საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №330210013255526

№ას-794-750-2015 20 ოქტომბერი, 2015 წელი,

№ას-794-750-2015 ფ-ი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ს-ო ფ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ-რ პ-ა, ი-ა კ-ძე, ო-რ ნ-ძე, მ-ბ ჭ-ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისში, ბ-ის ქუჩა №37ა-ში მდებარე კორპუსის პირველ სადარბაზოში, პირველ სართულზე, ”ა” ბლოკში განთავსებული, 64,6 მ2 №4 ბინა (საკადასტრო კოდი 01.10.13.-.-.-.-, შემდეგში: საცხოვრებელი ბინა) 2010 წლის 25 დეკემბრიდან საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია ვ-რ პ-ს, ი-ე კ-ძის, მ-ი ჭ-ისა და ო-რ ნ-ძის (შემდეგში: „მესაკუთრეები, ან მოსარჩელეები“) საკუთრებად [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 311-ე და 183-ე მუხლები].

2. მოსარჩელეების კუთვნილ ზემოაღნიშნულ საცხოვრებელ ბინას ამჟამად ფლობს ს-ო ფ-ი (შემდეგში: „მოპასუხე ან კასატორი“) [სსკ-ის 155-ე მუხლი].

3. საცხოვრებელი კორპუსი, რომელშიც პ.1-ში აღნიშნული ბინა მდებარეობს, ააშენა შპს „ი-ა ს-მ“, რომელიც ადრე საქმიანობდა შპს „რ-ს“ სახელით. დ-რ ფ-მა, რომელიც მოპასუხის შვილია, 2006 წლის 28 თებერვალს ამ უკანასკნელს შეუკვეთა ქ. თბილისში, ტ-ი უ-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე მშენებარე საცხოვრებელი კორპუსის „ა“ ბლოკში, პირველ სადარბაზოში, პირველ საცხოვრებელ სართულზე 80 კვ.მ #2 ბინის აშენება და მასზე საკუთრების უფლების გადაცემა [სსკ-ის 629-ე მუხლი].

4. მოპასუხემ სადავოდ გახადა მოსარჩელეების საკუთრება და უარი განაცხადა ნივთის დაბრუნებაზე.

5. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხის წინააღმდეგ უკანონო მფლობელობიდან საცხოვრებელი ბინის გამოთხოვის მოთხოვნით [სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი].

6. თბილისის საქალაქო სასამრთლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მტკიცება, რომ მის მიერ სადაო ბინის მფლობელობის საფუძველია 2006 წლის 28 თებერვლის ნარდობის ხელშეკრულება და მისი შვილის (შემკვეთის) ნება მამა ახორციელებდეს ნივთის მფლობელობას. შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ არსებობდა სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი სამივე სამართლებრივი წინაპირობა, კერძოდ: ა) მოპასუხეები წარმოადგენენ სადავო საცხოვრებელი ბინის ტიტულოვან მესაკუთრეებს, ბ) ნივთს ფლობს მოპასუხე და გ) მოპასუხეს არ გააჩნია ნივთის ფლობის უფლება.

7. მოპასუხემ საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება გაასაჩივრა აპელაციის წესით.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 ივნისის განჩინება მოპასუხემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგს:

9.1. მოსარჩელეები არ არიან კეთილსინდისიერი შემძენები. სადავო ქონების იპოთეკით დატვირთვამდე და შემდგომში გასხვისებამდე მოპასუხე ფლობდა სადაო ფართს. მათ იპოთეკისა და ნასყიდობის გაფორმებამდე რეალურად არ უნახავთ სადავო ფართი, არ გამოიჩინეს წინდახედულება, მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემები არ არის საკმარისი კეთილსინდისიერების დასასაბუთებლად, რადგანაც მათთვის ცნობილი იყო, რომ რეალურად არსებული ქონება არ შეესაბამებოდა საჯარო რეესტრის ჩანაწერებს.

9.2. სააპელაციო სასამართლომ 2015 წლის 28 აპრილის განჩინებით მოსარჩელის მ-ი ჭ-ის უფლებამონაცვლედ ცნო მ-ბ ჭ-ი, რაც უკანონოა. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას და გადაწყვეტილების გამოტანისას მ. ჭ-ი დიდი ხნის გარდაცვლილი იყო და ეს ფაქტი სასამართლოს დაუმალეს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა უნდა მიეღო გადაწყვეტილება უფლებამონაცვლედ ცნობის თაობაზე, რადგან უცნობია, რა პოზიციაზე იდგებოდა გარდაცვლილი პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვისას.

9.3. პირველი ინსტანციის სასამართლოში გადაწყვეტილება გამოტანილია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში სსსკ) 92-ე მუხლის დარღვევით, რადგან გარდაცვლილი მ. ჭ-ის უფლებამონაცვლე არ იყო დადგენილი.

9.4. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოპასუხეს ჰქონდა სადავო ფართის ფლობის უფლება შემკვეთსა და მენარდეს შორის 2006 წლის 28 თებერვალს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 აგვისტოს განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ფეიქრიშვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგი გარემოებების გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;

ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული არ არის მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებასთან მიმართებით არსებითად სწორია. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია საკასაციო საჩივრის დაუშვებლობასთან დაკავშირებით დამატებით განმარტოს შემდეგი:

14.1. კასატორის მითითება, რომ ნ-რ ფ-ის (შემკვეთის) მიერ შპს „რ-ნ“ („იბერია სითისთან“) 2006 წლის 28 თებერვალს დადებული ნარდობის ხელშეკრულება მას ანიჭებდა მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ფლობის უფლებას სამართლებრივად დაუსაბუთებელია:

ჯერ ერთი, ამ ხელშეკრულების საგანი იყო არა სადავო საცხოვრებელი ბინა, არამედ წინამდებარე განჩინების მესამე პუნქტში მითითებული ბინა;

მეორეც, ნარდობის მხარეა არა მოპასუხე (ს-ო ფ-ი), არამედ დ-ი ფ-ი, რომელსაც ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნები შეიძლება ჰქონოდა მენარდის მიმართ; მესამეც, აღნიშნული ხელშეკრულება ვერ გახდება უძრავი ქონების მესაკუთრეთა (მოსარჩელეების) უფლებამოსილების შემზღუდველი (მბოჭავი) ხელშეკრულება, ვინაიდან ისინი არ წარმოადგენენ ამ ხელშეკრულების მხარეებს და შესაბამისად, ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს.

14.2. საკასაციო სასამაართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ მ-ი ჭ-ის უფლებამონაცვლედ მ-ბ ჭ-ი უკანონოდ ცნო. სსსკ-ის 92-ე მუხლის შესაბამისად, უფლებამონაცვლეობის საკითხის გადაწყვეტა შესაძლებელია პროცესის ყოველ სტადიაზე. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ინფორმაცია მ-ი ჭ-ის გარდაცვალების შესახებ სასამართლოს მიეწოდა დავის სააპელაციიო სასამართლოში განხილვისას და, შესაბამისად, საკითხი მხარის უფლებამონაცვლეობის შესახებ დადგა სააპელაციო საჩივრის განხილვის ეტაპზე. კასატორის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა უნდა მიეღო გადაწყვეტილება უფლებამონაცვლედ ცნობის თაობაზე, რადგანაც უცნობია თუ რა პოზიცია ექნებოდა გარდაცვლილს სარჩელთან მიმართებაში, არასწორია. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მ-ი ჭ-ი ცოცხალი იყო სარჩელის წარდგენისას, იგი გარდაიცვალა საქალაქო სასამართლოში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის. შესაბამისად, სარჩელის წარდგენით გამოხატული იყო მისი ნება და იურიდიული ინტერესი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიმართ. ამასთანავე, საქმის მასალების თანახმად, მ-ბ ჭ-ი (უფლებამონაცვლე) ეთანხმება როგორც სარჩელს, ისე მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას. აქედან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია კანონი 2015 წლის 28 აპრილის განჩინების გამოტანის დროს.

პალატას მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საპროცესო ნორმების დარღვევას არ გამოუწვევია არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა და ამდენად, არ არსებობს ამ მოტივით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

15. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. კასატორის მითითებული გადაწყვეტილების (იხ. საქმე #ას-634-601-2014) მიერ დადგენილი ფაქტები განსხვავდება მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტებისაგან და აქედან გამომდინარე, ბუნებრივია, სააპელაციო სასამართლო იმავე სამართლებრივ დასკვნებს ვერ გააკეთებდა.

16. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ს-ო ფ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ს-ო ფ-ს (პ/ნ-) დაუბრუნდეს გ-ი ფ-ის (პ/ნ -) მიერ გადახდილი (საგადასახდო დავალება #12, გადახდის თარიღი 31.07.15 სს საქართველოს ბანკი) სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი