საქმე №ას-881-831-2015 11 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. ს-ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ნ-ე, პ. ო-ე (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოსარჩელე _ გ. ბ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების, ასევე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების ნაწილზე საკუთრების ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

მ. ს-იამ (შემდგომში _ მოსარჩელე/კასატორი) და გ. ბ-ამ (შემდგომში _ თავდაპირველი მოსარჩელე) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ზ. ნ-ისა და პ. ო-ის (შემდგომში _ მოპასუხეები) მიმართ და მოითხოვეს ამხანაგობა „უ-სა“ და ზ. ნ-ეს შორის 2010 წლის 31 დეკემბერს დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და მოპასუხეებს შორის 2014 წლის 23 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

2. მოპასუხეების პოზიცია:

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოთხოვნის შემწყვეტი შესაგებლით განმარტეს, რომ სადავო ხელშეკრულებები კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით იყო გაფორმებული, შესაბამისად, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და მ.ს-იას მოთხოვნის ნაწილში საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩვრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010 წლის 16 ივნისს ზ. ნ-ეს, მ. ს-იასა და ამხანაგობა „უ-ს“ შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მსესხებელმა მ. ს-იამ ზ. ნ-ისაგან ისესხა 170 000 აშშ დოლარი, სამი თვის ვადით, 2010 წლის 16 სექტემბრამდე, ყოველთვიურად 4%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ამხანაგობა „უ-ის“ კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე, ქ.თბილისში, გამომცემლობა „სამშობლოს“ მიმდებარედ, 1300 კვ.მ ფართით. იპოთეკის ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

5.1.2. 2010 წლის 31 დეკემბერს ამხანაგობა „უ-სა“ და ზ. ნ-ეს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ამხანაგობამ მოპასუხეს საკუთრების უფლებით გადასცა ამავე მისამართზე მდებარე 1300 კვ.მ უძრავი ქონება. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 188 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ზ. ნ-ე დარეგისტრირდა უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

5.1.3. 2010 წლის 31 დეკემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება იპოთეკის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.

5.1.4. 2014 წლის 23 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება ზ. ნ-ემ მიჰყიდა პ. ო-ეს, რაც დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

5.1.5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მ. ი-ის სარჩელი, რომლითაც ის ითხოვდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 31 დეკემბრის რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას. საქმეში წარმოდგენილი გადაწყვეტილების თანახმად, სარჩელი წარდგენილი იყო მ. ი-ის მიერ მოპასუხეების: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისა და მესამე პირების: მ. ს-იას, გ. ბ-ასა და ზ. ნ-ის წინააღმდეგ. მოსარჩელე ითხოვდა 2010 წლის 31 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ზ. ნ-ის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე საჯარო რეესტრის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას. 2011 წლის 25 მარტის სასამართლო სხდომაზე მ. ს-იას წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ქონების რეგისტრაცია განხორციელდა კანონმდებლობის სრული დაცვით.

5.1.6. 2011 წლის 23 დეკემბრის მოწმის დაკითხვის ოქმში ზ. ნ-ე განმარტავდა, რომ 2010 წლის 16 ივნისს მას და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. მ.ს-იამ სესხის 3 თვის პროცენტი გადაიხადა წინასწარ, თუმცა, შემდგომ ვეღარ მოახერხა პროცენტის გადახდა და კრედიტორს სთხოვა დამატებითი დრო. უკიდურეს შემთხვევაში, თუ ვალს ვერ გადაიხდიდა, მსესხებელი აპირებდა მიწის ნაკვეთის გაყიდვას. 2010 წლის 31 დეკემბერს მოსარჩელე დაუკავშირდა ზ. ნ-ეს და სთხოვა შეხვედრა, ვინაიდან, ჰყავდა მიწის ნაკვეთის მყიდველი - თურქეთის მოქალაქე. მყიდველი უარს აცხადებდა მიწის ნაკვეთის შეძენაზე, თუ მას იპოთეკა არ მოეხსნებოდა. ზ. ნ-ე წინააღმდეგი იყო იპოთეკის მოხსნის, ამიტომ იურისტებთან კონსულტაციის შემდეგ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მიწის ნაკვეთს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაიფორმებდა ზ. ნ-ე, მოხსნიდა ყადაღას და მყიდველი იყიდდა დაუტვირთავ საკუთრებას. აღნიშნული შეთანხმების შესაბამისად, 2010 წლის 31 დეკემბერს შედგა ნასყიდობის ხელშეკრულება და იპოთეკაც გაუქმდა. ნასყიდობის საფასურად 188 000 აშშ დოლარი მიეთითა იმიტომ, რომ მ. ს-იას დავალიანება ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს შეადგენდა სწორედ აღნიშნულ ოდენობას. მიუხედავად ამისა, მსესხებელმა ვერ მოახერხა მიწის ნაკვეთის გაყიდვა და გამსესხებლელს დამატებით სთხოვა 3 თვის ვადა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი მიწის ნაკვეთზე პრეტენზიას აღარ განაცხადებდა. 2010 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულება დაიდო იმ მოტივით, რომ, თუ მსესხებელი მიწის ნაკვეთს ვერ გაყიდდა, იგი გაიქვითებოდა დავალიანებაში. ამასთან, განსესხებელმა ამავე ოქმში მიუთითა, რომ თანახმა იყო მოსარჩელისათვის დაებრუნებინა მიწის ნაკვეთი, თუ იგი გადაუხდიდა არსებულ დავალიანებას.

5.1.7. სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის, 477-ე და 56-ე მუხლების პირველი ნაწილების თანახმად, აღნიშნა, რომ გარიგების დადებისათვის აუცილებელია: ა) ნამდვილი ნების გამოვლენა; ბ) ამ ნების საფუძველზე გარკვეული იურიდიული შედეგის დადგომის სურვილი. ერთ-ერთი პირობის არარსებობა გამორიცხავს ნამდვილი გარიგების არსებობას და, შესაბამისად, თუ გარიგება დაიდო ასეთ პირობებში, იგი ბათილია. მოჩვენებითი გარიგების დროს, მართალია, სახეზეა მხარეთა ნების გამოვლენა და გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, თუმცა, მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება არ მოიცავს გარკვეული იურიდიული შედეგის დადგომის განზრახვას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი განამტკიცებს ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპს, რომლის თანახმადაც, მხარეებს კანონის ფარგლებში შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც პირდაპირ არაა მითითებული სამოქალაქო კოდექსში. ეს გულისხმობს, თავის მხრივ, ისეთი ხელშეკრულების დადებასაც, რომლებიც მოიცავს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული რამდენიმე ხელშეკრულების ელემენტებს. მოცემულ შემთხევაში დგინდებოდა, რომ მოსარჩელეს ზ. ნ-ის მიმართ გააჩნდა ფულადი ვალდებულება. ვინაიდან, მსესხებელი ვერ ასრულებდა კრედიტორის წინაშე არსებულ ვალდებულებას, იგი აპირებდა იპოთეკით დატვირთული ქონების გასხვისებას და მიღებული თანხით სესხის გადახდას. მოსარჩელის განმარტებითა და გამსესხებლის დაკითხვის 2011 წლის 23 დეკემბრის ოქმით დასტურდებოდა, რომ 2010 წლის 31 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მოხდებოდა ქონების გასხვისება და სესხის დაფარვა ან წინააღმდეგ შემთხვევაში, ქონება გაიქვითებოდა დავალიანებაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2010 წლის 31 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მხარეებმა გაითვალისწინეს, როგორც ნასყიდობის ხელშეკრულების, ისე, გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ელემენტები. პალატის მითითებით, სადავო ხელშეკრულება დადებული იყო 2010 წლის 31 დეკემბერს. მოსარჩელემ სასამართლოს სარჩელით 2014 წლის 7 მარტს მიმართა. ქონების შემძენის სახელზე აღრიცხვასა და სასამართლოში სარჩელით მიმართვას შორის გასული იყო 3 წელზე მეტი, შესაბამისად, თუ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი ხასიათის იყო და დაიდო მხოლოდ და მხოლოდ იმ დროს არსებული პოტენციური შემძენისათვის დაუტვირთავი ქონების გადაცემის მოტივით, მას შემდეგ რაც მხარეებმა აღნიშნულ მიზანს (ქონების გასხვისებას) ვერ მიაღწიეს, გონივრული იყო, რომ აპელანტს უნდა ჰქონოდა ქონების დროულად დაბრუნების ინტერესი, მით უფრო მაშინ, როდესაც 2010-2011 წლების მდგომარეობით ქონების ღირებულება ბევრად აჭარბებდა სესხისა და პროცენტის თანხას.

5.1.8. გამსესხებლის 2011 წლის 23 დეკემბრის დაკითხვის ოქმითა და ახსნა-განმარტებით დასტურდებოდა, რომ მოწინააღმდეგე მხარე თანახმა იყო, დაებრუნებინა სადავო ქონება აპელანტისათვის, თუ მსესხებელი დაფარავდა მის წინაშე არსებულ დავალიანებას. თუმცა, 3 წლის მანძილზე აპელანტის მიერ არ გადადგმულა ქმედითი ნაბიჯები მოწინააღმდეგე მხარის წინაშე არსებული ვალდებულების შესასრულებლად, შესაბამისად, გამსესხებლის მოლოდინი ქონების გასხვისებისა და ამ თანხით დავალიანების დაფარვის შესახებ ვერ იქნებოდა უსასრულო და მას ჰქონდა არსებულ დავალიანებაში ქონების გაქვითვის უფლება. აღნიშნული ქმედება გამართლებული იყო, ასევე, 2014 წლის იანვრის მდგომარეობით (როდესაც ზ. ნ-ემ პ. ო-ეზე გაასხვისა სადავო ქონება) დავალიანების ოდენობიდან გამომდინარეც, რომელიც სესხის თანხისა (170 000 აშშ დოლარი) და პროცენტის (თვიური 4%) გათვალისწინებით აღემატებოდა 400 000 აშშ დოლარს. გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით დგინდებოდა, რომ მ. ი-ის სარჩელის განხილვისას (რომელიც ითხოვდა 2010 წლის 31 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ზ. ნ-ის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე საჯარო რეესტრის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას), მ. ს-იას წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ სადავო ქონების რეგისტრაცია ზ. ნ-ის სახელზე განხორციელდა კანონმდებლობის სრული დაცვით. მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო მხარეთა ნება გარკვეული იურიდიული შედეგის დადგომის შესახებ, ქონების გასხვისება და სესხის დაფარვა ან წინააღმდეგ შემთხვევაში, ქონების გაქვითვა დავალიანებაში, შესაბამისად, ვინაიდან, სახეზე იყო გარიგების ორივე ელემენტი, არ არსებობდა 2010 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს არც 2014 წლის 23 იანვარს მოპასუხეებს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის წინაპირობებიც.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი, ასევე, საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:

6.1.1. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ემყარება სასამართლოს 2011 წლის 25 მარტის სხდომაზე მ.ს-იას წარმომადგენლის განმარტებას, რომ ქონების რეგისტრაცია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით განხორციელდა, თუმცა, ცხადია, რომ მოჩვენებითი გარიგებაც, როგორც უდავო, რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში, ამასთანავე, სასამართლომ უკრიტიკოდ გაიზიარა ზ.ნ-ის განმარტება, თითქოს, 2010 წლის 31 დეკემბრის ხელშეკრულება დაიდო იმ მოტივით, რომ, მიწის გაყიდვის შეუძლებლობის გამო, გაიქვითებოდა კასატორის დავალიანება და გამსესხებელი თანახმა იყო, დაებრუნებინა ნივთი მოსარჩელისათვის დავალიანების დაფარვის შემთხვევაში. არავითარ მოლაპარაკებას არ ჰქონია ადგილი მხარეთა შორის, რის გამოც, გაურკვეველია სასამართლოს შეფასება მოვალე რატომ გადასცემდა იპოთეკარებს ქონებას, რომლის ღირებულებაც 3-ჯერ აღემატებოდა დავალიანებას. ასევე დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ კასატორს არ მიუღია ზომები მიწის გასაყიდად. ამ გარემოების საპირისპიროდ არაერთი მტკიცებულებაა წარმოდგენილი საქმეში.

6.1.2. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეს ჰქონდა უფლება, ქონება გაექვითა დავალიანებაში, თუმცა ამგვარი უფლების წყარო სასამართლოს არ მიუთითებია. პალატამ 3-წლიან ვადაზე მითითებით მიიჩნია, რომ მოპასუხეს სწორედ ამ დროის განმავლობაში ჰქონდა შესაძლებლობა, დალოდებოდა ვალდებულების შესრულებას, რაც წარმოშობდა მის ამ უფლებას.

6.1.3. სასამართლოს არ უმსჯელია იმ გარემოებაზე, თუ რატომ არ უნდა დაებრუნებოდა მოპასუხეს ქონება მოსარჩელისათვის, რომლის ღირებულებაც მნიშვნელოვნად აღემატებოდა ვალდებულებას. პალატამ არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, თითქოს მხარეები არ შეთანხმებულან მთელ რიგ პირობებზე და თითქოს სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მიმართული იყო 2010 წლის 16 ივნისის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულებიკენ.

6.1.4. სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლების მოთხოვნები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მ. ს-იასა და ზ. ნ-ეს შორის არსებობდა სასესხო ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელეს ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია. მხარეები შეთანხმდნენ სადავო ქონების გადაცემის გზით ვალდებულების გაქვითვაზე, რის გამოც 2010 წლის 31 დეკემბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად დადებულ ნამდვილ გარიგებას და არ არსებობდა მისი სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლით ბათილად ცნობის საფუძველი, თავის მხრივ, ამ გარიგების ნამდვილობა უსაფუძვლოს ხდიდა სასარჩელო მთხოვნას მოპასუხეებს შორის დადებული გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პრეტენზიათა ფარგლებში პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის ფარგლებში გარიგების მოჩვენებითობის ელემენტების მითითება-დამტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი), რომელიც მან სარწმუნო, განკუთვნადი მტკიცებულებების წარდგენის გზით უნდა დაასაბუთოს. ამგვარ მტკიცებულებებზე კასატორს არ მიუთითებია, ის ძირითადად შემოიფარგლა იმაზე მითითებით, რომ არატოლფასი ღირებულების სიკეთეთა გადანაცვლება არ შეიძლებოდა, ნამდვილ გარიგებად მიჩნეულიყო. საკასაციო პალატა განუმარტავს მხარეს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლით დადგენილია ვალდებულების შეწყვეტის ზოგადი წესი _ კრედიტორის სასარგებლოდ შესრულება, ამავე კოდექსის 428-ე მუხლი კი ითვალისწინებს ვალდებულების შეწყვეტას კრედიტორის მიერ სხვა შესრულების მიღებით. ასეთ შემთხვევაში, სავალდებულოა კრედიტორის თანხმობა სხვა შესრულების მიღებაზე. მითითებული ნორმა არ ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილით განმტკიცებულ ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპს _ კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით. თავის მხრივ, ნების გამოვლენა (რომელიც მოცემულ შემთხვევაში, სხვა შესრულების მიღებაზე კრედიტორის თანხმობაა), ამავე კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგებაა, რომელიც სრულად ჯდება ზემოხსენებული ნორმების მოწესრიგების სფეროში.

1.5. საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე, რომლის თანახმადაც, სასამართლოს უფლება არა აქვს, მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. მოცემულ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა გარიგების ბათილად ცნობაა და, ბუნებრივია, სასამართლო ამ მოთხოვნის ფარგლებს ვერ გასცდება, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ პროცესის ძირითადი პრინციპების: დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-3 და მე-4 მუხლები) დაცვით, თუკი დამტკიცდება არატოლფასი ღირებულების სიკეთეთა გადანაცვლების (დარღვეული ვალდებულებისა და გადაცემული ქონების ღირებულება) გზით კრედიტორის უსაფუძვლოდ გამდიდრება, კონდიქციური ვალდებულების მარეგულირებელი შესაბამისი საფძვლიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს გააჩნია შესაძლებლობა, მოითხოვოს უსაფუძვლოდ გაწეული დანახარჯების ანაზღაურება (სკ-ის 976-991-ე მუხლები).

1.6. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის _ 6 000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. საკასაციო სასამართლოს წინამდებარე განჩინებით ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული და დასრულდა საქმისწარმოება, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 30%-ის _ 1 800 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ს-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ. ს-იას (პ/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის _ 6 000 ლარის 30%-ის _ 1 800 ლარის გადახდა.

3. სახელმწიფო ბაჟი ჩაირიცხოს შემდეგ ანგარიშზე: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური