2015 წლის 3 აგვისტოს №.. საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 200 ლარის, სულ – 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. ჩ.-ეს (პირადი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ლ. პ.-ის მიერ 2015 წლის 25 ივნისს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 100 ლარისა და 2015 წლის 3 აგვისტოს №.. საკრედიტო საგადახდო დავალებით გადახდილი 200 ლარის, სულ – 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური