საქმე №ას-594-562-2015 6 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ნ-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. შ-ია, ე. შ-ია, თ. ო-ია, თ. ზ-ია (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე _ ი. მ-ე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

დ. შ-იამ, ე. შ-იამ, თ. ო-იამ და თ. ზ-იამ (შემდგომში _ მოსარჩელეები) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში სს „ნ-ისა“ და ი. მ-ის (შემდგომში _ მოპასუხე) მიმართ ზიანის _ 100 000 ლარის სოლიდარულად ანაზღაურების მოთხოვნით. მოსარჩელეთა განმარტებით, 2013 წლის 10 მაისს ი.მ-ის ბრალეული ქმედების შედეგად ადგილი ჰქონდა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევას, რის შედეგადაც მოსარჩელეებმა მიღეს მატერიალური ზიანი, დაუზიანდათ ჯანმრთელობა, ასევე სახეზეა მიუღებელი შემოსავალი.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებს ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დადგომის ფაქტი სადავოდ არ გაუხდიათ, არამედ მიყენებული ზიანის ოდენობას არ დაეთანხმნენ, სს „ნ-მა“ მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებლის ფარგლებში განმარტა, რომ მას მომხდარში ბრალი არ მიუძღვოდა, რამდენადაც სატრანსპორო შემთხვევის დროისათვის ი.მ-ე კომპანიის თანამშრომელი აღარ იყო, საწარმოს სარტანსპორტო საშუალება სამართავად გადაცემული ჰქონდა სხვა პირს, რომელმაც ი.მ-ეს ნივთი დამსაქმებლის ნებართვის გარეშე გადასცა. მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით ი.მ-ემ განმარტა, რომ მან მოსარჩელეებს აუნაზღაურა 4 216 ლარი, ამასთანავე, სადავო გახადა მომვლელისათვის მოსარჩელეების მიერ გადახდილი თანხის ოდენობა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ: დ. შ-იას სასარგებლოდ 8 200 ლარის, თ. ზ-იას სასარგებლოდ 8 100 ლარის, ე. შ-იას სასარგებლოდ 5 900 ლარისა და თ. ო-იას სასარგებლოდ 1 000 ლარის გადახდა.

4. აპელანტების მოთხოვნა:

4.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ნ-მა“, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა;

4.2. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმებისა და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით სააპელაციო პალატას შეგებებული სააპელაციო საჩივრით მიმართეს მოსარჩელეებმაც.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩვრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის განაჩენის თანახმად, 2013 წლის 10 მაისს, დაახლოებით 02:30 საათზე, წყალტუბოს რაიონის სოფელ ფ-ში გამავალი თ.ს.ლ საავტომობილო გზის 243-ე კილომეტრზე, ი. მ-ემ მისი მართვის ქვეშ მყოფი, „ტოიოტა ჰაილუქსის“ მოდელის, სახ. ნომრით №... ავტომობილით ქუთაისის მიმართულებით მოძრაობისას დაარღვია „საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 29.1 მუხლის მოთხოვნები, გადავიდა საპირისპირო მოძრაობის ზოლში და შეეჯახა შემხვედრი მიმართულებით მოძრავ დ. შ-იას მართვის ქვეშ მყოფ „დაიჰათსუ კუორეს“ მოდელის სახ. ნომრით P... ავტომობილს. აღნიშნულის შედეგად, ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება მიიღეს დ. შ-იამ და თ. ზ-იამ, ხოლო ნაკლებად მძიმე ხარისხის დაზიანებები მიიღეს ე. შ-იამ და თ. ო-იამ.

5.1.2. მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ 2013 წლის 13 ნოემბრის ცნობის თანახმად, ავტომობილი „ტოიოტა ჰაილუქსის“ , სახელმწიფო №..., წარმოადგენს სს „ნ-ის“ საკუთრებას, ხოლო „დაიჰათსუ კუორე“ სახელმწიფო №..., რომელსაც ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად მართავდა დ. შ-ია, წარმოადგენს ი. ზ-იას საკუთრებას.

5.1.3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 მარტის საოქმო განჩინებით, აპელანტ დ. შ-იას წარმომადგენელ გ. ფ-ას შუამდგომლობა სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის თაობაზე დაკმაყოფილდა, დ. შ-იას სასარგებლოდ ქონებრივი ზიანის (საბანკო დავალ--ნება) 9 681 ლარისა და 2 500 აშშ დოლარის (სატრანსპორტო საშუალების ზიანი) დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში წარდგენილ სააპელაციო საჩივარზე შეწყდა წარმოება.

5.1.4. მხარეთა ახსნა-განმარტებების, საქმეში წარმოდგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობების, ასევე, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 5 დეკემბრის სამედიცინო ექსპერტიზისა და ამავე თარიღის სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნების თანახმად, 2013 წლის 10 მაისის საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად, მოსარჩელეებმა დ. შ-იამ და თ. ზ-იამ მიიღეს ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანება, ხოლო ნაკლებად მძიმე დაზიანებები მიიღეს ე. შ-იამ და თ. ო-იამ. კერძოდ: ა) 2013 წლის 10 მაისს მიღებულ ტრავმასთან დაკავშირებით დ. შ-ია მოთავსებულ იქნა შპს „ა. ზ.ც-ას ს. დ. ს–ოს ი. მ-ის ე. ც-ში“, სადაც 2013 წლის 30 მაისამდე გადიოდა სტაციონალური მკურნალობის კურსს, დაუდგინდა დიაგნოზი: პოლიტრავმა, გულმკერდის დახურული ტრავმა, ნეკნების მრავლობითი (VI-VII-VIII- IX-X) მოტეხილობა მარცხნივ, ფილტვის დაჟეჟილობა, ჰემოპნევმოთორაქსი, კანქვეშა ემფიზემა, მუცლის ღრუს დახურული ტრავმა, ელენთის გაგლეჯვა, მარცხენა ბარძაყის ძვლის დიაფიზის ღია მრავალფრაგმენტოვანი მოტეხილობა შუა/3-ში ცდომით, ტრავმული შოკი. 2013 წლის 8 ნოემბერს, დ. შ-იამ ამბულატორიულად მიმართა შპს „ა. ზ.ც-ას ს. დ. ს–ოს ი. მ-ის ე. ც-ს“ და დაუდგინდა დიაგნოზი: ბარძაყის ძვლების დიაფიზის მრავალფრაგმენტოვანი მოტეხილობა, ოსტეოინთეზის შემდგომი მდგომარეობა. შპს „ტ-ში“ 2013 წლის 29 ნოემბერს ჩატარებული გამოკვლევით, 2013 წლის 30 მაისს მიღებულ ტრავმას შედეგად მოჰყვა მოსარჩელე დ. შ-იას საერთო შრომის უნარის დაკარგვა 30%-ით. ამასთან, 2013 წლის 30 მაისს გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ავადმყოფის №... სამედიცინო ბარათის თანახმად, დ. შ-იას გაეწია რეკომენდაცია, მკურნალობა გაეგრძელებინა ამბულატორიულად ორთოპედ-ტრავმატლოგის, ოჯახის ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ; ბ) თ. ზ-ია 2013 წლის 10 მაისს მიღებულ ტრავმასთან დაკავშირებით, მოთავსებულ იქნა შპს „ი-ის რ. კ. ს-ში“, სადაც 2013 წლის 30 მაისამდე, გადიოდა სტაციონალური მკურნალობის კურსს. დაუდგინდა დიაგნოზი: შერწყმული პოლიტრამვა, ტრავმული შოკი, გულმკერდის მარცხენა ნაწილის დახურული ტრავმა, ნეკნების მრავლობითი მოტეხილობებით და ჰემოპნევმოთორაქსი, მარცხენა ბარძაყის დისტალური ბოლოს დამსხვრეული მოტეხილობა, მარცხენა ბეჭის ძვლის ზედა ლიტერალური კიდის მოტეხილობა, სასახსრე მორჩის მოტეხილობა ტრავმული პლევრიტი. 2013 წლის 8 ნოემბერს, თ. ზ-იამ ამბულატორიულად მიმართა შპს „ი-ის რ-ი კ-ი ს-ს“ და დაუდგინდა დიაგნოზი: მარცხენა ბარძაყის დისტალური ბოლოს შეძვალებული მოტეხილობა, ოსტეოსინთეზის შემდგომი პერიოდი. შპს „ტ-ში“ 2013 წლის 29 ნოემბერს ჩატარებული გამოკვლევით 2013 წლის 30 მაისს მიღებულ ტრავმას შედეგად მოჰყვა თ. ზ-იას საერთო შრომის უნარის 20%-ით დაკარგვა. 2013 წლის 30 მაისს გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის თანახმად, თ. ზ-იას გაეწია რეკომენდაცია: სახსრების დამუშავება 6 თვე, 2 კვირის შემდგომ ტრომბოასპირინი და კიდურების ჩამოშვება 3 კვირაზე. კონტროლი 3 თვეზე; გ) ე. შ-იას დაუდგინდა გავის ძვლისა და წელის მე-5 მალის მოტეხილობა, მუცლის და გულმკერდის ღრუს დახურული ტრავმა, ეკსკორიაციები ორივე წვივის და მარჯვენა მტევნის მიდამოებში. 2013 წლის 15 მაისს გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის მიხედვით, მას მიეცა რეკომენდაცია: 6 კვირის განმავლობაში წოლითი რეჟიმი.

5.1.5. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლზე, მოწმედ დაკითხული კ. ს–იასა და ლ. ც-ის ჩვენებებზე, ასევე საქმეში წარმოდგენილ ლ. ბ-ის გამოკითხვის ოქმზე და აღნიშნა, რომ 2013 წლის 10 მაისს მომხდარი საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად, ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ვნების გამო, დ. შ-ია, ე. შ-ია და თ. ზ-ია საჭიროებდნენ მომვლელის დახმარებას, რის სანაცვლოდ დ. შ-იას მიერ გაწეულ იქნა ხარჯი 1 200 ლარის ოდენობით, თ. ზ-იას მიერ _ 2 100 ლარის ოდენობით, ხოლო ე. შ-იას მიერ _ 900 ლარის ოდენობით, შესაბამისად, არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ მხოლოდ მოწმეთა ჩვენების საფუძველზე, რომელიც წინააღმდეგობრივი და ურთიერთგამომრიცხველი იყო, სასამართლოს არ უნდა მიეჩნია მოსარჩელეების მიერ მომვლელის მომსახურებისათვის ხარჯების გაწევა დადასტურებულად და, როგორც მიუღებელი შემოსავლის შემთხვევაში, სასამართლოს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენება არ უნდა მიიჩნია საკმარისად მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად, ასევე, მომვლელისათვის გაწეული ხარჯის სახით ზიანის ნაწილშიც სასამართლოს არ უნდა მიეჩნია დადგენილად მოსარჩელის მიერ მითითბული გარემოებები. პალატის მითითებით, აპელანტს მოწმეთა ჩვენების წინააღმდეგ რაიმე კონკრეტული მტკიცებულებები არ მიუთითებია, მხოლოდ ზეპირი შეფასებებით ცდილობს მათ გაბათილებას, ამასთან, მოწმეთა ჩვენებების წინააღმდეგობრიობის დასადასტურებლად აპელანტის მითითება და აპელირება გარკვეულ შეუსაბამობაზე ცალკეული მოწმის ჩვენების ეპიზოდებიდან, პალატის მოსაზრებით, არ იყო საკმარისი ამ მოწმეთა ჩვენების არასრწმუნოდ მიჩნევისათვის. გარდა აღნიშნულისა, ავტოსაგზაო შემთვევის შედეგად მიღებული დაზიანებების სიმძიმისა და ხარისხის გათვალისწინებით, დავას არ იწვევდა თავად მოსარჩელეთა ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობა, რის გამოც ისინი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საჭიროებდნენ მომვლელის მომსახურებას, შესაბამისად, ამ შემთხვევაში დასაბუთებული იყო იმ პრეზუმფციის დაშვება, რომ მოსარჩელეები საჭიროებდნენ და იყენებდნენ მომვლელის მომსახურებას მკურნალობის გარკვეულ ეტაპზე, ამ ფონზე მოწმეთა ჩვენებები იყო სარწმუნო. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება მოსარჩელეების მიერ მომვლელის მომსახურებით სარგებლობისა და მომვლელისათვის ზემოთ მითითებული ხარჯების გადახდის თაობაზე.

5.1.6. ი. მ-ეს მოსარჩელეებისათვის ანაზღაურებული ჰქონდა საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად მიყენებული ზიანი - 4 216 ლარი.

5.1.7. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 412-ე მუხლებით და დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება სოლიდარული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძვლის არარსებობის თაობაზე. მართალია, ი. მ-ე და სს „ნ-ი“ მომხდარი ავტო– საგზაო შემთხვევისას არ მოქმედებდნენ ერთობლივი და ერთდროული სამართალდარღვევით, თუმცა, საქმეში წარმოდგენილი მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ 2013 წლის 13 ნოემბრის ცნობის მიხედვით, საგზაო შემთხვევის დროისათვის, ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე აპელანტის საკუთრების უფლება არსებობდა, შესაბამისად, დასტურდებოდა აპელანტის, როგორც დასახელებული ავტომობილის მესაკუთრის მიმართ, მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველიც, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილისა. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის ის არგუმენტიც, რომ ავტომობილი გადაცემული ჰქონდა მისი თანამშრომლის ი. კ–ისათვის, ამიტომ ამ ავტომობილის მფლობელად არა აპელანტი, არამედ ფიზიკური პირი ი. კ–ი მიიჩნეოდა. პალატის მტკიცებით, ი. კ–ი თავად სს-ის თანამშრომელი იყო და მას ავტომობილი გადაცემული ჰქონდა თანამდებობიდან გამომდინარე, შრომითი მოვალეობების შესრულებისათვის და არა იჯარის ან სხვა რაიმე სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, რომლის საფუძველზეც შესაძლოა ი. კ–ს წარმოშობოდა ამ ავტომობილის მიმართ განსაკუთრებული სტატუსი მფლობელისა (მაგ. დამქირავებელი, მოიჯარე). სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი ბრალის გარეშე სამოქალაქო პასუხისმგებლობის წარმოშობის საფუძველს ამკვიდრებს, რომლის თავისებურება იმაში ვლინდება, რომ სატრანსპორტო საშუალება ყოველთვის წარმოადგენს საფრთხის წყაროს და მისი მფლობელი სატრანსპორტო საშუალებით გამოწვეული ზიანის დადგომაში, მისი ბრალის მიუხედავად, აგებს პასუხს. აპელანტს პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი (სკ-ის 999-ე მუხლის მე-2 ან/და მე-3 ნაწილები) გარემოებების არსებობის შესახებ რაიმე მტკიცება ან/და მტკიცებულება არ წარუდგენია, შესაბამისად, საფუძველს მოკლებულ მტკიცებად იქნა მიჩნეული მხარის მხოლოდ მითითება იმის შესახებ, რომ მოცემულ დავაში ავარიასთან მიზეზ-შედეგობრივ კავშირში მხოლოდ ორი პირი: ი. კ–ი და ი. მ-ე იყვნენ. სატრანსპორტო საშუალების მფლობელმა უნდა ამტკიცოს, არა მხოლოდ ის გარემოება, რომ მესამე პირის მიერ ნივთის სარგებლობა ხორციელდებოდა მისი ნების საწინააღმდეგოდ, არამედ ის გარემოებაც, რომ სატრანსპორტო საშუალების გამოყენება შესაძლებელი არ გახდა მისი ბრალის გამო. ამასთანავე, არასაკმარისი იყო აპელანტის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ იგი ვერ შეამოწმებდა გარემოებას იმის შესახებ, ი.კ–ი გადასცემდა თუ არა ნივთს მესამე პირს. თავად ი. კ–ის ჩვენებიდან (იხ. 2014 წლის 28 თბერვლის სხდომის საოქმო ჩანაწერი 16:48:53; 16:50:33; 17:08:41) და მხარეთა განმარტებებითაც დასტურდებოდა, რომ ი. მ-ე არ წარმოადგენდა უცხო პირს არც ი. კ–ის და არც თავად სს „ნ-ისათვის“, ვინაიდან ი. მ-ე ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომამდე გარკვეული პერიოდით ადრე მუშაობდა თავად სს „ნ-ში“ მძღოლად, შესაბამისად, არ დგინდებოდა იმგვარი შემთხვევა, როდესაც მესაკუთრისათვის უცხო პირის მიერ მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ ხდება კუთვნილი ნივთის დაუფლება. ი. მ-ის მიერ ავტომობილის ფლობა ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომამდე გრძელდებოდა რამოდენიმე თვის განმავლობაში (დაახლოებით 3-4 თვე), რაც იმაზე მიუთითებდა, რომ ი. მ-ის მხრიდან სს „ნ-ის“ ნების საწინააღმდეგოდ ამ ავტომობილის დაუფლებას ადგილი არ ჰქონია. პალატის მოსაზრებით, იმ გარემოების გაზიარების შემთხვევაშიც კი, რომ სს „ნ-ის“ ხელმძღვანელობამ არ იცოდა, ი. კ–ის მიერ მისი სამსახურებრივი მანქანის მესამე პირისათვის (ი. მ-ისათვის) გადაცემის შესახებ, აპელანტი პასუხისმგებლობისგან მაინც ვერ გათავისუფლდებოდა, ვინაიდან სამი-ოთხი თვის განმავლობაში არათანამშრომელი პირის მიერ სამსახურებრივი მანქანის მართვის ფაქტი უთითებდა მესაკუთრე ორგანიზაციის უხეშ გაუფრთხილებლობაზე.

5.1.8. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის თანახმად, დელიქტის შედეგად ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტი თავისთავად ანიჭებდა უფლებას დაზარალებულს, მოეთხოვა ანაზღაურება არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის. ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტი უკვე გულისხმობდა იმას, რომ დაზარალებულმა განიცადა ტკივილი და სულიერი ტანჯვა, როგორც თვით დაზიანების მიღებისას, ასევე – მკურნალობის პროცესში (განსაკუთრებით თუ მკურნალობა ხანგრძლივ დროს მოითხოვს). ეს სულიერი ტანჯვა გრძელდება მაშინაც, თუ, მკურნალობის მიუხედავადაც, დაზარალებული პირი ვერ გამოჯანმრთელდა სრულად და აღენიშნება გადატანილი დაზიანებების ნარჩენი მოვლენები (მიღებული ტრავმის შედეგად დ. შ-იამ დაკარგა საერთო შრომის უნარი 30%-ით, ხოლო თ. ზ-იამ 20%-ით). შესაბამისად, მორალური ზიანის კომპენსირების ნაწილში პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნები და სამართლებრივი შეფასებები და უსაფუძვლოდ ცნო აპელანტის არგუმენტი, რომ მოსარჩელეთა ფსიქიკურ და ზნეობრივ-ფსიქოლოგიურ ტანჯვას ადგილი არ ჰქონია. პალატამ ყურადღება გაამახვილა თ. ო-იასთან დაკავშირებულ ეპიზოდზე და აღნიშნა შემდეგი: აპელანტის ის დასაბუთება, რომ თ. ო-იას ამ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაუზიანდა მხოლოდ ხელი (რაც გამოიხატა ხელის მოტეხილობაში), რაც გამორიცხავდა ფსიქიკურ და ზნეობრივ-ფსიქოლოგიურ ტანჯვას, იყო არასარწმუნო, როგორც ფაქტობრივი, ასევე სამართლებრივი თვალსაზრისით. პალატა შენიშნვს, რომ კანონმდებელი ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტს, მიუხედავად იმისა, თუ კონკრეტულად რაში გამოიხატა ეს დაზიანება, უკავშირებს მორალური ზიანის ანაზღაურების ანაზღაურების უფლების წარმოშობას. შედარებით მსუბუქი ხასიათის ჯანმრთელობის დაზიანება შეიძლება ასახულიყო თავად საკომპენსაციოდ მოთხოვნილი თანხის ოდენობაზე, რაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, გათვალისწინებული იყო.

5.1.9. არ იქნა გაზიარებული შეგებებულ სააპელაციო საჩივარში გამოთქმული პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს მორალური ზიანის სახით სწორედ მათ მიერ მოთხოვნილი თანხა (თითოეულისათვის 10 000 ლარი) უნდა ჩაეთვალა გონივრულად, რადგანაც, პალატის განმარტებით, მორალური ზიანი შეიძლება მდგომარეობდეს ფიზიკურ ტკივილში, რომელიც დაკავშირებულია ჯანმრთელობისათვის ზიანის ან სხვაგვარი ვნების მიყენებასთან. ფიზიკური და ზნეობრივი ტანჯვის ხასიათი უნდა შეფასდეს ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების (მაგ: ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა), აგრეთვე, სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, რომლებიც ადასტურებენ, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა გადაიტანა დაზარალებულმა. კომპენსაციის მოცულობა კი განისაზღვრება ტრავმის, ჯანმრთელობის სხვა დაზიანების სიმძიმის ხარისხიდან და სხვა გარემოებებიდან გამომდინარე, რომლებიც დაზარალებულის მიერ გადატანილ ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვას ამტკიცებენ. ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრება, აგრეთვე, ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობის, დაზარალებულის ბრალის ხარისხისა და სხვა კონკრეტულ გარემოებათა გათვალისწინებით. მორალურ ზიანს გააჩნია სამი ფუნქცია: დააკმაყოფილოს დაზარალებული; ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე; თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლებების ხელყოფა სხვა პირების მიერ. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება მიზნად არ ისახავს მიყენებული ზიანის სრულ რესტიტუციას, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. კონკრეტულ შემთხვევაში, ი. მ-ემ მოსარჩელეების მიმართ 4 216 ლარის ოდნეობით ხარჯი გაწია, შესაბამისად, პალატამ გონივრულ და სამართლიან ოდენობად ჩათვალა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით განსაზღვრული თანხები.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად მიჩნევის წინაპირობად კასატორმა მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის მე-4 ნაწილის არასწორ განმარტება/დარღვევაზე. პალატამ ყურადღება არ გაამახვილა აპელანტის მტკიცებაზე, რომლის თანახმადაც, ი.კ–ს სს „ნ-ში“ მუშაობის მთელი პერიოდის განმავლობაში გადაცემული ჰქონდა ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც კასატორი „ჯიპიეს“ სისტემის მეშვეობით აკონტოროლებდა, რაც გამორიცხავს მომხდარი ფაქტის მიმართ დაუდევრობას. ავარიის შემთხვევაშიც კასატორმა შეამოწმა ავტომობილის მიმოსვლა და მფლობელს დააკისრა ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა და შემდგომ გაათავისუფლა კიდეც დაკავებული თანამდებობიდან. ბუნებრივია, ავტომობილის ყოველწუთიერი კონტროლი ვერ განხორციელდებოდა იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ კასატორს თანამშრომლის მიმართ გააჩნდა ნდობა, შესაბამისად, სასამართლოს მსჯელობა, რომ კასატორს ი.მ-ის მიერ ნივთის ფლობის შესახებ უნდა სცოდნოდა, დაუსაბუთებელია. ი.კ–თან დადებული შროითი ხელშეკრულებით დასტურდება ის გარემოება, რომ დამსაქმებელმა დასაქმებული გააფრთხილა საკუთარი ქონებით სარგებლობის წესის თაობაზე და განუმარტა პასუხისმგებლობის შესახებ, ამასთანავე, მოწმედ დაკითხულმა ი.კ-მა და ი.მ-ემ დაადასტურეს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ კასატორი არ იყო ინფორმირებული ავტომობილის მესამე პირისათვის გადაცემის ფაქტის თაობაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის მოთხოვნები და სრულყოფილად არ გამოიკვლია კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სს „ნ-ს“ პასუხისმგებლობა არ დაეკისრებოდა. საპროცესო დარღვევას წარმოადგენს სასამართლოების მიერ სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრისათვის არაბრალეულობის მტკიცების ტვირთის დაკისრება, ეს მსჯელობა სრულად ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნებს. გასათვალისწინებელია, რომ დაზარალებულმა მხარემ კასატორის ბრალეულობის დამტკიცება ვერ შეძლო, მას ამ კუთხით არავითარი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

6.1.2. ვერც ერთი ინსტანციის სასამართლომ ვერ დაადგინა მომხდარში კასატორის ბრალეულობა, მიუხედავად აღნიშნულისა, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაასკვნა და იგი სააპელაციო პალატის მიერ გაზიარებულია, რომ სს „ნ-ის“ მხრიდან ავტომობილის სამართავად ი.კ-ისათვის გადაცემისას, დასაქმებულს არ განემარტა ნივთით სარგებლობის წესი, რითაც დამსაქმებელმა დაუშვა ნივთის სხვა პირზე გადაცემის რისკი, რაც სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძველია.

6.1.3. სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ გაიზიარა მომვლელების ცრუ ჩვენებები, როდესაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი მტკიცებულება არ არის წარმოდგენილი ამ გარემოების დადასტურებისათვის, ამ თვალსაზრით კასატორმა მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ გამოკითხვის ოქმზე, ი.მ-ის ჩვენებაზე, 2013 წლის 15 მაისისა და 2013 წლის 3 ნოემბრის ცნობებზე ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ.

6.1.4. სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული მტკიცებულებების არარსებობის მოტივით არ დააკმაყოფილა სარჩელი მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნი ნაწილში, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ მომვლელისათვის ანაზღაურებული თანხის მოთხოვნის ნაწილში ანალოგიურ შემთხვევასთან გვქონდა საქმე.

6.1.5. სასამართლომ არ დაასაბუთა გადაწყვეტილება მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში, მიუხედავად იმისა, რომ ამ მოთხოვნაზე მხარეს წარმოდგენილი ჰქონდა პრეტენზია. არსებული პრაქტიკის თანახმად, მორალური ზიანის დაკისრებისათვის ჯანმრთელობის დაზიანებამ ადამიანის ფსიქიკაზე ზეგავლენა უნდა მოახდინოს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ მოპასუხეს დააკისრა თანხის ანაზღაურება, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ თ.ო-იამ მხოლოდ ხელი მოიტეხა და მიიღო ნაკლებად მძიმე დაზიანება, რაც ფსიქიკურ და ზნეობრივ ტანჯვას გამორიცხავს. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კასატორს ბრალი მიუძღვოდა მომხდარში, თუმცა მისი ბრალი, ი.მ-ესთან შედარებით უმცირესია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ კასატორს, როგორც მომეტებული საფრთხის წყაროს მესაკუთრეს, ეკისრება სოლიდარული პასუხისმგებლობა დამდგარი ზიანის ანაზღაურებაში, რომელიც, მოცემულ შემთხვევაში როგორც ფაქტობრივ დანაკლისში, ისე მორალურ (არაქონებრივ) ზიანში გამოიხატა. თავის მხრივ, უდავოა, როგორც ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დადგომის ფაქტი, ისე ი.მ-ის მართვის ქვეშ მყოფი ავტომობილის კასატორისადმი კუთვნილება.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პრეტენზიების წინააღმდეგ საკასაციო პალატა განმარტავს შემდეგს: სასარჩელო მოთხოვნის მარეგულირებელ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმებს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე და 412-ე მუხლები წამოადგენს. 999-ე მუხლის მოწესრიგების სფერო ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანია და ნორმის პირველი ნაწილი ამკვიდრებს ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობის წესს, რომელიც თავად სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტის განსაკუთრებული თვისებით ხასიათდება, კანონმდებლობა ავტოსატრანსპორტო საშუალებას განიხილავს მომეტებული საფრთხის წყაროდ, ამდენად, კასატორის პრეტენზია, რომ მას ბრალი არ მიუძღვის დამდგარ შედეგში, ვერ იქნება სარჩელის დაკმაყოფილების გამომრიცხავ გარემოებად მიჩნეული. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას მტკიცების ტვირთის განაწილების წესთან მიმართებით და განმარტავს, რომ მატერიალური სამართლის ნორმით, ზოგადი წესისაგან (სსსკ-ის 102.1 მუხლი) განსხვავებული სტანდარტია დამკვიდრებული და ამ შემთხვევაში, მტკიცების საგანში შემვალ ფაქტს წარმოადგენს არა სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრის (რომელსაც კანონი მფლობელის სტატუსით მოიხსენებს) ბრალეულობა უშუალოდ ქმედებაში, არამედ, მისი ბრალის გამომრიცხავი გარემოების არსებობა მომეტებული საფრთხის წყაროს მესამე პირისათვის გადაცემაში, თავის მხრივ, ამ გარემოების დადასტურების ვალდებულება, უშუალოდ საფრთხის წყაროს მესაკუთრეს ეკისრება, რაც მან, მოცემულ შემთხვევაში, სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლი „ითვალისწინებს სამოქალაქო სამართლის ზოგადი პრინციპიდან (პასუხიმგებლობა მიყენებული ზიანის გამო პირს ეკისრება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მისი მოქმედება არის ბრალეული) განსხვავებულ _ სატრანსპორტო საშუალების მომხმარებლის ისეთ განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას, რა დროსაც მისი დაკისრებისათვის ბრალეულობა სავალდებულო არ არის. ამ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების დადგომის შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია _ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია. ამავდროულად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას, სატრანსპორტო საშუალების მფლობელის პასუხისმგებლობა უნდა გამოირიცხოს, თუ ზიანი გამოწვეულია თუნდაც ნივთის ექსპლუატაციის დროს, მაგრამ სხვა გარე ფაქტორების ზემოქმედებით და არა მომეტებული საფრთხის წყაროს თვისებებიდან გამომდინარე. პასუხისმგებლობის მთლიან ან ნაწილობრივ გამომრიცხველ გარემოებად უნდა ჩაითვალოს როგორც დაუძლეველი ძალა (სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი), ასევე, დაზარალებულის ბრალი. დაუძლეველ ძალაში იგულისხმება, რომ, მიუხედავად ავტომანქანის გულისყურით მართვისა, ზიანის თავიდან აცილება ვერ ხერხდება. ასეთ შემთხვევაში უნდა დადგინდეს, ზიანი გამოწვეულია თუ არა დაბრკოლებით, რომელიც არ შედიოდა ტრანსპორტის მფლობელის კონტროლის სფეროში და მას გონივრულად არ შეეძლო არც მისი წინასწარ გათვალისწინება და არც დაბრკოლების ან მისი შედეგების თავიდან აცილება, ან დაძლევა, ანუ პირი მოკლებული იყო დაბრკოლებაზე ზემოქმედების შესაძლებლობას. სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის დაკისრებისას უნდა გამოირიცხოს დაზარალებულის ბრალიც. დელიქტური ვალდებულებების მომწესრიგებელი ნორმები _ სამოქალაქო კოდექსი 992-1008-ე მუხლები არ ითვალისწინებს შემხვედრი ბრალის საკითხს“ (იხ. სუსგ №ას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი). რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას, რომ მან დასაქმებული გააფრთხილა დამსაქმებლის ქონებისადმი გულისხმიერად მოპყრობის თაობაზე თუ მომხდარი შემთხვევის გამო, გამოიყენა ადმინისტრაციული ზომები, ეს საკითხი, შესაძლებელია, განხილულ იქნეს დელიქტური ვალდებულების შესრულების შემდგომ სოლიდარულ მოვალეთა ურთიერთპასუხისმგებლობის ზომის განსაზღვრისას.

1.5. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას მომვლელის ხარჯების ნაწილში და მხარის ყურადღებას მიაპყრობს სამართლაში მოქმედ ე.წ პრეზუმფციებზე, ანუ ვარაუდზე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის შესახებ. პრეზუმფციის დაშვების წინაპირობას წარმოადგენს დადგენილი რამდენიმე გარემოების ერთობლიობა, რომელსაც, როგორც წესი, შედეგად სადავო ფაქტობრივი ვითარება (როგორიცაა მოცემულ შემთხვევაში, ავადმყოფის მოვლის აუცილებლობა) მოჰყვება. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულია მოსარჩელეთათვის გარკვეული სარეაბილიტაციო მკურნალობის აუცილებლობა, ასევე, ჯანმრთელობის საკმაოდ მძიმე დაზიანების ფაქტები, რომლებიც, გარდა სამედიცინო ცნობებში მითითებული და კასატორის მხრიდან შეუდავებელი გარემოებებისა, ბუნებრივია, გარკვეული სპეციალიზებული მზრუნველობის აუცილებლობას ადასტურებს, ასეთ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ მართებულად დაუშვა მომვლელის მომსახურების პრეზუმფციის არსებობა, რომელიც მტკიცებას არ ექვემდებარება და მისი გაქარწყლება იმ მხარის ვალდებულებაა, რომლის წინააღმდეგაც მოქმედებს თავად ეს ვარაუდი. ამდენად, კასატორის მტკიცება სასამართლოს მხრიდან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევის თაობაზე ვერ იქნება გაზიარებული.

1.6. რაც შეეხება მოპასუხის პრეტენზიას მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში, საკასაციო პალატა ამ პრეტენზიათა წინააღმდეგ მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის თაობაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რომლის თანახმადაც „საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა გააჩნია მოცემული ნორმით გათვალისწინებული მიზნის სწორად დადგენას. კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებს ჩვეულებრივ, შესაძლოა, თან ახლდეს მორალური, სულიერი განცდები, მაგრამ სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეუძლია დაზარალებულს, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. განსახილველი ნორმის მიზანია, შეამციროს, შეზღუდოს ამ ნორმით გათვალისწინებული შედეგის დაუსაბუთებელი გაფართოება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა და წესრიგი... სამართლის მიერ დაცულ ერთ-ერთ სიკეთეს, რომლის ხელყოფის შედეგად დაზარალებულმა შეიძლება მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის ანაზღაურება, წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობა. სხეულის დაზიანება ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება ადამიანის სიცოცხლის იმგვარი ხელყოფაა, რომელიც დაზარალებულს არასრულფასოვნად და ზოგ შემთხვევაში, არაშრომისუნარიანად აქცევს, სხეულის და/ან ჯანმრთელობის ხელყოფით გამოწვეული მორალური ზიანი უშუალოდ სამართალდარღვევიდან შეიძლება არც გამომდინარეობდეს, არამედ მისი თანმდევი შედეგი იყოს (როგორიცაა, უშედეგო მკურნალობა, ხანგრძლივი უმწეო მდგომარეობა, აქტიური ცხოვრების შეუძლებლობა, ცხოვრების წესისა და რითმის შეცვლა, მკურნალობის უშედეგობის გამო ცხოვრების ხალისის დაქვეითება, ნერვული დაძაბულობა, რაც პირს არასრულფასოვნების კომპლექსსა თუ სხვა ნეგატიურ განცდებს უყალიბებს), თუმცა, ასეთ დროს, სავალდებულოა, დასტურდებოდეს, რომ დაზარალებულის მორალური განცდები და სულიერი ტანჯვა სხეულისა თუ ჯანმრთელობის ხელყოფის შედეგია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ჯანმრთელობის დაზიანებით გამოწვეული მორალური ზიანის მახასიათებელი თვისება არის ადამიანის ფსიქიკური და სულიერი ბუნების სფეროში ნეგატიური ზემოქმედების მოხდენა, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში“ (იხ. სუსგ №ას-979-940-2014, 10 სექტემბერი, 2015 წელი), ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში დადასტურებულია მოსარჩელეთა მხრიდან მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის წინაპირობების ნამდვილობა. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ თ.ო-იამ სხეულის ნაკლებად მძიმე დაზიანება მიიღო, ეს არ გამორიცხავს ამ უკანასკნელის სულიერ განცდებს მომხდარის გამო, თუმცა, ბუნებრივია, არა დანარჩენი მოსარჩელეების მიერ განცდილი ხარისხით. სააპელაციო საამართლომ ეს გარემოება სავსებით მარეთებულად მიიჩნია საკომპენსაციო თანხის ოდენობის განმსაზღვრელ კრიტერიუმად.

1.7. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.8. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებების გაზიარების საფუძველი, შესაბამისად, სს „ნ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს ისინი 27 (ოცდაშვიდი) ფურცლად.

3. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 25 მაისს #... საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი, 1 195 ლარისა და #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 34,80 ლარის, სულ _ 1 229,8 ლარის 70% _ 860,86 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ნ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ნ-ს“ (ს/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 25 მაისს #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1 195 ლარისა და #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 34,80 ლარის, სულ _ 1 229,8 ლარის 70% _ 860,86 ლარი.

3. კასატორს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 27 (ოცდაშვიდი) ფურცლად (ტ. II, ს ფ. 155-181).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური