საქმე № 330210014558258

საქმე №ას-1040-980-2015 16 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ო. გ.-ა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. კ.-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. დ. კ.-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ო. გ.-ას მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, დ.-ის ქუჩის პირველი შესახვევის №-ში მდებარე უძრავი ქონების მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მოსარჩელისათვის გადაცემა.

2. მოსარჩელის განმარტებით, გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა ქ.თბილისში, დ.-ის გ.-ის დასახლებაში მდებარე №.. კოტეჯი, რომელიც საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხა თავის სახელზე. სადავო ბინაში ცხოვრობს მოპასუხე ო. გ.-ა, რომელიც არ ათავისუფლებს მას, საქმის განხილვის დროს ქუჩამ შეიცვალა მისამართი და გახდა აფხაზეთის ქუჩის პირველი შესახვევის №..

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ დ. კ.-ი არ წარმოადგენს უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენს. მოსარჩელის მიერ სადავო ბინის შეძენის მომენტში აღნიშნულ ბინაში ცხოვრობდა ო. გ.-ა მეუღლესთან ერთად. უძრავი ნივთის ფლობის უფლება დავის გადაწყვეტამდე მოპასუხეს მიანიჭა ყოფილმა მესაკუთრე კ.მ.-ემ. მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო, რომ ქონების ირგვლივ მიმდინარეობდა დავა.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, გამოთხოვილ იქნა მოპასუხე ო. გ.-ას უკანონო მფლობელობიდან ქ.თბილისში, დ.-ის ქუჩის პირველი შესახვევის №..-ში მდებარე უძრავი ნივთი საკადასტრო კოდით №.. და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა დ. კ.-ს, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 30 ივლისის განჩინებით ო. გ.-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

6. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი სარჩელი ვინდიკაციურია და მის დასაკმაყოფილებლად მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება სამივე გარემოების არსებობა, სარჩელი საფუძვლიანია.

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისში, დ.-ში, გ.-ის ქუჩაზე, ქ.-ის დასახლებაში მდებარე №.. კოტეჯზე (საკადასტრო კოდით №..) საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებულია დ. კ.-ის საკუთრების უფლება.

8. საქმის მასალებით დგინდება, რომ 2013 წლის 22 ოქტომბრის მდგომარეობით უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული იყო ვალდებულება – კ. მ.-ესა და დ. კ.-ს შორის 2013 წლის 11 ოქტომბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, თუმცა 2014 წლის 20 იანვარს აღნიშნული ვალდებულების რეგისტრაცია შეწყდა და 2014 წლის 20 იანვარს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერში უძრავ ქონებაზე გამოსყიდვის უფლება რეგისტრირებული აღარ არის.

9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო არ არის, რომ მოპასუხე (აპელანტი) ო. გ.-ა ფლობს მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ ქ.თბილისში, დ.-ში, გ.-ის ქუჩაზე, ქ.-ის დასახლებაში მდებარე №.. კოტეჯს (საკადასტრო კოდით №..), თუმცა მოპასუხეს არა გააჩნია სადავო ნივთის ფლობის უფლება.

10. სააპელაციო პალატის მითითებით, სამოქალაქო პროცესი აგებულია რა შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს უფლებებთან ერთად აკისრებს თავისივე ინტერესებისათვის აუცილებელ საპროცესო მოვალეობებს, რომელთა შეუსრულებლობა იწვევს ამავე მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს. აღნიშნული დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით, რომლითაც მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

11. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ო. გ.-ას უფლებას, ფლობდეს სადავო უძრავ ქონებას. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე დ. კ.-ი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების რეგისტრირებულ მესაკუთრეს და უძრავი ქონება რაიმე შეზღუდვით დატვირთული არ არის, მოპასუხის მიერ სადავო ნივთის ფლობის უფლების საფუძვლად ვერ მიიჩნევა აპელანტის არგუმენტი, რომ მას უძრავი ქონების ყოფილმა მესაკუთრემ დართო სახლში ცხოვრების უფლება.

12. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის 1952 წლის 20 მარტის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის, 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 312-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 312-ე მუხლის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მესაკუთრე ითხოვს ბინის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვას, რომელსაც არ გააჩნია სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. ამდენად, არსებობს სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა.

13. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ო. გ.-ამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

14. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ო. გ.-ას არ გააჩნდა სადავო ფართის ფლობის უფლება. ფაქტობრივად, კასატორს დავის დასრულებამდე ბინაში ცხოვრების უფლება მიანიჭა მისმა ყოფილმა მესაკუთრე კ. მ.-ემ.

15. კასატორმა განმარტა, რომ დავა ო. გ.-ას უძრავი ქონების თაღლითური გზით დაუფლების შესახებ დღემდე გრძელდება. ამდენად, ო. გ.-ასა და კ. მ.-ეს შორის არსებობდა უძრავი ნივთის თხოვების ზეპირი ხელშეკრულება, რომელიც მოწესრიგებულია სამოქალაქო კოდექსის 615-ე მუხლით.

16. მხარემ მიიჩნია, რომ ამავე კოდექსის 159-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს სადავო ბინის კეთილსინდისიერ მფლობელს, 162-ე მუხლის შესაბამისად კი, მართლზომიერი მფლობელისათვის ნივთის დაბრუნების მოთხოვნა დაუშვებელია.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით ო. გ.-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

18. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ო. გ.-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

19. მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისში, დ.-ში, გ.-ის ქუჩაზე, ქ.-ის დასახლებაში მდებარე №- კოტეჯზე (საკადასტრო კოდით №..-) საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებულია დ. კ.-ის საკუთრების უფლება.

20. საქმის მასალებით დგინდება, რომ 2013 წლის 22 ოქტომბრის მდგომარეობით უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებული იყო ვალდებულება – კ. მ.-ესა და დ. კ.-ს შორის 2013 წლის 11 ოქტომბერს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, თუმცა 2014 წლის 20 იანვარს აღნიშნული ვალდებულების რეგისტრაცია შეწყდა და 2014 წლის 20 იანვარს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერში უძრავ ქონებაზე გამოსყიდვის უფლება რეგისტრირებული აღარ არის.

21. სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დაადგინა, რომ მოპასუხე (აპელანტი) ო. გ.-ა ფლობს მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ ქ.თბილისში, დ.-ში, გ.-ის ქუჩაზე, ქ.-ის დასახლებაში მდებარე №- კოტეჯს (საკადასტრო კოდით №..), თუმცა მოპასუხეს არა გააჩნია სადავო ნივთის ფლობის უფლება.

22. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე ო. გ.-ა სადავო უძრავი ნივთის მართლზომიერი მფლობელია, რასაც საფუძვლად უდევს ო.გ.-ასა და სადავო ქონების ყოფილ მესაკუთრეს შორის დადებული თხოვების ზეპირი ხელშეკრულება.

23. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას არასწორად არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 615-ე და 162-ე მუხლები.

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით გარკვეულ შეზღუდვებს ითვალისწინებს, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

25. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

26. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმადაც მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

27. საკასაციო პალატა სავსებით იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას ვინდიკაციური სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ კანონის არსებითად სწორი განმარტების გზით მართებულად განსაზღვრა ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრის სამართლებრივი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე; მოპასუხე უნდა იყოს მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის მფლობელი და მას არ უნდა გააჩნდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

28. სადავო შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა სამივე აღნიშნული წინაპირობის არსებობა, შესაბამისად, წარმოდგენილი სარჩელი სავსებით კანონიერად დაკმაყოფილდა.

29. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს არ ქმნის კასატორის არგუმენტი, რომ ო. გ.-ა სადავო უძრავ ნივთს ფლობდა მართლზომიერად. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აწესებს საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებების მტკიცების სტანდარტს, კერძოდ, 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. შესაბამისად, ო. გ.-ასა და კ. მ.-ეს შორის თხოვების შესახებ გარიგების დადების ფაქტი მხარეს სათანადო მტკიცებულებებით უნდა დაედასტურებინა, რაც მას არ განუხორციელებია.

30. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი არ წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 160-162-ე მუხლებით დაცული უფლების მქონე პირს – მართლზომიერ მფლობელს.

31. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

32. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ო. გ.-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ბ. ალავიძე

ნ. ბაქაქური