საქმე №ას-944-894-2015 27 ნოემბერი, 2015 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – მ. ქ-ე (ა-ე) (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ჟ-ია (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სასარჩელო მოთხოვნა:
გ. ჟ-იამ (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ა-ის (ქ-ის) მიმართ (შემდგომში _ მოპასუხე, კასატორი) და მოითხოვა ქ.თბილისში, ჯ-ის ქ#...ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი 70 კვ.მ სარდაფის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა, ასევე, ზიანის ანაზღაურების სახით, სარჩელის აღძვრის დღიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურად 400 ლარის გადახდა.მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ფართი 2013 წლის ნოემბერში შეიძინა აუქციონზე იმ მიზნით, რომ გაექირავებინა და მიეღო შემოსავალი (ქირის საბაზრო ფასი ყოველთვიურად 400 ლარი). მოპასუხე, მიუხედავად დაპირებისა, არ ათავისუფლებს სარდაფს, რითაც მოსარჩელეს ადგება ზიანი.
2. მოპასუხის პოზიცია:
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მარტივი შედავების ფარგლებში განმარტა, რომ როგორც მოსარჩელესთან, ისე აღმასრულებელთან მიმართებაში გააჩნია სამართლიანი პრეტენზიები, რაც შეეხებოდა ქირის ოდენობას, მოპასუხის განმარტებით, გაურკვეველია იყო, ეს თანხა აუდიტორმა რა გარემოებებზე დაყრდნობით დაადგინა.
3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 19 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მოსარჩელის კუთვნილი 70 კვ.მ სარდაფი და გადაეცა გ. ჟ-იას, მოპასუხეს, სარჩელის აღძვრის (16.05.2014 წ) დღიდან მის აღსრულებამდე, ზიანის ანაზღაურების სახით, დაეკისრა ყოველთვიურად 400 ლარის გადახდა.
4. აპელანტის მოთხოვნა:
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:
5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სადავო უძრავი ქონება, მოსარჩელის საკუთრებას წარმოადგენს. სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, აღნიშნული გარემოების გამაბათილებელი მტკიცებულება მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.
5.1.2. აპელანტი არამართლზომიერად ფლობდა მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებას, კერძოდ, მან ვერ მიუთითა რაიმე მტკიცებულებაზე, რაც სადავო ქონების მართლზომიერ მფლობელობას დაადასტურებდა.
5.1.3. მოსარჩელეს, საკუთარი ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის გამო, მიუღებელი შემოსავლის სახით, ყოველთვიურად 400 ლარის ოდენობით ზიანი ადგება. პალატის განმარტებით, უდავოდ დადგენილი იყო ის გარემოება, რომ მოსარჩელის კუთვნილი სარდაფი კომერციული ფართი იყო და იგი გაქირავებულია მოპასუხის მიერ.
5.1.4. წარდგენილი აუდიტორული დასკვნის თანახმად, უძრავი ქონების ყოველთვიური საიჯარო ქირის დასაშვები მინიმალური საბაზრო ღირებულება, შემზღუდავი პირობებისა და გაკეთებული დაშვებების გათვალისწინებით, 400 ლარს შეადგენდა.
5.1.5. სააპელაციო საჩივრის საფუძვლებთან დაკავშირებით, პალატამ განმარტა, რომ სასამართლო სადავო გარემოების (სარდაფის საიჯარო ღირებულების) დამადასტურებელ უტყუარ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევდა მხოლოდ აპელანტის ახსნა-განმარტებას, ვინაიდან, ის თავად წარმოადგენდა პროცესის მონაწილეს და უშუალოდ იყო დაინტერესებული საქმის შედეგით, ხოლო, აპელანტის მიერ სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილი აუდიტორული დასკვნის გამაქარწყლებელი საპირისპირო მტკიცებულება, სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 380-ე მუხლების შესაბამისად, დაუშვებელ მტკიცებულებად მიიჩნია (2015 წლის 9 ივლისის საოქმო განჩინება).
5.1.6. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლების პირველი ნაწილებით და ჩათვალა, რომ სარჩელი საფუძვლიანი იყო, როდგანაც მოპასუხე არ წარმოადგენდა ამავე კოდექსის 160-ე-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირს - მართლზომიერ მფლობელს.
5.1.7. ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებით და ვინაიდან, დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელის კუთვნილი სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა კომერციულ ფართს, რომელიც მოპასუხეს გაქირავებული ჰქონდა, არსებობდა პრეზუმფცია იმისა, რომ მოპასუხეს მესაკუთრის მოთხოვნისთანავე, რომ გაეთავისუფლებინა სადავო ფართი, მოსარჩელე მას გააქირავებდა და მოგების სახით, თვეში 400 ლარის სარგებელს მიიღებდა.
6. კასატორის მოთხოვნა:
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:
6.1.1. სასამართლომ გადაწყვეტილება დაასაბუთა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით, თუმცა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ბოროტად იყენებს მის უფლებას, რადგანაც აუქციონზე ქონების შეძენისას ინფორმირებული არ იყო მოპასუხე, იგი პრეტენზიას აცხადებს აუქციონის შედეგებზე და განკარგულებას ხდის სადავოდ.
6.1.2. პალატამ ასევე იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე, 160-ე-162-ე მუხლებით, თუმცა არ გაითვალისწინა, რომ ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოპასუხეს აქვს ნივთის ფლობის უფლება და წარმოადგენს მართლზომიერ მფლობელს.
6.1.3. სააპელაციო პალატა ასევე არასწორად მსჯელობს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე და 412-ე მუხლებზე და არასწორად განსაზღვრავს, რომ ზიანის ოდენობა 400 ლარია, რადგანაც ფართი გაქირავებული აქვს 100 ლარად და თუკი მოსარჩელის მოთხოვნა სამართლებრივად სწორი იქნებოდა, მას მხოლოდ 100 ლარის გადახდა უნდა მოეთხოვა. ნაცვლად მითითებული ნორმებისა, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 414-ე მუხლით, თუმცა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ზიანი ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებიდან არ გამომდინარეობს, რის გამოც სარჩელი არც ამ ნაწილშია საფუძვლიანი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:
1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მოსარჩელემ უძრავი ქონება (სამეწარმეო ფართი) შეიძინა აუქციონზე და გახდა ქონების მესაკუთრე, რაც დადასტურებულია საჯარო რეესტრის ამონაწერით; მოპასუხეს არ გააჩნია ქონების ფლობის უფლება, შესაბამისად, არსებობდა ნივთის გამოთხოვის საფუძველი, რაც შეეხება ზიანის ანაზღაურებას, პალატა დაეყრდნო საქმეში წარმოდგენილ აუდიტორულ დასკვნას ქირის საბაზრო ფასის მიხედვით და ჩათვალა, რომ არსებობდა თანხის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.
1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
1.4. საკასაციო პალატა განუმარტავს მხარეს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების ნამდვილობა, სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის შესაბამისად, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემებით დასტურდება, რომელთა მიმართაც, ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.
1.5. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი (მოპასუხე), მართალია, არ დაეთანხმა მოსარჩელის უფლების ნამდვილობას ნივთზე, თუმცა მას სასამართლოსთვის არც შეგებებული სარჩელით არ მიუმართავს რეესტრში რეგისტრირებული ჩანაწერის უსწორობის თაობაზე და არც სხვა მტკიცებულება წარმოუდგენია, რომელიც დაადასტურებდა ამ ჩანაწერის გაუქმებას ან სხვა გზით შეცვლას. ამასთანავე, ქვემდგომმა სასამართლომ არსებითად სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები და პალატის მსჯელობა ამ კუთხით არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკისაგან, რომლის თანახმადაც, „ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება“. საკასაციო პალატა დამატებით ყურადღებას გაამახვილებს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების წესზე და აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო, ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. მოხმობილი ნორმების ანალიზით დასტურდება, რომ სადავოდ მიჩნეული უფლების კანონიერება უნდა დამტკიცდეს. დარღვეული უფლების დაცვა მხარეს კონკრეტულ ფაქტებზე დაყრდნობით შეუძლია და ამ ფაქტების მითითება მხარის პრეროგატივაა. საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, რომელიც სადავოა, დამტკიცებას საჭიროებს, ხოლო ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ფაქტების მიმთითებელ მხარეებს ეკისრებათ. გამონაკლისს წარმოადგენს მატერიალური სამართლით გათვალისწინებული შემთხვევა, როდესაც ფაქტების დამტკიცების ტვირთი ამა თუ იმ ნორმით განსხვავებულადაა მოწესრიგებული. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი“ (იხ. სუსგ-ებები: №ას-1326-1252-2012, 25 მარტი, 2013 წელი; № ას-1142-1071-2012, 7 მარტი, 2013 წელი). რაც შეეხება კასატორის მითითებას სამოქალაქო კოდექსის 160-ე-162-ე მუხლებსა და საქმეში წარმოდგენილ ქირავნობის ხელშეკრულებაზე, საკასაციო პალატა მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს, რამდენადაც კასატორი ხელშეკრულებაში „გამქირავებლადაა“ მითითებული, ხოლო დამქირავებელი ა. ყ-ია. ნივთის სამართლებრივი საფუძვლით ფლობის შესაგებელიც შეიძლება მხოლოდ დამქირავენებლს და არა გამქირავებელს გააჩნდეს.
1.6. რაც შეეხება მიუღებელი შემოსავლის ოდენობას, პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელემ დაძლია საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი სავარაუდო შემოსავლის ოდენობის თაობაზე, რასაც ის მოპასუხის ბრალით ვერ იღებს, მოპასუხეს კი, არ გაუქარწყლებია მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება, მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს 100 ლარად ჰქონდა გაქირავებული ფართი, ვერ გახდება მისი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების წინაპირობა. სააპელაციო პალატამ ასევე სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 411-ე-412-ე მუხლები, რომელთა წინააღმდეგაც კასატორს დასაშვები შედავება არ წარმოუდგენია.
1.7. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
1.8. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
2. სასამართლო ხარჯები:
„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „მ1“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. მ. ქ-ის (ა-ის) საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ნ. ბაქაქური
