საქმე № 330210014528228

საქმე №ას-862-812-2015 11 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ჩ.-ე (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. თ.-ა (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში – მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა (შეგებებულ სარჩელში), ფულადი ვალდებულების შესრულება (ძირითად სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. თ.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ჩ.-ის მიმართ ფულადი ვალდებულების შესრულების – 8900 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

2. მოსარჩელემ განმარტა, რომ გ. ჩ.-ეს 2014 წლის 6 მაისამდე ასესხა 8 900 ლარი, რაც დასტურდება 2014 წლის 6 თებერვლის ხელწერილით.

3. მოპასუხემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა და თანხა მოსარჩელისათვის არ დაუბრუნებია.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მას მ. თ.-ას ვალი არ გააჩნია, მითითებული ხელწერილი არის მოჩვენებითი და იძულებით დადებული გარიგება. გ. ჩ.-ე და მოსარჩელის მეუღლე ეწეოდნენ ერთობლივ საქმიანობას, რა დროსაც გადასახდელი თანხები და მოპასუხემ დაფარა.

5. გ. ჩ.-ემ შეგებებული სარჩელი აღძრა მ. თ.-ას მიმართ და მოითხოვა ვალის აღიარების შესახებ მხარეთა შორის 2014 წლის 6 თებერვალს დადებული ხელწერილის ბათილად ცნობა.

6. შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა, რომ მოსარჩელის მეუღლე ვ. მ.-თან ერთად ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას. აღნიშნული საქმიანობის ფარგლებში გ.ჩ.-ეს ვ.მ.-ისათვის უნდა გადაეხადა 20 000 აშშ დოლარი. სწორედ დასახელებული ურთიერთობიდან გამომდინარე შედგა 2014 წლის 6 თებერვლის ხელწერილი, რომელიც წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას. მ. თ.-ამ ისარგებლა მოპასუხის გამოუცდელობითა და გულუბრყვილობით და მოაწერინა ხელი სადავო დოკუმენტზე, რომელსაც რაიმე სამართლებრივი შედეგი არ უნდა მოჰყოლოდა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. თ.-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, გ. ჩ.-ეს დაეკისრა მის სასარგებლოდ 8900 ლარის ანაზღაურება, ხოლო შეგებებულ სარჩელს ეთქვა უარი.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 ივლისის განჩინებით გ. ჩ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2014 წლის 6 თებერვალს მოპასუხე გ. ჩ.-ემ მოსარჩელე მ. თ.-ას მიმართ წერილობით აღიარა 8 900 ლარის ოდენობით ვალის არსებობა და იკისრა 2014 წლის 6 მაისს ვალის დაბრუნების ვალდებულება.

11. გ. ჩ.-ეს მითითებული თანხა მოსარჩელისთვის არ დაუბრუნებია.

12. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და არ დაეთანხმა აპელანტის მსჯელობას, რომ 2014 წლის 6 თებერვლის ხელწერილი ყოველგვარი ვალდებულების გარეშე იქნა შედგენილი და ამიტომ, როგორც მოჩვენებითი გარიგება, ბათილ გარიგებას წარმოადგენს.

13. სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის, 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოჩვენებითი გარიგების დროს მხარეები ერთობლივად მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ მათ მიერ დადებულ გარიგებას მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგი. აუცილებელია, რომ ასეთი განზრახვით მოქმედებდეს არა მხოლოდ ერთი რომელიმე მხარე, არამედ გარიგების მონაწილე ყველა მხარე. იმ შემთხვევაში, თუ გარიგების მონაწილე ერთ-ერთი მხარე არ მოქმედებს მოჩვენებითი გარიგების დადების განზრახვით, მაშინ სახეზე არ არის გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევის საფუძველი.

14. საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა ნ. ს.-ემ განმარტა, რომ მან მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებულ სახელშეკრულებო ურთიერთობის შესახებ არაფერი იცის. მისი თანდასწრებით მხარეთა შორის არანაირი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. მისთვის ცნობილია მხოლოდ მოპასუხესა და ვ. მ.–ს შორის არსებული ურთიერთობა საერთო ბიზნესიდან გამომდინარე.

15. იგივე განმარტა მოწმე თ. ც.-ემ. მან მიუთითა, რომ მ. თ.-ას არ იცნობს. გ. ჩ.-ეს მისი სახელშეკრულებო ურთიერთობა მისთვის ცნობილი არ არის.

16. მოწმე გ. ს.-ის განმარტებით, მან შეადგინა მ. თ.-ასა და გ. ჩ.-ეს შორის 2014 წლის 6 თებერვალს დადებული ხელწერილის შინაარსი და სანოტარო ბიუროშიც ახლდა მხარეებს. გ. ჩ.-ემ თავად სთხოვა ხელწერილის შინაარსის შედგენა და მისთვის ცნობილი არ არის, ჰქონდა თუ არა გ. ჩ.-ეს რაიმე თანხა გადასახდელი, თუმცა მას გ. ჩ.-ემ მიუთითა, რომ ოღონდ მ. თ.-ას მისთვის თავი დაენებებინა და იგი ყველაფერზე თანახმა იყო.

17. მოცემული გარემოებების შეფასებით სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს პოზიცია, რომ სადავო შემთხვევაში მოჩვენებითი გარიგებისათვის დამახასიათებელი ძირითადი ნიშანი – მხარეთა ურთიერთშეთანხმება მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ არ დაფიქსირებულა, რაც გამორიცხავდა მხარეებს შორის 2014 წლის 6 თებერვალს შედგენილი გარიგების ამ მოტივით ბათილად ცნობას.

18. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ხელშეკრულების ბათილობის მტკიცების ტვირთი აკისრია მოპასუხე მხარეს. გ. ჩ.-ემ კი ვერ მიუთითა ხელშეკრულების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევის დამაჯერებელ გარემოებაზე. ამასთან, აღნიშნული არც მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება. მოწმეთა ჩვენება არ შეიცავს იმგვარ განმარტებას, რომ როგორც მოსარჩელე მ. თ.-ა, ასევე მოპასუხე გ. ჩ.-ე მოქმედებდნენ შეთანხმებით, რათა დაედოთ მოჩვენებითი გარიგება.

19. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 20 ნოემბრის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე. გასაჩივრებული საოქმო განჩინებით გ. ჩ.-ის წარმომადგენელ თ. ნ.-ას შუამდგომლობა საქმის განსჯად სასამართლოში გადაგზავნის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

20. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსაკუთრებული განსჯადობის ძალით დადგენილია განსაზღვრული კატეგორიის საქმეთა განხილვა მხოლოდ ერთ რომელიმე, კანონით განსაზღვრულ კონკრეტულ სასამართლოში. განსაკუთრებული განსჯადობა სწორედ იმიტომ ეწოდება განსჯადობის ამ სახეს, რომ ამ განსჯადობით დადგენილი წესები გამორიცხავს განსჯადობის სხვა სახეების გამოყენების შესაძლებლობას. განსაკუთრებული განსჯადობის საქმეებზე სასამართლოს არჩევა არ არის დამოკიდებული მხარეთა ნებაზე, ვინაიდან განსჯადი სასამართლო პირდაპირ და უპირობოდ არის განსაზღვრული კანონით და, ამ საქმეებიდან გამომდინარე, სარჩელის აღძვრა კანონით დადგენილი სასამართლოს გარდა, სხვა სასამართლოში დაუშვებელია.

21. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის 2014 წლის 6 თებერვლის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებაში მისი შესრულების ადგილი განსაზღვრული არ არის.

22. სამოქალაქო კოდექსის 386-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ კრედიტორს (მოსარჩელეს) სარჩელში, ასევე 2014 წლის 6 თებერვლის ხელწერილში მისამართად მითითებული აქვს ქალაქი თბილისი, გ.–ის ქ. №57, შესაბამისად, მოსარჩელემ განსჯადობის წესების დაცვით სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოში სწორად წარადგინა.

23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ გ. ჩ.-ეს იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული 350 ლარი არასწორად დაეკისრა.

24. მითითებული ნორმა განსაზღვრავს მხარის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების იმ ოდენობის მაქსიმუმს, რომელიც შეიძლება დაეკისროს მეორე მხარეს. ამ მაქსიმუმის ფარგლებში სასამართლოს შეუძლია, თავისი შეხედულებით, გონივრულ ფარგლებში განსაზღვროს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობა, რომელიც მეორე მხარეს უნდა დაეკისროს. ასეთი წესი ქმნის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის ხელოვნურად გაზრდის დაბრკოლებას, რაც იცავს იმ მხარის ინტერესებს, რომელსაც ამ ხარჯის ანაზღაურება უნდა დაეკისროს. სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული საქმის მოცულობა, მისი ფაქტობრივ-სამართლებრივი სირთულე, აგრეთვე, მხარეთა ქონებრივი მდგომარეობა, მათი შემოსავალი და სხვა ისეთი გარემოებები, რომლებიც განაპირობებს წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის გონივრულ ფარგლებს. ბუნებრივია, სამართალწარმოება დაკავშირებულია გარკვეულ ხარჯებთან და მისი გადახდის ვალდებულება წარმოეშობა იმ მხარეს, რომლის წინააღმდეგაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც მის სასარგებლოდ დაკმაყოფილდა (მოსარჩელე), ან მის მიმართ არ დაკმაყოფილდა (მოპასუხე), მაგრამ არა შეუზღუდავად. როგორც აღინიშნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების მაქსიმუმის ფარგლებში (დავის საგნის ღირებულების 4%), სასამართლომ ადვოკატის დახმარებისათვის საფასური უნდა განსაზღვროს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მოცულობის, დავის ფაქტობრივ-სამართლებრივი სირთულისა და სხვა ფაქტორების თანაზომიერი და გონივრული, არა უმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4%-ის ფარგლებში.

25. კონკრეტულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილია 2014 წლის 12 ივნისის №… სალაროს შემოსავლის ორდერი და ამავე რიცხვით დათარიღებული რწმუნებულება, რომლითაც დასტურდება, რომ მ. თ.-ამ ია ბერიშვილის გადაუხადა იურიდიული მომსახურების ჰონორარი – 500 ლარი.

26. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი გადახდის ქვითრისა და მინდობილობის საფუძველზე დავის ფაქტობრივ-სამართლებრივი სირთულისა და სხვა ფაქტორების თანაზომიერი, გონივრული შეფასების შედეგად პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა გ. ჩ.-ეს მ. თ.-ას სასარგებლოდ იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 350 ლარის გადახდა.

27. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებისას მოსარჩელემ მოპასუხე მოატყუა და მის მიმართ განხორციელდა იძულება.

28. სამოქალაქო კოდექსის 81-ე, 85-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კანონის ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, იძულება წარმოადგენს გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველს. იძულების დროს ნების გამოვლენის პროცესში ხდება აშკარა ჩარევა. იძულების მიზანს გარიგების დადება წარმოადგენს. იძულება მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს გარიგების ბათილობის საფუძვლად, როდესაც მისი ზეგავლენით მოხდა გარიგების დადება. იძულება შეიძლება გამოიხატოს ძალადობაში ან მართლსაწინააღმდეგო მუქარაში.

29. შეჯიბრებითობისა და მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოპასუხეს ევალებოდა როგორც სამოქალაქო კოდექსის 81-85-ე მუხლებით გათვალისწინებული ნორმის ფაქტობრივი ელემენტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი.

30. განსახილველ შემთხვევაში, რაიმე გარემოება, რაც ასახავდა ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულების გაფორმებისას მოსარჩელის მხრიდან მოტყუებისა და იძულების ფაქტს, მითითებული არ ყოფილა. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტმა განმარტა, რომ მ. თ.-ა ემუქრებოდა მას პატრულის გამოძახებით, რის თავიდან ასარიდებლადაც გააფორმა ვალის აღიარება. აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება, შეფასდეს მართლსაწინააღმდეგო იძულებად მისი დადასტურების შემთხვევაშიც კი.

31. სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დაადგინა, რომ ვ. მ.–ი (მ. თ.-ას მეუღლე) გ. ჩ.-ესთან ერთად ეწეოდა ერთობლივ საქმიანობას. აღნიშნული საქმიანობიდან ვ. მ.–ი გავიდა გ. ჩ.-ისგან 20 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების სანაცვლოდ. გ. ჩ.-ემ აღიარა ვალი 5000 აშშ დოლარის ოდენობით მ. თ.-ას წინაშე.

32. სააპელაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აპელანტის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული ის გარემოება, რომ ორივე ეს გარიგება ერთი და იგივე ვალდებულებას შეეხებოდა, ვინაიდან თავად მათი შინაარსიდან ეს არ გამომდინარეობს, ხოლო სხვა მტკიცებულება წარმოდგენილი არ ყოფილა.

33. სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 317-ე მუხლის, 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გ. ჩ.-ის მიერ მ. თ.-ასათვის ვალის გადახდის ნება გამოხატულ იქნა ვალის აღიარების გარიგებით, კერძოდ, აღნიშნული გარიგებით გ. ჩ.-ემ იკისრა ვალდებულება მ. თ.-ას წინაშე 5000 აშშ დოლარის გადახდის შესახებ 2014 წლის 6 მაისამდე.

34. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე გ. ჩ.-ის მიერ ვალის აღიარების გარიგებით ნაკისრი ვალდებულება შესრულებული არ არის, კერძოდ, მას მოპასუხის სასარგებლოდ გადასახდელი აქვს 5 000 აშშ დოლარი. შესაბამისად, არ არსებობს გ. ჩ.-ის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები.

35. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ჩ.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:

36. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაიზიარა მისი არგუმენტი, რომ მ. თ.-ას სარჩელი განსჯადობის მიხედვით უნდა გადაგზავნილიყო ბათუმის საქალაქო სასამართლოში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-15 მუხლის პირველი, მეორე ნაწილებისა და მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის დაცვით.

37. მხარის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 386-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სარჩელი სწორად იქნა წარდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოში, რადგან კრედიტორს (მოსარჩელეს) 2014 წლის 6 თებერვლის ხელწერილში მისამართად მითითებული აქვს ქ.თ.-ი, გ.-ის ქ.№...

38. გ.ჩ.-ის მოსაზრებით, მოპასუხე სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის ცხოვრობდა და საქმიანობდა ქ.ბ.-ში, სადაც მან ჩაიბარა სარჩელი. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-15 მუხლის შესაბამისად, სარჩელი უნდა აღძრულიყო სწორედ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში.

39. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მეორე ნაწილი და 53-ე მუხლის პირველი ნაწილი, როდესაც გ. ჩ.-ეს დააკისრა იურიდიული მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი – 350 ლარი, ვინაიდან წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერით არ ირკვეოდა თანხის გადახდის მიზნობრიობა.

40. მხარის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეზიარებინა მისი არგუმენტი, რომ 2014 წლის 6 თებერვალს გ.ჩ.-ემ სადავო 20 000 აშშ დოლარი გადაუხადა მ. თ.-ას მეუღლე ვ. მ.-ს, შესაბამისად, ამავე რიცხვში გაფორმებულ ხელწერილს შედეგი არ უნდა მოჰყოლოდა.

41. კასატორმა მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 28 სექტემბრის განჩინებით გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

43. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

44. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2014 წლის 6 თებერვალს მოპასუხე გ. ჩ.-ემ მოსარჩელე მ. თ.-ას მიმართ წერილობით აღიარა 8 900 ლარის ოდენობით ვალის არსებობა და იკისრა 2014 წლის 6 მაისს ვალის დაბრუნების ვალდებულება. გ. ჩ.-ეს მითითებული თანხა მოსარჩელისათვის არ დაუბრუნებია.

45. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ საქმეში წარმოდგენილია 2014 წლის 12 ივნისის №.. სალაროს შემოსავლის ორდერი და ამავე რიცხვით დათარიღებული რწმუნებულება, რომლითაც დასტურდება მ. თ.-ას მიერ ი. ბ.-სათვის იურიდიული მომსახურების ჰონორარის – 500 ლარის გადახდის ფაქტი.

46. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარე სადავოდ ხდის მისთვის ვალის აღიარების ხელწერილში არსებული ფულადი ვალდებულების შესრულების დაკისრებასა და მოწინააღმდეგე მხარის მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაღებული ხარჯების გ. ჩ.-ისათვის დაკისრებას. ასევე, კასატორი არ დაეთანხმა მოცემულ საქმეზე განსჯად სასამართლოდ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიჩნევას.

47. კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები.

48. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

49. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

50. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

51. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს მხარის მოსაზრებას, რომ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობისა და შემდეგ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველია სასამართლოს მიერ დაშვებული საპროცესო დარღვევა მოცემული სარჩელთან მიმართებით განსჯად სასამართლოდ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიჩნევის ფაქტი.

52. სააპელაციო პალატამ სავსებით სწორად მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლით განსაზღვრულ განსაკუთრებული განსჯადობის წესზე, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სარჩელები სასამართლოს წარედგინება ხელშეკრულების შესრულების ადგილის ან იმ ადგილის მიხედვით, სადაც ხელშეკრულება უნდა შესრულებულიყო.

53. მითითებული ნორმის შესაბამისად, განსაკუთრებული განსჯადობის ფარგლებში ექცევა დავები სახელშეკრულებო ვალდებულებათა შესრულების თაობაზე, რომელთა შესახებ სარჩელი სასამართლოს წარედგინება საერთო განსჯადობისაგან განსხვავებული წესით, ხელშეკრულების შესრულების ან იმ ადგილის მიხედვით, სადაც ხელშეკრულება უნდა შესრულებულიყო.

54. ყოველგვარი ბუნდოვანების თავიდან აცილების მიზნით, კანონმდებელმა სამოქალაქო კოდექსის 386-ე მუხლის პირველი ნაწილის ძალით განსაზღვრა ფულადი ვალდებულების შესრულების წესი და ადგილი, რომლის მიხედვითაც შესრულების ადგილის საეჭვოობისას ფულადი ვალდებულება უნდა შესრულდეს კრედიტორის ადგილსამყოფლის (საცხოვრებელი ადგილი ან იურიდიული მისამართი) მიხედვით.

55. მოცემულ შემთხვევაში დავას არ იწვევს ის ფაქტი, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 6 თებერვლის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებაში მისი შესრულების ადგილი განსაზღვრული არ არის.

56. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში ხელშეკრულება უნდა შესრულებულიყო კრედიტორის ადგილსამყოფელში. სადავო ხელწერილით კი, ასეთად დაფიქსირებულია ქალაქი თ.-ი, გ.–ის ქ.№…, შესაბამისად, მოსარჩელემ განსჯადობის წესების დაცვით სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოში სწორად წარადგინა.

57. საპროცესო დარღვევას არ შეიცავს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა არც მ. თ.-ას მიერ ადვოკატის მომსახურებისათვის გაღებული ხარჯის – 350 ლარის ანაზღაურების შესახებ. აღსანიშნავია, რომ მხარე სადავოდ ხდის არა თანხის ოდენობას ან მისი დაკისრების საფუძველს, არამედ მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სალაროს შემოსავლის ორდერით არ იკვეთება, რომ გადახდილი თანხა სწორედ ადვოკატის ჰონორარია.

58. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას, რომ 2014 წლის 12 ივნისის №… სალაროს შემოსავლის ორდერი წარმოდგენილია ამავე რიცხვით დათარიღებულ რწმუნებულებასთან ერთად, რომლითაც დასტურდება მ. თ.-ას მიერ ია ბერიშვილისათვის შესაბამისი უფლებამოსილების მინიჭების ფაქტი. ამდენად, მხარის მიერ გაწეულ ხარჯში ეჭვის შეტანის საფუძვლის არსებობა კასატორმა ვერ დაადასტურა.

59. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული დავა არსებითად ეხება მხარეთა შორის დადებული გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევას. მოცემული ტიპის დავებზე კი არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 17 თებერვლის №ას-1159-1105-2013 განჩინება, 2013 წლის 14 ნოემბრის №ას-1266-1195-2012 განჩინება).

60. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას განსაზღვრავს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლი, რომლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს.

61. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს განაპირობებს მხარეთა განზრახვა, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით.

62. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი.

63. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას.

64. ამასთან, როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება.

65. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებას, რომ გ. ჩ.-ემ სადავო ვალის აღიარების შესახებ ხელწერილის მოჩვენებითი ხასიათი ვერ დაადასტურა. მხარეს არ მოუხდენია მისი კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება არც გარიგების დადებისას მოტყუების ან ძალადობის არსებობის კუთხით.

66. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

67. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ. ჩ.-ის უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ. ნ.-ას მიერ 2015 წლის 25 აგვისტოს №5 საგადახდო დავალებით გადახდილი 445 ლარის 70% – 311,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ. ჩ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ გ. ჩ.-ის (პირადი №…) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით თ. ნ.-ას მიერ 2015 წლის 25 აგვისტოს №5 საგადახდო დავალებით გადახდილი 445 ლარის 70% – 311,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური