¹ბს-921-507(კ-05) 20 ივლისი, 2006 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. ვაჩაძე,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: დღგ-ს ჩათვლა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ინდმეწარმე «მ. კ-ემ» 22.08.03წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ შპს «ფ-გან» აა-39 ¹00761 ანგარიშ-ფაქტურით შეიძინა 21531.70 ლარის ღირებულების საქონელი; შპს «ლ-გან» შეიძინა 16 741.20 ლარის პროდუქცია და ანგარიშსწორებისას გამოწერილ იქნა სერია აა-70 ¹033955 და აა-70 ¹033954 ანაგრიშ-ფაქტურები; შპს «ა-გან» შეიძინა 37 547.80 ლარის პროდუქცია, რაზეც გამოწერილ იქნა აა-23 ¹001541, აა-23 ¹001542, აა-23 ¹001543, აა-23 ¹001667, აა-23 ¹001666 ანგარიშ-ფაქტურები. მოსარჩელის განმატებით, აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ინდმეწარმე «მ. კ-ეს» დღგ-ს ანგარიშში უნდა ჩათვლოდა 12636.76 ლარი, რაზეც თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ უარი განუცხადა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ჩასათვლელი დღგ-ს გაუქმების შესახებ საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და 12636.76 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლა მოითხოვა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 09.02.04წ. გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილებები ინდმეწარმე «მ. კ-ის» მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი ჩასათვლელი დღგ-ს გაუქმების შესახებ. მოსარჩელეს დღგ-ს ანგარიშში ბიუჯეტში გადახდილად ჩაეთვალა 12636.76 ლარის ოდენობით დღგ. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეში მესამე პირებად იქნენ ჩაბმულნი შპს «ა-ი», შპს «ლ-ი», შპს «ფ-ა». სააპელაციო პალატაში მოსარჩელემ დააზუსტა მოთხოვნა და მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 02.01.02წ. ¹01-05-40/265; 21.01.02წ. ¹01-00-40/265; 21.01.02წ. ¹01-00-40/224 და 29.10.02 ¹476 შეტყობინებების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სააპელაციო პალატის 26.01.05წ. გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ინდმეწარმე «მ. კ-ის» სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაიცო პალატამ სარჩელზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ ინდმეწარმე «მ. კ-ის” მომწოდებლებს სადავო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დღგ-ს თანხა ბიუჯეტში გადახდილი არ ჰქონდათ და მათ ბიუჯეტის წინაშე ერიცხებოდა დღგ-ს დავალიანება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 29.10.04წ. 01.12 ¹610 ცნობის მიხედვით, შპს «ლ-ს» გაუქმებული აქვს ჩათვლები დამატებითი ღირებულების გადასახადში, ვინაიდან 2004წ. 1 ოქტომბრის მდგომარეობით მისი დავალიანება შეადგენს 720732 ლარს. ამასთან, სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით‚ შპს «ლ-ს» მხოლოდ 843 ლარის აქვს გადახდილი.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ინდმეწარმე «მ. კ-ის” მომწოდებლებს საგადასახადო ვალდებულებები შესრულებული არ აქვთ და გადასახადის პირადი ბარათების მონაცემების მიხედვით სახელმწიფო ბიუჯეტისადმი ერიცხებათ ვადაგადაცილებული დავალიანებები: შპს «ფ-ას» _ 320909.39 ლარი, მათ შორის 319.857.17 ლარის ოდენობით დღგ; შპს «ა-ს» _ 1462300.56 ლარი, მათ შორის‚ 1459252.59 ლარის ოდენობით დღგ.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ინდმეწარმე «მ. კ-ემ». კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო პალატამ საერთო კონტექსტიდან განცალკევებით განმარტა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი.

კასატორის განცხადებით, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად დღგ-ს თანხა ჩათვლას ექვემდებარება, თუ იგი დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, ხოლო ამავე კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის თანახმად, არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს. კასატორი თვლის, რომ საქმის მასალებით დასტურდება მის მიერ სადავო დღგ-ს მომწოდებლისათვის გადახდის ფაქტი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 120-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს არასწორად გამოანგარიშებისათვის, ბიუჯეტში დროულად გადაუხდელობისა და საგადასახადო ორგანოებში დეკლარაციების დადგენილ ვადებში წარუდგენლობისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრებათ დღგ-ს გადამხდელებსა და თანამდებობის პირებს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით. კასატორი თვლის, რომ ზემოაღნიშნული ნორმით განსაზღვრული ვალდებულება მას შესრულებული აქვს, დღგ-ს ბიუჯეტში გადახდა მას არ ეკისრებოდა.

კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ მტკიცებულებები სათანადოდ არ გამოიკვლია. საქმეში დაცული ცნობებით დგინდება, რომ სადავო დღგ-ს თანხა გადახდილია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო პალატისახალი გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე «მ. კ-ის» სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

განსახილველი დავის საგანს შპს «ა-თან”, «ფ-თან” და შპს «ლ-თან” წარმოებული სასაქონლო ოპერაციების დროს აა-39 ¹000761, აა-70 ¹ 033954, აა-70 ¹033955, აა-23 ¹001541, აა-23 ¹001542, აა-23 ¹001543, აა-23 ¹001667 და აა-23 ¹001666 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილი დღგ-ს ჩათვლა წარმოადგენს. სააპელაციო პალატის მიერ ინდმეწარმე «მ. კ-ის» სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ მოსარჩელის კონტრაგენტებს სადავო სამართალურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად დღგ-ს თანხა ბიუჯეტში გადახდილი არ ჰქონდათ.

საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი დასტურდება შესაბამისი სასაქონლო ოპერაციის დროს გაფორმებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით, რომელიცწარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, ხოლო 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს დეკლარაცია წარდგენილი და გადახდილი უნდა იქნეს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის დებულებათა გათვალისწინებით, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მყიდველი უფლებამოსილია‚ ჩაითვალოს ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილი დღგ-ს თანხა და მომავალში გამყიდველის სხვა სასაქონლო ოპერაციებიდან წარმოშობილი დღგ-ს დავალიანება ვერ გახდება მყიდველისათვის მიღებული დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძველი.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე უტყუარად დადგენილი არ არის ინდმეწარმე «მ. კ-ის” მომწოდებლების მიერ ბიუჯეტში სადავო თანხის გადაუხდელობა და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. შპს «ლ-ის” საბიუჯეტო დავალიანების შესახებბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 29.10.04წ. 01-12 ¹610 ცნობის თანახმად, ინდმეწარმე «მ. კ-თვის“ გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები წარდგენილია საგადასახადო კონტროლისათვის და შპს «ლ-ს” გადახდილი აქვს დღგ-ს თანხა 843 ლარის ოდენობით. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული ცნობის თანახმად, შპს «ლ-ს» 720 723 ლარის დღგ-ს დავალიანება ერიცხება 2004წ. 1 ოქტომბრის მდგომარეობით. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების დადგენის მიზნით სააპელაციო პალატამ უნდა გამოიკვლიოს მითითებული მტკიცებულება და შესაბამისი საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული ოფიციალური მონაცემების საფუძველზე დაადგინოს შპს «ლ-ის” დავალიანება მოიცავს თუ არასადავო აა-70 ¹ 033954 და აა-70 ¹033955 ანგარიშ-ფაქტურებით გადასახდელ დღგ-ს თანხას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ უნდა მიუთითოს საფუძველი, რომლის გამო შპს «ლ-ის” მიერ გადახდილად მიჩნეული 843 ლარის ოდენობით დღგ-ს თანხა ჩათვლას არ დაექვემდებარა.

შპს «ა-სა” და შპს «ფ-ას” საგადასახადო დავალიანებების შესახებ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 26.01.05. ¹4-09/359 ცობით არ დასტურდება რომ აღნიშნულ მეწარმეთა ვადაგადაცილებული დავალიანებები მოიცავს ასევე სადავო აა-39 ¹000761, აა-23 ¹001541, აა-23 ¹001542, აა-23 ¹001543, აა-23 ¹001667 და აა-23 ¹001666 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით ინდმეწარმე «მ. კ-ის” მიერ გადახდილი დღგ-ს თანხას.

ყოველივე ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ განსახილველ საქმეზე საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. სააპელაციო პალატამ საქმის ხელახალი განხილვისას მითითებული მტკიცებულებების გამოკვლევის შედეგად უტყუარად უნდა დაადგინოს სადავო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად გადახდილია თუ არა სადავო დღგ-ს თანხა შესაბამის ბიუჯეტში.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ინდმეწარმე «მ. კ-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 26.01.05წ. გადაწყვეტილება და საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.