№ ას-70-64-2015 30 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები - ნ. ნ-ი, თ. მ-ე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი- გ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ი- გ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. მ-სა და ნ. ნ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა თ. მ-სა და ნ. ნ-ს შორის 2013 წლის 26 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ქ. თ-ი, ა-ის გამზირის №...-ში მდებარე 45.06 კვ.მ №... ბინაზე ი- გ-ის მესაკუთრედ ცნობა.

2. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს უსაფუძვლობის გამო.

3. თელავის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით ი- გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი თ. მ-სა და ნ. ნ-ს შორის 2013 წლის 26 აპრილს დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება. ი- გ-ი მესაკუთრედ იქნა ცნობილი უძრავ ქონებაზე საკადასტრო კოდით .... მდებარე ქ. თ-ი, ა-ის გამზ. №..., პირველი სართული, ბ. №..., 45.06 კვ.მ .ფართი.

4. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ნ-მა და თ. მ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით ნ. ნ-სა და თ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმისთვის მნიშვნელოვანი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7. 1992 წლის 28 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით თელავის აგროსამრეწველო გაერთიანების წარმომადგენლისაგან თ. მ-ეს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა თელავის რაიონის აგროსამრეწველო გაერთიანების საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინა მდებარე ქ. თ-ი, ა-ის გამზირის №----ში, ... სადარბაზო, ... სართული, ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ (ტ. I, ს.ფ. 33,34);

8. უძრავი ქონება 1992 წლის 28 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ეროვნულ ბიუროში აღირიცხა თ. მ-ის საკუთრებად (ტ. I, ს.ფ. 27,28);

9. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 6 იანვარს ზ. გ-სა და თ. მ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. მ-ემ გაყიდა, ხოლო ზ. გ-მა იყიდა ქ. თ-ი, ა-ის გამზირი №...- ში მდებარე ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. აკმაყოფილებდა უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ფორმისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს, ხოლო გარიგების მხარეების მიერ გამოხატული ნება ნამდვილია.

10. საქმეში წარმოდგენილია 1999 წლის 6 იანვარს მოსარჩელის მეუღლეს, ზ. გ-სა და მოპასუხე თ. მ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თ. მ-ემ გაყიდა, ხოლო ზ. გ-მა იყიდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ეროვნულ ბიუროში თ. მ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თ-ი, ა-ის გამზირი №...-ში, ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ (ტ. I, ს.ფ. 25,26). ხელშეკრულება სანოტარო წესით დამოწმებულია ნოტარიუსის მიერ (იხ.: ხელშეკრულება, ტ.I,ს.ფ. 25,26; სსიპ ნოტარიუსთა პალატის დამოწმების ფურცელი, ტ.I,ს.ფ. 24).

11. თ. მ-ის განმარტებით, მას და მოსარჩელის მეუღლეს შორის არანაირი ხელშეკრულება არ დადებულა და მასზე არსებული ხელმოწერა მას არ ეკუთვნის. სააპელაციო პალატის აზრით, მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი და შესაგებლის საფუძვლად მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ 2013 წლის 26 დეკემბრის ექსპერტის კალიგრაფიულ დასკვნაზე, რომლის თანახმად: ,,1999 წლის 6 იანვრით დათარიღებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე (რეგისტრაციის №12) გრაფაში: ,,მხარეთა ხელმოწერები” მ-ის გვარით არსებული ხელმოწერა შესრულებულია თ. მ-ის მიერ”. აღნიშნული წარმოადგენს კატეგორიული ხასიათის დადებით დასკვნას, რომელიც გამორიცხავს ალბათობას (ტ.I,ს.ფ. 213-223). რაც შეეხება მოპასუხე თ. მ-ის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს მომსახურების სააგენტოდან საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის კვეთის თაობაზე, სააპელაცო პალატის განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია სანოტარო წესით დამოწმებულ ხელშეკრულებაზე თ. მ-ის მიერ ხელმოწერის ფაქტი და ამდენად, იდენტიფიცირებულია ნების გამომვლენი პირი, ის გარემოება, თ. მ-ეს კანონით დადგენილი წესების დაცვით აქვს თუ არა გადმოკვეთილი საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი, არ ცვლის გარიგებით გამოვლენილი ნების ნამდვილობის თაობაზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულ მოწმეთა ჩვენებებზეც, რომლებიც ერთმნიშვნელოვნად და ცალსახად მიუთითებდნენ მხარეთა შორის ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობაზე (იხ. გადაწყვეტილება, ტ. I, ს.ფ. 394). გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გამხდარა ისიც, რომ მოსარჩელის ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ქ. თ-ი, ა-ის გამზირი №...-ში, ... სადარბაზო, ... სართულზე მდებარე ბინა№...-ში, საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. საკადასტრო კოდით №....

12. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიუთითებენ იმ გარემოებაზეც, რომ 1996 წლის 6 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ვერ აკმაყოფილებდა უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ფორმისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს. კერძოდ, აპელანტების განმარტებით, ვინაიდან ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრება არ აღირიცხულა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში ან/და საჯარო რეესტრში, მას იურიდიული ძალა არ გააჩნია. აპელანტები მიუთითებენ ნასყიდობის ხელშეკრულების ტექსტზეც, რომელშიც აღნიშნულია, რომ ხელშეკრულება სამი თვის ვადაში უნდა აღირიცხოს ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ამოქმედდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან, რომელმაც ძალადაკარგულად გამოაცხადა ,,საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს სსრ 1983 წლის 4 ივნისის კანონი, ხოლო ახალი სამოქალაქო კოდექსი მსგავსი შინაარსის ნორმას (სავალდებულო რეგისტრაციას ტექაღრიცხვის ბიუროში) არ ითვალისწინებდა. უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება კი, მხარეებს შორის გაფორმდა 1999 წელს, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლის შემდეგ.

13. უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 323-ე, 183.1-ე, 69.3-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოდავე მხარეთა შორის შედგენილი იყო უძრავი ნივთის ნასყიდობის აქტი და სადავო იყო მისი იურიდიული ძალა. სამოქალაქო კოდექსის 477.1-ე მუხლზე მითითებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აღნიშნული ნორმის ანალიზით ნასყიდობის ხელშეკრულება კონსესუალურია და იგი დადებულად ითვლება მის ყველა არსებით პირობაზე საამისოდ დადგენილი ფორმით შეთანხმების მომენტიდან.

14. სააპელაციო პალატის განმარტებით, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის, სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი იმპერატიულად ადგენს ვალდებულებითი გარიგების საფუძველზე შემძენისათვის გადასაცემი საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას. თუმცა, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია არ წარმოადგენს გარიგების ფორმას და ზეგავლენას არ ახდენს ხელშეკრულების მხარეებს შორის სანივთო სამართლებრივი გარიგებიდან უფლებებისა და მოვალეობების წარმოშობაზე. ნამდვილი ნების საფუძველზე წერილობითი ფორმით დადებული და სანოტარო წესით დამოწმებული გარიგება საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის საფუძველია. აღნიშნული გარიგებით შემძენს წარმოეშობა უფლება, მოსთხოვოს გამსხვისებელს საჯარო რეესტრში მისი უფლების კონსტანტაცია.

15. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 1999 წლის 6 იანვარს მოსარჩელის მეუღლეს, ზ. გ-სა და მოპასუხე თ. მ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით კონტრაჰენტებმა გაითვალისწინეს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ყველა არსებითი პირობა, კერძოდ, ნასყიდობის საგანი იდენტიფიცირებადია, ფასი ზუსტად განსაზღვრულია, მხარეთა გამოვლენილი ნება ნამდვილია, ნება ხელმოწერებით დადასტურებულია, გარიგება წერილობითი ფორმით ჩამოყალიბებულია და დამოწმებულია სანოტარო წესით მისი გაფორმების დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. ამდენად, სახეზეა სანივთოსამართლებრივი გარიგება, რომელიც მხარეებს წარმოუშობს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების მოთხოვნის უფლებას.

16. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 1996 წლის 6 იანვარს მოსარჩელის მეუღლეს, ზ. გ-სა და მოპასუხე თ. მ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება აკმაყოფილებდა უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ფორმისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს, ხოლო გარიგების მხარეების მიერ მორიგების აქტში გამოხატული ნება ნამდვილი იყო.

17. 05.03.2013წ. უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თ-ი, ა-ის გამზირი №...- ში, ... სადარბაზო, ... სართული, ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. საკადასტრო კოდით №... თ. მ-ის საკუთრებად აღირიცხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. საჯარო რეესტრის ამონაწერში უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტებად მითითებულია ცნობა-დახასიათება და 28.09.1992წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულება (ტ. I, ს.ფ. 39,40).

18. 26.04.2013წ. თ. მ-ეს (გამყიდველი) და ნ. ნ-ს (მყიდველი) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. მ-ემ ნ. ნ-ს მიჰყიდა ქ. თ-ი, ა-ის გამზირის №...-ში, ... სადარბაზო, ... სართული, ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. საკადასტრო კოდით №... (ტ.I,ს.ფ. 41). აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. ნ-ის სახელზე (ტ.I,ს.ფ. 42,43).

19. მყიდველი ნ. ნ-ი არის გამყიდველ თ. მ-ის და. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოპასუხე თ. მ-ის ახსნა-განმარტებით დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავო არ გამხდარა, რომ ნ. ნ-ს 2013 წლის 26 აპრილის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული თანხა 7000 დოლარი არ მიუცია თ. მ-ის და, შესაბამისად, მასაც არ გამოურთმევია სადავო საცხოვრებელი ბინის ღირებულება, ვინაიდან დამ გადაუხადა მკურნალობის ხარჯები, როდესაც ჰქონდა ჯანმრთელობის პრობლემები ხელშეკრულების დადებამდე და აღნიშნული ხარჯების სანაცვლოდ, ურთიერთშეთანხმების შედეგად, მან ნ. ნ-ს გადასცა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე მდებარე: ქ. თ-ი, ა-ის გამზირი №...-ში, ... სადარბაზო, ... სართული, ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. საკადასტრო კოდით №... (იხ.: გადაწყვეტილება, ტ.I,ს.ფ. 392; სააპელაციო საჩივარი, ტ.I,ს.ფ. 477). 2013 წლის 18 ნოემბერს გაცემული N131209220 სამკვიდრო მოწმობით, ი- გ-მა, როგორც გ-ის პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ სრულად მიიღო მეუღლის, ზ. გ-ის სამკვიდრო მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით.

20. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე მე-8.3-ე მუხლებით და დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 6 იანვარს ზ. გ-სა და მოპასუხე თ. მ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ. მ-ემ გაყიდა, ხოლო ზ. გ-მა იყიდა ქ. თე-ი, ა-ის გამზირის №....-ში მდებარე ბინა №..., საერთო ფართით 45.06 კვ.მ. აკმაყოფილებდა უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ფორმისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს, ხოლო გარიგების მხარეების გამოხატული ნება ნამდვილი იყო. ამდენად, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ თ. მ-ემ 26.04.2013წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით განკარგა უძრავი ქონება, რომელიც უკვე გასხვისებული ჰქონდა 06.01.1999წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ 26.04.2013წ. თ. მ-ეს და ნ. ნ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, არღვევდა საჯარო წესრიგს, ზნეობის ნორმებს და არსებობდა მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

21. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაზე ვერ გავრცელდებოდა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით გათვალისწინებული კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვის მექანიზმი, რადგან სადავო გარიგება წარმოადგენდა თ. მ-ის მიერ დასთან, ნ. ნ-ან დადებულ გარიგებას, რომლისთვისაც იმთავითვე ცნობილი უნდა ყოფილიყო, რომ მის ძმას უძრავი ქონება უკვე გასხვისებული ჰქონდა 06.01.1999წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით.

22. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 18 ნოემბერს გაცემული N 131209220 სამკვიდრო მოწმობით, ი- გ-მა, როგორც ზ. გ-ის პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ სრულად მიიღო მეუღლის, ზ. გ-ის სამკვიდრო მასში შემავალი აქტივებითა და პასივებით.

23. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი 26.04.2013წ. ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ი- გ-ის სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე. რაც შეეხება აპელანტის მითითებას სარჩელის ხანდაზმულობაზე, პალატამ განმარტა, რომ საკუთრების უფლება აბსოლუტური სანივთო უფლებაა და მისი დაცვა უზრუნველყოფილია ნებისმიერი სახის ხელყოფისაგან. აქედან გამომდინარე, მესაკუთრეს უფლება აქვს ნებისმიერ დროს მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს ხელმყოფებისაგან მის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე უფლების დაცვა. მოცემულ შემთხვევაში, 2013 წლის 26 აპრილის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების ცნობის მოთხოვნით სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2013 წლის 22 ნოემბერს. ამდენად, არ არსებობს სარჩელის ხანდაზმულად მიჩნევის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

24. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ნ-მა და თ. მ-ემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

25. კასატორთა განმარტებით, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც გამოიხატება იმაში, რომ განჩინების ფაქტობრივ დასაბუთებაში მთელი აქცენტი მიმართულია არასათანადო მოსარჩელის, ი- გ-ის პოზიციის გამართლებაზე და არ ემყარება სამართლებრივ საფუძველს, რადგან პალატა თავისი განჩინების არცერთ დებულებაში არ უთითებს და არ ასაბუთებს, თუ რატომ გამოიყენა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის გადსაწყვეტად ი- გ-ის სასარგებლოდ სამოქალქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილი, 50-ე, 54-ე, 183-ე, 185-ე, 323-ე და 312-ე მუხლები, მაშინ როდესაც ეს მუხლები არაფრით არ მიესადაგება ი- გ-ის მოთხოვნას, რადგან ის არ არის და არაფრით შეიძლება იყოს არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე, რადგან ნასყიდობის ხელშეკრულებაში, რომელიც ნ. ნ-სა და თ. მ-ეს შორის დაიდო, მასზე მინიშნებაც არ არის და არანაირად არ ჰქონდა უფლება ამ ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნის დაყენებისა, რადგან მოთხოვნის დაყენება ვინმეს ნება-სურვილი არ შეიძლება იყოს, კანონმდებელი სამოქალაქო სამართალში ზუსტად ადგენს მისი წარმოშობის საფუძვლებს. სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად ი- გ-ს ისეთი მოთხოვნა დააკმაყოფილა, რასაც სამოქალაქო კოდექსი არ ითვალისწინებს. ამიტომ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს. გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებებლია, რადგან პალატას გადაწყვეტილებაში მითითებული არ აქვს ის ფაქტები, რომლებიც დაადგინა სასამართლომ საქმის განხილვისას და რომლებიც გამოიყენა მოსარჩელის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად.

26. კასატორთა აზრით, სააპელაციო პალატა ვალდებული იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შეემოწმებინა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, მაგრამ პალატამ, ისევე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ, არასათანადო მოსარჩელის, ი- გ-ის სურვილი მიიჩნია ფაქტად, ისიც არაპირდაპირ მოწმეთა განმარტებებზე დაყრდნობით და ის გარემოება, რაც კანონით დადგენილი მტკიცებულებით, კერძოდ, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დამდგენი დოკუმენტით უნდა დადასტურებულიყო, ნოტარიალურად დამოწმებული, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე მ-ის ხელმოწერის იდენტიფიცირება საკმარისად ჩათვალა და ის დასრულებულად, იურიდიული შედეგის დამდგენ დოკუმენტად ჩათვალა ისე, რომ არ იმსჯელა და არ ახსნა, თუ რატომ უარყო სკ-ის 183-ე მუხლის მოთხოვნა, ასეთი გარიგებით მოპოვებული უფლების რეგისტრაციის აუცილებლობაზე. უძრავი ნივთის შეძენისათვის აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამავე კოდექსის 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა ან მხარეებმა ხელშეკრულებისთვის გაითველისწინეს ასეთი ფორმა, მაშინ ხელშეკრუკლება ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ. ამდენად, გარდა კანონმდებლის მხრიდან ასეთი იმპერატიული დანაწესისა, სადავო ხელშეკრულების პირობაც იყო, რომ მისი რეგისტრაცია უნდა მომხდარიყო ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, მაგრამ არ მომხდარა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატას არანაირი საფუძველი არ ჰქონდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ძალაში დაეტოვებინა, რადგან სსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

27. კასატორთა მოსაზრებით, პალატა ნასყიდობის ხელშეკრულების ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში გატარებას უსაფუძვლოდ უარყოფს და იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომელმაც მიუთითა, რომ სადავო ხელშეკრულების სამი თვის ვადაში ტექ. აღრიცხვის ბიუროში რეგისტრაციაში გაუტარებლობის გამო, იურიდიული ძალის არ ქონაზე, იმიტომ არ იზიარებს, რომ 1997 წლის 25 ნოემბერს ძალაში შესულმა სამოქალაქო კოდექსმა გამოქვეყნებისთანავე ძალადაკარგულად გამოაცხადა ,,საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის დამტკიცების შესახებ’’ საქართველოს სსრ 1983 წლის 4 ივნისის კანონი, ხოლო ახალი სამოქალაქო კოდექსი მსგავსი შინაარსის ნორმას (სავალდებულო რეგისტრაციას ტექაღრიცხვის ბიუროში) არ ითვალისწინებს. მსგავსად პირველი ინსტანციის სასამართლოსი პალატაც მიუთითებს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა 1999 წელს, მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლის შემდეგ.

28. კასატორთა აზრით, სააპელაციო პალატა ვალდებული იყო განემარტა თავისი დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლომ უარყო ნ. ნ-სა და თ. მ-ის ახსნა-განმარტებები, საჯარო რეესტრის სამსახურიდან ბინაზე ნ. ნ-ის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი, მათ შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რით უარყო, რომელი მტკიცებულებით და რომელ კანონზე დაყრდნობით, რადგან გარდა სსკ-ის 244-ე მუხლის ძალით ფაქტების დადგენისა, ამავე კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის ბოლო აბზაცის თანახმად, გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მოკლედ უნდა მიეთითოს მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, რაც სააპელაციო სასამართლოს არ განუხორციელებია.

29. სააპელაციო პალატამ სადავო, 06.01.1999წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებას არ მიაქცია ყურადღება და მისი სამართლებრივი ვარგისიანობა დადგენილად მიიჩნია არა კანონით დადგენილი წესით, არამედ ი- გ-ის ახსნა-განმარტებითა და მასთან დაახლოებული, ისიც არაპირდაპირ მოწმეთა ჩვენებებით. პალატა, ისე როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლო, მიღებული გადაწყვეტილებით ფაქტობრივად უარყოფს ნასყიდობის ხელშეკრულების ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტის, შესასყიდი საგნის ღირებულების გადახდას, რადგან არცერთ სასამართლოს არ უმსჯელია ზ. გ-მა გადაუხადა თუ არა კასატორს ბინის ღირებულება და არის თუ არა საქმეში მისი დამადასტურებელი დოკუმენტი, მაშინ როდესაც, სკ-ის 624-ე მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, ზეპირი ხელშეკრულების დროს მისი ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით. მეტიც, სკ-ის 429-ე მუხლის თანახმად, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით, შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რაც ბუნებაში არ არსებობს და სასამართლო, ვარაუდების დონეზე ადგენს იმ გარემოებას, თითქოს აწ განსვენებულმა ზ. გ-მა ბინის ღირებულება ნ. ნ-ს გადაუხადა.

30. კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო პალატამ უგულებელყო რეგისტრაციის ორგანოების არსებობა, მაშინ, როდესაც სკ-ის 1515-ე მუხლის შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ერთიანი სამსახურის ჩამოყალიბებამდე ამ სამსახურის ფუნქციებს ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები ახორციელებდნენ. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ’’ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრირდება უძრავ ნივთზე უფლებები, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულებები, უფლების სუბიექტისა და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემები, მათ შორის უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემები. პალატამაც უსაფუძვლოდ გაიზიარა, თითქოს ნ. ნ-მა სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება დაარეგისტრირა 2013 წლის 5 მარტს, საკადასტრო კოდი: № ..., რაც არასწორია, რადგან ეს რეგისტრაციაც მ-ის მხრიდან ამ ბინაზე ახალ რეგისტრაციას ადასტურებს და არა, სადავო ბინაზე საკუთრების უფლების მოპოვებას.

31. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ თითქოს ნ. ნ-ს თანხა არ გადაუხდია და თ. მ-ის მიერ მკურნალობის ხარჯების გადახდის სანაცვლოდ ბინაზე უფლების გადაცემა მართლსაწინააღმდეგოა, კასატორთა აზრით, არამართებულია, რადგან გაქვითვა კანონით დაშვებული წესია და ის არაფრით აკნინებს დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას.

32. კასატორთა განმარტებით, გ-ის მხრიდან, სისხლის სამართლის საქმიდან, სადაც ის მხარე არ არის, უკანონოდ მოპოვებული 26.01.2013წ. კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნის მტკიცებულებად დაშვება და იმის მიხედვით 1999 წლის 6 იანვრის ხელშეკრულების გაფორმებისას თ. მ-ის მონაწილეობის დადგენილად მიჩნევა, სასამართლოს მხრიდან არამართებულია, ვინაიდან თ. მ-ეს თუნდაც მონაწილეობა მიეღო ამ ხელშეკრულების დადებისას, რეგისტრაციის გარეშე მას იურიდიული ძალა მაინც არ აქვს. ორივე სასამართლო სადავო საკითხის გადაწყვეტისას მთლიანად დაეყრდნო ი- გ-სა და მოწმეების განმარტებებს და გ-ის მხრიდან უკანონოდ მოპოვებულ და წარდგენილ 26.01.2013წ კალიგრაფიული ექსპერტიზის დასკვნას და განსაკუთრებული აქცენტი გააკეთა დასკვნის კატეგორიულობაზე.

33. კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ განჩინების გამოტანისას დაარღვია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი, ვინაიდან არათანაბარ პირობებში ჩააყენა მხარეები და მათ არ მისცა საშუალება დაეცვათ თავიანთი უფლებები.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 თებერვლის განჩინებით ნ. ნ-სა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

35. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ნ-სა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

36. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

37. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

38. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

39. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ: სუსგ. №ას-631-939-2009, ას-567-535-2012, №ას-491-465-2015 ).

40. ამდენად, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ნ-სა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორ ნ. ნ-ს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1083 ლარის) 70% –758.1ლარი.

43. „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ¹“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი თ. მ-ე გატავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

44. ნ. ნ-სა და თ. მ-ის საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

45. კასატორ ნ. ნ-ს (პ№...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 12 იანვარს №889 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1083 ლარის 70% – 758.1 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

46. კასატორი თ. მ-ე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან;

47. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე