№ას-32-29-2015 30 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. ქ-ა, გ. ქ-ა, ლ. ზ-ა

(მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ,,თ.ს.უ.გ-ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის საპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება და ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

შპს ,,თ.ს.უ.გ-მა’’ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას მიმართ თანხის დაკისრებისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

2009 წლის 15 ივლისს გ. ქ-სა და შპს ,,თ.ს.უ.გ-ი“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება 7 წლის ვადით გ. ქ-ას საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობის ფართზე. 2009 წლის 22 ოქტომბერს აღნიშნულ ხელშეკრულებაში მხარეების მიერ შეტანილი იქნა ცვლილებები, რომლის თანახმადაც უძრავი ქონების მესაკუთრის ცვლილებასთან დაკავშირებით მეიჯარეები გახდნენ გ. ქ-ა, გ. ქ-ა და ლ. ზ-ა, ხოლო გ. ქ-ას დანარჩენი მეიჯარეებისგან უფლება მიენიჭა მოიჯარესთან მათი სახელით ეწარმოებინა ნებისმიერი სახის ურთიერთობა.

მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან საიჯარო ხელშეკრულების მე-3 მუხლის 3.4 პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით მოიჯარე ვალდებული იყო მიმდინარე საიჯარო ქირის გადახდასთან ერთად წინასწარ გადაეხადა საიჯარო პერიოდის მე-7 წლის ბოლო სამი თვის ქირა 45 163.40 ლარი, 2011 წლის 17 მარტს მეიჯარეების ანგარიშებზე მოსარჩელის მხრიდან ჩარიცხული იქნა 45 163.40 ლარი.

მხარეებს შორის საიჯარო ხელშეკრულება შეწყდა ვადაზე ადრე, 2011 წლის სექტემბრის თვის ბოლოს და მოსარჩელის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ საიჯარო ხელშეკრულების მე-3 მუხლის 3.9 პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში უნდა მომხდარიყო 3.4 პუნქტის ,,დ’’ ქვეპუნქტით წინასწარ ჩარიცხული მე-7 წლის ბოლო სამი თვის ქირის 45 163.40 ლარის დაბრუნება, აღნიშნული არ განხორციელებულა.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემების მიხედვით, იურიდიული პირებისთვის 2011 წლის 17 მარტიდან დღემდე საპროცენტო განაკვეთები სესხებზე საშუალოდ არის 14.8 %. აღნიშნულის გათვალისწინებით მოპასუხეები ვალდებულნი არიან მოსარჩელეს დაუბრუნონ 45 163.40 ლარი პროცენტებთან ერთად, რაც შეადგენს 14 912 ლარს.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ მართალია მხარეთა შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, მაგრამ აღნიშნული ხელშეკრულება შეწყდა მოსარჩელის ცალმხრივი ინიციატივით, რა შემთხვევაშიც ზემოაღნიშნული თანხა არ ექვემდებარებოდა დაბრუნებას. ამასთან, მოსარჩელე სისტემატურად არღვევდა საიჯარო ქირის გადახდის ვალდებულებას, რის გამოც მას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო დაეკისრა, შესაბამისად, სადავო თანხა სულ მცირე პირგასამტეხლოს სახით დარიცხული თანხის ანგარიშში გაქვითვას მაინც ექვემდებარებოდა, რაც განხორციელდა კიდეც თავად მოსარჩელის მიერ გამოვლენილი ნების საფუძველზე, კერძოდ მის მიერ წერილობით მოხდა აღიარება, რომ საიჯარო ხელშეკრულების ფარგლებში დარიცხულმა საურავმა შეადგინა 62 560.42 ლარი, რომლიდანაც მოსარჩელემ გამოქვითა სადავო 45 163.24 ლარი, ხოლო სხვაობის სახით დარჩენილი 17 397.24 ლარი ნებაყოფლობით გადაიხადა, რომლითაც სრულად დაფარა მის მიერ აღიარებული და დაანგარიშებული პირგასამტეხლო.

მოპასუხეთა განმარტებით, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ასევე უსაფუძვლოა, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 დეკემბრის № 2ბ/2636-12 გადაწყვეტილებით, მას მოპასუხეთა სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ მოთხოვნილზე უფრო დიდი თანხის გადახდის ვალდებულება, რაც მთლიანობაში 90 000 ლარზე მეტს შეადგენს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,თ.ს.უ.გ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოპასუხეებს გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას მოსარჩელე შპს ,,თ.ს.უ.გ-ის’’ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 45 163.4 ლარის გადახდა; მოპასუხეებს გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას მოსარჩელე შპს ,,თ.ს.უ.გ-ის’’ სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება 7 150 ლარის ოდენობით, ასევე 2013 წლის 17 აპრილიდან 45 163.4 ლარის წლიური 10 %-ის (წლიურად 4 516,34 ლარი) ანაზღაურება გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ქ-ამ, გ. ქ-ამ და ლ. ზ-ამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ 2011 წლის 12 დეკემბრის წერილით შპს ,,თ.ს.უ.გ-მა“ შეატყობინა მოწინააღმდეგე მხარეს, რომ იგი მზად იყო 3 თვის ქირის სახით გადახდილი თანხა 45 163,4 ლარი ჩათვლილიყო პირგასამტეხლოში. ხოლო დარჩენილი 17 397,24 ლარი კი გადარიცხული ჰქონდათ. ამ წერილის მიხედვით უნივერსიტეტი მიიჩნევდა რომ პირგასამტეხლო შეადგენდა 62 560,42 ლარს (ტ.1. ს.ფ. 14).

სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებულმა სამართლებრივმა ურთიერთობებმა მათ შორის ორი სახის პირგასამტეხლოს შესახებ წარმოშვა დავა – ა) ქირის დროული გადაუხდელობის შედეგად წარმოშობილი პირგასამტეხლოს შესახებ და ბ) ხელშეკრულების მოშლის პროცედურების დარღვევის გამო წარმოშობილი პირგასამტეხლოს შესახებ.

მხარეთა შორის არსებულ სხვა დავაში, რომელიც საბოლოოდ გადაწყდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (ტ.1. ს.ფ. 23–45), მოსარჩელეები გ. ქ-ა, გ. ქ-ა და ლ. ზ-ა გადახდის ვადის გადაცილების გამო პირგასამტეხლოს სახით ითხოვდნენ 87 068,39 ლარს 2012 წლის 17 იანვრამდე, ხოლო ამის შემდეგ – ყოველდღიურად 74,16 აშშ დოლარს, ხოლო ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო პირგასამტეხლოს სახით ითხოვდნენ 24 720 აშშ დოლარს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო პირგასამტეხლოს სახით მოთხოვნილი 24 720 აშშ დოლარი უნივერსიტეტს სრულად დაეკისრა, ხოლო გადახდის ვადის დარღვევის გამო მოთხოვნილი პირგასამტეხლო შემცირებულ იქნა უკვე გადახდილ 17 397,24 ლარამდე ანუ გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას უარი ეთქვათ გადახდის ვადის დარღვევის გამო პირგასამტეხლოს სახით უნივერსიტეტზე 69 671, 15 (87068,39–17397,24) ლარის დაკისრებაზე.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის დასაბუთება, რომ მან სადავო 45 163,4 ლარი თავად, ერთპიროვნულად გაუქვითა უნივერსიტეტს და მხოლოდ ამის შემდეგ მოითხოვა დარჩენილი პირგასამტეხლოს სარჩელით დაკისრება. სასამართლოს აზრით, ეს მსჯელობა არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან.

კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნიდან (ტ.1. ს.ფ. 78) ირკვევა, რომ 2009 წლის 22 ივლისიდან 2012 წლის 27 იანვრის ჩათვლით პერიოდში (ანუ ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში) საიჯარო ქირის ვადის გადაცილებისათვის დასარიცხი საურავი შეადგენდა 82 222,54 ლარს. ანუ ექსპერტმა ზუსტად გაიანგარიშა ის რიცხვი, რაც უნივერსიტეტის მიერ გადასახდელი უნდა ყოფილიყო ვადის გადაცილების გამო. აქედან გამომდინარე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის ის მოსაზრება, რომ სადავო 45163,4 ლარი არ შედიოდა ექსპერტიზის დასკვნაში და რომ დასკვნა შედგა ამ თანხის გათვალისწინების გარეშე. სასამართლოს განმარტებით, ამ მოსაზრებას ასევე გამორიცხავს თავად ექპერტისათვის დასმული შეკითხვა – „რამდენი დღით იქნა გადაცილებული თითოეული საიჯარო ქირის გადახდის ვადა და რას შედგენდა თითოეული თვის მიხედვით გადასახდელი საიჯარო ქირის გადაცილების გამო დარიცხული პირგასამტეხლო (0,3%) თითოეულ დღეზე აშშ დოლარსა და ლარს შორის ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის მიხედვით 2012 წლის 27 იანვრამდე?“. ანუ თავად კითხვა მოიცავს მთელ საიჯარო პერიოდს და არ იძლევა იმის დაშვების საშუალებას, რომ მისმა ავტორმა 45 163,4 ლარი ამ კითხვაში არ შეიყვანა.

თავდაპირველი სარჩელით მოთხოვნილი გადახდის ვადის გადაცილების პირგასამტეხლოს ჯამური ოდენობა შეადგენდა 87 068,39 ლარს. არც ამ სარჩელში და არც სხვა მტკიცებულებებში არაა ნახსენები, რომ 45 163,4 ლარი უკვე დატოვებული ჰქონდათ გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას და სასარჩელო მოთხოვნის მოცულობა – 87 068,39 ლარი – 45 163,4 ლარს არ მოიცავდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუ გავიზიარებდით გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას მოსაზრებას, რომ ვადის გადაცილების პირგასამტეხლო მოიცავდა როგორც ექსპერტიზის დასკვნით გათვალისწინებულ თანხას 82 222,54 ლარს, ისე სადავო 45 163,4 ლარს, მაშინ მათი ჯამი შეადგენდა 127 385,85 ლარს, რაც საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება.

ამდენად, ვერც ექსპერტიზის დასკვნითა და ვერც საქმის სხვა მასალებით უტყუარად ვერ დადგინდა ის გარემოება, რომ 45 163,4 ლარი ნამდვილად დაკავებული იქნა სწორედ იმ პირგასამტეხლოში ჩასათვლელად, რომლის მიღების უფლებაც გააჩნდათ გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას. უფრო მეტიც, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით, ვადის გადაცილებისათვის მოთხოვნილი პირგასამტეხლო საბოლოოდ შემცირდა 17 397,24 ლარამდე, ანუ ფაქტიურად ნებისმიერი სხვა თანხის დაკავება ვადის გადაცილების პირგასამტეხლოს სახით ეწინააღმდეგება ამ გადაწყვეტილებას.

აქედან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტებმა საქმეში არსებული მასალებით ვერ დაადასტურეს ის გარემოება, რომ 45 163,4 ლარი ასევე წარმოდგენდა საიჯარო ქირის გადახდის გადაცილების პირგასამტეხლოს შემადგენელ ნაწილს. მარტო მათი მოსაზრება ამ თანხის პირგასამტეხლოში ჩათვლის შესახებ ვერ ადასტურებს ასეთი ჩათვლის მართლზომიერებას, რის გამოც ამ თანხის დაკავება მათი მხრიდან დაუსაბუთებელია.

რაც შეეხება უნივერისტეტის წერილს, რომლითაც იგი მიმართავდა კონტრაგენტებს ამ თანხის პირგასამტეხლოში ჩათვლის შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა ასეთი ჩათვლის ფაქტი – პირიქით, თავდაპირველი სარჩელით პირგასამატეხლოს სახით მოთხოვნილი იქნა ექსპერტის დასკვნით განსაზღვრულ თანხაზე უფრო მეტი – 87 068,39 ლარი. ამდენად, პალატამ აღნიშნა, რომ კონტრაგენტის მიერ თანხის თავისად მიჩნევის ფაქტი ვერ დაედებოდა საფუძვლად ამ გარემოების მართლზომიერებას, რომელიც ასეთი ჩათვლის განზრახვის გარდა სხვა რაიმე ობიექტური მტკიცებულებებით ვერ დგინდება.

ფაქტია ისიც, რომ უნივერსიტეტის მიერ 2011 წლის 12 დეკემბრის წერილში გაკეთებული შეთავაზება – 45 163 ლარი ჩათვლილიყო პირგასამტეხლოში და ამით მხარეებს დაესრულებინათ საიჯარო ურთიერთობები – იმთავითვე უარყოფილ იქნა აპელანტების მიერ, რაც გამოიხატა სარჩელით 87 068,39 ლარის მოთხოვნაში.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 976–ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ–კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოშობა ან შეწყდა შემდგომში. მოცემულ შემთხვევაში, ვალდებულება შემდგომში შეწყდა (ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო), რის გამოც არ არსებობს 45 163,4 ლარის დაყოვნების საფუძველი, მით უფრო, რომ მეიჯარეები 2009 წლის 15 ივლისის იჯარის ხელშეკრულების 3.9. პუნქტის და 3.4 პუნქტის ,,დ’’ ქვეპუნქტის თანახმად (ტ. 1; ს.ფ. 17), ვალდებულნი იყვნენ ხელშეკრულების შეწყვეტისას მოიჯარისათვის დაებრუნებინათ ეს თანხა.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 552-ე მუხლი, რომელიც აწესრიგებს საცხოვრებელ სადგომის ქირავნობიდან წარმოშობილ ურთიერთობებს. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არაა, რომ ფართი საცხოვრებელი მიზნებისათვის არ გამოიყენებოდა, რის გამოც ამ ნორმის გამოყენება დაუშვებელია. სამოქალაქო კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილიც – „სპეციალური ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები (საგამონაკლისო ნორმები) არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ანალოგიით“ – არ ითვალისწინებს 552–ე მუხლის ანალოგიით გამოყენების შესაძლებლობას.

მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში არსებობს სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველი გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან, რომლითაც უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ფულადი სახსრების დაყოვნებით უნივერსიტეტმა ვერ მიიღო როგორც ფულადი თანხა, ასევე ის სარგებელი, რაც ფულად თანხას ყოველთვის თან ახლავს ხოლმე.

სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-412-ე მუხლებზე დაყრდნობით განმარტა, რომ ზიანის მიყენების ფაქტისა და ზიანის ოდენობის შეფასება განსაკუთრებული თავისებურებებით ხასიათდება, როცა საქმე ეხება ფულად ვალდებულებას. ამგვარი დამოკიდებულება განპირობებულია ფულის განსაკუთრებული თვისებებით, კერძოდ, სყიდვაუნარიანობის მაღალი ხარისხი ყველა შემთხვევაში ანიჭებს ფულს სარგებლის მოტანის უნარს. ფული ყოველთვის წარმოადგენს შემოსავლის წყაროს, ვინაიდან შეუძლია, შესძინოს მესაკუთრეს არა მხოლოდ მისთვის სასურველი ქონება, არამედ გარკვეული პერიოდული შემოსავალი საბანკო პროცენტის სახით. ამგვარად, ფულადი ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება კრედიტორს ყოველთვის აყენებს ზიანს და სხვაგვარი ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანისგან განსხვავებით, განსაკუთრებული მტკიცება არ სჭირდება არც ზიანის მიყენების ფაქტის და არც მისი ოდენობის დადგენას (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 04 მარტის განჩინება საქმეზე №ას-992-950-2013).

მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა დაარღვიეს იჯარის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება მოსარჩელისათვის დაებრუნებინათ 45 163.40 ლარი, რაც იყო მოსარჩელის კუთვნილი თანხა, რომლის გამოყენების შემთხვევაშიც იგი მოუტანდა იმ სარგებელს, რაც ფულად თანხას ყოველთვის თან ახლავს ხოლმე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე გ. ქ-ამ, გ. ქ-ამ და ლ. ზ-ამ შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორების განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინებით არასწორად იქნა გაზიარებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ თითქოს მათი მოსაზრებით მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა გათვალისწინებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით. აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს. სასამართლომ რადიკალურად საწინააღმდეგო შინაარსით აღიქვა მხარის პოზიცია. პირიქით, კასატორები ამტკიცებდნენ, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა არ წარმოადგენდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დასრულებული საქმის ფარგლებში განსახილველ საკითხს, რადგან არ იყო წარმოდგენილი შესაბამისი სასარჩელო მოთხოვნა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ ერთ-ერთ განმარტებაში დააფიქსირა, რომ აღნიშნული თანხის დაბრუნების ფაქტს თავად შპს „თ.ს.უ.გ-იც“ ადასტურებდა, რაც სწორედ იმას გულისხმობდა, რომ საქმეში დაცული წერილობითი მტკიცებულებით, რომლის წარმომავლობა მხარეს სადავოდ არ გაუხდია და დაადასტურა მისი ნამდვილობა, დადგენილია, რომ თავად უნივერსიტეტმა გორგასალმა აღიარა იჯარის ხელშეკრუკლებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება, რომლის ფარგლებშიც მან საკუთარი ნების გამოვლენით ჩათვალა (გაქვითა) წინამდებარე საქმეზე აღძრული სარჩელით მოთხოვნილი თანხა, ხოლო დარჩენილი სხვაობის ანგარიშსწორება თანხობრივად განახორციელა.

შესაბამისად ბუნებრივია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატა ზემოხსენებული საქმის ფარგლებში სადავო თანხას ვერ ჩათვლიდა იმ პირგასამტეხლოს ანგარიშში, რომელსაც იმავე საქმეზე ითხოვდნენ მოსარჩელეები, რადგან აღნიშნული საქმის ფარგლებში მოთხოვნილი პირგასამტეხლო არ მოიცავდა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ზემოხსენებული წერილობითი დოკუმენტით აღიარებულ პირგასამტეხლოს, არამედ ითვალისწინებდა დამოუკიდებლად, სხვა პერიოდზე დარიცხულ საურავს.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურების ნაწილში, კასატორები არ ეთანხმებიან ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნებს, თუ რატომ უნდა მოხდეს ამ თანხის დაკისრება წარსულ პერიოდზე იმ პირობებში, როდესაც მათთვის გათვალისწინებადი ვერ იქნებოდა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხის დაბრუნების ვალდებულება იმ ელემენტარული მიზეზის გამო, რომ მოსარჩელემ თავად მოახდინა ნების გამოვლენა სადავო თანხის პირგასამტეხლოს ანგარიშში გაქვითვის შესახებ.

ამდენად, საკასაციო საჩივრის ავტორთა აზრით, სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ დააკმაყოფილა სარჩელი. მოსარჩელის მოთხოვნა საერთოდ არ ექვემდებარებოდა დაკაყოფილებას, თუმცა იმ პირობებშიც კი, თუ საამისო საფუძველი ზოგადად მაინც იარსებებდა სასამართლოს მინიმუმ ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის რეჟიმში უნდა დაედგინა ვალდებულების არარსებობა და გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 442-ე და 444-ე მუხლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 5 თებერვლის განჩინებით გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (სუსგ Nას-992-950-2013, 4 მარტი 2014წ).

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 595.13 (ხუთას ოთხმოცდათხუთმეტი ლარისა და 13 თეთრის) ლარის 70% – 416.591 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ. ქ-ას, გ. ქ-სა და ლ. ზ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს გ. ქ-ას (პ/ნ: ...), გ. ქ-სა (პ/ნ: ...) და ლ. ზ-ას (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეთ პ. კ-ის (პ/ნ: …) მიერ 2015 წლის 31 იანვრის №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 595.13 ლარის (ხუთას ოთხმოცდათხუთმეტი ლარისა და 13 თეთრის) 70% – 416.591 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე