№ას-1327-1265-2014 10 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს-ი“ (მოპასუხე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე. ნ-ე, დ. კ-ე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით დ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ე. ნ-ემ და დ. კ-ემ სარჩელი აღძრეს სს „ს-ის“ მიმართ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

2. მოსარჩელე დ. კ-ე 1979 წლიდან და მოსარჩელე ე. ნ-ე 2004 წლიდან დასაქმებული იყვნენ საქართველოს კავშირგაბმულობის სისტემაში. ბოლო 7 წლის განმავლობაში იყვნენ სს „ს-ის“ ატს-71-ის ცვლის ოპერატორები და დამსაქმებელთან 2010 წლის 12 მარტს დადებული ხელშეკრულების თანახმად, უნდა ყოფილიყვნენ დასაქმებული 2010 წლის 31 დეკემბრამდე, თუმცა დამსაქმებელსა და საქართველოს კ/გაბმულობის მუშაკთა პროფესიულ კავშირს შორის 2010 წლის 25 მაისს დადებული ხელშეკრულების 3.1.1.3. ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარჩელეებს, როგორც კომპანიაში მუშაობის 1 წელზე მეტი ვადის სტატუსის მქონეთ, შრომითი კონტრაქტი გაფორმებული უნდა ჰქონოდათ განუსაზღვრელი ვადით. 2010 წლის 17 დეკემბრის ბრძანებით ე. ნ-ე, ხოლო 2010 წლის 20 აგვისტოს ბრძანებით დ. კ-ე გაათავისუფლეს სამსახურიდან, სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტის საფუძველზე, რაც მოსარჩელეთა აზრით, უკანონოა და დაუსაბუთებელი. აღნიშნული ნორმის დისპოზიცია დამსაქმებელმა განმარტა იმგვარად, თითქოსდა მას შეუძლია შრომითი ურთიერთობა შეწყვიტოს დასაქმებულთან ყოველგვარი მოტივაციის გარეშე, რასაც მოსარჩელეები არ ეთანხმებიან და აღნიშნავენ, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითების თანახმად, ზემოაღნიშნული ნორმა არ ანიჭებს დამსაქმებელს შეუზღუდავ უფლებას ყოველგვარი მიზეზის გარეშე მოშალოს შრომითი ხელშეკრულება დასაქმებულთან. მოსარჩელეთა გათავისუფლების მოტივად დამსაქმებელმა დაასახელა რეორგანიზაცია, რაც „ს-ი“ არ ჩატარებულა. ასეც რომ ყოფილიყო, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტი (რომლის საფუძველზეც გათავისუფლდნენ დასაქმებულები) არ ითვალისწინებდა ხელშეკრულების მოშლას რეორგანიზაციით. ამასთან, მათთვის დამსაქმებელს სხვა სამუშაო არ შეუთავაზებია.

3. მოსარჩელეთა აზრით, სამუშაოდან დათხოვნა მოხდა მათ მიერ კომპანიაში არსებულ უკანონობაზე პროტესტის გამოხატვის გამო. ისინი აქტიურად აპროტესტებდნენ შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევას, ასევე იმ ფაქტს, რომ კომპანია არ უხდიდა ანაზღაურებას ზეგანაკვეთურ სამუშაოზე (შინაგანაწესით დადგენილი 41 საათის ნაცვლად 49 საათი უწევდათ ღამით მუშაობა). ამრიგად, მოსარჩელეთა აზრით, მათი სამუშაოდან დათხოვნა მოხდა უკანონოდ, ყოველგვარი ფაქტობრივი და იურიდიული საფუძვლის გარეშე.

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ე. ნ-ის გათავისუფლების ბრძანება არ წარმოადგენს შრომითი ხელშეკრულების ვადაზე ადრე მოშლას. მართალია ბრძანებაში მითითებულია, რომ იგი გათავისუფლდა 2011 წლის 3 იანვრიდან, მაგრამ რეალურად შრომითი ხელშეკრულება, ისევე როგორც დ.კ-ის ხელშეკრულება მოქმედებდა 2010 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, ხოლო ე.ნ-ე გათავისუფლდა 2011 წლის 3 იანვრიდან, ანუ 2010 წლის 31 დეკემბრის შემდგომი პირველივე სამუშაო დღიდან. რეალურად, ე.ნ-ის გათავისუფლება მოხდა შრომითი კონტრაქტის ვადის გასვლის გამო, მიუხედავად იმისა, თუ რა საფუძველი წერია გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში.

5. რაც შეეხება დ.კ-ის საკითხს, მოპასუხის განმარტებით, იგი გათავისუფლდა 2010 წლის 30 დეკემბრიდან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძველზე, ანუ კონტრაქტი შეუწყდა შრომის კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით 11 დღით ადრე, ვიდრე ამოიწურებოდა შრომითი ხელშეკრულების ვადა. მან კონტრაქტის ვადაზე ადრე შეწყვეტის გამო მიიღო 2 თვის კომპენსაცია. შესაბამისად, მოპასუხე არ ეთანხმება მოთხოვნას განაცდურის ანაზღაურების ნაწილშიც.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით ე.ნ-სა და დ.კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი სს „ს-ის“ გენერალური დირექტორის 2010 წლის 17 დეკემბრის №1-01/896 და 2010 წლის 20 აგვისტოს №1-01/895 ბრძანებები ე.ნ-სა და დ.კ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; მოპასუხე სს „ს-ს“ მოსარჩელე ე.ნ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 თვის ხელფასის ანაზღაურება 2190 ლარის ოდენობით; მოპასუხე სს „ს-ს“ მოსარჩელე დ.კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 თვის ხელფასის ანაზღაურება 2190 ლარის ოდენობით.

7. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ე. ნ-ემ, დ. კ-ემ და სს „ს-მა“.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. ნ-სა და დ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; სს „ს-ს“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ე. ნ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. დანარჩენ ნაწილში უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება.

9. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

10. 2010 წლის 12 მარტს ერთი მხრივ, შპს „ს-ს“, როგორც „დამსაქმებელსა“ და მეორეს მხრივ, დ. კ-ეს, როგორც „დასაქმებულს“ შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც დ. კ-ე სამუშაოდ მიღებული იქნა შპს „ს-ს“ თბილისის ფილიალის N71 სადგურის ცვლის ელ. მექანიკოსის თანამდებობაზე, ხოლო 2010 წლის 2 აგვისტოდან კი, გადაყვანილ იქნა კროსი N71-ის ოპერატორის თანამდებობაზე. დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება განისაზღვრა 365 ლარით, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2010 წლის 31 დეკემბრამდე.

11. სს „ს-ს“ გენერალური დირექტორის ბრძანებით (1.17 პუნქტი) დ. კ-ე - კროსის ოპერატორი (სამუშაო ადგილი - თბილისი) 2010 წლის 20 დეკემბრიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლად ბრძანებაში მიეთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტი.

12. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ.კ-ის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე 11 დღით ადრე.

13. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ მასთან გაფორმებული იყო შრომითი ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით, ვინაიდან შპს „ს-სა“ და საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიულ კავშირს შორის 2010 წლის 25 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულება, რომლითაც ხელშემკვრელი მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „ს-ს“ თანამშრომლებს, რომლებიც კომპანიაში მუშაობდნენ 1 წელზე ხანგრძლივად და თუ ეს მუშაობა ატარებდა მუდმივ ხასიათს, ადმინისტრაცია გაუფორმებდა შრომით კონტრაქტებს განუსაზღვრელი ვადით. ამ ხელშეკრულების მოქმედების სფეროში მოექცა პროფკავშირის ყველა წევრი, რომელიც ხელშეკრულების ხელმოწერის დროისათვის იყო დასაქმებული შპს „ს-ი“ ან შემდგომში გახდა მისი წევრი.

14. საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. კ-ე 2010 წლის 12 მარტიდან იყო შპს „ს-ი“ დასაქმებული და ამასთან, აღნიშნულ კომპანიაში მისი მუშაობის ხანგრძლივობა არ აღემატებოდა ერთ წელს. შესაბამისად, მასზე ვერ გავრცელდებოდა შპს „ს-სა“ და საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიულ კავშირს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შპს „ს-ს“ მიერ ნაკისრი ვალდებულება, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მდგომარეობს კომპანიის მხრიდან დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით გაფორმებაში, ვინაიდან როგორც ხელშეკრულების 3.1.13 პუნქტით ირკვევა, კომპანიის მხრიდან უვადო შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება დამოკიდებული იყო დასაქმებულის მუშაობის ხანგრძლივობასთან. პალატის განმარტებით, სტაჟი იყო ერთ-ერთი პირობა, რომელსაც დ. კ-ე ამ მიზნებისთვის არ აკმაყოფილებდა.

15. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელს არ გააჩნდა რაიმე დამატებითი საფუძველი შეეწყვიტა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, შრომის ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტა განხორციელდა საამისო კანონით დადგენილი საფუძვლის გარეშე. გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებულ სამართლებრივ საფუძველთან დაკავშირებით (შრომის კოდექსის 37.1 მუხლის „დ“ პუნქტი) პალატამ აღნიშნა, რომ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების მოშლისათვის კანონისმიერი საფუძვლის გამოყენება მართლზომიერი უნდა იყოს და ამასთან, ნაკარნახევი უნდა იყოს ობიექტური აუცილებლობით. შესაბამისად, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი არ შეიძლება იმგვარად იქნეს განმარტებული, როგორც დამქირავებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაათავისუფლოს დასაქმებული. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას.

16. ამრიგად, სასამართლო პროცესზე მხარეთა შეჯიბრებითობის და დისპოზიციურობის პრინციპის დაცვით, კონკრეტული გარემოებების და შესაბამისი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატა მივიდა დასკვნამდე, რომ დ.კ-ან ხელშეკრულების მოშლა ეწინააღმდეგებოდა კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, შესაბამისად, სადავო ბრძანების გამოცემით დამსაქმებლის მიერ გამოვლენილი ცალმხრივი ნება (გარიგება) ბათილად უნდა იქნას ცნობილი სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე.

17. რაც შეეხება კომპენსაციის განსაზღვრის საკითხს, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა შემდეგი: დ.კ-ემ ბრძანების ბათილად ცნობისა და სამსახურში აღდგენის მოთხოვნით სარჩელი წარადგინა სასამართლოში მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემიდან თითქმის სამი წლის გასვლის შემდეგ. დ. კ-ან გაფორმებული იყო ვადიანი (ერთი წლის ვადით) შრომითი ხელშეკრულება და კონტრაქტის ვადის ამოწურვამდე 11 დღით ადრე შეწყდა მასთან შრომითი ურთიერთობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას დ. კ-ის სასარგებლოდ კომპანიისათვის ექვსი თვის ხელფასის ოდენობით კომპენსაციის დაკისრების თაობაზე.

18. რაც შეეხება ე. ნ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების კანონიერებას, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ე. ნ-ის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლისთანავე. კერძოდ, ე. ნ-ან გაფორმებული კონტრაქტის მოქმედების ვადა შემოიფარგლებოდა 2010 წლის 31 დეკემბრით. პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ე. ნ-ე 2010 წლის 6 დეკემბრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით, 23 სამუშაო დღით იმყოფებოდა შვებულებაში. ვინაიდან 1 და 2 იანვარი წარმოადგენს შრომის კოდექსით დადგენილ უქმე (სადღესასწაულო) დღეებს, პალატამ მიიჩნია, რომ ე. ნ-ან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა კანონის სრული დაცვით, შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლისთანავე პირველივე სამუშაო დღეს, 2011 წლის 3 იანვარს.

19. სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია ე. ნ-ის სააპელაციო საჩივრის არგუმენტი პროფკავშირის წევრთან შრომითი ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით გაფორმების სავალდებულობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ შპს „ს-სა“ და საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიულ კავშირს შორის 2010 წლის 25 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულების (რომლითაც ხელშემკვრელი მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „ს-ს“ მოქმედების სფეროში მოექცა პროფკავშირის ყველა წევრი, რომელიც ხელშეკრულების ხელმოწერის დროისათვის იყო დასაქმებული შპს „ს-ი“ ან შემდგომში გახდა მისი წევრი.

20. საქმის მასალებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ე. ნ-ე შპს „ს-ი“ დასაქმებული იყო 2010 წლის 12 მარტიდან. შესაბამისად, აღნიშნულ კომპანიაში მისი მუშაობის ხანგრძლივობა არ აღემატებოდა ერთ წელს. ამდენად, მასზე ვერ გავრცელდებოდა შპს „ს-სა“ და საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიულ კავშირს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შპს „ს-ს“ მიერ ნაკისრი ვალდებულება, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მდგომარეობს კომპანიის მხრიდან დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების განუსაზღვრელი ვადით გაფორმებაში, ვინაიდან კომპანიის მხრიდან უვადო შრომითი ხელშეკრულების გაფორმება დამოკიდებული იყო დასაქმებულის მუშაობის ხანგრძლივობასთან. სტაჟი იყო ერთ-ერთი პირობა, რომელსაც ე. ნ-ე ამ მიზნებისთვის არ აკმაყოფილებდა.

21. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე.ნ-ის სარჩელი და შესაბამისად, სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი, ხოლო სს „ს-ს“ სააპელაციო საჩივარი საფუძვლიანი იყო.

22. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების ე. ნ-ისა და დ. კ-ის მოსაზრება, რომ სს „ს“ წარმოადგენდა სს „გ.ტ-ის“ უფლებამონაცვლეს, რადგან ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო.

23. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სს „ს-მა“, ე. ნ-ემ და დ. კ-ემ შეიტანეს საკასაციო საჩივრები. სს „ს-მა“ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით დ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. ე. ნ-ემ და დ. კ-ემ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განხილვისთვის დაბრუნება.

24. სს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ გარემოებებს:

25. სააპელაციო სასამართლომ ისევე, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილება ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას დააფუძნა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაოზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ანუ სასამართლომ აღნიშნულ ნორმაზე მითითებით მიიჩნია, რომ მას აქვს ზიანის ოდენობის ერთპიროვნულად განსაზღვრის უფლება და სს „ს-ს“ მის მიერ განსაზღვრული ოდენობით, დ.კ-ის სასარგებლოდ დააკისრა 6 თვის ხელფასის ოდენობის კომპენსაციის გადახდა მაშინ, როცა კომპანიამ 11 დღით ადრე, ვადაზე ადრე შეწყვიტა კონტრაქტი.

26. კასატორის აზრით, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტის იმგვარი გაგება, რომ სასამართლოს ერთპიროვნულად, დისკრეციული უფლებამოსილება აქვს ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას და ეს თანხა შეიძლება იყოს ნებისმიერი ოდენობის თანხა, სრულად ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობის ნორმებს, ზიანის ანაზღაურების არსს, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის განმარტებას და შინაარსს. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. აღნიშნული ნორმა თავის თავში გულისხმობს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას და არა იმ ვალდებულებას, რომ პირმა ათმაგად და ასმაგად უნდა გადაუხადოს მეორე მხარეს მიყენებული ზიანი. ანუ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა, კასატორის აზრით, მოცემულ შემთხვევაში უნდა ყოფილიყო იმ 11 დღის ხელფასის დაკისრება, რომელიც ვერ მიიღო დ.კ-ემ ხელშეკრულების ვადაზე ადრე მოშლის გამო. ანუ თავისთავად ზიანის ანაზღაურების ცნება გულისხმობდა ზუსტად იმ ხარჯების დაკისრებას მეორე მხარისათვის, რა რაოდენობითაც ზიანი მიადგა მას. ამრიგად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულისათვის 6 თვის კომპენსაციის დაკისრება დაუსაბუთებელია. დღემდე არსებული სასამართლო პრაქტიკით, მოქმედი შრომის კოდექსით და სამოქალაქო კოდექსით, შრომითი დავების შემთხვევაში, ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ანაზღაურების მავალდებულებელ სამართლებრივ ნორმებად ითვლება სსკ-ის 408-ე და 409-ე მუხლები, რომელიც საფუძვლად ედებოდა ზიანის ანაზღაურების ოდენობის შეფასებას ფაქტობრივ გარემოებებთან ერთად. ამრიგად, შრომის კოდექსის 38.8 მუხლის ამგვარი განმარტება, მთლიანად ეწინააღმდეგება აქამდე დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას და სამართლებრივ ნორმებს.

27. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ასევე ის ფაქტი, რომ სს ,,ს-მა’’ დ. კ-აც და ე. ნ-აც განთავისუფლებისას გადაუხადა კომპენსაცია 2 თვის ხელფასის ოდენობით, რაც მნიშვნელოვნად აღემატებოდა დ. კ-ის 11 დღის განაცდურის თანხას. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება არ ასახულა არც საქალაქო სასამართლოს და არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებებში, როგორც დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება.

28. ე. ნ-სა და დ. კ-ის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს:

29. სს ,,ს-სა’’ და პროფკავშირებს შორის დადებული ხელშეკრულების 3.1.13. ქვეპუნქტით განსაზღვრული პირობა (რომლითაც ხელშემკვრელი მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შპს „ს-ს“ თანამშრომლებს, რომლებიც კომპანიაში მუშაობდნენ 1 წელზე ხანგრძლივად და თუ ეს მუშაობა ატარებდა მუდმივ ხასიათს, ადმინისტრაცია გაუფორმებდა შრომით კონტრაქტებს განუსაზღვრელი ვადით) ამ ხელშეკრულებაში სწორედ იმის გამო იქნა შეტანილი, რომ შექმნილიყო სამართლებრივი გარანტია, შრომითი ხელშეკრულების უმიზეზოდ შეწყვეტის აღსაკვეთად და ეს ნორმა ძალაში შევიდა 2010 წლის 25 მაისიდან, რაც მათ აძლევდა იმის კანონიერი მოლოდინის უფლებას, რომ ამ დრომდე დადებული ვადიანი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განუსაზღვრელი ვადით გაგრძელდებოდა.

30. რაც შეეხება 3.1.13. ქვეპუნქტში მითითებულ ერთ წელს, კასატორთა აზით, ეს ვადა დაწესებული იქნა იმ პირთა მიმართ, რომლებსაც ამ სისტემაში მუშაობის გამოცდილება არ ჰქონდათ და ამ ერთი წლის განმავლობაში გამოვლენილი უნარ-ჩვევებიდან გამომდინარე, დამსაქმებელს მიეცემოდა საშუალება, საკუთარი დაკვირვების საფუძველზე მიეღო გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების ვადის გაგრძელების ან შეწყვეტის შესახებ. ამდენად, ერთწლიანი ვადის გავრცელება მოცემულ შემთხვევაზე ყოვლად უსაფუძვლო იყო, რადგან კასატორების განმარტებით, მათ კავშირგაბმულობის სისტემაში სპეციალობით მუშაობის რამოდენიმე ათეული წლის სტაჟი აქვთ და ხელმძღვანელობას მათი კვალიფიკაციისა და უნარ-ჩვევების მიმართ არანაირი პრეტენზია არ ჰქონია, რაც დადასტურებული იქნა კიდეც სს ,,ს-ი’’ ჩატარებული ატესტაციით, 2010 წლის ბოლოს, ანუ დათხოვნამდე ერთი თვით ადრე.

31. ეს გარემოებები სააპელაციო სასამართლომ შეგნებულად არ დაასახელა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებში იმის გამო, რომ მისი გაბათილებისათვის საჭირო არგუმენტები არ გააჩნდა.

32. საკასაციო საჩივრის ავტორთა აზრით, სასამართლოს მიერ ასავე არასწორადაა აღქმული ე. ნ-ან ხელშეკრულების შეწყვეტის ეპიზოდი. კასატორების განმარტებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ე. ნ-ე შრომითი ხელშეკრულების ვადის დასრულების დღის (2010 წლის 31 დეკემბრის) ნაცვლად სამის დღის შემდეგ, ანუ 2011 წლის 3 იანვრიდან გაათავისუფლეს სამსახურიდან, სწორედ ამ სამი დღიდან გამომდინარე მიიჩნეოდა შრომითი ხელშეკრულება უვადოდ გაგრძელებულად.

33. კასატორები სადავოდ ხდიან ასევე იმ გარემოებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა მათ მიერ საადვოკატო მომსახურების სახით გასაწევი ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის საკითხი.

34. საკასაციო საჩივრის ავტორები მიუთითებენ ,,მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონის იმ პერიოდისათვის მოქმედი მე-14 მუხლის მე-12 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საწარმო რომელმაც საწარმო მიიერთა, ან ახალშექმნილი საწარმო (იგულისხმება წინამორბედის ბაზაზე შექმნილი-მოსარჩელეები), არის ადრინდელი საწარმოს (საწარმოების) უფლებამონაცვლე.

35. ამავე მუხლის მე-13 პუნქტის ბოლო ნაწილის თანახმად, ... გაყოფის შედეგად წარმოქმნილი საწარმოები სოლიდარულად აგებენ პასუხს თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებული ველდებულებებისათვის. ანალოგიური მოთხოვნებია შენარჩუნებული დღეისათვის მოქმედი, ამავე კანონის მე-14⁴ მუხლის მე-4 და მე-5 პუნქტებში (2011 წლის 24 ივნისის № 4946 ცვლილება).

36. სწორედ ამ სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით კასატორები მიიჩნევენ, რომ მოპასუხე, რადგან თავის სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებს იმავე მატერიალური და ადამიანური რესურსების გამოყენებით, რასაც ფლობდა სს ,,გ.ტ-ი’’, ის უნდა ჩაითვალოს ამ უკანასკნელის უფლებამონაცვლედ და სამართალმემკვიდრედ. შესაბამისად, სს,,ს’’ პასუხისმგებელი უნდა გახდეს იმ ვალდებულებებისათვის, რომლებიც გააჩნდა მათ მიმართ სს ,,გ.ტ-ს’’, რომელთანაც შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ განუსაზღვრელი ვადით.

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 5 იანვრის განჩინებით სს „სს“, ე. ნ-ის და დ. კ-ის საკასაციო საჩივრები წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

38. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ნ-სა და დ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

39. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

40. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

41. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

42. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

43. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

44. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. ნ-სა და დ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ე. ნ-სა და დ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე