№ას-24-21-2015 30 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძეშ-

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი. გ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. შ-ი, ე. ფ-ი, ე.

ფ-ი, ზ. ფ-ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის საპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ჩუქების და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ი. გ-მა სარჩელი აღძრა ა. შ-ის, ე. ფ-ის, ე. ფ-სა და ზ. ფ-ის მიმართ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარების თაობაზე შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

2. მოსარჩელის მეუღლე ა. ფ-ი და მოპასუხის მეუღლე უ. ფ-ი ერთ კომლად ცხოვრობდნენ დუშეთის რაიონის სოფელ ჭ-ი. 1957 წლის კომლის გაყრის გადაწყვეტილებით ა. ფ-ს გამოეყო საცხოვრებელი სახლის ნახევარი ქვემოთ, ნახევარი კი ზემოთ, აღმოსავლეთ მხარეს. უ. ფ-ს გამოეყო საცხოვრებელი სახლის ერთი ოთახის ნახევარი ქვედა სართულზე, ნახევარი კი ზედა სართულზე ა. ფ-სა და ტ. ფ-ის სახლს შორის. მოსარჩელის განმარტებით, ა. და უ. ფ-ის მამას ტ. ფ-ს, მის მეუღლეს, შვილებს: გ., ლ. და ს. ერგოთ სადავო სახლის ერთი ოთახი ქვედა, მეორე კი, ზედა სართულებზე. აღნიშნული გაყრის შემდეგ ა. ფ-ი აღირიცხა ცალკე კომლად, რომლის გარდაცვალების შემდეგ კომლის წევრად დარეგისტრირდა მისი მეუღლე ი. გ-ი. მოსარჩელის მითითებით, ა. ფ-ი დაიბადა და გაიზარდა სადავო სახლში და წლების მანძილზე მუშაობდა მჭადიჯვრის კოლმეურნეობის თავმჯდომარედ. ე. ფ-მა არასწორი ნახაზის საფუძველზე მთელი უძრავი ქონება მის საკუთრებად დაირეგისტრირა, როგორც კომლის ბოლო წევრმა, სოფელ ჭ-ი კი კოლმეურნეობა გაუქმებული იყო და შექმნილი იყო საბჭოთა მეურნეობა, რის გამოც საკოლმეურნეო კომლი არ არსებობდა. მოსარჩელის განმარტებით, ე. ფ-მა ქონება აჩუქა შვილს - ე. ფ-ს, რომელმაც აღნიშნული ქონება მიჰყიდა ზ. ფ-ს. მოსარჩელის აზრით, ზ. ფ-ი არაკეთილსინდისიერი შემძენია, ვინაიდან მისი ძმა და დედა მოსარჩელის მიერ გაფრთხილებულ იქნენ, რომ იგი იყო ქონების მესაკუთრე და, შესაბამისად, მასთან შეუთანხმებლად არ ეყიდა სადავო ქონება.

3. მოპასუხეებმა ე. და ე. ფ-მა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ ი. გ-ს არასდროს უცხოვრია სადავო სახლში, ვინაიდან ჯერ კიდევ ა. ფ-ის სიცოცხლეში საცხოვრებლად გადავიდნენ ქალაქ დ-ი. ი. გ-ი მხოლოდ სტუმრად მიდიოდა სადავო სახლში და მის მოვლა-პატრონობაში რაიმე მონაწილეობას არ იღებდა. მოპასუხეთა მითითებით, საკომლო წიგნში ჩანაწერები მოსარჩელის კომლის შესახებ გაუგებრად არის შედგენილი, რადგან თავდაპირველად კომლს მხოლოდ მიწის ფართი ერიცხებოდა, შემდგომში კი, სახლის და მიწის ფართობის შესახებ სხვადასხვა მონაცემებია მითითებული. მოპასუხეთათვის გაურკვეველია, კომლის გაყრის აქტის მიხედვით რა ქონება გადაეცათ ოჯახის წევრებს, ვინაიდან აქტში მითითებული რაოდენობის ოთახები იმ დროისთვის სახლში არ არსებობდა და სახლი გაყოფილი არასდროს ყოფილა. ამასთან, დავის დაწყებამდე ოჯახის არცერთმა წევრმა აღნიშნული აქტის შესახებ არაფერი იცოდა და იგი მათთან შეთანხმების გარეშეა დადებული.

4. მოპასუხე ზ. ფ-ის განმარტებით, იგი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია, ვინაიდან ცხოვრობს სადავო სახლის მეზობლად და მისთვის ცნობილი იყო, რომ გასაყიდ სახლში ცხოვრობდა ე. ფ-ის ოჯახი. მოპასუხის მითითებით, იგი ი. გ-ს არ იცნობდა, სოფელ ჭ-ი მოსარჩელეს არასდროს უცხოვრია და სადავო სახლით არასდროს უსარგებლია.

5. მოპასუხე ა. შ-ის განმარტებით, აზომვითი ნახაზის შედგენის დროს, მიწის ნაკვეთის ან სახლის აზომვა ხდება დამკვეთის მიერ მითითებულ საზღვრებში და ამზომველი არაა უფლებამოსილი გაარკვიოს საკუთრების უფლების საკითხი. მოპასუხის მითითებით, სადავო სახლი ერთი სახურავის ქვეშ მდებარეობს, სახლი და მიწის ნაკვეთი გაყოფილი არ იყო, რის გამოც არ იყო უფლებამოსილი ცალ-ცალკე მოეხდინა აზომვა.

6. მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. გ-მა.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 ნოემბრის განჩინებით ი. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა შემდეგი: იმისათვის, რომ დაკმაყოფილებულ იქნას აპელანტის (მოსარჩელის) აღიარებითი მოთხოვნები და აგრეთვე მიკუთვნებითი მოთხოვნა, აუცილებელია დადგინდეს შეძლო თუ არა აპელანტმა იმის დამტკიცება, რომ სადავო უძრავი ნივთის დღევანდელი მესაკუთრე ზ. ფ-ი არის არაკეთილსინდისიერი შემძენი.

10. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

11. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე დაყრდნობით პალატამ განმარტა, რომ რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

12. ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევისათვის აუცილებელია სუბიექტურ და ობიექტურ ფაქტორთა ერთობლიობა. ობიექტური ფაქტორები მოიცავს შემდეგი გარემოებების კუმულაციას: 1. საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების მესაკუთრედ უფლების გამსხვისებელი უნდა იყოს დარეგისტრირებული; 2. რეესტრის ჩანაწერების მიმართ შეტანილი არ უნდა იყოს საჩივარი.

13. რაც შეეხება სუბიექტურ ფაქტორს, აღნიშნული გულისხმობს შემძენის სუბიექტურ დამოკიდებულებას ნამდვილი მესაკუთრის ვინაობისადმი, ანუ, გარიგების დადების მომენტისათვის, შემძენისათვის უცნობი უნდა იყოს რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობის თაობაზე (იხ. მაგ სუსგ Nას-957-900-2010).

14. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ობიექტური ფაქტორები დაცული იყო ანუ ე. ფ-ი რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ და საჯარო რეესტრში საჩივარი ამ ჩანაწერის მიმართ შეტანილი არ იყო.

15. რაც შეეხება სუბიექტურ ფაქტორს, ანუ იცოდა თუ არა ზ. ფ-მა იმის შესახებ, რომ ჩანაწერი იყო უსწორო, სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი:

16. აპელანტის მითითებით, მან ზ. ფ-ს ხმა მიაწვდინა იმის შესახებ, რომ მას (ანუ ი. გ-ს) ეკუთვნოდა სადავო მიწის ნაკვეთის ნაწილი და მოუწოდა არ შეეძინა ეს ფართი. აპელანტი განმარტავდა, რომ მან ზ. ფ-ის ძმას, ზ. ფ-ს აცნობა მიწის ნაკვეთზე თავისი პრეტენზიის შესახებ და სთხოვა გადაეცა ძმისთვის (ზ. ფ-ის) და დედისთვის ეს გარემოება.

17. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმეზე მოწმედ დაკითხული დ. დ-ი ადასტურებდა, რომ ხელშეკრულების დადების შემდეგ ის და ი. გ-ი მისული იყვნენ ზ. ფ-ან, რომელმაც მათ განუცხადა, რომ გადასცა ი. გ-ის დანაბარები ძმას და დედას და მეტი არაფერი იცოდა.

18. პალატამ აღნიშნა, რომ ზ. ფ-ის სუბიექტური დამოკიდებულების შესახებ ერთადერთი მტკიცებულება იყო მოწმე დ. -ის ჩვენება, რომელიც, თავის მხრივ, ემყარებოდა ზ. ფ-ის განმარტებას. თავად ზ. ფ-ი კი მოწმედ არ ყოფილა დაკითხული.

19. ამრიგად, ისეთ ვითარებაში, როცა ამა თუ იმ ფაქტის შესახებ მტკიცებულება ემყარება მხოლოდ იმ პირის (ზ. ფ-ის) გადმოცემას, რომელიც მოწმედ არ დაკითხულა და არ ყოფილა გაფრთხილებული ცრუ ჩვენების მიცემის შემთხვევაში პასუხისმგებლობის შესახებ, აღნიშნულს სასამართლო ვერ მიიჩნევდა უტყუარ მტკიცებულებად. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ი. გ-ის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული ის გარემოება, რომ ზ. ფ-მა იცოდა, რომ საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ აღრიცხული ე. ფ-ი არ იყო მესაკუთრე ან რომ ეს ჩანაწერი იყო უსწორო.

20. რაც შეეხება სხვა მოწმეთა ჩვენებებს, სასამართლომ აღნიშნა შემდეგი: მოწმე დ. მ-მა განმარტა, რომ ი. გ-ის პრეტენზიის შესახებ ზ. ფ-ს არ შეიძლებოდა სცოდნოდა; მ. ფ-მა მიუთითა, რომ მისი აზრით, ი. გ-ი ზ. ფ-ს არ იცნობდა; ჯ. ხ-მა განმარტა, რომ მისთვის უცნობი იყო ზ. ფ-სა და ი. გ-ის ნაცნობობის შესახებ.

21. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს აზრით, გამომდინარე იქიდან, რომ აპელანტის მიერ ვერ დადასტურდა საბოლოო შემძენის, ზ. ფ-ის არაკეთილსინდისიერება, სამოქალაქო კოდექსის ზემოხსენებული 185–ე მუხლი გამორიცხავდა კეთილსინდისიერი შემძენისაგან ნივთის ან მისი ნაწილის სხვა პირზე გადაცემის შესაძლებლობას, რის გამოც სარჩელი დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

22. რაც შეეხება მოთხოვნას საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ბათილად ცნობის შესახებ, პალატამ აღნიშნა, რომ ეს დოკუმენტი არ წარმოადგენს უფლების დამდგენ საბუთს, არამედ ასახავს ნაკვეთის კონფიგურაციას. შესაბამისად, აპელანტს არ შეიძლება გააჩნდეს იურიდიული ინტერესი ისეთი დოკუმენტის ბათილად ცნობის მიმართ, რომელსაც ნივთის უფლებრივი მდგომარეობა არ განუსაზღვრავს. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა „საჯარო რეეტრის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის განმარტების შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა.

23. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან ადგილი არა აქვს ზ. ფ-ის სახელზე რიცხული ნივთის ან მისი ნაწილის ი. გ-ის საკუთრებაში გადაცემის წინაპირობებს, პალატა აღარ იმსჯელებდა საქმეში წარმოდგენილი ი. გ-ის უფლების დამდგენი საბუთებისა თუ საკომლო ჩანაწერების შესახებ.

24. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ი. გ-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

25. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მოსარჩელის მოთხოვნაზე. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მოითხოვა მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის, ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ აღიარება. სააპელაციო სასამართლომ კი იმსჯელა მხოლოდ სადავო ნივთის შემძენის კეთილსინდისიერებაზე და მიიჩნია რა ზ. ფ-ი კეთილსინდისიერ შემძენად, ი. გ-ს მოუსპო დავის უფლება იმ პირის მიმართ, რომელმაც უფლება შეულახა, უგულებელყო მისი საკუთრების უფლება. სააპელაციო სასამართლომ აშკარა უკანონო ქმედება დაუკანონა მოპასუხეს, რომელმაც 30 კვ.მ. ფართის ნაცვლად დაიკანონა მოსარჩელის 40 კვ.მ. უძრავი ქონება. ეს ნათლად ჩანს საჯარო რეესტრის ამონაწერიდან, სადაც საკუთრების დამადასტურებელ ერთადერთ მტკიცებულებად მითითებულია მისი საკუთრების უფლება 30 კვ.მ.-ზე, რაც აღრიცხულია საარქივო ცნობაში.

26. კასატორის აზრით, როდესაც ე. ფ-მა წარადგინა საარქივო ცნობა 30 კვ.მ-ზე და ნახაზი 70 კვ. მეტრზე, საჯარო რეესტრს მისთვის უნდა დაედგინა ხარვეზი და მოეთხოვა მტკიცებულება, თუ საიდან გაჩნდა 40 კვ.მეტრი. საჯარო რეესტრმა დაუშვა შეცდომა, რომელიც სასამართლოს უნდა გამოესწორებინა, თუმცა როგორც პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა ისე მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ არ გამოურკვევიათ ფაქტობრივი გარემოებები და არც სამართლებრივად შეუფსებით ისინი.

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს, განსაზღვრავს, თუ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოებებია დადგენილი და რომელი დაუდგენელი, რომელი კანონი უნდა იქნეს გამოყენებული ამ საქმეზე და დაკმაყოფილებულ უნდა იქნეს თუ არა სარჩელი. იმავე კოდექსის 248-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა, ხოლო 249-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად კი, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი უნდა შეიცავდეს სასამართლოს დასკვნას სარჩელის დაკმაყოფილების ან სარჩელზე მთლიანად ან ნაწილობრივ უარის თქმის შესახებ. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული ნორმების საფუძველზე, სასამართლოს ვალდებულებაა, სრულად იმსჯელოს მოსარჩელის ყველა მოთხოვნაზე.

28. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეს თავისი სასარჩელო მოთხოვნებიდან რომელიმეზე უარი არ უთქვამს. ამდენად, სასამართლოს ვალდებულება იყო, სრულად ემსჯელა სარჩელზე, შეეფასებინა შესაბამისი მტკიცებულებები, დაედგინა ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასების გზით მიეღო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ან მასზე უარის თქმის თაობაზე. საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნებზე არ იმსჯელა, ეს არის საპროცესო კანონმდებლობის უხეში დარღვევა, საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილებაა გამოტანილი, რაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

29. კასატორის განმარტებით, შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხი არ წარმოიშობა, როდესაც გადაფარვას აქვს ადგილი. მოცემულ შემთხვევაში მხოლოდ ნახაზის გადაფარვამ გამოიწვია საჯარო რეესტრის უარი დაერეგისტრირებინა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდებოდა, რომ ე. ფ-ს გარდა 30 კვ. მეტრისა ჰქონდა 40 კვ. მეტრი უძრავი ქონება და ამის შესახებ დავა მიმდინარეობდა მასსა და მოსარჩელეს შორის, რაც არ იცოდა შემძენმა, სასამართლოს მხოლოდ მაშინ უნდა ემსჯელა, იყო თუ არა ზ. ფ-ი კერთილსინდისიერი შემძენი, რაზეც არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაც.

30. საკასაციო საჩივრის ავტორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ მას არ შეიძლებოდა ჰქონოდა იურიდიული ინტერესი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ბათილად ცნობის მიმართ, რადგან ნახაზს უფლებრივი მდგომარეობა არ განუსაზღვრავს. კასატორის აზრით, სწორედ არასწორად შედგენილმა საკადასტრო აზომვითმა ნახაზმა გამოიწვია ე. ფ-ის სახელზე მოსარჩელის კუთვნილი 40 კვ.მ. უძრავი ქონების უკანონოდ დარეგისტრირება, მაშინ როდესაც ე. ფ-ს ნახაზი უნდა შეედგენინებინა მხოლოდ 30 კვ. მეტრზე.

31. სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა ასევე დ. დ-ის ჩვენება, რომელმაც დეტალურად აღწერა ზ. ფ-ან შეხვედრა. აღნიშნული ჩვენებით დასტურდება, რომ ზ. ფ-ის ძმამ დაუდასტურა მოსარჩელეს, რომ მან მოსარჩელის (ი. გ-ის) დავალებით გადასცა თავის ძმას არ ეყიდა, ქონება, რადგან მოსარჩელეს აღნიშნულ ქონებაზე გააჩნდა პრეტენზია და მას პრობლემები შეექმნებოდა. სააპელაციო სასამართლომ კი გაიზიარა მოპასუხეების მიერ დასახელებული მოწმეების სავარაუდო მოსაზრებები ზ. ფ-სა და ი. გ-ის ნაცნობობის არარსებობის შესახებ.

32. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 იანვრის განჩინებით ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

33. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

34. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

36. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ-ები: #ას-957-900-2011, #ას-1607-1509-2012, #ას-524-498-2013, #ას-713-682-2014)

37. 2013 წლის 1 ივლისის #ას-1607-1509-2012 გადაწყვეტილებაში უზენაესმა სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

38. „საჯარო რეესტრის დანიშნულებაა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფა. ის წარმოადგენს კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვის გარანტს. ზუსტად ამ პრინციპიდან გამომდინარე, როდესაც რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას ვიხილავთ კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტის ფარგლებში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და 185-ე მუხლით ნახსენებ ტერმინ „გამსხვისებელში” ყოველთვის იგულისხმება პირი, რომელიც არ არის უფლებამოსილი, გაასხვისოს საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება და ამდენად, ის არ არის უფლებამოსილი, დადოს ეს გარიგება. ზუსტად იმ შემთხვევებში, როდესაც უძრავ ნივთს ასხვისებს საამისოდ არაუფლებამოსილი პირი, მაგრამ ის რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, როგორც ამ უფლების მესაკუთრე, საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით დაცულ შემძენის უფლებას, კერძოდ, განსახილველი ნორმის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

39. განსახილველი ნორმის მიზანს წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის დაცვა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტისადმი მაღალი ნდობის უზრუნველყოფა. არ შეიძლება შემძენს მოეთხოვოს შესაძენი უფლების შესახებ იმაზე მეტი ცოდნა, რაც კანონით არის დადგენილი. უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია ის, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტისადმი ნდობა გულისხმობს იმას, რომ უფლება, რომელიც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, ნამდვილად ეკუთვნის რეესტრში მითითებულ პირს, ანუ იმ პირს, რომელიც გამოხატავს ნებას, გაასხვისოს, იპოთეკით დატვირთოს მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება. ამდენად, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა ნიშნავს სამოქალაქო ურთიერთობების მონაწილეთა მიმართ ნდობასა და კეთილსინდისიერებას, რაც უზრუნველყოფილია საჯარო რეესტრის ჩანაწერების სისწორისა და სისრულის პრეზუმფციით.

40. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია თავისი ბუნებით წარმოადგენს იურიდიულ ფიქციას, რომლის თანახმად ივარაუდება, რომ რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტი სრულად და სწორად არის განხორციელებული. აღნიშნული ფიქცია ნიშნავს იმას, რომ ობიექტურად არსებული ნებისმიერი ფაქტი, რომელიც მიუთითებს რეგისტრაციის ხარვეზზე, ვერ გამორიცხავს განსახილველი ნორმით დაცულ ვარაუდს რეესტრში რეგისტრირებული უფლების მართებულობასთან დაკავშირებით.

41. კანონი თვითონ განსაზღვრავს, თუ რა შემთხვევაში არ მოქმედებს რეესტრის ჩანაწერების სისწორე, რა შემთხვევაზეც გავლენას ახდენენ არა ობიექტური, არამედ სუბიექტური ფაქტორები, რომლებიც მიუთითებენ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. აღნიშნული დანაწესი მიუთითებს იმაზე, რომ ამ ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ შეტანილი საჩივარი ან ამ უზუსტობის თაობაზე შემძენის ცოდნის ფაქტი გამორიცხავენ პრეზუმფციის მოქმედებას, შესაბამისად, აღნიშნული ფაქტორები მიუთითებენ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე“.

42. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება უზენაესი სასამართლოს არსებულ პრაქტიკას და ზემოთ მოცემულ განმარტებებს. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით. ამიტომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ი. გ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე