საქმე №330210014543893

საქმე №ას-850-800-2015 28 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ნ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საწარმოო ტრავმის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ზ. ნ.-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს.-ის“ მიმართ და მოითხოვა სარჩოს მიუღებელი სხვაობის, ერთობლივად 11014 ლარის, ასევე, 2014 წლის 1 ივნისიდან, ყოველთვიური სარჩოს – 600 ლარის გადახდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.

2. მოსარჩელის განმარტებით, იგი მუშაობდა სს „ს.-აში“ ხ.-ის სავაგონო დეპოს ზეინკლად. 1979 წლის 9 სექტემბერს მოსარჩელემ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოს ბრალით მიიღო ტრავმა და პროფესიული შრომის უნარი დაკარგა 80%-ით, რის საფუძველზეც წლებია, მოპასუხისაგან იღებდა ყოველთვიურ სარჩოს.

3. ამჟამად სს „ს.-ა“ არ ახდენს მოსარჩელისათვის სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშებას იმავე კატეგორიის მოქმედი მუშაკის –ზეინკლის ხელფასის გაზრდილი ოდენობის გათვალისწინებით, რის გამოც ზ.ნ.-ე კარგავს კუთვნილ შემოსავალს.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ კეთილსინდისიერად ასრულებდა მოსარჩელისათვის სარჩოს გადახდის ვალდებულებას. წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნა მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით კი სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 11 თებერვლის გადაწყვეტილებით ზ. ნ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც სს „ს.-ამ“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზ. ნ.-ე მუშაობდა სს „ს.-აში“ ხ.-ის სავაგონო დეპოში ზეინკლის თანამდებობაზე, სადაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრამვა, რის გამოც მან დაკარგა პროფესიული შრომის უნარი სამუდამოდ 80%-ით.

8. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მიღებული საწარმოო ტრავმის გამო, სს „ს.-ა“ ზ. ნ.-ეს უხდიდა საწარმოო ტრავმის სარჩოს, რომლის ოდენობაც წლების მანძილზე იცვლებოდა და იზრდებოდა ზეინკლის ხელფასის ზრდასთან ერთად და ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ყოველთვიურად დღემდე უხდის მას სარჩოს – 208.47 ლარს.

9. სააპელაციო პალატამ მოცემული დავის ფარგლებში იმსჯელა არა სარჩოს დანიშვნის, არამედ დანიშნული სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების შესახებ, შესაბამისად, აპელანტის არგუმენტი ტრავმის არსებობისა და ამ ფაქტთან დაკავშირებით მისი ბრალეულობის საკითხის განხილვის თაობაზე ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია.

10. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №53 ბრძანებულებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“ და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით განისაზღვრა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი. აღნიშნული წესის 1.1 მუხლის შესაბამისად, საწარმოში, დაწესებულებასა თუ ორგანიზაციაში, ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება ამ წესით, საქართველოს შრომის კოდექსითა და სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში. იგივე წესის 1.2 მუხლით, დამსაქმებელი ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა დასაქმებულის ჯანმრთელობას შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, თუ ზიანი გამოწვეულია დამსაქმებლის ბრალეული მოქმედებით და შრომის კოდექსი და სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას ასეთი მოქმედებისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა სწორად განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე.

11. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ყოველთვიური სარჩოს სახით ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრის კრიტერიუმს სწორედ ხელფასის ის ოდენობა წარმოადგენს, რასაც დაზარალებული მიიღებდა დაწესებულებიდან ჯანმრთელობის დაზიანებამდე შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხთან შეფარდებით. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ 2011 წლის მაისიდან ზეინკლის ხელფასი შეადგენდა 475 ლარს და პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული იყო 80%, მოსარჩელეს უნდა მიეღო სარჩო – 380 ლარი, ნაცვლად 208.47 ლარისა, ხოლო ვინაიდან 2012 წლის აგვისტოდან ზეინკლის ხელფასი შეადგენდა 750 ლარს, ამიტომ მოსარჩელეს უნდა მიეღო სარჩო 600 ლარი, ნაცვლად 208.47 ლარისა.

12. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2011 წლის 1 ივნისიდან 2014 წლის 1 ივნისამდე სარჩოს სახით ვერ მიიღო 11 015.08 ლარი, რაც მიუღებელი სარჩოს ერთჯერადად დაკისრების მოთხოვნის ნაწილში და, ასევე, 2014 წლის ივნისიდან ყოველთვიურად სს „ს.-ისათვის“ ზ. ნ.-ის სასარგებლოდ 600 ლარის დაკისრების მოთხოვნის ნაწილშიც, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველია. ამასთან, სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელე ზ. ნ.-ემ 11015.08 ლარის ნაცვლად, მოითხოვა 11014 ლარის ანაზღაურება.

13. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება ყოველთვიური სარჩოს თანხის დაუბეგრავი სახით დაკისრების უსაფუძვლობის შესახებ და განმარტა, რომ ხელფასის სახით ასაღები დაუბეგრავი თანხა იბეგრება საშემოსავლო გადასახადით, რომლის ოდენობა შეადგენს მისაღები ხელფასის 20%-ს და სახელმწიფო ბიუჯეტში რიცხავს თავად საწარმო. შესაბამისად, მუშაკს ხელზე ასაღები ხელფასი მიეცემა უკვე დაბეგრილი სახით, აღნიშნულიდან გამომდინარე, ზეიკლის ხელფასის ოდენობა, რომლითაც ხდება გადაანგარიშება წარმოდგენილია უკვე დაბეგრილი სახით, ამიტომ განმეორებით დაბეგვრას არ ექვემდებარება.

14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს.-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

15. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის დადგენილება განსაზღვრავს მხოლოდ დამსაქმებლის ბრალის შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების წესს და არა პროფესიული დაავადების საფუძველზე დანიშნული სარჩოს ანაზღაურებას.

16. დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს ითვალისწინებდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესები“, რომელშიც შევიდა ცვლილება და მე-12 პუნქტი, რომელიც, შრომის ანაზღაურების ხელფასის ცვლილების შესაბამისად, შეეხებოდა სარჩოს გადაანგარიშებას, ამოღებულ იქნა ბრძანებულებიდან, ამდენად, სარჩოს გადაანგარიშების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

17. სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობად არასწორად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე, რომელთა მოქმედება ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურებაზე ვერ გავრცელდება.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით სს „ს.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

19. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს „ს.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზ. ნ.-ე მუშაობდა სს „ს.-აში“ ხ.-ის სავაგონო დეპოში ზეინკლის თანამდებობაზე, სადაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრამვა, რის გამოც მან დაკარგა პროფესიული შრომის უნარი სამუდამოდ 80%-ით.

21. მიღებული საწარმოო ტრავმის გამო, სს „ს.-ა“ ზ. ნ.-ეს უხდიდა სარჩოს, რომლის ოდენობაც წლების მანძილზე იცვლებოდა და იზრდებოდა ზეინკლის ხელფასის ზრდასთან ერთად და ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ყოველთვიურად დღემდე უხდის მას სარჩოს – 208.47 ლარს.

22. 2011 წლის მაისიდან ზეინკლის ხელფასი შეადგენდა 475 ლარს და პროფესიული შრომის უნარი დაკარგული იყო 80%, მოსარჩელეს უნდა მიეღო სარჩო – 380 ლარი, ნაცვლად 208.47 ლარისა, ხოლო ვინაიდან 2012 წლის აგვისტოდან ზეინკლის ხელფასი შეადგენდა 750 ლარს, ამიტომ მოსარჩელეს უნდა მიეღო სარჩო 600 ლარი, ნაცვლად 208.47 ლარისა.

23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

25. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

26. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-1033-991-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №279-261-2014 განჩინება, 2014 წლის 20 ოქტომბრის №ას-380-357-2014 განჩინება, 2009 წლის 24 ივლისის №ას-169-497-09 გადაწყვეტილება).

27. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს.-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 6 აგვისტოს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 785,62 ლარის 70% – 549,93 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს.-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2015 წლის 6 აგვისტოს №.. საგადახდო დავალებით გადახდილი 785,62 ლარის 70% – 549,93 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური