საქმე №ას-779-736-2015 13 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. ა.-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ. ა.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 20 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საცხოვრებელი ბინის თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ა.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ა. ა.-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, კ.-ს ქ.N0.-ში მდებარე ბინა N0.-ის ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ სადავო საცხოვრებელი ბინა სახელმწიფომ გადასცა მის მამას - ნ. ა.-ს, რომელიც გარდაცვლილია. აღნიშნულ ბინაში მოსარჩელე დაბადებიდან ცხოვრობდა მშობლებთან ერთად. მოპასუხესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში გატარდა 1971 წელს, ხოლო 1994 წელს მხარებს შორის შეწყდა ქორწინება. საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაცია განხორციელდა 1995 წელს მისი მეუღლის - ა. ა.-ის სახელზე, რა დროსაც მოსარჩელე ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში. საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაცია მოპასუხის სახელზე განხორციელდა მისივე თანხმობით, პრივატიზაციის პერიოდში ფართზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა მოსარჩელეს და მასვე ეკუთვნის საცხოვრებელი ბინიდან მამკვიდრებლების წილიც - ბინის 1/6-1/6 ნაწილი. საერთო ჯამში, მოსარჩელის წილი შეადგენს საცხოვრებელი ბინის 1/2 ნაწილს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ქორწინების შეწყვეტის შემდეგ მოსარჩელე აღნიშნულ ბინაში არ ცხოვრობდა და აღარც პრივატიზაციის დროს ფლობდა ბინას. მოპასუხემ თანხმობა განაცხადა მის სახელზე აღრიცხულიყო საცხოვრებელი ბინა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 03 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ა.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ნ. ა.-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა N0.-ში მდებარე ბინა N0.-ის (საკადასტრო კოდი: N0.-) ½ ნაწილის მესაკუთრედ.

გადაწყვეტილებაზე კანონით დადგენილ ვადაში, სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ა. ა.-მა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 03 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ნ. ა.-ისათვის, როგორც გარდაცვლილი მშობლების მემკვიდრისათვის, სადავო ბინის 1/3-ის (მამკვიდრებელების 1/6–1/6-წილის) მიკუთვნების ნაწილში, ამ ნაწილში, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 20 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

მოცემული საქმის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ 1955 წლის 01 იანვრით დათარიღებული საცხოვრებელი ბინის დაქირავების ხელშეკრულების დანართი მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე ბინა გადაეცა მოსარჩელის მამას, ნ. თ. ძე ა.-ს (ტ. I, ს.ფ. 70).

მოსარჩელის მამა - ნ. ა.-ი გარდაიცვალა 1956 წლის 04 იანვარს, ხოლო დედა - თ. ს.-ე გარდაიცვალა 1995 წლის 11 მარტს (ტ. I, 16-17; 25).

საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ 1995 წლის 12 მარტის ცნობის მიხედვით ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №63-ში მდებარე ბინა №99-ში რეგისტრირებულები იყვნენ: ა. ა.-ი, ნ. ნ.ის ძე ა.-ი (ა. ა.-ის მეუღლე), თ. ნ.ის ასული ა.-ი (შვილი) გ. ნ.ის ძე ა.-ი (შვილი) (ტ. I, ს.ფ. 57).

ნ. ნ.ის ძე ა.-ი ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №63-ში მდებარე ბინა №0.-ში რეგისტრირებულია 1960 წლის 21 ივლისიდან 2012 წლის 24 იანვრამდე (ტ. I, ს.ფ. 18).

ნ. ნ.ის ძე ა.-მა და თ. ნ.ის ასულმა ა.-მა 1995 წლის 21 მარტს თანხმობა განაცხადეს ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №63-ში მდებარე ბინა №99-ის პირვატიზაცია განეხორციელებინა ა. ა.-ს თავის სახელზე (ტ. I, ს.ფ. 60).

1995 წლის 23 მარტის ხელშეკრულებით ,,საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 01 თებერვლის №107 დადგენილების საფუძველზე ა. ა.-ს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე ბინა №0. 130 კვ.მ. (ტ. I, ს.ფ. 23). 1995 წლის 23 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ა. ა.-ი აღირიცხა ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №63-ში მდებარე ბინა №0.-ის (საკადასტრო კოდით №0.-; 130მ2) მესაკუთრედ (ტ. I, ს.ფ. 27).

დადგენილია, რომ მოსარჩელე ნ. ა.-ს ფაქტობრივი ფლობით აქვს მიღებული მშობლების: ნ. ა.-ის და თ. ს.-ის სამკვიდრო (იხ.: გადაწყვეტილება, ტ. I, ს.ფ. 92, 94; სააპელაციო საჩივარი, ტ. I, ს.ფ. 97-106).

ა. ა.-ს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მშობლებს ყველა წინაპირობა გააჩნდათ ბინის პრივატიზაციის უფლების მოსაპოვებლად. სადავო არ გამხდარა, რომ უძრავი ქონება 1955 წელს სარგებლობაში გადაეცა ნ. ა.-ს, სადაც რეგისტრირებულები იყვნენ და გარდაცვალებამდე ცხოვრობდნენ იგი და მისი მეუღლე. ა. ა.-მა სადავო ბინის 1/3-ის (მამკვიდრებელების 1/6–1/6-წილის) მიკუთვნების ნაწილში გადაწყვეტილებაზე პრეტენზია განაცხადა მხოლოდ იმ კუთხით, რომ ქ. თბილისში, კ.-ს ქუჩა №63-ში მდებარე ბინა №99-ის პრივატიზაციის უფლება არ შედიოდა მოსარჩელის გარდაცვლილი მშობლების სამკვიდრო მასაში, ვინაიდან, მათ სიცოცხლეში არ მოუხდენიათ პრივატიზაციის უფლების რეალიზება და გარდაცვალებამდე არ შეუტანიათ განცხადება პრივატიზაციის თაობაზე, (იხ., სააპელაციო საჩივარი, ტ. I, ს.ფ. 97-106).

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას, ხოლო მე-5 პუქნტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან.

საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის N107 დადგენილებით განისაზღვრა ბინის პრივატიზების უფლება, რომელიც გააჩნია როგორც პირს, ვისზეც გაიცა ორდერი და ვინც წარმოადგენს ფართის დამქირავებელს‚ ასევე დანარჩენ, მასთან მცხოვრებ ოჯახის წევრებს. ამასთან სარგებლობის უფლება‚ ერთ შემთხვევაში, წარმოიშობა წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო სხვა შემთხვევაში, დამქირავებელთან მცხოვრები ოჯახის წევრობის ინსტიტუტის არსებობის შემთხვევაში და მათ გააჩნიათ ყველა ის უფლება, რომლითაც სარგებლობს დამქირავებელი. ამრიგად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის N107 დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია ვრცელდება დამქირავებელთან ერთად მცხოვრები ყველა ოჯახის წევრზე და, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება მათი თანხმობით შეიძლება აღირიცხოს ერთ-ერთ დამქირავებელზე, საერთო უფლებებთან ერთად მათ ეკისრებათ სარგებლობიდან გამომდინარე მესაკუთრის ყველა ვალდებულება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნ. ა.-ი ცნობილი იქნა ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა N63-ში მდებარე ბინა N0.-ის (საკადასტრო კოდით N0-) ½ ნაწილის მესაკუთრედ. ნ. ა.-ის, როგორც პრივატიზაციის უფლების მქონე პირს მიეკუთვნა უძრავი ქონების 1/6 ნაწილი, ხოლო როგორც გარდაცვლილი მშობლების მემკვიდრეს მამკვიდრებელების კუთნილი 1/6–1/6 წილი, რამაც საბოლოო ჯამში შეადგინა უძრავი ქონების ½ ნაწილი.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 539-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მემკვიდრეობის გადასვლა ხდება კანონით ან ანდერძით. ამავე კოდექსის 544-ე მუხლით, კანონისმიერი მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად მიიჩნევიან პირველ რიგში გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე და მშობლები. ამავე კოდექსის 556-ე მუხლის თანახმად, იმისათვის, რომ სამკვიდრო მემკვიდრისა გახდეს, მან უნდა მიიღოს იგი. არ შეიძლება სამკვიდროს მიღება რაიმე პირობების წამოყენებით. სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტიურად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე, როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ. აღნიშნული მოქმედებები შესრულებულ უნდა იქნეს ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან. მიღებული სამკვიდრო ითვლება მემკვიდრის საკუთრებად მემკვიდრეობის გახსნის დღიდან. პალატამ აღნიშნა, რომ, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. სამკვიდროში, ასევე შედის არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე (მოთხოვნები, უფლებები), რაც გააჩნდა მამკვიდრებელს სიკვდილის მომენტში. ამდენად, სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლება, რაც გარდაცვალების მომენტში გააჩნდა ნ. ა.-ის მშობლებს, შევიდა მათ სამკვიდრო მასაში და გადავიდა მათ პირველი რიგის მემკვიდრეზე მოსარჩელე ნ. ა.-ზე, რომელმაც ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პლენუმის 02.04.1996წ. N1 დადგენილების მე-5 პუნქტთან მიმართებაში კი, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ წინამდებარე მსჯელობა წინააღმდეგობაში არ იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პლენუმის დადგენილებასთან. აღნიშნული დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად, ბინების უსასყიდლო პრივატიზაციის პირობებში მოქალაქის გარდაცვალება, რომელსაც განცხადება ჰქონდა შეტანილი პრივატიზაციაზე და საბინაო ორგანოები უარს ვერ ეტყოდნენ, არ წარმოადგენს ამ ბინის სამკვიდრო მასაში შეუტანლობის საფუძველს, ვინაიდან, სამკვიდროში შედის არა მარტო სამკვიდროს დამტოვებლის კუთვნილი ქონება, არამედ მისი ქონებრივი უფლებები და მოვალეობები. აღნიშნული დადგენილება არ გამორიცხავს სხვა პირთა უფლებებს, რომლებსაც გააჩნდათ პრივატიზაციის უფლება, მაგრამ სიცოცხლეში წარდგენილი არ ჰქონიათ განცხადება ამ უფლების განხორციელების თაობაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამკვიდროს მიღების ზოგადი წესების შესაბამისად, პრივატიზაციის უფლება, რომელიც მოპოვებული ჰქონდათ მოსარჩელის მშობლებს, მათი გარდაცვალების შემდგომ შევიდა სამკვიდრო მასაში და მემკვიდრეობით მიიღო მოსარჩელე ნ. ა.-მა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ნ. ა.-ის, როგორც გარდაცვლილი მშობლების მემკვიდრეს მართებულად მიაკუთვნა სადავო ბინის მამკვიდრებელების 1/6–1/6 წილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ა.-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი სადავოდ ხდის ქ. თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე №0.-ის ბინის 1/6-1/6 ნაწილის, როგორც სამკვიდრო მასის სამართლებრივ კვალიფიკაციას და მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში, საქმის სააპელაციო წესით განმხილველმა სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე და 1421-ე მუხლები. კასატორის ამგვარი პოზიცია იმ მოსაზრებას ემყარება, რომ სამკვიდრო ქონება მოიცავს მამკვიდრებლის ქონებრივ უფლებებსა და მოვალეობებს, რომელიც მას გააჩნდა გარდაცვალების მომენტისათვის. ამ თვალსაზრისით კი, უნდა გარკვეულიყო შედიოდა თუ არა ნ. ა.-ის მშობლების სამკვიდრო მასაში ქ. თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე №0.-ის ბინის 1/6-1/6 ნაწილი. კასატორი მიუთითებს, რომ როგორც ეს საქმის მასალებითაა დადგენილი მოსარჩელის მამა - ნ. ა.-ი გარდაიცვალა 1956 წლის 04 იანვარს, ხოლო დედა - თ. ს.-ე გარდაიცვალა 1995 წლის 11 მარტს. ხოლო ბინის პრივატიზაცია განხორციელდა 1995 წლის 23 მარტს ანუ, მოსარჩელის მშობლების გარდაცვალების შემდეგ. პრივატიზაციის დროს კი, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის N107 დადგენილების თანახმად, ბინა საკუთრებაში გადაეცემოდათ იმ პირებს, რომლებიც პრივატიზაციის განხორციელებისასა ჩაწერილები იყვნენ კონკრეტულ ბინაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია ქ. თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე №0-.ის ბინის 1/6-1/6 ნაწილის, როგორც ნ. ა.-ის მშობლების (1959წ.-ს გარდაცვილი ნ.ა.-ი და 1995წ.-ს გარდაცვილი თ.ს.-ე) სამკვიდრო მასაში შემავალი ქონებრივი უფლების სამართლებრივ კვალიფიკაციას შეეხება.

კასატორის პოზიციის მართებულობის შემოწმების მიზნით, პირველ რიგში, უნდა განიმარტოს, რა სახის ქონებრივი უფლების წარმოშობას უკავშირებს კანონმდებელი პრივატიზაციის ფაქტს და შემდგომ, გაირკვეს, შეიდიოდა თუ არა ამგვარი უფლება 1959წ.-ს გარდაცვილი ნ.ა.-ისა და 1995წ.-ს გარდაცვილი თ.ს.-ის სამკვიდრო მასაში.

ამ თვალსაზრისით, უნდა განიმარტოს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა საკუთრების უფლების წარმოშობას უკავშირებს კანონით ან გარიგებით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობას. პრივატიზაცია წარმოადგენს საკუთრების უფლების წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს.

სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ფონდში არსებულ და მოქალაქეთა მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სახლებზე პრივატიზაციის საფუძველზე, საკუთრების უფლების წარმოშობის მომწესრიგებელი ნორმები გათვალისწინებულია საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის პირველი თებერვლის 107-ე დადგენილებით. პირველი პუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ფონდში, მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობით შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას.

დასახელებული დედგენილების შინაარსიდან გამომდინარე პირისათვის საკუთრებაში ბინის გადაცემა გარკვეული წინაპირობების არსებობასთან არის დაკავშირებული, სახელდობრ, საკუთრებაში გადაცემა ამ დადგენილების შინაარსიდან გამომდინარე გათვალისწინებულია ბინის დამქირავებლისათვის და მისი ოჯახის წევრებისათვის (მე-5 პუნქტი). იმ დროისათვის - 1993წ., მოქმედი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის (საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი, 1983წ. რედაქცია), 62-ე მუხლის პირველი აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრები, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობენ, დამქირავებლის თანაბრად სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა მოვალეობა.., ამავე მუხლის მე-2 აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრებს განეკუთვნებიან მასთან მუდმივად მცხოვრები დამქირავებლის მეუღლე, მათი შვილები და მშობლები.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ საკითხზე, რომ ბინის პრივატიზაციის დროს დამქირავებელს და მისი ოჯახის წევრებს გააჩნდათ თანაბარი მდგომარეობა და რაიმე უპირატესობა დამქირავებელს არ ენიჭებოდა, ამიტომ როგორც დამქირავებელი, ასევე, ბინით სარგებლობაზე უფლებამოპოვებული ოჯახის წევრები თანაბრად უფლებამოსილნი არიან განახორციელონ დასახელებული დადგენილებით მათთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაცია, რომელიც ბინის საკუთრებაში, უსასყიდლოდ გადაცემაში მდგომარეობს.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე (კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე) ნ. ა.-ი ქ. თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე №0.-ის ბინის 1/6-1/6 ნაწილზე საკუთრების უფლების წარმოშობას იმ გარემოებას უკავშირებს, რომ იგი წარმოადგენდა სადავო ბინაში 1995 წლის 01 იანვარს ბინის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე შესახლებული ნ. ა.-ისა და მისი მეუღლის - თ. ს.-ის პირველი რიგის მემკვიდრეს - შვილს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდრო (სამკვიდრო ქონება) შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივი უფლებების (სამკვიდრო აქტივი), ისე მოვალეობების (სამკვიდრო პასივი) ერთობლიობას, რომელიც მას ჰქონდა სიკვდილის მომენტისათვის. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სადავო ბინის 1/6-1/6 ნაწილზე უფლება ნ. ა.-მა მამკვიდრებლებისაგან მიიღო სწორედ სამკვიდრო აქტივის სახით.

ამასთან, მხოლოდ ის გარემოება, რომ 1959წ.-ს გარდაცვილილ ნ.ა.-სა და 1995წ.-ს გარდაცვლილ თ.ს.-ეს თავის სიცოცხლეში არ გაუფორმებიათ საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივთან პრივატიზაციის ხელშეკრულება ან/და არ შეუტანიათ პრივატიზაციის მოთხოვნით განცხადება არ წარმოადგენს იმგვარი შეფასების სამართლებრივ შესაძლებლობას, რომ მათ დაკარგეს სადავო ბინაზე, საკუთრების, უსასყიდლოდ მოპოვების შესაძლებლობა. აღნიშნული უფლება მათ გააჩნდათ და მათი ამ უფლების რეალიზაციის შესაძლებლობა შედიოდა სამკვიდრო მასაში.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო.

აღნიშნული საკანონმდებლო დანაწესის შესაბამისად, კანონით მინიჭებული მემკვიდრეობის უფლების პრაქტიკულად განხორციელებისა და რეალიზაციისათვის აუცილებელია მემკვიდრის მიერ ზემოაღნიშნული ორი პირობიდან ერთ-ერთის შესრულება. ხსენებული ნორმა ადგენს დროს, რომლის განმავლობაშიც მემკვიდრემ უნდა გამოთქვას სამკვიდროს მიღების სურვილი. სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები (სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობა და მართვა, განცხადების შეტანა სანოტარო ორგანოში) უნდა შესრულდეს ექვსი თვის განმავლობაში და, როგორც წესი, მხოლოდ დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში კარგავს მემკვიდრე სამკვიდროს მიღების უფლებას.

მოცემულ საქმეზე დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ ნ. ა.-მა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო 1959წ.-ს გარდაცვილ ნ.ა.-სა და 1995წ.-ს გარდაცვილი თ.ს.-ის მემკვიდრეობა, რომელშიც შედიოდა ბინის შესაბამის წილზე პრივატიზაციის უფლება, რომელი უფლებაც მემკვიდრეობის გზით გადავიდა ნ. ა.-ზე.

ამასთან, საკასაციო პალატა უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებების თავისებურებიდან გამომდინარე დამატებით განმარტავს, რომ მართალია 1995 წლის 23 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ა. ა.-ი აღირიცხა ქ.თბილისში, კ.-ს ქუჩა №0.-ში მდებარე ბინა №0.-ის (ს/კ: №0.-; 130მ2) მესაკუთრედ (ტ. I, ს.ფ. 27), თუმცა ამით, ნ. ა.-ს არ დაუკარგავს მოცემულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება (თანასაკუთრების ინსტიტუტი) და მას აქვს უფლება მოითხოვოს საკუთრების შეძენის (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი) ინსტიტუტთან დაკავშირებული მოქმედებების განხორციელება. კონკრეტულ შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია (და რაც წარმოადგენს დავის საგანს), რომ მოსარჩელემ მოიპოვა თავისი უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის უფლება.

ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც შეეხება ბინების პრივატიზაციისა (უსასყიდლოდ გადაცემა) და ამ უფლების მემკვიდრეობის გზით გადაცემის სამართლებრივ საკითხებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1,875.00 ლარის 70% – 1,312.50 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ა.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ა. ა.-ს დაუბრუნდეს გ. ა.-ის მიერ 2015 წლის 12 აგვისტოს №0.- საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1,875.00 ლარის) 70% –1,312.00 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე