№010211414806308
საქმე №ას-1020-963-2015 25 ნოემბერი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნინო ბაქაქური, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს “- (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - ნ- ნ-ე (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
აღწერილობითი ნაწილი:
II. სასარჩელო მოთხოვნა და სარჩელის საფუძვლები
1. ნ- ნ-ემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე შპს “-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხისათვის: 1. გადახდილი თანხის -1510.97 ლარის ანაზღაურების დაკისრება; 2. ზიანის - 66,82 ლარის ანაზღაურების დაკისრება.
III. მოპასუხის პოზიცია
2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
IV. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებზე მითითება
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ- ნ-ის სარჩელი შპს „-“-სთვის თანხის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა. შპს „-“-ს ნ-ნ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა გადახდილი საფასურის 1510,97 ლარის გადახდა; შპს „-“-ს ნ-ნ--ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურების მიზნით 66,82 ლარის გადახდა.
V. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა
4. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „-“-მა და მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილების გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
VI. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები
5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივლისის განჩინებით შპს „-“-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება.
6. მოცემული საქმის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2013 წლის 27 დეკემბერის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ შპს „--“-საგან იყიდა მობილური ტელეფონი „-“ (16 GB, Space Gray IMEI/SN: 3-). ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა - 1510,97 ლარით, რომელის გადახდის შესახებ გარემოება, მხარეთა შორის სადავოდ არ გამხდარა.
7. 2013 წლის 27 დეკემბრის ხელშეკრულებით დადგენილ იქნა, რომ მობილური ტელეფონის შესაძენად, ნ- ნ-ესა და სს „-ს“ შორის დაიდო საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე, მოსარჩელეზე გაიცა კრედიტი 1057,64 ლარის ოდენობით. აღნიშნული კრედიტისთვის ნ- ნ-ის მიერ ბანკისათვის გადასახდელი თანხის ჯამმა შეადგინა 15 ლარი საკომისიო, ხოლო 51,82 ლარი საპროცენტო სარგებელი (იხ., ტ.1. ს.ფ. 22-27).
8. დადგენილია, რომ მყიდველი და გამყიდველი შეთანხმდნენ საგარანტიო მომსახურებაზე და 2013 წლის 27 დეკემბერს შპს „-“-ის მიერ გაიცა საგარანტიო ფურცელი, რომლის მე-4 პუნქტის თანახმად, გარანტია არ ვრცელდება: თუ დაკარგულია საგარანტიო ფურცელი, ან მასში შეტანილია რაიმე სახის ცვლილება; თუ მოწყობილობაში არ იკითხება საიდენტიფიკაციო ინფორმაცია (IMEI/SN და ა.შ.), ან თუ მოწყობილობა დაზიანებულია წყლის, ნესტის, დავარდნის, ფიზიკური ზემოქმედების ან დენის ძაბვის ცვალებადობის შედეგად; არალიცენზირებული პროგრამული უზრუნველყოფის შეთხვევაში. თუ მოწყობილობა დაზიანებულია არაორიგინალი აქსესუარების ზემოქმედებით; თუ მოწყობილობას აღენიშნება შპს „-------“-ის გვერდის ავლით მექანიკური ჩარევის კვალი. მხარეებმა საგარანტიო ფურცლის მოქმედების ვადად განსაზღვრეს - 12 თვე (იხ., ტ.1. ს.ფ. 16).
9. საქმეში წარმოდგენილია შპს „-“-ის დირექტორის სახელზე მოსარჩელის მიერ (წარმომადგენლის მიერ) შედგენილი განცხადება, რომლის თანახმადაც 2014 წლის 1 მაისს, ნ- ნ-ემ კომპანიას მიმართა ტელეფონის შეკეთების მოთხოვნით, ვინაიდან მობილური ტელეფონი მოულოდნელად გაითიშა.
10. განცხადების თანახმად, 02 მაისს დაუკავშირდნენ ნ-ნ-ეს და განუცხადეს, რომ მობილურ ტელეფონს დაზიანებული ჰქონდა პროცესორი, რომლის შეცვლაც მათ კომპეტენციაში არ შედიოდა, ვინაიდან პროცესორის დაზიანება სავარაუდოდ გამოწვეული იყო დენის ძაბვის ცვალებადობის გამო, რაც გამყიდველის განმარტებით, გამორიცხავდა მათი მხრიდან საგარანტიო მომსახურების გაწევის საფუძველს.
11. განმცხადებელმა კომპანიისაგან მოითხოვა, განცხადების მიღებიდან 05 დღის ვადაში, ტელეფონის დალუქულ მდგომარეობაში მიწოდება. ამასთან, მობილური ტელეფონის დაზიანების შესახებ დასაბუთებული წერილობითი დასკვნის, აგრეთვე, მობილური ტელეფონის შეკეთებაზე უარის თქმის საფუძვლების შესახებ განმარტება (იხ., ტ. 1. ს.ფ. 18, 19).
12. მოპასუხის მიერ საქმეზე წარმოდგენილი 2014 წლის 06 მაისის „რეპორტის“ თანახმად, მოდელ „I- Spaxe Gray“-ზე (საიდენტიფიკაციო ინფორმაცია არ იკითხება და ვერ ხდება იდენტიფიცირება) ჩატარებული დიაგონოსტიკის მიხედვით: დაზიანებული დეტალი არის დედადაფაზე (კერძოდ, პროცესორი). ამ „რეპორტის“ შინაარსის თანახმად დაზიანება არ წარმოადგენს ქარხნულ წუნს; დაზიანება გამოწვეულია ექსპლუატაციის პირობებში, სავარაუდოდ დენის ცვალებადობის შედეგად; აპარატი საჭიროებს დედადაფის შეცვლას (იხ., ტ.1. ს. ფ. 46).
13. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს არა დელიქტური ვალდებულებიდან, არამედ 2013 წლის 27 დეკემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან (თუკი, სახეზე იქნებოდა დელიქტიდან გამომდინარე ურთიერთობა, შესაბამისად მტკიცების ტვირთი ქარხნული წუნის არსებობასთან დაკავშირებით ერთმნიშვნელოვნად დაეკისრებოდა მოსარჩელეს და ამ შემთხვევაში, გამართლებული იქნებოდა აპელანტის პრეტენზია მოსარჩელის მტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით), ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის პირობებში, თავად ნასყიდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე, განსაზღვრულია გამყიდველის ვალდებულება უნაკლო ნივთის გადაცემის შესახებ და პასუხისმგებლობა ამ ვალდებულების დარღვევისათვის, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე, გამყიდველის ერთ-ერთ ძირითად ვალდებულებას მყიდველისათვის ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთის გადაცემის შესახებ ვალდებულება წარმოადგენს. აღნიშნული ვალდებულება გულისხმობს გამყიდველის პასუხისმგებლობას მყიდველის მიმართ ნაკლიანი ნივთის გადაცემის შემთხვევებში, რაც ასახულია სამოქალაქო კოდექსის 487–ე, 491–ე, 492–ე მუხლებში. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევებში, როდესაც გამყიდველი ნივთის გადაცემისას ასევე განსაზღვრავს ნივთის ვარგისიანობის ვადას (საგარანტიო ვადა), მისი ვალდებულება უნაკლო ნივთის გადაცემის შესახებ კიდევ უფრო იმატებს და ეს აისახება მისი პასუხისმგებლობის თავისებურებაზეც. კერძოდ, პალატამ ყურადღება შეაჩერა სამოქალაქო კოდექსის 496-ე მუხლის დანაწესზე, რომლის თანახმადაც, თუ გამყიდველი ნივთის გარგისიანობის ვადას განსაზღვრავს, მაშინ ივარაუდება, რომ ამ ვადის განმავლობაში გამოვლენილი ნაკლი მყიდველს აძლევს მოთხოვნის უფლებას.
მოხმობილი ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე პალატამ განმარტა, რომ თუ გაყიდულ ნივთს გამყიდველის მიერ განსაზღვრულ ვარგისიანობის (საგარანტიო) ვადაში აღმოაჩნდება ნაკლი, ავტომატურად მყიდველს წარმოეშობა მოთხოვნის უფლება, ხოლო გამყიდველმა უნდა დაადასტუროს საწინააღმდეგო. პალატამ აღნიშნა, რომ გამყიდველის პასუხისმგებლობის თავისებურება სწორედ იმაში ვლინდება, რომ საგარანტიო ვადის მოქმედების პერიოდში ნივთის ნაკლის დაფიქსირების შემთხვევაში, პრეზუმფცირებულია მისი ბრალეულობა და გაყიდული ნივთის ნაკლის არსებობა, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი კი, ეკისრება გამყიდველს.
განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილ იქნა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ნასყიდობის საგანი - მობილური ტელეფონი „---“ (16 GB, Space Gray IMEI/SN: 3--), საგარანტიო ვადაში - 2014 წლის 01 მაისს გაითიშა და აღარ ჩაირთო (ტელეფონის აპარატი არ ირთვებოდა და არ იტენებოდა); საგარანტიო ფურცლის მოქმედების ვადაში მყიდველმა პრეტენზიით მიმართა გამყიდველს და მიუთითა, რომ ტელეფონი მოულოდნელად გაითიშა და აღარ ირთვებოდა, შესაბამისად, დადგენილი წესით ეს პრეტენზია გამყიდველს მიუვიდა. მიუხედავად იმისა, რომ გამყიდველისათვის ცნობილი იყო, თუ რა პრეტენზია არსებობდა მის მიერ გაყიდული ნივთის მიმართ, მობილური ტელეფონი დაიტოვა და გამყიდველისათვის აღარ დაუბრუნებია. კერძოდ, მტკიცებულება იმისა, რომ გამყიდველმა მყიდველს დაუბრუნა ნივთი, საქმეში არ არის (პალატამ აქვე აღნიშნა, რომ გამყიდველს შეეძლო ნივთი დაებრუნებინა - დეპონირებით). ამასთან გამყიდველმა უარი განაცხადა ხარვეზის გამოსწორებაზე იმ მიზეზით, რომ სავარაუდოდ დაფიქსირებული ხარვეზი (ნაკლი) გამოწვეული იყო არასწორი ექპლუატაციის (დენის ცვალებადობის) შედეგად. მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, კერძოდ, იმ პირობებში, როდესაც საგარანტიო მოქმედების ვადაში გამოვლინდა ხარვეზი - ნივთს აღმოაჩნდა ნაკლი, ხოლო მყიდველმა ამავე ვადაში პრეტენზიით მიმართა გამყიდველს, პალატამ მიიჩნია, რომ მყიდველი აღიჭურვა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 496-ე მუხლიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლებით და საწინააღმდეგო უნდა დაემტკიცებინა გამყიდველს (მოპასუხეს). მითუმეტეს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ნასყიდობის საგანს შეადგენდა მაღალი ტექნოლოგიური მონაცემების ნივთი (მობილური ტელეფონი „---“ /16 GB, Space Gray IMEI/SN: 3-/) და ასეთი პროდუქციის ხარისხზე, გამყიდველის პასუხისმგებლობა („გამყიდველის პასუხისმგებლობა პროდუქტისათვის“) იყო ერთმნიშვნელოვნაი და გამოკვეთილი იმ თვალსაზრისით, რომ გაყიდული ნივთის (პროდუქტის) ხარვეზიანობის შემთხვევაში, თავად გამყიდველს უნდა დაედასტურებინა, რომ ეს იყო არა პროდუქტის ნაკლი, არამედ ექსპლუატაციის წესის დარღვევის შედეგად დამდგარი ხარვეზი. ფაქტია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, გამყიდველმა მყიდველის პრეტენზიის შემდეგ მიიღო ნასყიდობის საგანი, როგორც თავად უთითებს, მან განახორციელა ნასყიდობის საგნის ტექნიკური გამოკვლევა და მის მიერ შედგენილ ე.წ. „რეპორტზე“ მითითებით მყიდველს უარი უთხრა პრეტენზიის დაკმაყოფილებაზე.
14. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, გამყიდველმა ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ ნ-ნ-ისათვის მის მიერ მიყიდული ტელეფონის აპარატის ხარვეზი არ წარმოადგენდა ამ ნივთის ნაკლს (ნივთის ქარხნულ წუნს) და რომ დაფიქსირებული ხარვეზი წარმოადგენდა ექსპლუატაციის წესების დარღვევის შედეგად გამოწვეულ წუნს. კერძოდ, პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მიერ მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი დოკუმენტი („რეპორტი“, რომლითაც გამყიდველმა გამორიცხა ქარხნული წუნის არსებობა), ვინაიდან აღნიშნული დოკუმენტი შედგენილი და მომზადებული იყო თავად მოპასუხე მხარის მიერ, შესაბამისად, ამ დოკუმენტის მტკიცებულებითი ძალა არ შეიძლება შეფასებული ყოფილიყო იმაზე უფრო მეტად, ვიდრე თავად მხარის ახსნა-განმარტება, მითუმეტეს, რომ მითითებული დოკუმენტი (რეპორტი) არ შეიცავდა ნასყიდობის საგნის ტექნიკური კვლევის იმგვარ ობიექტურ მონაცემებს, რაც მიანიშნებდა ექსპლუატაციის წესების დარღვევის აშკარა ფაქტებზე, მაგალითად გარეგანი ზემოქმედებით გამოწვეულ დაზიანებაზე (მაგ: ტელეფონის წყალში ჩავარდნა, ტელეფონის აპარატის დავარდნის შედეგად გამოწვეული მნიშვნელოვანი დაზიანება, მექანიკური ჩარევა, არაორიგინალი აქსესუარის გამოყენება და ა.შ.). სამოქალაქო კოდექსის 487-ე და 496-ე მუხლების დანაწესის საფუძველზე გამყიდველის სპეციფიური პასუხისმგებლობიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მართებდა შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენა იმ პოზიციის და არგუმენტის გასამყარებლად, რომ ნივთის ხარვეზი წარმოადგენდა არა ქარხნულ წუნს, არამედ გამოწვეული იყო ექსპლუატაციის წესების დარღვევით. ამგვარი მტკიცებულება მოპასუხის მიერ (მაგ: ექსპეტრიზის დასკვნა) საქმეში წარმოდგენილი არ იყო, ხოლო მხარის (მოპასუხე) ახსნა-განმარტება, არ იყო საკმარისი მტკიცებულება ამ სადავო გარემოების დადასტურებულად მიჩნევისათვის.
15. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის (აპელანტის) პრეტენზია იმის შესახებ, რომ ნ- ნ-ის მიერ შესაკეთებლად გამყიდველისათვის გადაცემული ტელეფონის აპარატის იდენტიფიცირება იყო შეუძლებელი. აღნიშნულთან დაკავშირებით და ამ პრეტენზიის საპირისპიროდ პალატა მიუთითებდა იმ ფაქტზე, რომ გამყიდველმა მიიღო ნ- ნ-ის მიერ გადაცემული აპარატი და განახორციელება მისი ტექნიკური გამოკვლევა. იდენტიფიცირების შეუძლებობის შემთხვევაში, სავარაუდოა, რომ გამყიდველი არ განახორციელებდა ზემოთ მითითებულ ქმედებებს. ამ საკითხთან დაკავშირებით პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რაც ასახული იყო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში, კერძოდ გადაწყვეტილების 6.1. პუნქტის მე–5 აბზაცში (იხ. ტ.1 ს.ფ. 73 ბოლო აბზაცი); შესაბამისად აპელანტის ეს პრეტენზია არადამაჯერებელი იყო და მოკლებული იყო ფაქტობრივ დასაბუთებას.
16. რამდენადაც დადგენილი იყო, რომ გამყიდველმა ვერ უზრუნველყო გაყიდული ნივთის ნაკლის და ქარხნული წუნის გამორიცხვა, შესაბამისი მტკიცებულების წარმოდგენით და იმის გათვალისწინებით, რომ გამყიდველმა უარი განაცხადა ნივთის ნაკლის გამოსწორებაზე, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 496-ე მუხლის დანაწესზე მითითებით სწორად მიიჩნია მოსარჩელე სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე 2013 წლის 27 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრუელბის მოშლაზე უფლებამოსილ პირად. მოხმობილი ნორმებით გათვალისწინებული ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში კი, წარმოიშობა რესტიტუციის საკითხი, რაც გულისხმობს ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელებული შესრულების უკან დაბრუნებას. ამდენად, ვინაიდან მოსარჩელემ გამოიყენა მისი ეს უფლება სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად დააკისრა მოპასუხეს მისთვის ნასყიდობის ფასის (1510,97 ლარის) დაბრუნება.
ამასთან იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მყიდველმა ნასყიდობის ფასის 1510 ლარის გადახდა განახორციელა სესხით და ისარგებლა საბანკო მომსახურებით, რისთვისაც მის მიერ გაწეული იქნა შესაბამისი ხარჯი (სარგებელი და საკომისიო), პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილშიც სასარჩელო მოთხოვნა ნივთის ნაკლით გამოწვეული ზიანის (სამოქალაქო კოდექსის 494-ე მუხლი) სამართლებრივი საფუძვლით ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.
VII. კასატორის მოთხოვნა და კასაციის საფუძვლები
17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “- მა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
18. კასატორი სადავოდ ხდის მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილებას და მიუთითებს, რომ შპს “- ს არ უნდა ემტკიცებინა ტელეფონის დაზიანების მიზეზი. კასატორის მითითებით, საგარანტიო ფურცლით აღებული პასუხისმგებლობის ფარგლებში გამყიდველი არ იყო ვალდებული დაედგინა კონკრეტულად რამ გამოიწვია დაზიანება. მითუმეტეს, რომ ამის თაობაზე არც მოსარჩელეს მოუთხოვია. მიუხედავად ამისა, შპს “ -მა მიუთითა დაზიანების მიზეზების შესახებ (დენის ცვალებადობა) კასატორის მითითებით გაუგებარია თუ საიდან დაასკვნა სასამართლომ, რომ ტელეფონი დაზიანდა ქარხნული წუნის შედეგად. კასატორის მოსაზრებით არასწორია იმაზე მითითება, რომ შპს “-მა წარმოადგინა დასკვნა, რომელშიც მითითებულია დაზიანების გამომწვევი სავარაუდო მიზეზების შესახებ. კასატორის მითითებით ხსენებული დასკვნა კატეგორიულია და ამომწურავად მიუთითებს დაზიანების გამომწვევ მიზეზებზე.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა შესაბამისი კანონები. ამასთან, არასწორად განმარტა ისინი, რაც საბოლოო ჯამში, გამოიხატა მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებასა და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილების მიღებაში.
19. კასატორის მითითებით, არასწორია მითითება იმაზე თითქოს შპს “- ს გაცემული აქვს დასკვნა, სადაც მითითებულია დაზიანების სავარაუდო მიზეზებზე. კასატორის განმარტებით, ხსენებული დასკვნა კატეგორიული ხასიათისაა და გამორიცხავს ქარხნულ წუნს.
სამოტივაციო ნაწილი:
VIII. საკასაციო პალატის დასკვნები:
20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 14 ივლისის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
21. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
22. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ძირითადი საფუძვლები (კასაციის მიზეზები) იმ გარემოებას ემყარება, რომ შპს “- ს არ უნდა ემტკიცებინა ტელეფონის დაზიანების მიზეზი, რაც ვერ იქნება გაზიარებული საკასაციო პალატის მიერ.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მტკიცების საგანს შეადგენენ ის გარემოებები, რომლებსაც პროცესუალურ სამართალურთიერთობებში წარმოადგენენ სამართლებრივი ფაქტები. მხარეთა მიერ მტკიცების ტვირთის რეალიზებასა და მტკიცების საგნის განსაზღვრას ახასიათებთ მჭიდრო ურთიერთკავშირი, რადგანაც სასამართლოში, ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა დაკავშირებულია განსაზღვრული ფაქტების დადგენასთან. სწორედ ამიტომ მტკიცების საგანს პროცესუალურ კანონმდებლობასა და პრაქტიკაში გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა. ასეთივე პრინციპული მნივნელობის მქონეა პროცესუალური საკითხი მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების შესახებ.
მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ შპს „-“-ის დირექტორის სახელზე მოსარჩელემ (წარმომადგენლის მეშვეობით) შეადგინა განცხადება, რომლის თანახმად, 2014 წლის 1 მაისს, ნ- ნ-ემ კომპანიას მიმართა ტელეფონის შეკეთების მოთხოვნით, ვინაიდან მობილური ტელეფონი მოულოდნელად გაითიშა. დადგენილია ისიც, რომ მყიდველი და გამყიდველი შეთანხმდნენ საგარანტიო მომსახურებაზე და 2013 წლის 27 დეკემბერს შპს „-“-ის მიერ გაიცა საგარანტიო ფურცელი, რომლის მოქმედების ვადად მხარეებმა განსაზღვრეს - 12 თვე.
ამდენად, კვლევის საგანს წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ გამოწვეული იყო თუ არა ტელეფონის დაზიანება გამყიდველის ბრალით და შედიოდა თუ არა ნაკლის გამოსწორება გარანტიის პირობებში.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოებაში არსებობს მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალური და ზოგადი წესები. ზოგიერთ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის განაწილების წესები ჩამოყალიბებულია მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმებში და გამოხატულია იმპერატიული ფორმით. მატერიალური კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ზოგიერთ საგამონაკლისო შემთხვევებში, ფაქტების მითითების ტვირთი და დამტკიცების ტვირთი ერთმანეთს უნდა გაემიჯნოს. ეს ის საგამონაკლისო შემთხვევებია, როდესაც სამართალწარმოება ძირითადად მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცების ტვირთი უნდა იყოს.
ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის პირობებში, თავად ნასყიდობის ურთიერთობიდან გამომდინარე, განსაზღვრულია გამყიდველის ვალდებულება უნაკლო ნივთის გადაცემის შესახებ და პასუხისმგებლობა ამ ვალდებულების დარღვევისათვის, კერძოდ, ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, გამყიდველის ძირითად ვალდებულებას გადასცეს მყიდველს ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთი. ეს ვალდებულება მოიაზრებს გამყიდველის პასუხისმგებლობას მყიდველის მიმართ ნაკლიანი ნივთის გადაცემის შემთხვევებში, რაც ასახულია სამოქალაქო კოდექსის 487–ე, 491–ე, 492–ე მუხლებში. ამასთან, იმ შემთხვევაში, როდესაც გამყიდველი ნივთის გადაცემისას ასევე განსაზღვრავს ნივთის ვარგისიანობის ვადას (საგარანტიო ვადა), მისი ვალდებულება უნაკლო ნივთის გადაცემის შესახებ განსაზრვრული დროით ხდება შემოფარგლული და ეს აისახება მისი პასუხისმგებლობის თავისებურებაზეც. სამოქალაქო კოდექსის 496-ე მუხლის თანახმად, თუ გამყიდველი ნივთის გარგისიანობის ვადას განსაზღვრავს, მაშინ ივარაუდება, რომ ამ ვადის განმავლობაში გამოვლენილი ნაკლი მყიდველს აძლევს მოთხოვნის უფლებას.
დაზიანების გამომწვევი მიზეზის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულების წარმოუდგენლობა კი, სწორად შეფასდა შპს “iPhone +“-ის პროცესუალური ვალდებულების სათანადოდ შეუსრულებლობად, რამაც, საბოლოოდ მის მიმართ არახელსაყრელი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის დადგომა განაპირობა.
23. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
24. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ ასპექტებთან დაკავშირებით არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა იხ., საქმე №ას-708-674-2015; 28 სექტემბერი, 2015 წელი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
25. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.
მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის 70% – 105 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს “- ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ შპს “- ს (ს/ნ: 2-) უკან დაუბრუნდეს შპს ა-ის მიერ 2015 წლის 06 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან (150 ლარი) 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ნ. ბაქაქური
ბ. ალავიძე
