საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

საქმე №160210114543082

№ას-963-912-2015 11 დეკემბერი, 2015 წელი,

№ას-963-912-2015უ-ი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: მზია თოდუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ-მ უ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ-რ ჩ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ივნისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 1989 წლიდან გ-მ უ-ის (შემდეგში: „მოსარჩელე ან კასატორი“) მფლობელობაში იყო მარნეულის მუნიციპალიტეტის (წარსულში რაიონის) სოფ. წ-ში არსებული უძრავი სახელმწიფო ქონება, მებოსტნეობის საწყობისათვის განკუთვნილი შენობა (შემდეგში: „ შენობა, ან უძრავი ნივთი“).

2. 1999 წლის 17 მარტს მოსარჩელესა და ზ-რ ჩ-ძეს (შემდეგში: „მოპასუხე“) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მხარეები შეთანხმნენ იმაზე, რომ ორივე მათგანი აუქციონზე შეიძენდა წინამდებარე განჩინების პ.1-ში აღნიშნულ ქონებას. მათ თავიანთი წილი უნდა შეეტანათ შემდეგი პროპორციით: მოპასუხეს უნდა დაეფარა ქონების ღირებულების - 60%, ხოლო მოსარჩელეს - 40% (ტ 1, ს.ფ. 13).

3. მოპასუხემ 1999 წლის 29 მარტის აუქციონზე 470 აშშ დოლარად შეიძინა აღნიშნული შენობა (ტ.1 ს.ფ. 49-51), რომლის მესაკუთრედაც ის აღირიცხა საჯარო რეეესტრში (ტ.1. ს.ფ. 16) [საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 183-ე და 311-ე მუხლები]

4. რადგანაც მოსარჩელემ არ შეასრულა 1999 წლის 17 მარტის შეთანხმება, მოპასუხემ, როგორც ერთადერთმა მესაკუთრემ, მოითხოვა მისთვის ნივთის მფლობელობაში გადაცემა [სსკ-ის 172-ე მუხლის მესამე ნაწილი]. მოსარჩელემ მისი მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

5. მოპასუხემ საკუთრების უფლების ხელყოფის აღკვეთის მოთხოვნით 2014 წლის 31 მარტს მიმართა სამართალდამცავ ორგანოს [სსკ-ის 172-ე მუხლის მესამე ნაწილი]. მარნეულის შს რაიონულმა სამმართველომ 2014 წლის 2 თებერვალს მოსარჩელეს ჩააბარა გაფრთხილება და განუმარტა, რომ ვალდებული იყო, დაუყოვნებლივ ნებაყოფლობით, შეეწყვიტა სხვის საკუთრებაში არსებული ქონების ხელყოფა (ტ. 1, ს.ფ. 21).

6. ამის საპასუხოდ მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და 1999 წლის 17 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოითხოვა სადავო შენობის თანამესაკუთრედ (40%) ცნობა, იმ საფუძვლით, რომ:

6.1. ის წარმოადგენდა კოოპერატივ „ი-ის“ დამფუძნებელს.

6.2. კოოპერატივს იჯარის ხელშეკრულებით სარგებლობაში გადაეცა სადავო ქონება. მისი საქმიანობის საგანი იყო უალკოჰოლო სასმელის, ლიმონათის, წარმოება და რეალიზაცია.

6.3. 1999 წლის 17 მარტს მან მოპასუხესთან დადო საერთო საქმიანობის შესახებ (ამხანაგობა) შეთანხმება.

6.4. ამ შეთანხმებიდან გამომდინარე, მოპასუხეს უნდა გადაეხადა აუქციონზე გატანილი ქონების ღირებულება ამხანაგობაში 60% წილის სანაცვლოდ. მოპასუხემ დაარღვია ვალდებულება და მთლიანად თვითონ დაირეგისტრირა ქონებაზე საკუთრება, მაშინ, როდესაც 40% მის საკუთრებას წარმოადგენდა. მოსარჩელემ მოთხოვნა დაამყარა სსკ-ის 327-ე, 361-ე და 930-939-ე მუხლებზე.

7. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 9 ივლისის განჩინებით ყადაღა დაედო სადავო ქონებას.

8. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებელი და მიუთითა, რომ მოსარჩელემ არ შეასრულა 1999 წლის 17 მარტის დამფუძნებელი ხელშეკრულების პირობა და წილობრივი მონაწილეობა არ მიიღო შესყიდვის პროცესში, რის გამოც მან დამოუკიდებლად განახორციელა შესყიდვა. მან მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც.

9. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, ის გარემოება რომ მოსარჩელემ დაარღვია 1999 წლის 17 მარტის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, რომელიც სასამართლოს შეფასებით, წარმოადგენდა საერთო საქმიანობის შესახებ შეთანხმებას, და არ განახორციელა შენატანი, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მან აუქციონზე გამოტანილი ქონების შესაძენად არ გადაიხადა ამ ქონების ღირებულების 40% [სსკ-ის 932-ე მუხლი]. შესაბამისად, არ არსებობდა სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი. გარდა ამისა, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია აუქციონის შედეგები. სასამართლომ მიუთითა, რომ ხელშეკრულებით ცალსახად იყო განსაზღვრული შენატანის ოდენობა და სახეობა და სხვა ალტერნატიული შენატანი მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული არ ყოფილა. სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა 128-ე, 130-ე, 144-ე და 930-ე მუხლები.

11. რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 2 ოქტომბრის გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა აპელაციის წესით, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა.

12. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები. მან არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი იყო საპრივატიზაციო ქონების შეძენის უპირატესი უფლება.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 29 ივნისის განჩინება მოსარჩელემ გაასაჩივრა კასაციის წესით იმ გარემოებებზე მითითებით, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არასწორად განმარტა 1999 წლის 17 მარტის დამფუძნებელი ხელშეკრულება. მან საკასაციო საჩივარს დაურთო ახალი მტკიცებულება - წერეთლის მებოსტნეობის საბჭოთა მეურნეობის დირექტორის 1990 წლის 28 თებერვლის ბრძანება იმის დასადასტურებლად, რომ სადავო უძრავი ქონება კოოპერატივ „ი-ს“ იჯარით გადაეცა.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

15. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს და დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგი გარემოებების გამო:

16. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის;

ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რამელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

18. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილული არ არის მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებასთან მიმართებით არსებითად სწორია.

19. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

20. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

21. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ვერ მიიღებს და ვერ შეაფასებს კასატორის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ წინამდებარე განჩინების პ.ში მითითებულ ახალ მტკიცებულებას, რადგანაც:

21.1 სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიად მიიჩნევა მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია არ არის დასაშვები, რადგანაც, სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად გამოიკვლია და სათანადოდ შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტი. შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნა, რომ არ არსებობდა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი სწორია.

21.2. სსსკ-ის 399-ე მუხლის შესაბამისად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომელიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის. აღნიშნული ნორმისა და სსსკ-ის 380-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველ ან მეორე ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. შუამდგომლობაში მითითებული გარემოება, რომ კასატორი შემთხვევით წააწყდა წარმოდგენილ დოკუმენტს, ვერ იქნება მიჩნეული საპატიო მიზეზად სსსკ-ის 215-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დანაწესიდან გამომდინარე, სადაც მითითებულია ის გარემოებები, რაც საპროცესო კოდექსის შესაბამისად საპატიოდ მიიჩნევა. ამრიგად, კასატორის მიერ მითითებულ გარემოებას საკასაციო სასამართლო ვერ შეაფასებს საპატიო მიზეზად.

21.3. ამასთან, წინამდებარე განჩინების პ.2-ში მითითებული მტკიცებულება თავის დროზე რომც ყოფილიყო წარდგენილი პირველ ან მეორე ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, ამით სამართლებრივი სურათი მაინც არ შეიცვლებოდა და მაინც არ იარსებებდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგანაც, ჯერ ერთი, წარმოდგენილი მტკიცებულების მიხედვით ქონება გადაეცა არა მოსარჩელეს, არამედ იურიდიულ პირს, კოოპერატივ „ი-------ს“, და, მეორეც, ამ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით არ შეიძლება იმ დასკვნის გამოტანა, რომ მოსარჩელეს სადავო უძრავ ქონებაზე თანამესაკუთრების უფლება წარმოეშობოდა.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას კასატორის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სარეზოლუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-7, 257-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ-მ უ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გ-მ უ-ს (პ.# 0-4) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (საგადასახადო დავალება #1, გადახდის თარიღი 22.09.15 სს ვითიბი ბანკი), 379,80 ლარის 70% – 265,86 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები მზია თოდუა

პაატა ქათამაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი