საქმე №ას-791-748-2015 12 ოქტომბერი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ა.-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ვ.და ნ. დ.-ები (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება
დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1.ვ.და ნ. დ.-ებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში რ. ა.-ის მიმართ დანაშაულით მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ.
2.მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ 2013 წლის 1 იანვარს მოპასუხე ცეცხლსასროლი იარაღით შეიჭრა მოსარჩელეების სახლში, რის შედეგად გარდაიცვალნენ ვ.დ.-ის მშობლები, ხოლო თავად მოსარჩელე მძიმედ დაიჭრა. მას დასჭირდა ძვირადღირებული მკურნალობა. მოსარჩელეებმა განიცადეს მორალური ზიანიც.
3.მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო.
4.ბოლნისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. დ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ვ.დ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რ. ა.-ს მოსარჩელე ვ.დ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის – 13 950 ლარის ანაზღაურება, საიდანაც 9 200 ლარი შეადგენს ვ.დ.-ის მიერ გაწეული დაკრძალვის ხარჯს, ხოლო 4 750 ლარი – ჩატარებული მკურნალობის ხარჯს, რ. ა.-ს ვ.დ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის – 7 000 ლარის ანაზღაურება, ხოლო მოპასუხისათვის მატერიალური ზიანის 14 938 ლარისა და მორალური ზიანის – 23 000 ლარის დაკისრების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე ვ.დ.-ს ეთქვა უარი.
5. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ა.-მა ნაწილობრივ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რ. ა.-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო:
7. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნისა და მისი შინაარსის გათვალისწინებით, მოცემულ ეტაპზე განხილვის საგანს შეადგენს მოპასუხისათვის ვ.დ.-ის მიერ გაწეული დაკრძალვის ხარჯის – 9 200 ლარის და მორალური ზიანის სახით 7000 ლარის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება. რაც შეეხება მკურნალობის ხარჯს, აპელანტს აღნიშნული სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გაუხდია. ამდენად, გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 4 750 ლარი (მკურნალობის ხარჯი) ზემოთ მითითებული თანხის გამოკლებით, მოპასუხის მიერ არ გასაჩივრებულა და შესულია კანონიერ ძალაში.
8. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 14 მარტის კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენის თანახმად, რ. ა.-მა ჩაიდინა ორი ან მეტი პირის განზრახ მკვლელობა დამამძიმებელ გარემოებაში, ორი ან მეტი პირის მიმართ განზრახ მკვლელობის მცდელობა დამამძიმებელ გარემოებაში, ფეთქებადი ნივთიერების მართლსაწინააღმდეგო შენახვა, ცეცხლსასროლი იარაღის, საბრძოლო მასალისა და ფეთქებადი ნივთიერების მართლსაწინააღმდეგო ტარება, რაც გამოიხატა შემდეგში: მარნეულის რაიონის სოფელ ალგეთში მცხოვრებ რ. ა.-ს კონფლიქტური ურთიერთობა ჰქონდა ამავე სოფელში მცხოვრებ ვ.დ.-თან და განზრახული ჰქონდა მისი და მისი ოჯახის წევრების მკვლელობა. ამ მიზნით, 2013 წლის 1 იანვარს იგი შეიარაღდა საბრძოლო მდგომარეობაში მყოფი ცეცხლსასროლი იარაღით და 3 ცალი ხელყუმბარით. იმავე დღეს, დაახლოებით 18:30 საათზე, რ. ა.-მა ცეცხლსასროლი იარაღიდან რამდენიმე გასროლით სოფლის გზაზე მოკლა ვ.დ.-ის მამა რ. დ.-ი, შემდეგ მივიდა ამ უკანასკნელის საცხოვრებელ სახლში და ცეცხლსასროლი იარაღიდან რამდენიმე გასროლით მოკლა ვ.დ.-ას დედა ჯ. ა.-ა. ცეცხლსასროლი იარაღიდან რამდენჯერმე გასროლით ცდილობდა ვ.დ.-ის მეუღლე ნ. დ.-ას მკვლელობას, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. რ. ა.-მა ბოსელში, სადაც იმყოფებოდა ვ.დ.-ი, ხელყუმბარის აფეთქებით შეეცადა მის მოკვლას და მიაყენა ჯანმრთელობის მრავლობითი დაზიანებები.
9. მითითებული განაჩენით, რ. ა.-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ. სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 26 წლით.
10. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ რ. ა.-ის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე №... დაზარალებულად ცნობილ იქნენ მოსარჩელეები – ვ.დ.-ი და ნ. დ.-ა.
11. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ საფლავის ქვის დამზადებისათვის გადახდილ იქნა 1200 ლარი. აპელანტი სააპელაციო საჩივარში სადავოდ ხდის, როგორც ვ.დ.-ის მიერ მისი მშობლების – რ. დ.-ისა და ჯ. ა.-ას დაკრძალვისათვის გაწეული ხარჯის ოდენობას, ასევე, მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურების სახით დაკისრებული თანხის მოცულობას და მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ მისთვის დაკისრებული თანხის ოდენობა გადაჭარბებულია.
12. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის ამგვარი პრეტენზია, ვინაიდან სასამართლომ საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების განსაზღვრის შემდეგ უნდა განსაზღვროს სადავო და უდავო ფაქტები. სადავო ფაქტები მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენს და მტკიცების ტვირთის განაწილების პროცესიც სწორედ აქ ვლინდება. სასამართლომ, როგორც საპროცესო საქმიანობის სუბიექტმა, მტკიცების ტვირთი იმგვარად უნდა გაანაწილოს, რომ საფრთხე არ შეექმნას მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების რეალიზაციას.
13. მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი პროცესუალური წესი მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლში, ამავე კოდექსის მე-4 მუხლთან ერთობლივად განხილვის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მხარე, რომელმაც სასამართლოს მიმართა მოთხოვნით, მას აწევს როგორც ამ მოთხოვნის საფუძვლად არსებული ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების, ანუ მტკიცებულებების წარდგენის ტვირთი. როგორც წესი, ფაქტის მითითებისა და მისი დამტკიცების ტვირთი მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან, თუმცა არც ისაა გამორიცხული, რომ მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით ერთ მხარეს მხოლოდ ფაქტის მითითების ტვირთი ეკისრებოდეს, ხოლო მეორე მხარეს – საწინააღმდეგოს დამტკიცების ტვირთი.
14. უდავოა, რომ საქართველოში არსებული ტრადიციის თანახმად, გარდაცვლილის დაკრძალვა გარკვეულ პროცედურებს მოიცავს, რომლებიც, თავის მხრივ, ხარჯებთან არის დაკავშირებული, ამ მხრივ სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ მიცვალებულის დაკრძალვასთან დაკავშირებული აზერბაიჯანული ტრადიციები არსებითად განსხვავდება ქართულისაგან და ყურადღება გაამახვილა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებელში მითითებულ გარემოებებზე, რომ მოსარჩელის ადათ-წესების თანახმად, გარდაცვალების დღიდან 52 დღის გასვლამდე ყოველი კვირის პარასკევ დღეს იკრიბებიან ოჯახის ნათესავები, გადიან საფლავზე, ატარებენ კვირის თავს, თვის თავს, ორმოცს და. ა.შ, რაც თავისთავად გარკვეულ ხარჯებთან არის დაკავშირებული.
15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, უმეტეს შემთხვევაში რთულია ყოველი კონკრეტული პროცედურისა და მისი შესაბამისი იმ ხარჯის ზუსტად განსაზღვრა, რაც აუცილებელია მიცვალებულის დაკრძალვისათვის და სხვადასხვა ფაქტორებზეა დამოკიდებული, მაგრამ ამ შემთხვევაში, უნდა განისაზღვროს ის სავალდებულო მინიმალური სარიტუალო პროცედურები და მათი ანაზღაურების მინიმუმი, რომლებიც საქართველოში არსებული წეს-ჩვეულებების გათვალისწინებით აუცილებელია. აქვე გასათვალისწინებელია, რომ გაწეული ხარჯის გონივრული ოდენობით განსაზღვრისას, მოსარჩელე თავისუფლდება გაწეული ხარჯის ოდენობის დასაბუთების ტვირთისაგან. შესაბამისად, მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სწორად დაეკისრა დაკრძალვისათვის გაწეული ხარჯის (მიცვალებულის ბალზამირების, სასახლის (კუბოს), ბალდახინის (კატაფალკის), განბანვის, საფლავისათვის მიწის ღირებულების, საფლავის გათხრის, დაკრძალვის ცერემონიის მონაწილეთათვის სატრანსპორტო და სხვა სარიტუალო მომსახურების აუცილებელი ხარჯების ანაზღაურება. ამასთან, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ხარჯი გაწეულ იქნა ორი გარდაცვლილის დაკრძალვისათვის, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ორ მიცვალებულზე გაწეული ხარჯის საერთო ოდენობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განისაზღვრა გონივრული ოდენობით – 9 200 ლარით. შესაბამისად, არ არსებობს ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.
16. სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლისა და 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ სარჩელში მოსარჩელე თავის მოთხოვნას დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ურთიერთობაზე ამყარებს, შესაბამისად, მოცემული დავის მომწესრიგებელ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმას სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი წარმოადგენს. იმისათვის, რომ სასამართლომ დაადგინოს ზიანის დადგომის გარემოებები, აუცილებელია ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), მართლწინააღმდეგობა, ბრალეულობა, ზიანის დადგომასა და პირის ქმედებას შორის კაუზალური (მიზეზ-შედეგობრივი) კავშირი. ნორმის შემადგენელ აღნიშნულ ელემენტთაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.
17. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ რ. ა.-ის მიერ ცეცხლსასროლი იარაღიდან რამდენიმე გასროლის შედეგად გარდაიცვალნენ ვ.დ.-ის მშობლები – რ. დ.-ი და ჯ. ა.-ა, რომელთა დაკრძალვის ხარჯი გაწეულ იქნა დაზარალებულად ცნობილი ვ.დ.-ის მიერ. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ გარდაცვლილი მშობლების დაკრძალვის ფაქტის დადგენის პირობებში უნდა განისაზღვროს იმ სავალდებულო მინიმალური სარიტუალო პროცედურებისა და მათი ანაზღაურების მინიმუმი, გონივრული ოდენობა, რაც საქართველოში არსებული წეს-ჩვეულებების გათვალისწინებით აუცილებელია მიცვალებულის დასაკრძალად.
18. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა ასევე მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სწორად დაეკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლომ 7 000 ლარი მართებულად მიიჩნია ობიექტურ და სამართლიან ანაზღაურებად. რაც შეეხება აპელანტის პრეტენზიას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული თანხა მიჩნეულ უნდა იქნეს გადაჭარბებულ ოდენობად, მოკლებულია საფუძველს და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ვერ იქნება გაზიარებული.
19. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა გააჩნია ამ ნორმით გათვალისწინებული მიზნის სწორად დადგენას. კერძო სამართლით გათვალისწინებული სხვადასხვა ურთიერთობის შედეგად შეიძლება წარმოიშვას მორალური, სულიერი ტანჯვა, მაგრამ მისი ანაზღაურება განპირობებულია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი. კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეიძლება დაზარალებულმა მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის.
20. ამდენად, კანონის მიზანია, შეამციროს, შეზღუდოს ამ ნორმით გათვალისწინებული შედეგის დაუსაბუთებელი გაფართოება, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა და წესრიგი. სამართლის მიერ დაცულ ერთ-ერთ სიკეთეს, რომლის ხელყოფის შედეგად დაზარალებულმა შეიძლება მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის ანაზღაურება, წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობა, კერძოდ, განსახილველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის.
21. განსახილველი ნორმით დადგენილი შედეგის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა, რის შედეგად დაზარალებულმა, ასევე, განიცადა სულიერი ტანჯვა, ფსიქიკური სტრესი. სხეულის დაზიანებასა ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაში უნდა ვიგულისხმოთ ისეთი ზემოქმედება, რომელიც ხელყოფს ადამიანის სხეულს ან ადამიანის ორგანიზმის შინაგან პროცესებს. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ზიანი გამოწვეული იყო მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, რომლითაც ხელყოფილ იქნა მოსარჩელის ჯანმრთელობა.
22. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დასაკისრებლად აუცილებელია ერთდროულად შემდეგი პირობების არსებობა: 1 მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება; 2. ზიანი; 3. მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის; 4. ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი. ამ პირობების ერთობლიობა წარმოადგენს იურიდიულ შემადგენლობას და თუნდაც ერთ-ერთი მათგანის არარსებობა, გამორიცხავს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას.
23. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით უდავოდ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მოპასუხის ქმედებით მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების თაობაზე. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში საფუძვლიანი იყო და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მართებულად დაკმაყოფილდა.
24. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 3 იანვრის განჩინებით რ. ა.-ს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის გადახდა სააპელაციო საჩივარზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანამდე.
25. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, რ. ა.-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 2014 წლის 3 იანვრის განჩინებით განსაზღვრული და გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 688 ლარის ოდენობით.
26. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სასამართლო ხარჯების მისთვის დაკისრების ნაწილში რ. ა.-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება.
27. კასატორმა აღნიშნა, რომ მისი სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და დაეკისრა სააპელაციო საჩივარზე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის გადახდა.
28. მხარემ მიიჩნია, რომ მას არ უნდა დაკისრებოდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, ვინაიდან სასჯელს იხდის პენიტენციალურ სისტემაში და მოსახდელად მისჯილი აქვს ოცწლიანი პატიმრობა.
29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით რ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
30. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ა.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
31. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ბოლნისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. დ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ვ.დ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე რ. ა.-ს მოსარჩელე ვ.დ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის – 13 950 ლარის ანაზღაურება, საიდანაც 9 200 ლარი შეადგენს ვ.დ.-ის მიერ გაწეულ დაკრძალვის ხარჯს, ხოლო 4 750 ლარი – ჩატარებული მკურნალობის ხარჯს, რ. ა.-ს ვ.დ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის – 7 000 ლარის ანაზღაურება, ხოლო მოპასუხისათვის მატერიალური ზიანის სახით 14 938 ლარისა და მორალური ზიანის – 23 000 ლარის დაკისრების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე ვ.დ.-ს ეთქვა უარი.
32. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ა.-მა ნაწილობრივ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
33. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 3 იანვრის განჩინებით რ. ა.-ს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის გადახდა სააპელაციო საჩივარზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანამდე.
34. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
35. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, რ. ა.-ს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს 2014 წლის 3 იანვრის განჩინებით განსაზღვრული და გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის გადახდა.
36. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით რ. ა.-ი სადავოდ ხდის სააპელაციო პალატის განჩინებას მისთვის მხოლოდ სააპელაციო საჩივარზე გადასახდელი და გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის – 688 ლარის დაკისრებას.
37. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარის მიერ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულება გათვალისწინებულია მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით (თავი V). ძირითად შემთხვევებში სახელმწიფო ბაჟის გადახდა ხდება წინასწარ, თუმცა კანონმდებელმა გაითვალისწინა თანხის გადახდის გადავადების შესაძლებლობაც (სსსკ 48-ე მუხლი). მხარეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა შეიძლება გადაუვადდება საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, რა დროსაც სასამართლო გადაწყვეტს მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების გადახდის განაწილების საკითხსაც. აღნიშნულ პროცესში სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, რომელთა თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას.
38. კანონის აღნიშნული დანაწესი განსაზღვრავს მხარეთა შორის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გაღებული ხარჯების განაწილების წესს და ადგენს, რომ სასამართლო ხარჯები უნდა გადახდეს წაგებულ მხარეს.
39. მოცემულ შემთხვევაში განსახილველი დავა დასრულდა მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო მოპასუხის სააპელაციო საჩივარს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე. აპელანტს სახელმწიფო ბაჟი წინასწარ არ გადაუხდია, რადგან სასამართლომ მის მიმართ გაავრცელა კანონით დადგენილი შეღავათი და მხარეს გადაუვადა თანხის შეტანის დრო. ამდენად, სააპელაციო საჩივრის დაუკმაყოფილებლობის პირობებში აპელანტს სრულიად კანონიერად დაეკისრა სააპელაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საპროცესო დარღვევის არსებობა კასატორმა ვერ დაასაბუთა.
40. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
41. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
43. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.
44. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
45. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ რ. ა.-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. ბ.-ისა და რ. ა.-ის მიერ 2015 წლის 17 აგვისტოს №12 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ. ა.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ რ. ა.-ს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ვ. ბ.-ისა და რ. ა.-ის მიერ 2015 წლის 17 აგვისტოს №12 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ბ. ალავიძე
ნ. ბაქაქური
