საქმე №ას-788-745-2015 13 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. შ.-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. ვ.-ი, ლ. ც.-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საწარმოს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, წილზე საკუთრების უფლების აღდგენა, სამეწარმეო რეესტრის ჩანაწერში შესაბამისი ცვლილების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ვ. შ.მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე გ. ვ.-ისა და ლ. ც.-ის მიმართ და მოითხოვა:

1. 2011 წლის 19 მაისს ვ. შ.- სახელით ლ. ც.-ეს, ლ. ც.-ესა და გ. ვ.-ს შორის, დადებული შპს „პ. - ჯ.-აში“ ვ. შ.- კუთვნილი წილის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

2. შპს „პ.-ჯ.-აში“ ვ. შ.- 30%-იან წილზე საკუთრების უფლების აღდგენა და სამეწარმეო რეესტრის ჩანაწერში შესაბამისი ცვლილების შეტანა.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ 2008 წლის 16 ივლისს დაარსდა შპს „პ.-ჯ.-ა“, რომელშიც გ. ვ.-ის წილი შეადგენდა 30%-ს, ლ. ც.-ის - 40%-ს, ვ. შ.- - 30%-ს. საწესდებო კაპიტალი განისაზღვრა 200 ლარით.

2008 წლიდან დაიწყო მუშაობა საინვესტიციო პროექტზე და მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული საქართველოში ადგილობრივი საწარმოს გახსნა საინკუბაციო კვერცხების წარმოების დასაწყებად. მოსარჩელემ მოპასუხეებთან ერთად შპს ,,პ. -ჯ.-ას’’ საშუალებით დაიწყო საინვესტიციო პროექტის რეალიზაცია. მენეჯმენტი ხორციელდებოდა სომხეთიდან და ქართულ საწარმოს გადმოეცა წლების განმავლობაში შპს „პ. ა.-აში’’ დაგროვილი მიმწოდებლები და კლიენტები.

2008 წლის 24 ოქტომბერს შპს ,,პ.-ჯ.-ამ’’ 180 000 ლარად შეიძინა უძრავი ქონება, მიიღო სესხი შპს საქართველოს რ. გ.-ის ფ.-დან. მოპასუხეებმა შესთავაზეს მინდობილობის გაცემა პარტნიორზე, რითაც ვ. შ.ი გათავისუფლდებოდა სომხეთიდან საქართველოში ხშირი მიმოსვლისაგან საწარმოს ყოველდღიურ აქტივობასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებებსა და დოკუმენტებზე ხელმოწერის დასაფიქსირებლად.

2010 წლის 11 ივნისს ვ. შ.-მა მინდობილობა გაუფორმა ლ. ც.-ეს, როგორც მინდობილ მესაკუთრეს და მართვაში გადასცა მინდობილი საკუთრება-საწარმოში თავისი წილი. მოსარჩელე სრულად ენდობოდა მოპასუხეს.

მოპასუხეებმა ისარგებლეს მოსარჩელის ნდობით და 2011 წლის 19 მაისს დადეს წილის ნასყიდობის სამმხრივი ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ლ. ც.-ემ ვ. შ.-აგან იყიდა 10%-იანი წილი, მანვე, როგორც ვ. შ.-ის წარმომადგენელმა 20%-იანი წილი მიყიდა გ. ვ.-ს. ამ გარიგების შედეგად გამყიდველის წარმომადგენელმა მიიღო 100 ლარი და შპს ,,პ.-ჯ.-აში’’ დარჩა ორი 50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი - ლ. ც.-ე და გ. ვ.-ი.

ლ.ც.-ის მოქმედება არ იყო მიმართული მიმნდობის ინტერესების რეალიზაციისაკენ. მოსარჩელის წილი გასახვისდა 100 ლარად, როცა საწარმო 180000 ლარის უძრავი ქონების მფლობელი იყო. მოპასუხეები მოქმედებდნენ შეთანხმებულად, მათი მიზანი იყო ვ. შ.-ის ბიზნესიდან უმტკივნეულო ჩამოშორება. მოსარჩელისათვის არ უცნობებიათ წილის გასხვისების შესახებ და არც კომპენსაცია შეუთავაზებიათ მისთვის.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო 2010 წლის 11 ივნისს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, რომლითაც ვ. შ.მა ლ. ც.-ეს მიანიჭა შპს ,,პ.-ჯ.-აში’’ მისი კუთვნილი 30%-იანი წილის განკარგვის, მათ შორის, გაყიდვის უფლება. მინდობილობა მოსარჩელეს ეთარგმნა მისთვის გასაგებ ენაზე. ვ. შ.- ნების გამოვლენის ნამდვილობა ნოტარიუსის თანდასწრებით ხელმოწერით დადასტურდა. შესაბამისად, არ არსებობდა ნების გამოვლენის ნაკლი.

ვ. შ.-ი წლების განმავლობაში თავს არიდებდა საზოგადოების წინაშე ვალდებულებების შესრულებას. მინდობილობის გაცემისას, ასევე წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს, შპს ,,პ.-ჯ.-ას’’ ბიზნესი წამგებიანი იყო, წლების მანძილზე დიდ ზარალს განიცდიდა, გააჩნდა სასესხო ვალდებულებები. ნასყიდობისას გასხვისებული მოსარჩელის წილი 100 ლარიც არ ღირდა, მაგრამ რადგან მოსარჩელეს საწესდებო კაპიტალში შეტანილი ჰქონდა შენატანი - 60 ლარი, ამიტომ მოპასუხეებმა მისგან იყიდეს წილი 100 ლარად, რომელიც ლ. ც.-ემ გადასცა მოსარჩელეს თბილისში ერთ-ერთი ვიზიტის დროს, თუმცა, მათ შორის არსებული ნდობიდან გამომდინარე, მისთვის წერილობითი დოკუმენტის შედგენა არ მოუთხოვია.

სადავო გარიგებით არ დარღვეულა კანონი. გარიგება არ ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგსა და ზნეობის ნორმებს. გარიგების დადებასთან დაკავშირებული ყველა პროცედურა განხორციელდა სანოტარო წესით მხარეთა ნამდვილი ნების საფუძველზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით, ვ. შ.-ს სარჩელი გ. ვ.-ისა და ლ. ც.-ის მიმართ საწარმოს წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის, წილზე საკუთრების უფლების აღდგენისა და სამეწარმეო რეესტრის ჩანაწერში შესაბამისი ცვლილების შეტანის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილებაზე კანონით დადგენილ ვადაში, სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ვ. შ.-მა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება და და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

მოცემული საქმის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

- 2008 წლის 16 ივლისს დაარსდა შპს „პ. - ჯ.-ა“, რომელშიც გ. ვ.-ის წილი და ფულადი შენატანი შეადგენდა 30%-ს (60 ლარი), ლ. ც.-ის - 40%-ს (80 ლარი), ხოლო ვ. შ.- ი 30%-ს (60 ლარი), საწესდებო კაპიტალი სულ განისაზღვრა 200 ლარით.

- საწარმოს საქმიანობის ძირითადი მიზანი იყო მეფრინველეობა.

- 2008 წლის 24 ოქტომბერს, ნ. ბ.-მა შპს „პ. - ჯ.-ას“ მიყიდა კ.-ს რაიონ სოფელ ნ.-ში მდებარე უძრავი ქონება - 16995,1 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული 12184 კვ.მ შენობა-ნაგებობები. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 180 000 ლარად.

- 2010 წლის 25 სექტემბერს გ. ა.-მ ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა შპს

შპს „პ. - ჯ.-ასთან“ და აღნიშნულ საწარმოს მიყიდა კ.-ს რაიონ სოფელ ნ.-ში მდებარე უძრავი ქონება - №5 შენობა საერთო ფართით 1387.53 კვ.მ. ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 7 500 ლარად.

- 2008 წლის 01 დეკემბერს, შპს „პ. - ჯ.-ამ“ სესხის ხელშეკრულება გააფორმა შპს საქართველოს რ. გ.-ის ფ.-თან, რომლისგანაც სესხის სახით მიიღო 2 000 000 აშშ დოლარი. ამ სესხის უზრუნველსაყოფად 2008 წლის 01 დეკემბრის იპოთეკის ხელშეკრულებით იპოთეკით დაიტვირთა შპს „პ. - ჯ.-ას“ საკუთრებაში არსებული კ.-ს რაიონ სოფელ ნ.-ში მდებარე უძრავი ქონება - 16995 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

- 2008 წლის 02 დეკემბერს შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორთა კრების ოქმით დადგინდა შპს ,,პ. - ჯ.-აში’’ პარტნიორთა კუთვნილი წილების დაგირავება შპს საქართველოს რ. გ.-ის ფ.-ს სასარგებლოდ.

- 2010 წლის 11 ივნისს, ვ. შ.მა (საკუთრების მიმნდობი) სანოტარო მინდობილობის საფუძველზე, შპს „პ. - ჯ.-აში“ მისი კუთვნილი 30%-იანი წილი მართვისა და განკარგვის უფლებით გადასცა ლ. ც.-ეს (მინდობილი მესაკუთრე). ამ მინდობილობით, „მინდობილი საკუთრების“ მართვასთან დაკავშირებით „საკუთრების მიმნდობის“, როგორც შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორის ყველა უფლება-მოვალეობა გადავიდა „მინდობილ მესაკუთრეზე“.

მინდობილ პირს უფლება ჰქონდა:

„საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დაედო კანონით ნებადართული ნებისმიერი სახის გარიგებები „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებით, კერძოდ: გაეყიდა, გაეჩუქებინა, გადაეფორმებინა გადაიფორმოს თავის სახელზე, ნებისმიერი საბანკო დაწესებულებიდან ან კერძო პირისაგან აეღოს კრედიტი, რომლის უზრუნველსაყოფად შეეძლო დაეტვირთა იპოთეკით „მინდობილი საკუთრება“, გაეფორმებინა ხელშეკრულებები, ხელი მოეწერა აღნიშნული ხელშეკრულებებისათვის, გაეფორმებინა ქონების გადაცემის აქტები და სხვა აუცილებელი დოკუმენტები, ეწარმოებინა დადებული გარიგებების ანგარიშსწორება, მოეშალა „საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადებული ნებისმიერი „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებული გარიგება, მიეღოს საჭირო გადაწყვეტილება, მათ შორის განესაზღვრა გარიგების თანხები, ვადები ან სხვა პირობები.

მინდობილი პირი ასევე უფლებამოსილი იყო მონაწილეობა მიეღოს შპს „პ. - ჯ.-ას“ დამფუძნებელთა კრებაზე ნებისმიერი საკითხების განხილვასა და გადაწყვეტაში, სადაც ის ისარგებლებს ყველა იმ უფლებით, რომელიც, როგორც შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორს გააჩნია „საკუთრების მიმნდობის“. მინდობილობა გაიცა სამი წლის ვადით.

- 2011 წლის 19 მაისს, შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორებმა - ვ. შ.-ი, რომელიც ხელშეკრულებაში მოხსენიებულია, როგორც „გამყიდველი“, მინდობილმა პირმა ლ. ც.-ემ, ლ. ც.-ემ და გ. ვ.-მა, რომელნიც ამ ხელშეკრულებაში შემდგომში მოხსენიებული არიან, როგორც „მყიდველი“ დადეს ხელშეკრულება შემდეგზე: „გამყიდველმა“ მიჰყიდა შპს „პ. - ჯ.-აში“ თავისი კუთვნილი წილი, ხოლო „მყიდველმა“ იყიდა ეს წილი, შემდეგში - „ნასყიდობის საგანი“.

ნასყიდობის საგანს შეადგენს შპს ,,პ. - ჯ.-აში’’ პარტნიორის - ვ. შ.-ი 30%-იანი წილი სრულად, საიდანაც ლ. ც.-ემ იყიდა 10%-იანი წილი, ხოლო გ. ვ.-მა 20%-იანი წილი. წილების გასხვისებით ვ. შ.ი გადის საზოგადოებიდან და შპს „პ. - ჯ.-აში“ წილები ნაწილდება შემდეგნაირად - ლ. ც.-ე -50%, გ. ვ.-ი 50%.

ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 100 ლარად.

2011 წლის 19 მაისს სანოტარო წესით დამოწმდა შპს „პ. - ჯ.-ას“ ახალი წესდება და შესაბამისი ცვლილებები განხორციელდა მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სადავო გარიგების – 2011 წლის 19 მაისის წილის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი.

ამასთან სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მიუხედავად მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებისა, მასზედ, რომ სადავო 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულებით ბოროტად იქნა გამოყენებული მისი ნდობა და რომ დადებული სადავო 2011 წლის 19 მაისის გარიგება ეწინააღმდეგებოდაა საჯარო წესრიგს, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია 2010 წლის 11 ივნისს მის მიერ ლ. ც.-ის სახელზე გაცემული ის მინდობილობა, რომლის საფუძველზეც ლ.ც.-ემ, როგორც ვ.შ.-ის წარმომადგენელმა მისი სახელით გააფორმა სადავო 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულება.

პალატამ მიუთითა, რომ 2011 წლის 19 მაისის სადავო ხელშეკრულების კანონიერების შემოწმებისას, კერძოდ ჰქონდა თუ არა ადგილი წარმომადგენლის ლ. ც.-ის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენებას და იყო თუ არა იგი უფლებამოსილი ამ შინაარსის ხელშეკრულების ან/და ამ პირობებით (მათ შორის ნასყიდობის ფასის ოდენობა, ასევე 30%–იანი წილის დაყოფა 10 და 20 პროცენტიან წილებად და ცალ–ცალკე გასხვისება) ამ სადავო ხელშეკრულების დადებაზე, განმსაზღვრელია სწორედ 2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობის შინაარსი, რომლის ნამდვილობაც სადავოდ არ არის გამხდარი. სწორედ, რომ ამ მინდობილობაში მარწმუნებლის მიერ გამოვლენილი და მარწმუნებლისათვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლების გათვალისწინებით უნდა მოხდეს აპელანტის მიერ დაყენებული სადავო საკითხების გამოკვლევა და შეფასებების გაკეთება.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია 2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობასთან დაკავშირებით შემდეგ ტერმინებისა: „საკუთრების მიმნდობი“, „მინდობილი მესაკუთრე“ და „მინდობილი საკუთრება“, მთლიანობაში თავად ამ გარიგების ფორმის და შინაარსის გათვალისწინებით იგი შეფასებული უნდა იქნეს არა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად (ორმხრივ გარიგებად), არამედ რწმუნებულებად (ცალმხრივ გარიგებად). ამ პოზიციის განსამტკიცებლად პალატა მიუთითებს მასზედ, რომ დასახელებული გარიგება ხელმოწერილია მხოლოდ ვ. შ.-ის მიერ, მაშინ როდესაც საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის სამოქალაქო კოდექსის 727–ე და 68–ე მუხლების მიხედვით აუცილებელია ორივე მხარის მიერ ნების წერილობითი ფორმით გამოვლენა-ხელმოწერა. გარდა აღნიშნულისა კონკრეტულ შემთხვევაში 2010 წლის 11 ივნისის გარიგების შინაარსიც არ პასუხობს სამოქალაქო კოდექსის 725–ე მუხლის დანაწესს მასზედ, რომ მინდობილი მესაკუთრე მოვალეა მართოს მინდობილი საკუთრება თავისი სახელით, მაგრამ საკუთრების მიმნდობის რისკითა და ხარჯით. კონკრეტულ შემთხვევაში 2010 წლის 11 ივნისის გარიგების მე-3 პუნქტის შინაარსიდან გამომდიანარე (იხ. ს.ფ. 94) „მინდობილი მესაკუთრე“ (ლ. ც.-ე) მოქმედებს არა თვისი სახელით, არამედ საკუთრების მიმნდობის“ (ვ. შ.-ი) სახელით.

ამდენად პალატამ დაასკვნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო საკითხების შეფასებისას ლ. ც.-ის მიერ სადავო 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულების დადების კანონიერების შეფასებისას მნიშვნელოვანი იყო მისი, როგორც წარმომადგენლის (და არა როგორც „მინდობილი მესაკუთრის“) მიერ განხორციელებული ქმედებების შეფასება.

2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობის მე–3 პუნქტის თანახმად, მინდობილ პირს უფლება აქვს:

„საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადოს კანონით ნებადართული ნებისმიერი სახის გარიგებები „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებით, კერძოდ: გაყიდოს, გააჩუქოს, გადაიფორმოს თავის სახელზე, ნებისმიერი საბანკო დაწესებულებიდან ან კერძო პირისაგან აიღოს კრედიტი, რომლის უზრუნველსაყოფად შეუძლია დატვირთოს იპოთეკით „მინდობილი საკუთრება“, გააფორმოს ხელშეკრულებები, ხელი მოაწეროს აღნიშნულ ხელშეკრულებებს, გააფორმოს ქონების გადაცემის აქტები და სხვა აუცილებელი დოკუმენტები, აწარმოოს დადებული გარიგებების ანგარიშსწორება, მოშალოს „საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადებული ნებისმიერი „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებული გარიგება, მიიღოს საჭირო გადაწყვეტილება, მათ შორის განსაზღვროს გარიგების თანხები, ვადები ან სხვა პირობები.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დასახელებული მინდობილობის ფარგლებში ლ. ც.-ე უფლებამოსილი იყო დაედო სადავო 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ერთის მხრივ შპს „პ. ჯ.-ას“ პარტნიორმა - ვ. შ.-მა, რომელიც 2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობის საფუძველზე წარმოდგენილი იყო ლ. ც.-ის მიერ, კუთვნილი 30%–იანი წილი შპს „პ. ჯ.-აში“ გაყიდა, ხოლო მეორეს მხრივ ამავე საზოგადოების პარტნიორებმა ლ. ც.-ემ და გ. ვ.-მა იყიდეს 30%–იანი წილი შემდეგი გადანაწილებით, ლ. ც.-ემ იყიდა 10% წილი, ხოლო გ. ვ.-მა 20% წილი.

პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 114–ე მუხლის დანაწესზე მითითებით და 2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობის მე–3 პუნქტის შინაარისის გათვალისწინებით დაადგინა, რომ ლ. ც.-ეს, როგორც წარმომადგენელს ჰქონდა წარმოდგენილი პირის სახელით საკუთარ თავთან გარიგების დადების უფლებამოსილება. პალატა აქვე შენიშნავს, რომ რაიმე შეზღუდვა 30 %იანი წილის დანაწილებასთან დაკავშირებით მარწმუნებლის მიერ დათქმული არ ყოფილა. ამდენად სამართლებრივად უვარგისია აპელანტის მიერ იმ არგუმენტზე მითითება, რომ სადავო გარიგებით მოხდა 30 %–იანი წილის დაყოფა და ცალ-ცალკე გასხვისება.

რაც შეეხება შპს „პ. ჯ.-აში“ ვ. შ.-ი კუთვნილი 30 %–იანი წილის ფასს და აპელანტის ის არგუმენტი, რომ 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული შეუსაბამოდ დაბალი ნასყიდობის ფასის გამო სახეზეა სამოქალაქო კოდექსის 55–ე მუხლის გამოყენების საფუძველი, პალატის მოსაზრებით მოკლებული იყო, როგორც ფაქტობრივ, ასევე სამართლებრივ დასაბუთებას. კერძოდ პირველ რიგში სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებასე, რომ სადავო ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 55–ე მუხლის რედაქციით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად გარიგების ბათილობისათვის საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენდა მხოლოდ გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობის შესახებ გარემოება. ამ გარემოებასთან ერთად გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელი იყო მეორე წინაპირობის არსებობაც, კერძოდ – გარიგება დადებული უნდა იყოს მხოლოდ იმის წყალობით, რომ ხელშეკრულების ერთ–ერთმა მხარემ ბოროტად გამოიყენა თავისი საბაზრო ძალაუფლება, ან ისარგებლა კონტარჰენტის მძიმე მდოგმარეობით ან გულუბრყვილობით.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს მართებდა მოხმობილი ნორმით გათვალისწინებულ აუცილებელ წინაპირობათა კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობის დამადასტურებელი მტკიცების წარმოდგენა. კერძოდ ის გარემოება, რომ 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულება დაიდო მხოლოდ იმის წყალობით, რომ მოპასუხე მხარემ ისარგებლა ვ. შ.- გულუბრყვილობით, არ დასტურდება და არ გამომდინარეობს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებათა ანალიზიდან, მეტიც პალატა მიიჩნევს, რომ აპელანტს დამაჯერებელი დასაბუთებაც კი, არ შემოუთავაზებია ამ არგუმენტის გაზიარებისათვის. კერძოდ პალატა შენიშანვს, რომ 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულება დადებულია 2010 წლის 11 ინისის მინდობილობით ლ. ც.-ისათვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში. ამასთან საგულისხმოა, რომ ვ. შ.-ი მიერ ამ მინდობილობის გაცემიდან სადავო ხელშეკრულების დადებამდე გასულია თითქმის ერთი წელიწადი. ამ პერიოდის განმავლობაში ვ. შ.-ათვის, როგორც სამეწამრეო საქმიანობაში ჩართული პირისათვის, გაცნობიერებული უნდა ყოფილიყო მის მიერ გაცემული მინდობილობის შინაარსიდან გამომდინარე მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგები მის წილთან დაკავშირებით, მით უმეტეს, რომ ამ მინდობილობის საფუძველზე მას მოპასუხისათვის გაჩუქების უფლებამოსილებაც ჰქონდა გადაცემული. მიუხედავად ამისა, ფაქტია, რომ მის მიერ ამ მინდობილობის გაუქმების შესახაებ არა თუ ნება, მცდელობაც კი არ ყოფილა, შესაბამისად იმის მტკიცება, რომ მოპასუხე მხარემ გამოიყენა ვ.შ.-ის გულუბრყვილობა და მხოლოდ ამის წყალობით დაიდო სადავო ხელშეკრულება, პალატის მოსაზრებით არ არის სარწმუნო. გარდა აღნიშნულისა, პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ ფაქტზე, რომ თავად 2010 წლის 11 ივნისის მინდობილობით ლ. ც.-ეს საგანგებოდ მიენიჭა იმის უფლებამოსილება, რომ თავად მიეღო გადაწყვეტილება გარიგების ფასთან დაკავშირებით (იხ. მინდობილობის მე–3 პუნქტის ბოლო წინადადება.). ამასთან ვ. შ.ს წარმომადგენლისათვის არ დაუდგენია რაიმე შეზღუდვა, იმის შესახებ, რომ მაგალითდ გარიგების ფასი არ უნდა ყოფილიყო საბაზრო ფასზე დაბალი. შესაბამისად აპელანტის მხრიდან შეუსაბამოდ დაბალ ფასის შესახებ გარემოებაზე აპელირება და 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნა ამ არგუმენტით დაუსაბუთებელია, მითუმეტეს, რომ მოსარჩელე მხარეს, რომელსაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102–ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე ეკისრებოდა მტკიცების ტვირთი შეუსაბამოდ დაბალი ფასით სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შესახებ, სათანადო მტკიცებულება (საკვლევი პერიოდისათვის წილის საბაზრო ღირებულების შესახებ დასკვნა) არ წარუდგენია. რაც შეეხება შპს „პ. ჯ.-ას“ მიერ დადებულ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებებს, მითითებული ხელშეკრულებები ვერ იქნება მიჩნეული ზემოთ მითითებული სადავო გარემოების დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებებად, იმის გათვალისწინებით, რომ მითითებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძელზე, საწარმოს აქტივების ღირებულება შეიძლება განისაზღვროს 187 500 ლარით (ნასყიდობის საგნის - მიწის ნაკვეთების ფასი), თუმცა ცხადია, რომ მხოლოდ აქტივების ღირებულებით არ განისაზღვრება წილის საბაზრო ღირებულება. გასათვალისწინებელია ის ვალდებულებებიც, რაც ამ დროისათვის გააჩნდა საწარმოს. კერძოდ, დადგენილია, რომ კომპანიამ შპს „საქართველოს რ. გ.-ის ფ.-საგან“, ისესხა 2 000 000 აშშ დოლარი. ამასთან, აღნიშნულთან დაკავშრებით, პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე იმის შესახებ, რომ 2010 წლის 11 ივნისის მდგომარეობით, შპს ,,პ. - ჯ.-ას’’ დავალიანება შპს „საქართველოს რეგიონალური გ.-ის ფ.-ს“ მიმართ შეადგენდა 1 684 156 აშშ დოლარს, ხოლო 2011 წლის 19 მაისის მდგომარეობით შეადგენდა 1 214 150 აშშ დოლარს. საგულისხმოა ასევე ის ფაქტიც, რომ მოგების გადასახადის დეკლარაციის შესაბამისად სადავო ხელშეკრულების დადების დროს საწარმოს არ ჰქონდა მოგება და ჰქონდა წინა წლების ზარალი. ამდენად სათანადო მტკიცებულების, რომელიც სპეციალური ცოდნაზე დაყრდნობით ჩატარებული კვლევის საფუძველზე დაადასტურებდა კონკრეტულ შემთხვევაში შეუსაბამოდ დაბალი ნასყიდობის ფასის არსებობის შესახებ გარემოებას, წარმოუდგენლობის გამო მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება.

გასხვისებული წილის ფასთან დაკავშირებით აპელანტის მითითება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30914 მუხლის გამოუყენებლობის გამო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობაზე, პალატის შეფასებით გაუმართლებელია, რამდენადაც აღნიშნული ნორმა წარმოადგენს სპეციალურ ნორმას აქციათა სავალდებულო მიყიდვის შესახებ საქმის წარმოებისათვის. შესაბამისად ამ ნორმის კონკრეტულ შემთხვევაზე გავრცელების შესახებ აპელანტის მოსაზრება მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

პალატამ ასევე მიუთითა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ის გარემოება, მოახდინა, თუ არა წარმომადგენელმა მარწმუნებლისათვის 2011 წლის 19 მაისის ხელშეკრულებთ გათვალისწინებული ნასყიდობის ფასის გადახდა, არ წარმოადგენს გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონეს მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის. პალატა აქვე დასძინა, რომ თუკი ნასყიდობის ფასი ვ. შ.-ათვის ლ. ც.-ეს არ გადაუცია, აღნიშნული წარმოშობს შესრულების მოთხოვნის უფლებას და არა გარიგების ბათილობის საფუძველს. ამდენად აპელანტის, ის არგუმენტი, რომ ლ. ც.-ეს ვ. შ.-თვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული წილის საფასური არ გადაუცია, არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს ამ ხელშეკრულების ბათილობას

ამგვარად პალატამ დაასკვნა, რომ ლ. ც.-ე, როგორც წარმომადგენელი უფლებამოსილი იყო დაედო 2011 წლის 19 მაისის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება და შესაბამისად არ არსებობდა სადავო ხელშეკრულების ბათილობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

საბოლოოდ, წინამდებარე განჩინების 4.2. პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მსჯელობის გათვალისწინებით პალატამ დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად იქნა მიჩნეული სარჩელი დაუსაბუთებლად. აპელანტმა მხარემ ვერ უზრუნველყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საპირისპიროდ, შესაბამისი მტკიცებულებებით გამყარებული დასაბუთებული პრეტენზიის წარმოდგენა, რის გამოც არ არსებობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. შ.მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, საქმის განმხილველ მოსამართლეს არ დაუდგენია მინდობილი პირის ნება, არამედ იგი შემოიფარგლა მხოლოდ მინდობილი პირისათვის ფორმალურად მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებით. კასატორის მითითებით, სასამართლოს ასევე უნდა დაედგინა ლ. ც.-ის ქმედებების შესაბამისობა მინდობილობით მისთვის მინიჭებულ უფლებამოსილებასთან მიმართებაში. მინდობილი პირის ამ უფლებამოსილებას ადგენდა სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი და 115-ე მუხლი, რომლებიც სამოქალაქო ურთიერთობის მონაწილეთა კეთილინდისიერად ქცევის სტანდარტს ამკვიდრებენ.

კასატორი მიუთითებს, რომ გარიგების ბათილობის საფუძველს წარმოადგენდა ნასყიდობის შეუსაბამოდ დაბალი ფასი და ნდობის ბოროტად გამოყენება (გარიგების დადების მომენტისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექის 55-ე მუხლის რედაქცია).

კასატორის მითითებით, მინდობილობის შინაარსი მისი მოცულობითი და ყოვლისმომცველი ტექსტის გათვალისწინებით მხოლოდ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მიმნიჭებელ დოკუმენტად არ უნდა დაკვალიფიცირებულიყო.

კასატორის მოსაზრებით, წილის ფასთან მიმართებით ისე მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის პოზიცია დაუსაბუთებლად, რომ არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ არ შეიძლებოდა გამოყენებულიყო შპს-ში წილის სამართლიანი და ადექვატური ფასის განსაზღვრისას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30914 მუხლით განსაზღვრული პრინციპი, წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრის მიზნით.

ამასთან, კასატორი აპელირებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ ერთ-ერთ განჩინებაზე, რომლითაც მისი მითითებით დადგენილია სხვაგვარი სასამართლო პრაქტიკა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით სადავოა 2011 წლის 19 მაისს ვ. შ.- სახელით ლ. ც.-ეს, ლ. ც.-ესა და გ. ვ.-ს შორის, დადებული შპს „პ. - ჯ.-აში“ ვ. შ.- კუთვნილი წილის გასხვისების შესახებ ხელშეკრულების კანონიერება.

სადავო ხელშეკრულების კანონიერება კი, უნდა შემოწმდეს კასაციის საფუძვლების გათვალისწინებით, შემდეგი სადავო საკითხების კვლევაზე დაყრდნობით:

- სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ლ. ც.-ის, როგორც ვ. შ.-ის სახელით მოქმედი პირის ქმედება, შეესაბამებოდა თუ არა მინდობილობის შინაარსს?

- ლ. ც.-ის, როგორც სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილის ქმედება, ხომ არ ეწინააღმდეგებოდა კეთილსინდისიერების ქცევის სტანდარტს და ხომ არ წარმოადგენდა იგი მინდობილიობით მინიჭებული უფლების ბოროტად გამოყენებას?

დასმული საკითხების კვლევის მიზნით, პირველ რიგში, უნდა დადგინდეს მინდობილობის გაცემით რა ტიპის სამართლებრივი ურთიერთობა ჩამოყალიბდა ვ. შ.-ა და ლ. ც.-ეს შორის.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2010 წლის 11 ივნისს, ვ. შ.მა (საკუთრების მიმნდობი) სანოტარო მინდობილობის საფუძველზე, შპს „პ. - ჯ.-აში“ მისი კუთვნილი 30%-იანი წილი მართვისა და განკარგვის უფლებით გადასცა ლ. ც.-ეს (მინდობილი მესაკუთრე). ამ მინდობილობით, „მინდობილი საკუთრების“ მართვასთან დაკავშირებით „საკუთრების მიმნდობის“, როგორც შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორის ყველა უფლება-მოვალეობა გადავიდა „მინდობილ მესაკუთრეზე“.

მინდობილ პირს უფლება ჰქონდა:

„საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დაედო კანონით ნებადართული ნებისმიერი სახის გარიგებები „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებით, კერძოდ: გაეყიდა, გაეჩუქებინა, გადაეფორმებინა გადაიფორმოს თავის სახელზე, ნებისმიერი საბანკო დაწესებულებიდან ან კერძო პირისაგან აეღოს კრედიტი, რომლის უზრუნველსაყოფად შეეძლო დაეტვირთა იპოთეკით „მინდობილი საკუთრება“, გაეფორმებინა ხელშეკრულებები, ხელი მოეწერა აღნიშნული ხელშეკრულებებისათვის, გაეფორმებინა ქონების გადაცემის აქტები და სხვა აუცილებელი დოკუმენტები, ეწარმოებინა დადებული გარიგებების ანგარიშსწორება, მოეშალა „საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადებული ნებისმიერი „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებული გარიგება, მიეღოს საჭირო გადაწყვეტილება, მათ შორის, განესაზღვრა გარიგების თანხები, ვადები ან სხვა პირობები.

მინდობილი პირი ასევე უფლებამოსილი იყო მონაწილეობა მიეღო შპს „პ. - ჯ.-ას“ დამფუძნებელთა კრებაზე ნებისმიერი საკითხების განხილვასა და გადაწყვეტაში, სადაც ის ისარგებლებდა ყველა იმ უფლებით, რომელიც, როგორც შპს „პ. - ჯ.-ას“ პარტნიორს გააჩნდა „საკუთრების მიმნდობის“. მინდობილობა გაიცა სამი წლის ვადით.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველი ხელშეკრულება მიუხედავად მასში მრავალჯერ მოხსენიებული ტერმინებისა „საკუთრების მიმნდობი“, „მინდობილი მესაკუთრე“ თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს არა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებას, არამედ - „რწმუნებულებას“. ამ დასკვნის საფუძველია სამოქალაქო კოდექსის 727-ე მუხლის დანაწესი, რომლის თანახმად, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს წერილობითი სახის ფორმასავალდებულო ხელშეკრულებას, რაც სამოქალაქო კოდექსის 68-ე მუხლის მიხედვით ნიშნავს იმას, რომ საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის აუცილებელია წერილობითი ფორმის დაცვა. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, ვ. შ.-სა და ლ. ც.-ეს შორის 2010 წლის 11 ივნისს გაფორმებული აქტის „საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად“ კვალიფიკაციისათვის უნდა არსებობდეს ორივე მხარის ნების წერილობითი ფორმით გამოვლენა - ხელმოწერა, მასში გამოვლენილია მხოლოდ ვ. შ.-ის ცალმხრივი ნება. ამდენად, თავისი ფორმით 2010 წლის 11 ივნისის გარიგება, როგორც ცალმხრივი ნების გამოვლენა, ვერ შეფასდება საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებად.

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ფორმის დაუცველობასთან ერთად, რაც სრულიად საკმარისი საფუძველი იქნებოდა საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების არარსებობის ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად, გარიგების შინაარსიც არ პასუხობს სამოქალაქო კოდექსის 725-ე მუხლის მოთხოვნებს, სახელდობრ, გარიგების რამდენიმე პუნქტში, რომელშიც გაწერილია უშუალოდ მინდობილი მესაკუთრის უფლებები და მოვალეობები რამდენიმეჯერ მეორდება დათქმა იმასთან დაკავშირებით, რომ მინდობილი მესაკუთრე მოვალეა მართოს მინდობილი საკუთრება თავისი სახელით, მაგრამ საკუთრების მიმნდობის რისკითა და ხარჯით, რაც ერთმნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგება საკუთრების მინდობის ურთიერთობისათვის დამახასიათებელ თვისებას, ვინაიდან საკუთრების მინდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე, მინდობილი მესაკუთრე მესამე პირებთან ურთიერთობაში გამოდის მხოლოდ თავისი სახელით (სკ-ის 725-ე მუხლის პირველი ნაწილი).

საკასაციო პალატის ზემოთჩამოყალიბებული მოსაზრებიდან გამომდინარე, სამართლებრივ დასაბუთებასაა მოკლებული კასატორის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებითაც, რომ მინდობილობის შინაარსი, მისი მოცულობითი და ყოვლისმომცველი ტექსტის გათვალისწინებით მხოლოდ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მიმნიჭებელ დოკუმენტად არ უნდა დაეკვლიფიცირებინა საქმის განმხილველ სასამართლოს (იხ., კასაციის საფუძვლები, ტ.2. ს.ფ. 89). მითითებულ მოსაზრებას იურიდიულად ის გარემოებაც ამყარებს, რომ მოსარჩელეს მინდობილობა დადგენილი წესით, სადავოდ არ გაუხდია.

ამდენად, საკასაციო პალატამ უნდა შეაფასოს შეესაბამებოდა თუ არა 2011 წლის 19 მაისის გარიგების გაფორმებისას რწმუნებულის ქმედება მარწმუნებლის იურიდიულ მიზანს და ხომ არ წარმოადგენდა იგი უფლების ბოროტად გამოყენებას.

- დადგენილია, რომ მინდობილობის შინაარსის მიხედვით, ლ. ც.-ე უფლებამოსილია: „საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადოს კანონით ნებადართული ნებისმიერი სახის გარიგებები „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებით, კერძოდ: გაყიდოს, გააჩუქოს, გადაიფორმოს თავის სახელზე, ნებისმიერი საბანკო დაწესებულებიდან ან კერძო პირისაგან აიღოს კრედიტი, რომლის უზრუნველსაყოფად შეუძლია დატვირთოს იპოთეკით „მინდობილი საკუთრება“, გააფორმოს ხელშეკრულებები, ხელი მოაწეროს აღნიშნულ ხელშეკრულებებს, გააფორმოს ქონების გადაცემის აქტები და სხვა აუცილებელი დოკუმენტები, აწარმოოს დადებული გარიგებების ანგარიშსწორება, მოშალოს „საკუთრების მიმნდობის“ სახელით დადებული ნებისმიერი „მინდობილ საკუთრებასთან“ დაკავშირებული გარიგება, მიიღოს საჭირო გადაწყვეტილება, მათ შორის, განსაზღვროს გარიგების თანხები, ვადები ან სხვა პირობები.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დასახელებული მინდობილობის ფარგლებში ლ. ც.-ე უფლებამოსილი იყო დაედო 2011 წლის 19 მაისის წილის გასხვისების ხელშეკრულება. ამ დასკვნის საფუძველია ის გარემოება, რომ გარიგება დაიდო 2010 წლის 11 ივნისს გაფორმებული აქტით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე. გარიგების საგანი წარმოადგენდა სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტს. ამასთან, რაიმე კანონსაწინააღმდეგო ან საჯარო ინტერესების საწინააღმდგეო დებულებას სადავო გარიგება არ შეიცავდა.

კასატორის პოზიცია კი, იმასთან დაკავშირებით, რომ ნასყიდობის ფასი არადეკვატური იყო, რის გამოც ლ. ც.-ის ქმედება უნდა შეფასდეს, როგორც მინდობილობით მინიჭებული უფლების ბოროტად გამოყენებად, ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პალატის მიერ, გამომდინარე იქიდან, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა მხარეებს ანიჭებს ნების თავისუფალი გამოვლენის უფლებამოსილებას, რაც იმაში მდგომარეობს, რომ მათ შორის, სახელშეკრულებო ურთიერთობათა წარმოშობა, მათივე ნებაზეა დამოკიდებული და ამ ურთიერთობის შინაარსი განსაზღვრავს გარიგების მიზანს ანუ, იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც სურთ ნების გამომვლენ მხარეებს. იმგვარი ხელშეკრულება, როგორიცაა ნასყიდობა დადებულად ითვლება როდესაც მხარეები შეთანხმდებიან ხელშეკრულების არსებით პირობებზე. ერთ-ერთი არსებითი პირობაა შეთანხმება ფასზე. ფასზე შეთანხმებისას მხარეები შეზღუდულნი არ არიან და მისი განსაზღვრა აბსოლუტურად ექცევა ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლად განსაზღვრის ფარგლებში.

ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, ლ. ც.-ეს მინიჭებული ჰქონდა ნასყიდობის გაფორმების, მათ შორის, გარიგების ფასის განსაზღვრის უფლებამოსილება, ნასყიდობის ფასზე, როგორც გარიგების ბათილობის საფუძველზე აპელირება, იურიდიულ საფუძველსაა მოკლებული.

რაც შეეხება კასატორის პოზიციას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30914 მუხლის საფუძველზე, წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრასთან მიმართებაში. აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს და განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი მართლაც იცნობს წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრის საპროცესო სამართლებრივ მექანიზმს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXXIV თავი. აქციათა სავალდებულო მიყიდვის შესახებ საქმის წარმოების განხილვის წესი (11.07.2007. N5286)), თუმცა საპროცესო კოდექსის ეს დანაწესი სპეციალური ნორმაა და მისი გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ სააქციო საზოგადოების აქციებთან დაკავშირებულ დავაში. ამდენად, მითითებულ ნორმაზე, როგორც წილის სამართლიანი ფასის განსაზღვრაზე აპელირება, მოკლებულია იურიდიულ საფუძველს.

ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით აღნიშნავს, სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მოქმედი შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების შესაბამისად, სწორდ მოსარჩელე იყო ვალდებული გამოეყენებინა საპროცესო კანონმდებლობით დაშვებული მტკიცებულებები თავისი პოზიციის მართებულობის დასადასტურებლად.

მტკიცებულებათა სახეები, რომელიც შეეძლო მხარეს წარმოედგინა სასამართლოში ამომწურავადაა განსაზღვრული სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით. არც ერთ მტკიცებულებას არ გააჩნია რაიმე უპირატესობა სხვა მტკიცებულებასთან შედარებით. აგრეთვე, არც ერთ მტკიცებულებას არა აქვს, წინასწარ დადგენილი ძალა სასამართლოსათვის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამა თუ იმ მტკიცებულების მნიშვნელობა წინასწარ არ არის განსაზღვრული და მისი ძალა და მნიშვნელობა სასამართლოს შეფასებაზეა დამოკიდებული.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი აპელირებს სააპელაციო სასამართლოს ერთ-ერთ განჩინებაზე. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილებების თავისებურებების გათვალისწინებით, მითითებული განჩინება ზეგავლენას ვერ მოახდენს მოცემული დავის გადაწყვეტაზე.

ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის გ.-ისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის გ.-ისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა, რომელიც შეეხება წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ფარგლებში დადებული გარიგების კანონიერებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. შ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ვ. შ.-ს დაუბრუნდეს შპს „ნ.უ.პ-ის“, 0.. მიერ 2015 წლის 17 ივლისს №0.. საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარის) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე