საქმე №020210114606599

საქმე №ას-874-824-2015 2 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. კ.-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ნ.-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. ნ.-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. კ.-ის მიმართ მოპასუხის სახელზე რიცხული ქ.ზ.-ი, ს.-ას, ყოფილი გ.-რის ქ.№8-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობისა და აღნიშნული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

2. მოსარჩელის განმარტებით, ზუგდიდის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილებით (საქმე №2/270-90) ნ. კ.--ეს საკუთრების უფლებით მიეკუთვნა ტ. კ.-ის სამკვიდრო – ქ.ზ.-ი, გ.-რის ქ.№8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და უძრავი ნივთი აღირიცხა მის საკუთრებად.

3. 1990 წლის 19 სექტემბერს ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის დაიდო უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხემ ზ. თ.-ას აჩუქა ქ. ზ.-ი, გ.-რის (ამჟამად ს. კ.-ას) ქ. №8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. ჩუქება რეგისტრირებულია ზუგდიდის სახალხო დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო-კომუნალური მეურნეობის განყოფილების ტექაღრიცხვის ბიუროში.

4. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ აღნიშნულის მიუხედავად, 2005 წლის 22 დეკემბრის განცხადებაზე უფლების დამდგენი დოკუმენტის სახით დართული ქ.ზუგდიდის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 21 აგვისტოს №2/271-90 გადაწყვეტილების საფუძველზე საჯარო რეესტრში №.. საკადასტრო კოდით სადავო უძრავ ქონებაზე დარეგისტრირდა მოპასუხის საკუთრების უფლება.

5. მხარის მოსაზრებით, მოპასუხემ არასწორად ჩათვალა, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება ამ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ წარმოშობილ ურთიერთობებზეც ვრცელდებოდა და ყურადღება არ მიაქცია იმ ფაქტს, რომ სასამართლომ მას მიაკუთვნა მამკვიდრებელ ტ.კ.-ის და არა ზ.თ.-ას კუთვნილი ქონება.

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ნ. კ.-ეს რაიმე ჩუქების ხელშეკრულებაზე ხელი არ მოუწერია, ასევე, მისთვის ხელშეკრულების ეგზემპლარი არავის გადაუცია.

7. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ნ.-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, მ. ნ.-ა ცნობილ იქნა ქ. ზ.-ი, სპ. კ.-ას (ყოფილი გ.-რის) ქ.№8-ში (საკადასტრო კოდით ..) ამჟამად ნ. კ.-ის საკუთრებად რეგისტრირებული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და ბათილად იქნა ცნობილი ამავე ნივთზე საჯარო რეესტრში ნ. კ.-ის სასარგებლოდ განხორციელებული ჩანაწერი.

8. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

9. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ზ.-ის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილებით (საქმე №2/270-90) ნ. კ.-ეს საკუთრების უფლებით მიეკუთვნა ტ. კ.-ის სამკვიდრო – ქ.ზ.-ი, გ.-რის ქ.№8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და უძრავი ნივთი აღირიცხა მის საკუთრებად.

11. 1990 წლის 19 სექტემბერს ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის დაიდო უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება. ნ. კ.-ემ ზ. თ.-ას აჩუქა ქ.ზ.-ი, გ.-რის (ამჟამად ს. კ.-ას) ქ. №8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. ჩუქება რეგისტრირებულია ზუგდიდის სახალხო დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო-კომუნალური მეურნეობის განყოფილების ტექაღრიცხვის ბიუროში. შესაბამისი აღნიშვნა (შტამპი) იკითხება ზ. თ.-ასათვის გადაცემულ საბინაო წიგნში 1990 წლის 1 ოქტომბრის თარიღით.

12. საბინაო წიგნის მონაცემებით, საცხოვრებელ სახლში მაცხოვრებლებად 1990 წლის 1 ოქტომბრიდან რეგისტრირებული არიან ზ. თ.-ა და მ. ნ.-ა, 1991 წლის 21 თებერვლიდან – ნ. კ.-ე, ქ. ს.-ა და ზ. თ.-ა, 1993 წლის 21 ივნისიდან კი – ს. თ.-ა.

13. 1992 წლის 25 დეკემბერს ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მასალები ხანძრისაგან განადგურდა. შესაბამისად, ზ. თ.-ას ქონების რეგისტრაციის მასალები შესაბამის არქივში წარმოდგენილი არ არის, ხოლო ჩუქების ხელშეკრულება და თანდართული მასალები დაცულია ნოტარიუსთა პალატის არქივში.

14. 2005 წლის 22 დეკემბრის განცხადებისა და 1990 წლის 21 აგვისტოს სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე ზ. თ.-ას კუთვნილი ქონება საჯარო რეესტრში კვლავ ნ. კ.-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა.

15. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ 2009 წლის 14 მარტს ზ. თ.-ა გარდაიცვალა.

16. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე №2/354-14) დადგენილია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი, რომ მ. ნ.-ამ მიიღო მისი მეუღლე ზ. თ-ას სამკვიდრო. ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე 2014 წლის 24 სექტემბერს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა.

17. სააპელაციო პალატის მითითებით, მ. თ.-ასათვის – სამკვიდრო მოწმობის მიღებამდე, ხოლო მისი მამკვიდრებლისათვის სიცოცხლის პერიოდში არ იყო ცნობილი სადავო ნივთზე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით. მოსარჩელე, მისი მამკვიდრებელი და მოპასუხე, როგორც კარგ ურთიერთობაში მყოფი ნათესავები, ურთიერთშეთანხმებით ფლობდნენ ქონების გარკვეულ (სხვადასხვა) ნაწილებს, თუმცა ყველასათვის ცნობილი იყო, რომ ნ. კ.--ემ უძრავი ნივთი აჩუქა დისშვილ ზ. თ.-ას და მის გარდაცვალებამდე საკუთრებასთან დაკავშირებული დავა არ ყოფილა.

18. საქმეში წარმოდგენილია დედანი საბინაო წიგნი, რომელიც სრულად შეესაბამება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უდავოდ დგინდება, რომ ზ. თ.-ა 1990 წლის 1 ოქტომბერს დარეგისტრირდა ზ.-ი, გ.-რის ქ. №8-ში მდებარე სახლის მესაკუთრედ, რომლის საფუძველია ნ. კ.-ესა და ზ. თ-ას შორის 1990 წლის 19 სექტემბერს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება. მ. ნ.-ა აღნიშნულ სახლში ჩაეწერა 1990 წელს, ნ. კ.-ე, ქ. ს.-ა და ზ. თ.-ა – 1991 წლის 21 თებერვალს, ს. თ.-ა კი – 1993 წლის 21 ივნისს.

19. სააპელაციო პალატამ უდავოდ მიიჩნია, რომ ნ. კ.-ეს თავის დროზე ტექბიუროს ჩანაწერებზე შედავება არ მოუხდენია და აღნიშნულთან დაკავშირებით ამჟამად დავა ხანდაზმულია.

20. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გამოითხოვა ნ. კ.-ის მიერ სადავოდ გამხდარი ჩუქების ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული მასალები საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის არქივიდან, საიდანაც უდავოდ დასტურდება, რომ 1990 წლის 19 სექტემბერს ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის საცხოვრებელ სახლზე მდებარე ზ-ი გ.-რის ქ. №8-ში.

21. სააპელაციო პალატამ უდავოდ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის ფაქტი სადავო არ არის და არც გარიგების ბათილობის არანაირი მტკიცებულება მხარეს არ წარმოუდგენია.

22. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დამატებით განმარტა, რომ „საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს სსრ 1964 წლის 26 დეკემბრის კანონის პირველი მუხლის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1505-ე და 1506-ე მუხლების შესაბამისად, 1965 წლის 1 ივლისიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე ვრცელდება 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოქმედება.

23. განსახილველ შემთხვევაში საცხოვრებელი სახლის ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო 1990 წელს, შესაბამისად, მის საფუძველზე წარმოშობილ ურთიერთობაზე ვრცელდება 1964 წლის საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოქმედება.

24. საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 41-ე, 131-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მამკვიდრებელმა ნივთზე მიიღო განმკარგვითი დოკუმენტი (ნაჩუქრობის ხელშეკრულება), რომელიც დაარეგისტრირა მარეგისტრირებელ ორგანოში. შესაბამისად, მოსარჩელის მამკვიდრებელი სადავო საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრედ ითვლებოდა რეგისტრაციის მომენტიდან – 1990 წლის 1 ოქტომბრიდან.

25. საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 239-ე და 269-ე მუხლების თანახმად, საცხოვრებელი სახლის ნაჩუქრობის ხელშეკრულება დადასტურებულ უნდა იქნეს სანოტარო წესით და რეგისტრირებულ იქნეს სახალხო დეპუტატთა ადგილობრივი საბჭოს აღმასკომში სამი თვის ვადაში სანოტარო წესით დადასტურების დღიდან. ამ წესების დაუცველობა იწვევს ნაჩუქრობის ხელშეკრულების ბათილობას. ნაჩუქრობის ხელშეკრულება დადებულად ითვლება მისი რეგისტრაციის მომენტიდან.

26. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულება დადასტურდა სანოტარო წესით. დადასტურების დღიდან (1990 წლის 19 სექტემბრიდან) სამი თვის ვადაში (1990 წლის 1 ოქტომბერი) ხელშეკრულება დარეგისტრირდა მარეგისტრირებელ ორგანოში. შესაბამისად, დაცული იყო საცხოვრებელ სახლზე ნაჩუქრობის ხელშეკრულების დადებისა და რეგისტრაციის წესი და, შესაბამისად, ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

27. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გაჩუქებული საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე იყო მოსარჩელის მამკვიდრებელი, ამდენად, მიწის ნაკვეთი, რომელზეც სადავო საცხოვრებელი სახლი იყო განლაგებული, მოსარჩელის მამკვიდრებლის საკუთრებას წარმოადგენდა.

28. საბოლოოდ, კანონით დადგენილი წესით დადებული და რეგისტრირებული ნაჩუქრობის ხელშეკრულებით სადავო ქონებაზე მოპასუხეს მოესპო (შეუწყდა) საკუთრების უფლება, რომელიც მას მოპოვებული ჰქონდა საჯარო რეესტრში წარდგენილი სასამართლო გადაწყვეტილებით, ხოლო მოსარჩელის მამკვიდრებელს ამავე ქონებაზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება.

29. საერთოდ, მოპასუხემ არასწორად მიიჩნია, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება ამ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ წარმოშობილ ურთიერთობებზეც ვრცელდებოდა. მოპასუხემ ყურადღება არ მიაქცია იმას, რომ სასამართლომ მას მიაკუთვნა მისი მამკვიდრებლის – ტ. კ.-ის და არა მოსარჩელის მამკვიდრებლის – ზ. თ.-ას ქონება.

30. მოპასუხემ ასევე არ გაითვალისწინა, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება ნ. კ.-ისთვის მისი მამკვიდრებლის ქონების მიკუთვნების შესახებ აღსრულდა მხარის სახელზე 1990 წელს ქონების რეგისტრაციით და მას უფლება არ ჰქონდა იმავე გადაწყვეტილების საფუძველზე იგივე, მაგრამ უკვე სხვის (ზ. თ.-ას) საკუთრებაში არსებული ქონება 2005 წელს დაერეგისტრირებინა თავის საკუთრებად.

31. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1433-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან მოსარჩელის მამკვიდრებელი (ზ. თ.-ა) 2009 წლის 14 სექტემბერს გარდაიცვალა, სადავო ქონება ამ დღიდან არის მოსარჩელის საკუთრება. ქონება დღეისათვის საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მოპასუხის საკუთრებად. შესაბამისად, მოსარჩელე სასამართლო წესით უნდა იქნეს ცნობილი ქონების მესაკუთრედ.

32. სააპელაციო პალატის განმარტებით, აპელანტმა მიუთითა, რომ ჩუქების ხელშეკრულება „ნაყალბევი დოკუმენტია“, თუმცა ჩუქების ხელშეკრულების გაყალბების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ: ა) განცხადებაში, რომელიც აპელანტმა სახალხო სასამართლოში შეიტანა სამკვიდროს მიღების მიზნით, მიუთითა სახლის ზ. თ.-აზე გაჩუქების შესახებ; ბ) საბინაო წიგნში, რომელიც ჩუქების შემდეგ ზ. თ.-აზე გაიცა, ჩაეწერა თვითონ აპელანტი; გ) პირველი ინსტანციის სასამართლოში თვითონ აპელანტის მიერ მოწვეულმა მოწმემ მიუთითა, რომ შედგა ჩუქება.

33. აპელანტმა მიუთითა, რომ სანოტარო პალატას არ დაუდასტურებია ჩუქების ნამდვილობა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების ბათილობის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. აპელანტის განმარტებით, საბინაო წიგნი არის გაურკვეველი წარმომავლობის, თუმცა საბინაო წიგნიდან გარკვეულად იკითხება მისი გამცემი და შემვსები ორგანოები.

34. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ მისთვის გაუგებარია რაიონული სასამართლოს მითითებები სადავო სახლის ფლობასთან დაკავშირებით და გაიზიარა რაიონული სასამართლოს განმარტება, რომ აპელანტი საცხოვრებელი ფართის გარკვეული ნაწილით სარგებლობდა მხარეთა ნათესაური ურთიერთობის საფუძველზე და არა სადავო ქონების საკუთრების უფლებიდან გამომდინარე.

35. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის არგუმენტი, რომ მოსარჩელეს სადავო სახლში ჩაწერა უნდა დაედასტურებინა არა საბინაო წიგნით, არამედ საბჭოთა პასპორტის №1 ფორმით. „საბინაო დავთრების წარმოების წესის“ თანახმად, „პირადი საკუთრების უფლებით მოქალაქეთა კუთვნილ სახლებში ჩაწერა საბინაო დავთრებში ხდება“ და, შესაბამისად, საბინაო წიგნი ჩაწერის დასაშვები მტკიცებულებაა. თუ მოპასუხეს მიაჩნდა, რომ სხვა მტკიცებულებით განსხვავებული დადასტურდებოდა, მას თვითონ შეეძლო ამ მტკიცებულების მოპოვება. აპელანტმა ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ აუცილებელი იყო №1 და №18 ფორმები, მაგრამ მითითებული ფორმები სამსახურებრივი გამოყენების დოკუმენტებს წარმოადგენდა, მოქალაქის ჩაწერა დასტურდებოდა საბინაო წიგნში და პასპორტში მილიციის შტამპით, ხოლო სახლის ტექაღრიცხვაში რეგისტრაცია – საბინაო წიგნში ტექაღრიცხვის ბიუროს შტამპით.

36. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 სექტემბრის №2/354-14 გადაწყვეტილებით, რომლის უსწორობაზეც აპელანტი უთითებდა, დადგინდა ზ. თ.-ას სამკვიდროს მ. ნ.-ას (პირველი რიგის მემკვიდრის) მიერ მიღების ფაქტი. აპელანტი ზ. თ.-ას პირველი რიგის მემკვიდრე არ ყოფილა, იგი საქმეში ჩართული იყო დაინტერესებული პირის სახით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გაურკვეველია აპელანტის პრეტენზიები დასახელებულ კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით.

37. აპელანტის მითითებით, ზ. თ.-ას არასდროს ჰქონია სახლზე მფლობელობა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახლის მფლობელობა დასტურდება სპეციალური მტკიცებულებებით – საბინაო წიგნში ჩაწერით, ადგილობრივი საბჭოს აღმასკომის ტექაღრიცხვის ბიუროში რეგისტრაციით, ასევე, არასპეციალური მტკიცებულებებით – მხარეთა განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით. ამასთან, საქმისათვის გადამწყვეტია საკუთრების უფლება.

38. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა აპელანტის არგუმენტი, რომ ჩუქების განხორციელების შემთხვევაშიც მას ძალა არ შეუძენია, ვინაიდან საჩუქრის გადაცემა არ მომხდარა. ჯერ ერთი, სახლი მხარეს გადაეცა, რაც დადასტურდა კიდეც. მეორეც, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 268-ე მუხლი ნაჩუქრობის ხელშეკრულებას დადებულად თვლიდა ქონების გადაცემის მომენტიდან, მაგრამ 269-ე მუხლის საცხოვრებელი სახლის ნაჩუქრობაზე ავრცელებდა 239-ე მუხლს, რომლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლებოდა მისი რეგისტრაციის მომენტიდან. აპელანტის მიერ მითითებული ამავე კოდექსის 131-ე მუხლის მე-3 აბზაცის თანახმად, თუ ნივთის გასხვისების ხელშეკრულება რეგისტრაციას მოითხოვს, საკუთრების უფლება წარმოიშობა რეგისტრაციის მომენტიდან.

39. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ ზ. თ.-ა ვალდებული იყო, სახლი დაერეგისტრირებინა საჯარო რეესტრში, რადგან ასეთი ვალდებულება კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის. ჩუქების მომენტში არსებობდა ადგილობრივი საბჭოს აღმასკომის ტექაღრიცხვის ბიუროში რეგისტრაციის ვალდებულება, რაც ზ. თ.-ას შესრულებული ჰქონდა.

40. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის პოზიციას, რომ მ. ნ.-ას არ მიუღია სამკვიდრო მოწმობა, მაგრამ საქმეში არსებობს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება სამკვიდროს მიღების შესახებ და ნოტარიუსის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა.

41. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. კ.-ემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

42. კასატორმა მიუთითა, რომ 1990 წლის სექტემბრამდე მოქმედი „სახელმწიფო ნოტარიატის შესახებ“ კანონის 23-ე მუხლის შესაბამისად, სანოტარო წესით დადასტურებული დოკუმენტების ტექსტი უნდა დაწერილიყო ნათლად, გარკვევით. თარიღი და ვადა, რომელიც დოკუმენტს შეეხება ერთხელ მაინც უნდა დაწერილიყო სიტყვებით. მოქალაქეთა გვარი, სახელი და მამის სახელი სრულად უნდა ყოფილიყო ნაჩვენები. სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულებით ნ.კ.-ემ და ზ.თ.-ამ გარიგება დადეს 1990 წლის 19 სექტემბერს, თუმცა გარიგება დადასტურდა უფრო ადრე – 1990 წლის 6 სექტემბერს. აღნიშნული თარიღები სიტყვებით არ დაწერილა. ნაბეჭდი ტექსტის მიხედვით, ხელშეკრულება ყოფილ ნოტარიუს ს.-ას უნდა დაედასტურებინა. გვარი „ს.-ას“ ზევით გაურკვეველი ხელმოწერაა, რომელზეც სსიპ ნოტარიუსთა პალატის მითითებით იკითხება ყოფილი ნოტარიუსის გვარი „ც.-ი“, რომელმაც დაადასტურა ნაჩუქრობა. ამასთან, აღნიშნული ორგანო ერთ-ერთი დამოწმების ფურცლით იმაზეც უთითებს, რომ ნაჩუქრობა დაამოწმა ნოტარიუსმა ს.-ამ.

43. მხარის განმარტებით, ნოტარიუსთა პალატას არ გააჩნია ინფორმაცია, შესრულდა თუ არა ამავე კანონის 24-25-ე მუხლებითა და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1972 წლის 12 ივნისის №455 დადგენილებით (საქართველოს სსრ სახელმწიფო სანოტარო კანტორების მიერ სანოტარო მოქმედებების შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე) დამტკიცებული ინსტრუქციის II კარის მე-19 მუხლით გათვალისწინებული მოქმედებები.

44. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 42-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 45-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 269-ე მუხლის მესამე ნაწილისა და 239-ე მუხლის საფუძველზე კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა მის მიერ გამოყენებული ნორმები, როდესაც სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულება შეაფასა კანონის მოთხოვნათა დაცვით სანოტარო ფორმით დადასტურებულ გარიგებად მიუხედავად იმისა, რომ დღესაც გაურკვეველია, რომელმა ნოტარიუსმა და როდის დაადასტურა ნაჩუქრობა, რომელ სანოტარო რეესტრში აღირიცხა გარიგება.

45. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ზ.თ.-ას განმკარგვითი დოკუმენტის საფუძველზე ნაჩუქრობის ხელშეკრულებით შეძენილ ქონებაზე, სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 131-ე მუხლის დებულებების თანახმად, საკუთრების უფლება წარმოეშვა რეგისტრაციის მომენტიდან, ანუ ხელშეკრულება აღირიცხა ზუგდიდის საქალაქო აღმასკომის ტექბიუროში. კასატორის მოსაზრებით უდავოა, რომ თუკი ნაჩუქრობის ხელშეკრულება ვერც ერთი ნიშნით სანოტარო წესით დადასტურებულად ვერ მიიჩნეოდა, დაუშვებელი იყო ამ ხელშეკრულების რეგისტრაცია მმართველობის ორგანოში უძრავ ქონებაზე უფლებადამდგენი დოკუმენტის სახით.

46. მხარის განმარტებით, ნაჩუქრობის ხელშეკრულებას, იმ სახით, როგორადაც ის საქმეში წარმოდგენილი, იურიდიული ძალის მქონე უფლებადამდგენ დოკუმენტად არც ერთი უფლებამოსილი ორგანო და პირი არ მიიღებს და ასეთი საბუთის საფუძველზე საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლება არ დარეგისტრირდება. იმ ფაქტის უტყუარ მტკიცებულებად, რომ სანოტარო წესით დაუდასტურებელი ნაჩუქრობის ხელშეკრულება მმართველობის ორგანოში იყო რეგისტრირებული, სასამართლომ მიიჩნია საქმეზე დართული საეჭვო საბინაო წიგნი. იმის გამო, რომ 1992 წელს ტექბიუროს შენობა ხანძრისგან განადგურდა, არ არის წარმოდგენილი ინფორმაცია, თუ რა ნომრით და როდის გაიხსნა უძრავი ქონების სააღრიცხვო ბარათი, ტექნიკური პასპორტი, შესდგა თუ არა უფლების ობიექტზე გეგმა. მოწინააღმდეგეს შემორჩა საბინაო წიგნი, მაგრამ არა აქვს მმართველობის ორგანოში შესანახად გადაცემული ნაჩუქრობის ხელშეკრულების ის ეგზემპლარი, რომელზეც ზედა მარჯვენა კუთხეში რეგისტრაციის დამადასტურებლად შტამპი დაესმებოდა წარწერით – „რეგისტრირებულია“. თუკი ნაჩუქრობის ხელშეკრულება რეგისტრირებული იყო მმართველობის ორგანოში (რაც დაუშვებელი იყო) და ხანძრისგან განადგურდა არქივსაცავი (რაც უდავოა), ცხადია, ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურში აღრიცხული უძრავი ნივთის უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ საჯარო ინფორმაციაც ვერ იქნება წარმოდგენილი.

47. ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, დაუშვებელია სანოტარო წესით დაუდასტურებელი ნაჩუქრობის ხელშეკრულების რეგისტრაცია შეფასდეს საეჭვო საბინაო წიგნის საფუძველზე და არ იყოს წარმოდგენილი ის უტყუარი და სრულიად ხელმისაწვდომი საჯარო ინფორმაცია, რომელიც იმჟამინდელ მმართველობის ორგანოებში შეიქმნა, მმართველობითი ფუნქციების კანონშესაბამისად განხორციელების მიზნით, და ორგანულად უკავშირდებოდა უძრავი ქონების აღრიცხვას ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, უძრავ ქონებაზე საბინაო წიგნის გახსნას. მართალია, პირდაპირი ფორმით არ გაცხადებულა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ ისე იმსჯელა სადავო სამართალურთიერთობაზე, თითქოს ერთი ადმინისტრაციული ორგანოს –ტექბიუროს არქივის განადგურებით ამოწურული იყო უძრავი ნივთის აღნიშნულ ბიუროში აღრიცხვის სარწმუნო, დამაჯერებელი და ამავდროულად აუცილებელი საბუთების მოპოვების შესაძლებლობა. იმხანად მოქმედი კანონმდებლობით მოქალაქეს გააჩნდა მხოლოდ ერთი საცხოვრებელი და ჩაწერის, სამხედრო ვალდებულად და უძრავ ქონებაზე გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვის ადგილი, ცხადია, საბინაო წიგნის ჩანაწერების უტყუარობის დასადასტურებლად და სადავო ნაჩუქრობის საგნის ტექბიუროში აღრიცხვის ნამდვილობის დასამოწმებლად წარმოსადგენი იყო ზ.თ.-ას ფორმა №1, სამხედრო-სააღრიცხვო ბარათი, გარდაცვალების სააქტო ჩანაწერი, საცხოვრებელ სახლზე გადასახდელების და კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრები. არქივსაცავის განადგურების გამო, და თავის დროზე იქ დაცული ინფორმაციების წარმოდგენის შეუძლებლობის საფუძველზე საეჭვო წარმომავლობის საბინაო წიგნისათვის უტყუარი მტკიცებულების ძალის მინიჭება, შესაძლოა, მარტოოდენ დაუფარავი მიზანდასახულობა იყოს და არა კანონის ნორმის მართებული განმარტება. თუ საბინაო წიგნის ჩანაწერების ნამდვილობაზე დასაბუთებული ეჭვია გაცხადებული და ეს ეჭვი არაფრით არ არის გაქარწყლებული, სასამართლოს სადავო საკითხი უნდა შეეფასებინა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დებულებების საფუძველზე შინაგანი რწმენით, რომელიც დაემყარებოდა მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას. მხოლოდ ამის შემდეგ იყო შესაძლებელი დასკვნის გამოტანა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის შესახებ, რომ სანოტარო წესით დაუმოწმებელი ნაჩუქრობის ხელშეკრულება რეგისტრირებული იყო მმართველობის ორგანოში და გაიხსნა საეჭვო საბინაო წიგნი. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ნაჩუქრობის რეგისტრაციაზე მარტოოდენ მითითებით ვერ ჩაითვლება, რომ საპროცესო დოკუმენტებში აისახა მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად დაედო სასამართლოს შინაგან რწმენას.

48. კასატორის განმარტებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 25 დეკემბრის №ას-623-586-2012 გადაწყვეტილებაში მტკიცების ტვირთთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ეს ზოგადი ნორმა არ უნდა იქნეს გაგებული, თითქოს მხარეს აკისრებდეს იმაზე მეტის მტკიცების ტვირთს, ვიდრე იგი შეძლებდა დაემტკიცებინა, რაც განმტკიცებულია ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაშიც, კერძოდ, პალატამ მიუთითა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2005 წლის 9 ივნისის №55723/00 გადაწყვეტილებაზე „ფადეევა რუსეთის წინააღმდეგ“ (აბზაცი 79) და ჩათვალა, რომ საქმეში არსებული ყველა მასალა ერთობლიობაში იძლეოდა დასკვნის საფუძველს, რომ არსებობდა საკმარისად მყარი, მკაფიო და თანმხვედრი ვარაუდი ან მსგავსი გაუბათილებელი პრეზუმფციები იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ ბანკისთვის ან მისი უფლებრივი წინამორბედისთვის ცნობილი იყო, ან ცნობილი უნდა ყოფილიყო ნივთზე ნ.ზ-ის უფლების შესახებ“).

49. კასატორმა მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საბუთის სიყალბეზე განცხადება ავტორის უფლება იყო, ისევე როგორც ამავე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესით, მტკიცებულების წარმდგენს შეეძლო, მტკიცებულებებიდან საბუთის ამორიცხვა მოეთხოვა სასამართლოსთვის. ასეთი მოთხოვნის არარსებობისას, სასამართლო ამოწმებს საბუთის ნამდვილობას, რისთვისაც შეუძლია ექსპერტიზის დანიშვნა და დამატებითი მტკიცებულების წარმოდგენის მოთხოვნა ან სხვა მტკიცებულებების გამოთხოვა. მოწინააღმდეგე მხარემ მოითხოვა კასატორისაგან სიყალბის დამადასტურებელი საბუთების წარდგენა და 137-ე მუხლის დანაწესების მიზანდასახულად არასწორი განმარტებით სასამართლომაც ანალოგიური გაიმეორა, ხოლო საბუთის ნამდვილობის შემოწმებასთან დაკავშირებით საერთოდ არაფერი არ მოიმოქმედა. დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, სიყალბის საწინააღმდეგო მტკიცების ტვირთი ამგვარი საბუთის წარმომდგენზეა და თუ სასამართლო მაინც ნამდვილად შეაფასებდა ნაჩუქრობას, უნდა განემარტა კიდეც კასატორის მითითებების კანონშეუსაბამობაზე.

50. მხარემ ყურადღება გაამახვილა სანოტარო პალატის წერილობით განაცხადზე, რომ სადავო ნაჩუქრობაზე სანოტარო რეესტრის ჩანაწერი არ იძებნება, ვერ დაზუსტდა გარიგება დადასტყრდა 1990 წლის 19 თუ 6 სექტემბერს, ასევე, სავარაუდოდ გარიგება ყოფილმა ნოტარიუსმა ც.–მა დაადასტურა, თუმცა შესაძლოა – ს.-ამ.

51. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, საბუთის ნამდვილობა კი არ შეამოწმა, არამედ სიყალბის გამაქარწყლებელ ისეთ არგუმენტზე მიუთითა, რომლებთან მიმართებითაც თვითონ ვერ გამოიყენა ტერმინი „მტკიცებულება“. სააპელაციო პალატამ გაითვალისწინა: ა) ნ.კ.-ის მიერ ვითომ 1990 წელს სასამართლოში მემკვიდრეობის მიღების მიზნით შეტანილი განცხადება, რომელშიც მიუთითა სახლის ზ.თ.-ასათვის ჩუქების შესახებ. 1990 წლის 15 ივლისით დათარიღებული ე.წ. განცხადება ხელმოუწერელი ასლია და გაურკვეველია, საერთოდ რომელი განცხადების დედანი ტექსტის ასლია, რადგანაც ვერ დგინდება, არის თუ არა ის სასამართლოში ნ.კ.-ის სახელით რეგისტრირებული განცხადების მეორე პირი, რა შინაარსიც არ უნდა იყოს გადმოცემული ასეთი განცხადებით, მისი რაიმე ფორმით გათვალისწინებას არც ერთი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს; ბ) „საბინაო წიგნში, რომელიც ჩუქების შემდეგ ზ. თ.-აზე გაიცა, ჩაეწერა თვითონ აპელანტი“; გ) სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეზუსტებინა, ნ.კ.-ის მოწვეულმა რომელმა მოწმემ და რომელ ინსტანციაში მიუთითა, რომ ჩუქება გაფორმდა და თუ მიუთითა ასეთზე, რაზე დაყრდნობით; რატომ არის გასათვალისწინებელი იმ მოწმის ჩვენება, რომელსაც თვითონვე არ აზუსტებს; რის საფუძველზე უნდა იქნეს მიჩნეული, რომ ასეთი ჩვენებით საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება დასტურდება. გაურკვეველია რომელი კონკრეტული მტკიცებულება გამოიკვლია სააპელაციო პალატამ კასატორის მიერ მოწვეული მოწმის ჩვენებაზე ზოგადი მითითებით, რადგანაც 3 ასეთი მოწმეა გამოკითხული, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასეაბუთებულილ პრეტენზია (შედავება).

52. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატა არ იყო უფლებამოსილი, მ.ნ.-ას წარმომადგენლის განმარტება გაეზიარებინა და საბინაო დავთრების წარმოების წესი ნორმატიულ აქტად მიეჩნია. წესი ხსენებული ინსტრუქციის ერთ-ერთი №3 დანართია და ეს დასტურდება საქმეზე დართული საეჭვო წარმომავლობის საბინაო წიგნითაც. საბინაო წიგნში მოქალაქეთა ჩაწერის შესაძლებლობა სადავოდ არ გამხდარა, თუმცა საბინაო წიგნში ზ.თ.-ას და მისი ოჯახის წევრების ჩაწერა მეტად საეჭვო იყო და ასეთი დადასტურდებოდა დასახელებულ პირებზე შედგენილი ფორმა №1-ით მხოლოდ და მხოლოდ ამის შემდეგ იყო შესაძლებელი, საბინაო წიგნის ჩანაწერები მიჩნეულიყო დასაშვებ მტკიცებულებად. თუ სააპელაციო პალატას მიაჩნდა, რომ მოქალაქის ჩაწერა დასტურდებოდა პასპორტში მილიციის შტამპით, უნდა გაეთვალისწინებინა, პასპორტში მილიციის შტამპი აღიბეჭდებოდა არა საბინაო წიგნის ჩანაწერის, არამედ ფორმა №1-ისა და №18-ის საფუძველზე. დღეისთვის გასული საუკუნის 90-იანი წლების პასპორტი იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტად არ მიიჩნევა და იმ დროინდელი ჩაწერის თაობაზე უტყუარი ინფორმაციის შემცველი საბუთია ფორმა №1.

53. ნაჩუქრობის ხელშეკრულების საგანი გარიგების დადების დროისთვის მოქმედი კანონმდებლობით სამოქალაქო ბრუნვის, გაჩუქების სახით განკარგვის, გასხვისების ობიექტად ვერ განიხილებოდა, შესაბამისად, ასეთი ხელშეკრულება ვერც ნოტარიულად დადასტურდებოდა და მმართველობის ორგანოში დარეგისტრირდებოდა, ხოლო თუ მაინც დადასტურდებოდა და დარეგისტრირდებოდა, ბათილად ჩაითვლებოდა.

54. მხარემ მიუთითა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 89 მუხლზე, რომლითაც განმარტებული იყო მესაკუთრის უფლება, ქონების მფლობელობის, სარგებლობისა და განკარგვის თაობაზე კანონით დადგენილ ფარგლებში. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, პირად საკუთრებაში შეიძლებოდა ყოფილიყო საყოფაცხოვრებო, პირადი მოხმარების, კეთილმოწყობისა და დამხმარე საოჯახო მეურნეობის საგნები, საცხოვრებელი სახლი და შრომითი დანაზოგი. ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებდა პირუტყვის ზღვრული ოდენობის კანონმდებლობით დადგენის აუცილებლობასაც კი, რომელიც შეიძლებოდა ჰყოლოდა მოქალაქეს პირად საკუთრებაში. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის თანახმად, ზ. თ.-ას, მის მეუღლესა და არასრულწლოვან შვილებს პირად საკუთრებაში შეიძლებოდა, ჰქონოდათ მხოლოდ ერთი საცხოვრებელილ სახლი. სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულების შემდეგ, 1990 წლის სექტემბრიდან, 107-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დადგენილი წესით დამტკიცებული პროექტის გარეშე, ანდა პროექტისაგან არსებითი გადახვევით აშენებული სახლის და სახლის ნაწილის განკარგვა-გაყიდვა, გაჩუქება, გაქირავება და ა.შ არ დაიშვებოდა. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის მესამე ნაწილი კი, ადგენდა საცხოვრებელი სახლის (ან მისი ნაწილის) ზღვრულ ოდენობას, რომელიც შეიძლებოდა მოქალაქეს პირად საკუთრებაში ჰქონოდა, რომლის მიხედვითაც საცხოვრებელი ფართობი არ უნდა ყოფილიყო 96 კვ.მ-ზე, ხოლო დამხმარე ფართი – 40 კვ.მ-ზე მეტი.

55. ნაჩუქრობის ხელშეკრულების მიხედვით, ნ.კ.-ემ ზ.თ.-ას აჩუქა 4-ოთახიანი საცხოვრებელი სახლი, რომლის საერთო სასარგებლო ფართი იყო 191 კვ.მ. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიღებამდე საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1963 წლის 24 მარტის №341 დადგენილებით (ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობისათვის დამხმარე სადგომების ფართობის ზღვრული ნორმების დაწესების შესახებ) განისაზღვრა, თუ რა ჩაითვლებოდა დამხმარე ნაგებობად და რამდენი იყო დასაშვები ზღვრული ნორმა. დამხმარე ფართად განიხილებოდა „ლოჯი“, სამზარეულო, დახურული აივანი, საკვანძი და სხვა, რომელთა დასაშვები ზღვრული ნორმა 40 კვ.მ იყო ე.ი. დამხმარე ფართი წარმოადგენდა საცხოვრებელი ფართისაგან განუყოფელ, ერთ ჭერქვეშ მოქცეულ, მთლიან ფართს. დამხმარე ფართი შეიძლებოდა ყოფილიყო ავტოფარეხი და სასარდაფო სადგომი, რომლის ზღვრულ ფართად 30 კვ.მ იყო დადგენილი. სამეურნეო ფართს იმდროინდელი კანონმდებლობა დამხმარე ფართში არ მოიაზრებოდა.

56. მხარემ მიუთითა, რომ გაჩუქებული სადავო ნივთის საერთო სასარგებლო ფართი იყო 191 კვ.მ, 87 კვ.მ – საცხოვრებელი, 44 კვ.მ – დახმარე და 21 კვ.მ – სამეურნეო ფართები. საცხოვრებელი, დამხმარე და სამეურნეო ფართების ჯამია 172 კვ.მ. რა შედიოდა კიდევ 19 კვ.მ-ის სახით საერთო სასარგებლო ფართში, დაუდგენელია.

57. სადავო სახლთმფლობელობის მოკლე დახასიათებით, საერთო ფართი შეადგენს 131 კვ.მ-ს. დახასიათებაში ასახული საცხოვრებელი, დამხმარე და სამეურნეო ფართის მონაცემთა ჯამი – 172 კვ.მ საერთო სასარგებლო ფართობად დარეგისტრირებულ 131 კვ.მ-ზე 41 კვ.მ-ით მეტია. ხსენებული დახასიათების მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის ძირითადი ინვენტარიზაციის თარიღია 1962 წელი.

58. საქართველოს სსრ მინისტროთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის №806 დადგენილების (საქართველოს სს რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ) პირველი და მე-2 მუხლების საფუძველზე კასატორმა მიიჩნია, რომ, მართალია, კანონით არ იყო აკრძალული, ნ.კ.-ეს მემკვიდრეობით მიეღო ზემოაღნიშნული მონაცემების მქონე საცხოვრებელი სახლი, აღერიცხა ტექბიუროში, მაგრამ ამგვარ სახლს კასატორ ზ.თ.-ას ვერ აჩუქებდა, ნოტარიუსი სახლის ნაჩუქრობას ვერ დაადასტურებდა და დასაჩუქრებული საჩუქარს ტექბიუროში ვერ აღრიცხავდა. სახლის გასხვისების ერთადერთი სამართლებრივი საშუალება, იმ პერიოდში დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, იყო აღმასკომის ნებართვა ნაჩუქრობის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებასა და ნაჩუქრობის საგნის მიმართ ინდივიდუალური გამონაკლისის დაშვებაზე. ასეთი ნებართის გარეშე შემდგარი გარიგება უცილოდ ბათილი იყო და არსებითად ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1985 წლის 12 ივლისის №465 დადგენილებით რეგლამენტირებულ საბინაო ფონდის სახელმწიფო აღრიცხვის წესს. სადავო არ არის, რომ ნაჩუქრობაზე ნებართვა აღმასკომს არ გაუცია, რადგანაც დაუშვებელი იყო ასეთი ნებართვის გაცემა ტექბიუროსთვის საბინაო წიგნის გაცემის (გახსნის) დავალების გარეშე.

59. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მიწა პირადი საკუთრების ჩამონათვალში არ შედიოდა, 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იგი წარმოადგენდა მხოლოდ და მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას და გაიცემოდა მხოლოდ სარგებლობისთვის. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, იმ დროს ნორმატიული ბაზა და შემდეგშიც ამოქმედებული კანონმდებლობა ზ.თ.-ას ავალდებულებდა ნაჩუქრობის დადებისა და გარიგების ტექბიუროში დარეგისტრირების შემთხვევაში, აღედგინა 1992 წელს განადგურებული სააღრიცხვო დოკუმენტაცია საცხოვრებელ სახლზე.

60. ანალოგიური უნდა ითქვას 1996 წლის 14 ნოემბრის საქართველოს კანონზე „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“, რომელიც მოქმედებდა ზ.თ.-ას სიცოცხლეში და ძალადაკარგულად გამოცხადდა „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს 2005 წლის 28 დეკემბრის კანონის გამოქვეყნებიდან 2 თვის შემდეგ. ნ.კ.-ემ სადავო ქონება საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა 2005 წლის 22 დეკემბერს, ზ.თ.--ა კი გარდაიცვალა 2009 წლის 14 მარტს.

61. რაც შეეხება ზ.თ.-ას მიერ თითქოს საჩუქრად მიღებული საცხოვრებელი სახლის მისამართზე მისი და მისი ოჯახის წევრების ჩაწერას, საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს 1974 წლის 28 აგვისტოს №677 დადგენილებით დამტკიცებული საბჭოთა კავშირის საპასპორტო სისტემის დებულებით დამტკიცდა „მოქალაქეთა ჩაწერის ზოგიერთი წესი“, რომლის პირველი მუხლის მიხედვით, საცხოვრებელი ფართის ოდენობის მიუხედავად, ზ.თ.-ას საცხოვრებელ ფართზე უნდა ჩაწერილიყვნენ მისი მეუღლე და შვილები. ის იმდენად იყო სავალდებულო, რამდენადაც პასპორტში აღინიშნებოდა ალიმენტის გადაუხდელობაც კი, ზ.თ.-ა, თუ ნამდვილად ჰქონდა საჩუქარი მიღებული და ტექბიუროში აღრიცხული, უნდა ამოწერილიყო წინა საცხოვრებელი ადგილიდან და საჩუქრად მიღებული უძრავი ნივთის მისამართზე ჩაწერილიყო. ყოველივე ეს განმტკიცებული იყო სსრკ შს მინისტროის 1975 წლის 15 მაისის №0320 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის „საბჭოთა კავშირის საპასპორტო სისტემაში სამოქმედო დებულების შემოღების წესის შესახებ“ დანაწესებით.

62. ამდენად, კასატორმა მიიჩნია, რომ ვიდრე ნ.კ.-ე სადავო ნაჩუქრობის საგანს თავის საკუთრებად დაირეგისტრირებდა, ამ საგანზე უფლების აღრიცხვა და რეგისტრაცია სულაც არ იყო ზ.თ.-ას ნება-სურვილზე დამოკიდებული. ასეთი უფლების აღრიცხვა-რეგისტრაცია სახელმწიფოსაგან სავალდებულო იყო და ორივე ინსტანციის სასამართლომ ისე გააკეთა სრულიად გაუგებარი და უსაფუძვლო დასკვნები სადავო ნაჩუქრობის საგნის მმართველობის ორგანოში აღრიცხვის, რეგისტრაციის შესახებ და, შესაბამისად ვითომ დასაჩუქრებულის მიერ საკუთრების უფლების მოპოვების თაობაზე, რომ საქმეში მითითებული ვალდებულების შესრულების არაპირდაპირი მტკიცებულებაც კი არ წარმოდგენილა.

63. კასატორის განმარტებით, ყოველი პირი მიიჩნევა კანონის მცოდნედ 1990-1997 წლებში თუ არა, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ მაინც (მუხლი 3.2). შესაბამისად, 1997 წლიდან 2009 წლამდე, 12 წლის მანძილზე თავის გარდაცვალებამდე ზ.თ.-ამ იცოდა, რომ ფორმის დაუცველად შედგენილი ნაჩუქრობა ვერ გახდებოდა სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი და ასეთი გარიგება ბათილი იყო. ნებისმიერ შემთხვევაში არასწორი სამართლებრივი შეფასების რისკი მასზე და მის უფლებამონაცვლეზე იყო. უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების თაობაზე მსჯელობისას ვარაუდის დაშვება შეუძლებელია, რადგან საკუთრება პირდაპირ ვლინდებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს ჩანაწერებიდან, დღეისთვის კი – საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო მასალებიდან. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

64. მხარის მოსაზრებით, ზ.თ.-ას არ გამოუყენებია სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებით (25.11.1997 წ.) გაუქმებული ნორმატიული ბაზის იმპერატიული მოთხოვნები, შესაბამისად, ვერც მიიჩნევა სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულების საგანში შემავალი მიწის ნაკვეთის კანონიერ მოსარგებლედ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეს არ ერთვის არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ზ.თ.-ას მიერ ქ.ზ.-ი, გ.-რის ქ.№8-ში არსებული მიწის ნაკვეთის კანონიერად სარგებლობის ფაქტს. მხარემ მიუთითა, რომ მსგავსი სამართალურთიერთობის მოწესრიგებისას ნიშანდობლივია საკასაციო სასამართლოს 2015 წლის 26 ივნისის №ას-470-444-2014 და 2013 წლის 30 ოქტომბრის და №ას-439-415-2013 გადაწყვეტილებები.

65. კასატორის განმარტებით, არ არსებობს, მხარეს არ წარმოუდგენია და სასამართლო განხილვისას არ მოპოვებულა ისეთი მტკიცებულება, რომელიც გახდებოდა იმ დასკვნის საფუძველი, რომ ნ.კ.--ეს რაიმე ფორმითა და როდესმე ზ.თ.-ასათვის დროებით სარგებლობაში ჰქონდა გადაცემული ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის კანონით დადგენილი წესით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი.

66. კასატორმა ასევე მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 17 ივნისის განჩინების გაუქმება, რითაც უარი ეთქვა საქმეზე შემდეგ მტკიცებულებათა დართვაზე: ნ. კ.-ისა და მისი ქალიშვილის – ქ. ს.-ას მიერ სსრკ სიმბოლიკიანი პასპორტების მისაღებად შევსებული ფორმა №1-ის დამოწმებული ასლები; ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 სექტემბრის №2-354-14 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ განცხადების, ამ განცხადების განუხილველად დატოვების შესახებ 2015 წლის 6 მარტის №2/70-15 განჩინებაზე შეტანილი კერძო საჩივრისა და აღნიშნულზე გამოტანილი 2/ბ-347-2015 განჩინების ასლები. აღნიშნული მტკიცებულებები უდავოდ ადასტურებენ ორივე ინსტანციის სასამართლოს მიკერძოებულობას მათ მიერ გადაწყვეტილი დავისადმი.

67. მხარის მითითებით, მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო ინსტანციაში არ ხდება ახალი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების წარდგენა, გამოკვლევა და განხილვა, თუმცა შუამდგომლობა ეფუძნება ამავე ნორმის მეორე წინადადებას.

68. კასატორმა ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე გაიზიარა უსაფუძვლო მითითება, რომ ზ.თ.-ამ მიიღო საჩუქარი, აღრიცხა ტექბიუროში, მასზე გაიხსნა საბინაო წიგნი, თავად და მისი ოჯახის წევრები ჩაეწერნენ საჩუქრის ადგილმდებარეობის მისამართის მიხედვით და მხოლოდ ამის შემდეგ იქვე ჩაეწერა კასატორი ოჯახთან ერთად. მათი №1 ფორმები აბსოლუტურად საწინააღმდეგოს ამტკიცებენ.

69. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორმა მიუთითა კონკრეტულ ფაქტსა და მტკიცებულებაზე – ნ.კ.-ისა და ქ.ს.-ას ფორმა №1-ზე. საქმეზე დასართავად წარადგინა ამ ფორმების ნათარგმნი ასლებიც. მიუხედავად იმისა, რომ საკასაციო სასამართლოში არ ხდება ახალი მტკიცებულებების მიღება, თუნდაც მათ მიღებაზე არასაპატიო მიზეზით იყოს ქვემდგომ სასამართლოებში უარი ნათქვამი, კონკრეტული მტკიცებულების (ფორმების) წარმოუდგენლობის გარეშე ვერანაირად ვერ იქნება რეალიზებული უფლება, დასაბუთებულად მიეთითოს საპროცესო სამართლის დარღვევაზე.

70. მხარემ მიიჩნია, რომ ახალ მტკიცებულებებად ზემოაღნიშნული ფორმების შეფასება სრულიად ფორმალურ ხასიათსაც ატარებს, ალბათ, იმდენად, რამდენადაც სარჩელის აღძვრის მომენტიდან კასატორი თანმიმდევრულად, სარწმუნოდ და დამაჯერებლად უთითებდა, რომ სადავო ქონების მისამართზე ჩაეწერა კასატორი თავის ქალიშვილთან ერთად და არა ზ.თ.-ა ოჯახით. ფორმები პირველ ინსტანციაში წარდგენილი საინფორმაციო ბარათების დაზუსტებას წარმოადგენს.

71. მოცემული შუამდგომლობის მართებულობას ადასტურებს ისიც, რომ სსიპ ნოტარიუსთა პალატიდან სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულებისა და მასზე დართული მასალების ასლების მიღება-დათვალიერების შემდეგ სააპელაციო პალატამ გამოაცხადა, რომ სათათბიროდ გადიოდა, არ დაუზუსტებია, რა საკითხზე და სხდომის დარბაზში დაბრუნებულმა გამოაცხადა გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 380-ე, 382–383-ე მუხლების არსებითი დარღვევით სრულად არ განიხილა საქმე, არა თუ ახალი, საქმეში არსებული მტკიცებულებებიც კი არ გამოიკვლია და არ შეაფასა.

72. კასატორმა მიიჩნია, რომ ანალოგიური მსჯელობა უნდა გავრცელდეს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრული საქმის წარმოების მასალების სააპელაციო პალატის მიერ საქმეზე დართვის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემთხვევაშიც. საქმეს ერთვის 2014 წლის 16 სექტემბრის №2-354-14 გადაწყვეტილება, რომელიც ორივე ინსტანციის სასამართლომ სარჩელის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად კასატორის საწინააღმდეგოდ გამოიყენა. თუ აღნიშნული გადაწყვეტილებაა მნიშვნელოვანი საქმისათვის, ალბათ, არ შეიძლება უმნიშვნელოდ მიჩნეულიყო მისი ბათილად ცნობის თაობაზე წარმოებული მასალები, მით უფრო გასაჩივრებული №2-354-14 გადაწყვეტილების კანონიერების კიდევ ერთი დასტური და შესაგებელზე ნ.კ.-ის შესაგებლის, სააპელაციო მოთხოვნის უსაფუძვლობის მოწმობა.

73. კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მოხსენიებული მ. თ.-ა არ ფიგურირებდა საქმეში. თუ აღნიშნული ბეჭდვის დროს დაშვებულ შეცდომად ჩაითვლება, ჩნდება ეჭვიც, ხომ არ არის განჩინების აღნიშნული ნაწილი ელექტრონულად გადმოწერილი რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებიდან.

74. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით ნ. კ.-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

75. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. კ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

76. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზუგდიდის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილებით (საქმე №2/270-90) ნ. კ.-ეს საკუთრების უფლებით მიეკუთვნა ტ. კ.-ის სამკვიდრო – ქ.ზ.-ი, გ.-რის ქ.№8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და უძრავი ნივთი აღირიცხა მის საკუთრებად.

77. 1990 წლის 19 სექტემბერს ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის დაიდო უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება. ნ. კ.-ემ ზ. თ.-ას აჩუქა ქ.ზ.-ი, გ.-რის (ამჟამად ს. კ.-ას) ქ. №8-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. ჩუქება რეგისტრირებულია ზუგდიდის სახალხო დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო-კომუნალური მეურნეობის განყოფილების ტექაღრიცხვის ბიუროში. შესაბამისი აღნიშვნა (შტამპი) იკითხება ზ. თ.-ასათვის გადაცემულ საბინაო წიგნში 1990 წლის 1 ოქტომბრის თარიღით.

78. საბინაო წიგნის მონაცემებით, საცხოვრებელ სახლში მაცხოვრებლებად 1990 წლის 1 ოქტომბრიდან რეგისტრირებული არიან ზ. თ.-ა და მ. ნ.-ა, 1991 წლის 21 თებერვლიდან – ნ. კ.-ე, ქ. ს.-ა და ზ.- თ.-ა, 1993 წლის 21 ივნისიდან კი – ს. თ.-ა.

79. 1992 წლის 25 დეკემბერს ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მასალები ხანძრისაგან განადგურდა. შესაბამისად, ზ. თ.-ას ქონების რეგისტრაციის მასალები შესაბამის არქივში წარმოდგენილი არ არის, ხოლო ჩუქების ხელშეკრულება და თანდართული მასალები დაცულია ნოტარიუსთა პალატის არქივში.

80. 2005 წლის 22 დეკემბრის განცხადებისა და 1990 წლის 21 აგვისტოს სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე ზ. თ.-ას კუთვნილი ქონება საჯარო რეესტრში კვლავ ნ. კ.-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა.

81. სააპელაციო სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ 2009 წლის 14 მარტს ზ. თ.-ა გარდაიცვალა.

82. ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე №2/354-14) დადგენილია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი, რომ მ. ნ.-ამ მიიღო მისი მეუღლე ზ. თ.-ას სამკვიდრო. ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე 2014 წლის 24 სექტემბერს გაიცა სამკვიდრო მოწმობა.

83. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მ. თ.-ასათვის – სამკვიდრო მოწმობის მიღებამდე, ხოლო მისი მამკვიდრებლისათვის სიცოცხლის პერიოდში არ იყო ცნობილი სადავო ნივთზე მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით. მოსარჩელე, მისი მამკვიდრებელი და მოპასუხე, როგორც კარგ ურთიერთობაში მყოფი ნათესავები, ურთიერთშეთანხმებით ფლობდნენ ქონების გარკვეულ (სხვადასხვა) ნაწილებს, თუმცა ყველასათვის ცნობილი იყო, რომ ნ. კ.-ემ უძრავი ნივთი აჩუქა დისშვილ ზ. თ.-ას და მის გარდაცვალებამდე საკუთრებასთან დაკავშირებული დავა არ ყოფილა.

84. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საქმეში წარმოდგენილია დედანი საბინაო წიგნი, რომელიც სრულად შეესაბამება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უდავოდ დგინდება, რომ ზ. თ.-ა 1990 წლის 1 ოქტომბერს დარეგისტრირდა ზ.-ი, გ.-რის ქ. №8-ში მდებარე სახლის მესაკუთრედ, რომლის საფუძველია ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის 1990 წლის 19 სექტემბერს დადებული ჩუქების ხელშეკრულება. მ. ნ.-ა აღნიშნულ სახლში ჩაეწერა 1990 წელს, ნ. კ.--ე, ქ. ს.-ა და ზ.- თ.-ა – 1991 წლის 21 თებერვალს, ს. თ.-ა კი – 1993 წლის 21 ივნისს.

85. სააპელაციო პალატამ უდავოდ მიიჩნია, რომ ნ. კ.--ეს თავის დროზე ტექბიუროს ჩანაწერებზე შედავება არ მოუხდენია და აღნიშნულთან დაკავშირებით ამჟამად დავა ხანდაზმულია.

86. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გამოითხოვა ნ. კ.-ის მიერ სადავოდ გამხდარი ჩუქების ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული მასალები საქართველოს ნოტარიუსთა პალატის არქივიდან, საიდანაც უდავოდ დასტურდება, რომ 1990 წლის 19 სექტემბერს ჩუქების ხელშეკრულება დაიდო ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის ზ.-ი, გ.-რის ქ. №8-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლზე.

87. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით ნ. კ.-ემ სადავოდ გახადა სადავო ნაჩუქრობის ხელშეკრულების ნამდვილობა როგორც ფორმადაუცველობის, ასევე შინაარსობრივ ასპექტებში და მიიჩნია, რომ 1990 წლისათვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, ამგვარი ჩუქების ხელშეკრულება შესაბამის იურიდიულ ძალას ვერ შეიძენდა.

88. საკასაციო საჩივარი ასევე ეხება სააპელაციო სასამართლოს მიერ რიგ ახალ მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვაზე უარის თქმის კანონიერებას და, ამავდროულად, მხარე მოითხოვს იმავე სადავო ახალ მტკიცებულებათა დართვას უკვე საკასაციო სასამართლოს მხრიდან.

89. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის ძალით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

90. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

91. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

92. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.

93. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტებს 1990 წლის 19 სექტემბერს ნ. კ.-ესა და ზ. თ.-ას შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ნამდვილობასთან დაკავშირებით და სრულიად ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასაბუთებას, რომ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნა მოცემული დავის ფარგლებსა და არსებულ დავის საგანს სცდება.

94. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ ნ. კ.-ეს განსახილველი სარჩელისაგან თავის დაცვის საპროცესო საშუალებებიდან შეგებებული სარჩელის აღძვრა არ აურჩევია და სადავო ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობა არ მოუთხოვია. იგი შემოიფარგლა მხოლოდ ნაკლებად ქმედითი საპროცესო დაცვის საშუალებით – შესაგებლის წარდგენით. შესაგებლის ფარგლებში კი, გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის წარდგენა არ დაიშვება.

95. შესაბამისად, ნ. კ.-ეს კანონით დადგენილი წესით, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ზ. თ.-ასთან დადებული ჩუქების ბათილად ცნობისა და აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე ტექბიუროში შესრულებული ჩანაწერის სათანდოდ შეცილების უფლების რეალიზება არ მოუხდენია.

96. განსახილველი დავის საგანსა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით დადგენილ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გადასინჯვის საპროცესო ფარგლებს სცილდება კასატორის მსჯელობა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიღებამდე მოქმედი საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1963 წლის 24 მარტის №341 დადგენილებით (ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობისათვის დამხმარე სადგომების ფართობის ზღვრული ნორმების დაწესების შესახებ) განსაზღვრული დამხმარე ფართის იდენტიფიცირების წესებთან დაკავშირებით.

97. საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ ყურადღებას გაამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ წარმოდგენილი სარჩელის მოთხოვნას შეადგენს საცხოვრებელ სახლზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა და უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა, სწორედ აღნიშნულ საკითხს შეეხება გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთებაც. შესაბამისად, დავის საგანს არანაირად არ უკავშირდება კასატორის არგუმენტი ზემოთ დასახელებულ ნორმატიულ აქტთან დაკავშირებით და მითითებული გარემოება არც სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი არ გამხდარა.

98. საკასაციო სასამართლო ხელმძღვანელობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომელიც ადგენს, რომ საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

99. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება.

100. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ შეაფასებს მხარის მიერ საკასაციო საჩივარში ასახულ მსჯელობას „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „უძრავ ქონებაზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის მოქმედების თაობაზე, კერძოდ, რომ 1996 წლის 14 ნოემბრის საქართველოს კანონი „მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ მოქმედებდა ზ.თ.-ას სიცოცხლეში და ძალადაკარგულად გამოცხადდა „უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ საქართველოს 2005 წლის 28 დეკემბრის კანონის გამოქვეყნებიდან 2 თვის შემდეგ. ნ.კ.--ემ სადავო ქონება საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა 2005 წლის 22 დეკემბერს, ზ.თ.-ა კი გარდაიცვალა 2009 წლის 14 მარტს.

101. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილი არ არის, საქმეს დაურთოს საკასაციო საჩივარზე დართული ახალი მტკიცებულებებიც მიუხედავად იმისა, დავის გადაწყვეტისათვის რა მნიშვნელობის მატარებელია მათი საქმეზე დართვა.

102. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ნ.კ.-ის პრეტენზიას ვერც იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ მხარის მიერ მითითებული ახალი მტკიცებულებები საქმეზე დასართავად უკანონოდ არ მიიღო სააპელაციო პალატამ.

103. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ადგენს მტკიცებულებათა წარდგენის წესსა და პროცედურას, რა დროსაც აწესებს გარკვეულ შეზღუდვებს, კერძოდ, 380-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

104. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას ახალი მტკიცებულებების წარდგენა დასაშვებია მხოლოდ საგამონაკლისო პირობების არსებობისას, ისეთი საპატიო გარემოების დადასტურების შემთხვევაში, რომელიც ობიექტურად შეუძლებელს გახდიდა საპროცესო მოქმედების შესრულებას.

105. მოცემულ შემთხვევაში კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესის შესაბამის საპატიო გარემოებაზე ნ. კ.-ეს არ მიუთითებია, მეტიც, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ნ.კ.-ეს სრული შესაძლებლობა გააჩნდა, სადავო მტკიცებულებები (ნ.კ.-ისა და ქ.ს.-ას №1 ფორმები და ამ ფორმების ნათარგმნი ასლებით) წარედგინა საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვის პროცესში.

106. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო პალატის მიერ დაშვებულ მნიშვნელოვან საპროცესო დარღვევად ვერ მიიჩნევს კასატორის მითითებას, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მოხსენიებულია მ. თ.-ე, რომელიც საქმის მონაწილე მხარეს არ წარმოადგენს, შესაბამისად, ვერც აღნიშნული ფაქტი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობა ვერ გახდება.

107. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

108. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ნ. კ.-ეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ზ. ჯ.-ას მიერ 2015 წლის 5 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. კ.-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ნ. კ.-ეს (პირადი №..) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ზ. ჯ.-ას მიერ 2015 წლის 5 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური