საქმე №ას-814-765-2015 20 ნოემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა-ი“ (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „პ. 2009“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო/ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა:

1.1. შპს „პ. 2009-მ“ (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე, კასატორი) მიმართ 480 356,07აშშ დოლარის, პირგასამტეხლოს _ 16 520,20 აშშ დოლარის, 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველდღიურად 240 აშშ დოლარისა და ზიანის ანაზღაურების სახით 7 505,12 ლარის, ასევე, 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 4 000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით. მოსარჩელის განმარტებით, 2009 წლის 8 მაისს მხარეთა შორის დაიდო №... ხელშეკრულება რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, სამცხე-ჯავახეთის გზების რეაბილიტაციის პროექტის ფარგლებში, რომელსაც ახორციელებდა მოპასუხე, შეესრულებინა წყლის მილების გადატანის სამუშაოები წალკა-ნარდევანის 82კმ.-98კმ. გზის მონაკვეთზე, თავის მხრივ, მოპასუხე ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა ჩატარებული სამუშაოების ღირებულება შესრულებული სამუშაოების თაობაზე სერტიფიკატის დამტკიცებიდან 7 სამუშაო დღის განმავლობაში. გადახდა ხორციელდებოდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე. ამასთან, ყოველი შუალედური გადახდის დროს მოპასუხის მიერ ხარისხის გარანტიის სახით იქვითებოდა შესრულებული სამუშაოს ღირებულების 5%, რაც უნდა დაბრუნებულიყო საბოლოო სერტიფიკატის დამტკიცების შემდგომ. 2010 წლის 15 იანვარს შედგენილი მიღება-ჩაბარებისა და 2010 წელს დამტკიცებული საბოლოო სერტიფიკატით დადასტურდა, როგორც მოსარჩელის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების ფაქტი, ასევე, ის გარემოება, რომ შესრულებული სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 1 757 396.17 აშშ დოლარი, ამასთან, მოპასუხის მიერ ანაზღაურებულ იქნა მხოლოდ 1 277 040.10 აშშ დოლარი. შესაბამისად, არ იქნა ანაზღაურებული 405 890.13 აშშ დოლარი, ასევე, არ იქნა დაბრუნებული ხარისხის გარანტიისთვის დაკავებული თანხა 74 465.94 აშშ დოლარი. ხელშეკრულებით ასევე გათვალისწინებული იყო პირგასამტეხლო გადასახდელი თანხის 0.05% ოდენობით ვალდებულების ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რაც შეადგენდა 16 520.20 აშშ დოლარს. მოპასუხის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, მოსარჩელეს მიადგა ზიანი, კერძოდ, შესაბამისი საგადასახადო ორგანოს მიერ მოსარჩელეს ყოველთვიურად საურავის სახით დაეკისრა 4 000 ლარი.

1.2. შპს „ა-მა“ შეგებებული სარჩელით მოითხოვა თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 176 347,2 აშშ დოლარის დაკისრება იმ საფუძვლით, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, მოსარჩელეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები უნდა შეესრულებინა 3 თვის განმავლობაში. სამუშაოები კი, არა თუ სამ თვეში ვერ დასრულდა, არამედ 8 თვის შემდეგაც ვერ მოხერხდა მათი სათანადო ხარისხითა და სისრულით დასრულება, რითაც კომპანიამ განიცადა ზიანი. ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის თანახმად, თუ ქვეკონტრაქტორი დაარღვევს ხელშეკრულების ვადებს, მან უნდა გადაიხადოს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.15%, მაგრამ არა უმეტეს ჯამური ღირებულების 10%-სა. ამასთან, მისი განმარტებით, ხელშეკრულების #2 დანართის მიხედვით, მოპასუხეს სამუშაო უნდა დაესრულებინა დაწყების დღიდან არა უგვიანეს 3 თვისა, ხოლო ხელშეკრულების 1.3 მუხლის თანახმად, სამუშაოების განხოrციელება უნდა დაწყებულიყო გენერალური კონტრაქტორის (შპს „ა-ი“) მიერ ქვეკონტრაქტორისადმი (შპს „პ. 2009“) დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინების გაგზავნის შემდგომ. მართალია, წერილობითი შეტყობინება ვერ იქნა მოძიებული, თუმცა თავად მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი პირველი სერტიფიკატით დასტურდებოდა ჯერ კიდევ 2009 წლის მაისში სამუშაოების დაწყების ფაქტი. მოპასუხის განმარტებით, არ იყო გასული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადაც, ვინაიდან მხარეებს ერთმანეთის მიმართ გააჩნდათ მოთხოვნები, ვალდებულებები შეწყვეტილად მიიჩნია ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვით. ამასთან, უფლებების დარღევის შესახებ შეიტყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც შპს „პ. 2009-მ“ სარჩელით მიმართა სასამართლოს, ე.ი 2 წლის წინ

2. მოპასუხეების პოზიცია:

2.1. შპს „ა-მა“ თავდაპირველი სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვის მომზადების ეტაპზე მოსარჩელეს არ მოუთხოვია 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე პირგასამტეხლოს სახით 240 აშშ დოლარის, ასევე ზიანის სახით 4 000 ლარის გადახდა. რაც შეეხება განხორციელებულ მინაწერს (ხელნაწერი), აღნიშნული არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მოთხოვნის გაზრდად, ვინაიდან მას არანაირი იურიდიული ძალა არ შეიძლება მიენიჭოს. ამასთან, სარჩელის გაზრდა არ არის დასაშვები, ვინაიდან მოპასუხის მხრიდან არ არის შესაბამისი თანხმობა. 2010 წელს შედგენილი სერტიფიკატი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს საბოლოოდ, ვინაიდან არ შეესაბამება საბოლოო სერტიფიკატის ფორმას და წინა სერტიფიკატების მსგავსია. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეს ხარისხიანად და დროულად არ შეუსრულებია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მიღება-ჩაბარების აქტზე არ ფიქსირდება არც მისი და არც ინჟინრის ხელმოწერა.

2.2. შპს „პ. 2009-მ“ შეგებებული სარჩელი არ ცნო იმ საფუძლით, რომ ხელშეკრულებაში არ არის განსაზღვრული კონკრეტული ვადები, შესაბამისად, გაურვეველია, თუ საიდან ითვლის მხარე ვადის გადაცილებას. ამასთან, მოპასუხის განმარტებით, მოთხოვნა არის ხანდაზმული.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „პ. 2009-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ა-ს“, მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 480 356.07 აშშ დოლარის ეკვივალენტის ლარის, პირგასამტეხლოს _ 30 000 აშშ დოლარისა და ზიანის, 7505.12 ლარის, ანაზღაურება, ხოლო, 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - ყოველთვიურად 4 000 ლარის გადახდა. შპს „ა-ის“ შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შეგებებული სარჩელის ავტორმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „ა-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტის შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 7 505.12 ლარის ოდენობით, ხოლო 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - ყოველთვიურად 3 130 ლარის ოდენობით.

5.1. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ა-ის წარმომადგენლობას საქართველოში“, როგორც გენერალურ კონტრაქტორსა და შპს „პ. 2009-ს“, როგორც ქვეკონტრაქტორს შორის, 2009 წლის 8 მაისს დაიდო ხელშეკრულება #..., რომლის თანახმადაც, ქვეკონტრაქტორმა იკისრა ვალდებულება, სამცხე-ჯავახეთის გზების რეაბილიტაციის პროექტის ფარგლებში, შეესრულებინა წალკა-ნარდევანის მონაკვეთზე, 82კმ.-98კმ. წყლის მილგაყვანილობის გადაადგილების სამუშაოები. ხელშეკრულებაზე თანდართული ხარჯაღრიცხვის და ... ხელშეკრულების მიხედვით, ხელშეკრულების ჯამური ღირებულება, დღგ-ს გარეშე, შეადგენდა 1 494 468 აშშ დოლარს, ხოლო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, დღგ-ს ჩათვლით - 1 763 472.358 აშშ დოლარს. ქვეკონტრაქტორი ვალდებული იყო, გენერალური კონტრაქტორი უზრუნველეყო საბანკო გარანტიით, იმ ოდენობის თანხით, რომელიც შეადგენდა ქვეკონტრაქტორის სამუშაოს ღირებულების 5%-ს. საბანკო გარანტია ქვეკონტრაქტორს დაუბრუნდებოდა ბოლო თვის სერთიფიკატის გენერალური კონტრაქტორის მიერ დამტკიცებიდან 14 დღის განმავლობაში (3.2 პუნქტი). ქვეკონტრაქტორს გენერალურ კონტრაქტორისათვის დასამტკიცებლად უნდა წარედგინა შესრულებული სამუშაოს ერთი თვის მოცულობა (ქვეკონტრაქტორის ერთი თვის სერტიფიკატი) ყოველი შემდგომი კალენდარული თვის პირველი ხუთი დღის განმავლობაში. ამასთან, მისი დამტკიცება განხორციელდებოდა მიღებიდან 10 დღის მანძილზე. თავის მხრივ, სერთიფიკატის დამტკიცებიდან 7 დღის განმავლობაში ქვეკონტრაქტორის სასარგებლოდ უნდა განხორციელებულიყო გადახდა. მხარეთა შეთანხმებით, ერთი თვის სერტიფიკატის 5% დაკავებული იქნებოდა გენერალურ კონტრაქტორის მიერ, როგორც ხარისხის გარანტია. დაკავებული თანხის განთავისუფლება მოხდებოდა დაუყოვნებლივ, ერთი თვის სერტიფიკატის საბოლოო დამტკიცებისა და საბანკო გარანტიის მიღების შემდეგ (3.3. და 3.4. პუნქტები). სამუშაოების შესრულება უნდა დაწყებულიყო გენერალური კონტრაქტორის მიერ ქვეკონტრაქტორისადმი დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინების გაგზავნის შემდგომ (1.3 პუნქტი). ამასთან, (2.2 პუნქტი), თუ ქვეკონტრაქტორი დაარღვევდა ხელშეკრულების ვადებს, მას უნდა გადაეხადა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.15%, მაგრამ არა უმეტეს ჯამური ღირებულების 10%-სა. #2 დანართის მიხედვით, ქვეკონრაქტორს სამუშაო უნდა დაესრულებინა დაწყების დღიდან არა უგვიანეს 3 თვისა. გენერალური კონტრაქტორის მიერ თანხის გადაუხდელობა უფლებამოსილებას ანიჭებდა ქვეკონტაქტორს, მოეძია და მიეღო ჯარიმები გადაუხდელი თანხის 0.05%-ის ოდენობით, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, მაგრამ არა უმეტეს 10%-ის დაგროვებისა (5.2 პუნქტი). იმ შემთხვევაში, თუ ქვეკონტაქტორი დაარღვევდა ხელშეკრულების პირობებს, გენერალური კონტრაქტორი უფლებამოსილი იყო, შეეწყვიტა ხელშეკრულება შეტყობინების გაგზავნის გზით. გენერალური კონტრაქტორი, ასევე, უფლებამოსილი იყო, შეტყობინების გაგზავნის მაგივრად მიეღო მონაწილეობა მოსარჩელის სამუშაოებში და საკუთარი ან სხვა ქვეკონტრაქტორის ძალებით შეესრულებინა, დაესრულებინა, ან აღმოეფხვრა დეფექტები. ასეთ შემთხვევაში, აღმოფხვრის ღირებულება გამოიქვითებოდა ქვეკონტრაქტორის მიერ ახალი ქვეკონტრაქტორის ფასებით (6.2 პუნქტი). ერთი მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიცემული ნებისმიერი შენიშვნა ან კომუნიკაცია უნდა წარმოებულიყო წერილობითი ფორმით (დაზღვეული წერილით ან პირადად გადაცემით), (მე-16 მუხლი).

1.5.2. 2009 წლის 8 მაისს დადებული ხელშეკრულების შესაბამისად, შპს „ა-მა“ შპს „პ. 2009-ს“, შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების მიზნით, გადაუხადა თანხა 1 277 040.10 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული გარემოება მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია.

5.1.3. ამავე ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოპასუხის მიერ, ხარისხის გარანტიის სახით, დაკავებულ იქნა 74 465.94 აშშ დოლარი.

5.1.4. შპს „ა-ს“ შპს „პ. 2009-ის“ სასარგებლოდ, 2009 წლის 8 მაისის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შესასრულებელი აქვს ვალდებულება 480 356.07 აშშ დოლარის ოდენობით. სააპელაციო პალატა აღნიშნულ დასკვნამდე მივიდა შემდეგი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე: სამოქალაქო კოდექსის 629.1 მუხლის შესაბამისად, 2009 წლის 8 მაისს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება. საქმეში წარმოდგენილი 15.01.2010 წლის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე 15.01.2012წ. კომისიამ, შპს „ფ-ის“, შპს „ა-ის“, წალკის მუნიციპალიტეტის, წყალკანალისა და შპს „პ. 2009-ის“ წარმომადგენლებთან ერთად, შეამოწმა დასრულებული მშენებლობა და დაადასტურა შპს „პ. 2009-ის“ მიერ წარმოებული სამუშაოების სტანდარტებთან შესაბამისობა. აღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე ობიექტი ექსპლუატაციაში გადაეცა წყალკანალს. აქტის სისწორე დადასტურებულია შპს „პ. 2009-ის“, წყალკანალისა და შპს „ა-ის“ წარმომადგენელთა ხელმოწერითა და ბეჭდით. ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ხარისხის გარანტია, ქვეკონტრაქტორს უნდა დაბრუნებოდა ბოლო თვის სერტიფიკატის გენერალური კონტრაქტორის მიერ დამტკიცებიდან 14 დღის განმავლობაში. შპს „პ. 2009-ის“ წარმომადგენლის განმარტებით, შპს „ა-მა“ შპს „პ. 2009-ს“ სრულად დაუბრუნა ხარისხის გარანტია 74 465.94 აშშ დოლარის ოდენობით (იხ. 08.06.2015 სხდომის ოქმი), რაც, ასევე, ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ უფლებამოსილმა პირმა მოიწონა და მიიღო შესრულება. 2009 წლის 8 მაისის ხელშეკრულებისა და საქმეში წარმოდგენილი 2010 წლის #... (საბოლოო) სერტიფიკატის თანახმად, შპს „ა-ს“ შპს „პ. 2009-ისათვის“, შესრულებული სამუშაოების გამო, უნდა გადაეხადა 1 763 472.358 აშშ დოლარი.

5.1.5. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის მტკიცება, რომ მხარეთა მიერ ხელმოწერით დადასტურებული, 2010 წლის #... სერტიფიკატი არ იყო საბოლოო. ამ პოზიციის წინააღმდეგ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, ქვეკონტრაქტორი ვალდებული იყო, გენერალურ კონტრაქტორისათვის ყოველთვიურად დასამტკიცებლად წარედგინა „ქვეკონტრაქტორის ერთი თვის სერტიფიკატი“, რაც თავისი შინაარსით შესრულებული სამუშაოს ერთი თვის მოცულობას განსაზღვრავდა. სწორედ, აღნიშნული ვალდებულების ფარგლებში, შპს „პ. 2009-ის“ მიერ საქმეში ასეთი ცხრა სერტიფიკატი იყო წარმოდგენილი. აქედან, #... სერტიფიკატი დათარიღებული იყო 2009 წლის მაისით, #2 - 2009 წლის ივნისით, #3 _2009 წლის ივლისის თვით და ა.შ., 2010 წლის #... სერტიფიკატზე პირდაპირ იყო მითითებული, რომ იგი საბოლოოა. სერტიფიკატის შინაარსის სისწორე შპს „ა-ის“ მიერ დადასტურებული იყო ხელმოწერით. გარდა ზემოაღნიშნულისა, ხელშეკრულების მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სერტიფიკატი ასახავდა ყოველთვიურად შესრულებულ სამუშაოთა მოცულობას. 2010 წლის 15 იანვარს ქვეკონტრაქტორმა მიღება-ჩაბარების აქტით დასრულებული ობიექტი ჩააბარა უფლებამოსილ პირს. პალატის მოსაზრებით, 2010 წლით დათარიღებული #... სერტიფიკატის საბოლოობას ადასტურებდა ის გარემოებაც, რომ 2010 წლის პირველივე თვეს (15 იანვარს), სამუშაოს დასრულების გამო, რეალურად აღარ არსებობდა შემდგომი სერტიფიკატის შედგენის ობიექტური საფუძველი. ამასთან, შპს „ა-ს“, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლის შესაბამისად, არ წარუდგენია მტკიცებულება, რაც აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით, საპირისპირო გარემოებებს დაადასტურებდა.

5.1.6. სამოქალაქო კოდექსის 361.1 მუხლის თანახმად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ შპს „პ. 2009“-ს, შესრულებული სამუშაოების სანაცვლოდ, მიღებული ჰქონდა 1 277 040.10 აშშ დოლარი, მოსარჩელის სასარგებლოდ შპს „ა-ის“ შესასრულებელი ნარჩენი ვალდებულება შეადგენდა 480 356.07 აშშ დოლარს. შპს „ა-ს“ საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე, არც ერთ მის მიერ წარმოდგენილ დოკუმენტში - შესაგებელში, შეგებებულ სარჩელში, სააპელაციო შესაგებელში თუ სხვა, არ მიუთითებია მოსარჩელისაგან განსხვავებული თანხები. გარემოება, რაზეც შპს „ა-ი“ აპელირებდა, იყო ის, რომ, მისი განმარტებით, შპს „პ. 2009-მ“ არაჯეროვნად (ვადის გადაცილებით) შეასრულა დაკისრებული სამუშაოები, რის გამოც შპს „ა-მა“ მას გაუქვითა ხელშეკრულების 2.2 პუნქტით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს თანხა.

5.1.7. სააპელაციო პალატის დასკვნით, მხარეთა შორის მოთხოვნათა ურთიერთგაქვითვის გარემოება არ არის დადასტურებული, ხოლო შპს „ა-ის“ შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა შპს „პ. 2009-ის“ მიმართ, პირგასამტეხლოს თანხის დაკისრების თაობაზე, ხანდაზმულია. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 361.2 და 417-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება გულისხმოდა არა მხოლოდ დაბალი ხარისხით შესრულებას, არამედ, შეთანხმებული ვადის დარღვევასაც. შესაბამისი შეთანხმების არსებობის პირობებში, პირს პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა მოვალის მიერ შესრულების ვადის გადაცილების შემთხვევაშიც. ხელშეკრულების 1.3 მუხლის თანახმად, სამუშაოების შესრულება უნდა დაწყებულიყო გენერალური კონტრაქტორის მიერ ქვეკონტრაქტორისადმი დაწყების შესახებ წერილობით შეტყობინების გაგზავნის შემდგომ. ხელშეკრულების #2 დანართის მიხედვით, ქვეკონრაქტორს სამუშაო უნდა დაესრულებინა დაწყების დღიდან არა უგვიანეს 3 თვისა. ამასთან, ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის თანახმად, თუ ქვეკონტრაქტორი დაარღვევდა ხელშეკრულების ვადებს, მას უნდა გადაეხადა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.15%, მაგრამ არაუმეტეს ჯამური ღირებულების 10%-ისა. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების, კერძოდ, ყოველთვიურად წარსადგენი სერტიფიკატებისა და 2010 წლის 15 იანვრის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქვეკონტრაქტორმა მუშაობა დაიწყო 2009 წლის მაისში და დაასრულა 2010 წლის იანვარში. ამდენად, სამუშაოები შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამთვიანი ვადის გადაცილებით, რაც პირგასამტეხლოს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს წარმოშობს. სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ განმარტა, რომ ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის განცხადებისათვის არ არის გათვალისწინებული განსაკუთრებული ფორმა. ის შეიძლება იყოს ზეპირი, წერილობითი ან კონკლუდენტური მოქმედებით გამოხატული, რომელიც ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის განცხადების მიმღებისთვის შეცნობადია. ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვა წარმოადგენს ცალმხრივ გარიგებას, რა დროსაც სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის, სავალდებულოა, ერთი პირის მიერ ნების გამოვლენა, ხოლო მეორე მხარის მიერ მისი მიღება. სხვებთან ერთად, ეს წინაპირობაც წაეყენება ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის შესახებ განცხადების სისრულეში მოყვანას. მისი ქმედითობა დამოკიდებულია მეორე პირის მიერ ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის ნების მიღებასა და გასაქვითი ვალდებულების არასადავოობაზე. ეს იმას ნიშნავს, გარიგების დადება შესაძლებელია მაშინ, როდესაც მხარეების მიერ აღიარებულია და სადავოდ არ არის გამხდარი ვალდებულება და მისი მოცულობა. 2009 წლის 8 მაისის ხელშეკრულების მე-16 მუხლის თანახმად, შპს „ა-ი“ ვალდებული იყო, ქვეკონტრაქტორთან ნებისმიერი კომუნიკაცია ეწარმოებინა წერილობითი ფორმით. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ურთიერთმოთხოვნის გაქვითვით შეწყვეტისათვის აუცილებელი არც ერთი ზემოაღნიშნული პირობა. გაურკვეველი იყო, როდის მოახდინა აპელანტმა მოთხოვნათა გაქვითვა, რა რაოდენობით და ა.შ. არც ის მტკიცდებოდა, რომ შპს „პ. 2009-მ“ აღიარა შპს „ა-ის“ მიმართ ვალდებულების არსებობა და დაეთანხმა მოთხოვნათა გაქვითვის პირობას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.1 მუხლის შესაბამისად, ამ გარემოებათა დადასტურება აპელანტის ვალდებულებას წარმოადგენდა და მხლოდ მისი ნების არსებობა მოთხოვნის გაქვითვის თაობაზე ვერ გადაფარავდა იმ საკანონმდებლო წინაპირობებს, მხოლოდ რომელთა ერთობლივად არსებობის პირობებშიც არის შესაძლებებლი ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის სამართლებრივი შედეგის მიღწევა, ეს გარემოება, პალატის დასკვნით, თავისთავად უკავშირდებოდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის ხანდაზმულობას, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129-ე, 130-ე, და 144.1 მუხლებისა. უფლების დარღვევის შეტყობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა აპელანტს, რომლის განმარტებით, ვინაიდან, მხარეთა შორის გაქვითული იყო ურთიერთმოთხოვნები მას მიაჩნდა, რომ პირგასამტეხლოსთან დაკავშირებით მოთხოვნა აღარ არსებობდა და უფლებების დარღვევის შესახებ შეიტყო მხოლოდ 2 წლის უკან. შპს „ა-ისათვის“, როგორც შემკვეთისათვის, პირგასამტეხლოს მოთხოვნის წარმოშობის თაობაზე ცნობილი იყო 2009 წლის აგვისტოში, მის მიერ სარჩელი სასამართლოში აღძრული იყო 2014 წლის 20 ოქტომბერს, მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის დარღვევით.

5.1.8. სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 8 ივნისის სხდომაზე შპს „პ.-2009-მ“ შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მიუთითა, რომ ზიანის სახით ითხოვდა მოპასუხისათვის ერთჯერადად 7 505.12 ლარის, ხოლო 2010 წლის 20 აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - ყოველთვიურად 4 000 ლარის ნაცვლად, 3 130 ლარის დაკისრებას. მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელემ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ შპს „ა-ის“ მიერ ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, შპს „პ.-2009-მ“ 2010 წლის იანვრიდან დღემდე ვერ შეძლო დარიცხული სახელმწიფო გადასახადების (საშემოსავლო გადასახადი, დღგ და ა.შ.) გადახდა, ჯამში, 172 962.82 ლარის ოდენობით, რასაც ერიცხება საურავი 2010 წლის იანვრიდან, ყოველდღიურად 0,06%-ის ოდენობით (თვეში 3130 ლარი). საქმეში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის ცნობის თანახმად, 2014 წლის 2 ოქტომბრის მდგომარეობით, შპს „პ. 2009-ს“ ერიცხებოდა სალდირებული დავალიანება 347 468.34 ლარის ოდენობით, საიდანაც ძირითადი თანხა 172 862.82 ლარი, ხოლო საურავი -1 745 505.52 ლარი იყო. შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული შედარების აქტის მიხედვით, 2009 წლის 1 იანვრიდან 2014 წლის 16 სექტემბრის ჩათვლით, შპს „პ. 2009-ის“ დავალიანება შეადგენდა: ნარჩენი - 172 962.82 ლარს, საურავი - 172 846.05 ლარს. საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 272.1, 272.4, 309.61 მუხლების, სამოქალაქო კოდექსის 394.1, 408.1 მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შპს „პ. 2009-ს“ მოპასუხისაგან უნდა მიეღო თანხა დამატებითი ღირებულების გადასახადის ჩათვლით. შპს „ა-ის“ მიერ ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, შპს „პ.-2009-მ“ ვერ შეძლო სახელმწიფო გადასახადების გადახდა, რაც საურავების დარიცხვის საფუძველი გახდა. შესაბამისად, შპს „ა-ის“ მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, შპს „პ. 2009-ს“ მიადგა ზიანი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის მასალების თანახმად, სწორად განსაზღვრა ზიანის ოდენობა 7 505,12 ლარით. რაც შეეხებოდა შემცილებულ სასარჩელო მოთხოვნას, პალატამ იგი ასევე დასაბუთებაულად მიიჩნია, რადგანაც დადგენილი იყო, რომ 3 130 ლარი წარმოადგენდა ყოველთვიურ საურავს (0,06%-ს), რომელიც მოსარჩელეს ერიცხება 172 962.82 ლარის ოდენობით, სახელმწიფო გადასახადების გადაუხდელობის გამო მის გადახდამდე.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ა-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მთავარი უსწორობა ისაა, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი ბოლო მე-9 სერთიფიკატი და მასში მითითებული სიტყვა „საბოლოო“ არასწორად მიიჩნია მოსარჩელის ვალდებულების შესრულების დასტურად, მაშინ, როდესაც ეს მითითება აღნიშნავდა ბოლო თვის სერთიფიკატს და ის არ განსხვავდებოდა სხვა შუალედური შესრულების სერტიფიკატისაგან, სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ, მხარეთა შეუთანხმებლობის გამო, მე-9 სერტიფიკატში არ იყო ასახული საბოლოო ანგარიშსწორება, გაქვითვები და დაკორექტირებული თანხა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ვალდებულების შესრულების ფაქტის დამტკიცება მოსარჩელეს ევალებოდა და არა მოპასუხეს.

6.1.2. სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივად ცნო შეგებებული სარჩელის საფუძვლები, თუმცა უკანონოდ არ დააკმაყოფილა იგი. სასამართლოს განმარტებით, ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითავას ფორმის დაცვა არ ესაჭიროება, თუმცა, გაურკვეველია, რატომ სთხოვს იგი მხარეს კანონით გაუთვალისწინებელი, უფრო მაღალი სტანდარტის დაცვას. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ რატომღაც არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 443-ე მუხლით, რომელიც სპეციალური ნორმაა და დასაშვებად მიიჩნევს გაქვითვას იმ შემთხვევაშიც, თუ მოთხოვნა ხანდაზმულია.

6.1.3. შეგებებული სარჩელის ხანდაზმულობაზე მსჯელობისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა მის მიერვე მითითებული გარემოება, რომ კასატორმა უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო 2 წლის წინ, მას შემდეგ, რაც უფლების შეცილება მოსარჩელემ სასამართლოს მეშვეობით განახორციელა, ამასთანავე, არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის შესაბამისად, თანხის დაკავებით გაქვითა მოთხოვნა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება ძირითადად იმ დასკვნებს ეფუძნება, რომ მოსარჩელემ შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულებების (სერტიფიკატების) წარდგენით დაამტკიცა ვალდებულების შესრულება, კასატორს კი, სრულად არ ჰქონდა ანაზღაურებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხა, რის შედეგადაც საგადასახადო ვალდებულებები წარმოეშვა მოსარჩელეს და მიადგა ზიანი, შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ არსებობდა, როგორც გადაუხდელი თანხის, ისე წერილობით შეთანხმებული პირიგასამტეხლოსა და ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, რაც შეეხებოდა შეგებებულ სარჩელს, შპს „ა-მა“ ვერ დაამტკიცა ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის გზით ვალდებულების შეწყვეტა, ხოლო მისი მოთხოვნა იყო ხანდაზმული.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პრეტენზიათა წინააღმდეგ პალატა განმარტავს, რომ კასატორის მიერ სადავოდ გამხდარი ვალდებულების შესრულების სერტიფიკატის წარდგენით მოსარჩელემ მისი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურება შეძლო, კერძოდ, მან დაამტკიცა, რომ ვალდებულება შეასრულა, ხოლო მოპასუხეს არ აუნაზღაურებია თანხა სრულად. კასატორს სადავოდ არ გაუხდია სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ #... სერტიფიკატი მის მიერ ხელმოწერით იყო დადასტურებული, რაც ამ დოკუმენტის სრულყოფილად მიჩნევის შესაძლებლობას იძლევა, რაც შეეხება საკასაციო შედავებას, რომ მასში არ არის ასახული გაქვითვები, საბოლოო ანგარიშსწორება და სხვა, იგი ხელმოწერით დადატურებული დოკუმენტის გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძველი ვერ გახდება.

1.5. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტებს მოთხოვნის გაქვითვისა და შეგებებული სარჩელის ხანდაზმულად არასწორად მიჩნევის თაობაზე, რადგანაც, უპირველესად, უნდა აღინიშნოს ის, რომ თავად ეს პოზიციებია ურთიერთწინააღმდეგობრივი. თუ მხარემ გაქვითვის გზით შეწყვიტა ვალდებულება, ეს გარემოება მიუთითებს მის ინფორმირებას უფლების დარღვევის თაობაზე (სკ-ის 130-ე მუხლი), ამასთანავე, პალატა სრულად ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების განმარტებას სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ მხარეთა მიერ კომუნიკაციის ფორმად წერილობითი შეტყობინების ფორმის არჩევის გამო, სწორედ წერილობითი დოკუმენტით უნდა დადასტურებულიყო მოთხოვნის გაქვითვის ფაქტი, უფრო მეტიც, თუ მხარისათვის უცნობი იყო მოთხოვნის არსებობა (ვალდებულების დარღვევა), ის ვერც მის გაქვითვას შეძლებდა, თუნდაც კონკლუდენტურად. რაც შეეხება კასატორის მითითებას სამოქალაქო კოდექსის 443-ე მუხლზე, პალატა ვერ გაიზიარებს მას, რამდენადაც, ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, მოთხოვნის ხანდაზმულობა არ გამორიცხავს ვალდებულებათა გაქვითვას, თუ მოთხოვნა იმ დროისათვის არ იყო ხანდაზმული, როცა მისი გაქვითვა ჯერ კიდევ შეიძლებოდა. მოცემულ შემთხვევაში, ნორმის გამოყენების წინაპირობები მხარეს არ დაუსაბუთებია, კერძოდ, იგი ამტკიცებს, რომ მოთხოვნა უკვე გაქვითული აქვს კონკლუდენტურად, ხოლო ხოლო საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე კვლავ მითითებული საფუძვლით მოითხოვს გაქვითვას (შეგებებული სარჩელით მას ხანდაზმულ მოთხოვნაში ვალდებულების გაქვითვა არ უთხოვია), შესაბამისად, ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლით, 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით (სახელშეკრულებო მოთხოვნის 3-წლიანი ვადა) და მართებულად არ დააკმაყოფილა შეგებებულის სარჩელი.

1.6. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს ო. შ-ის მიერ 2015 წლის 12 ოქტომბერს #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა-ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს ო. შ-ის მიერ 2015 წლის 12 ოქტომბერს #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 8 000 ლარის 70% _ 5 600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური