ბს-924-510-კ-05 13 ოქტომბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

ზეპირი განხილვით განიხილა ტ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 22 აპრილის გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

ა. გ-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონულ სასამართლოში, მოპასუხე ტ. ჯ-ის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამშენებლო პროექტში ცვლილებების შეტანა და მანსარდის შესაბამისობაში მოყვანის დავალება მოპასუხისათვის, შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელე მიეკუთვნება თბილისის 1991-1992წ. დეკემბერ-იანვრის კონფლიქტის დროს დაზარალებულთა ოჯახს. სახელმწიფომ კომპენსაციის სახით მისცა მანსარდის დაშენების უფლება. მოსარჩელე ცხოვრობს მე-6 სართულზე და მანსარდის მოწყობის უფლება დაერთო საცხოვრებელი ბინის თავზე. მე-6 სართულზე ცხოვრობს სამი ოჯახი: ი. ჭ-ე, ა. გ-ას და ლ. წ-ი, რომელთაც გააჩნიათ საერთო სარგებლობის აივანი, რომელიც გამოსასვლელი კარით იკეტება, ამასთან, აივანზე აქვთ ბუნკერი. ი. ჭ-ემ თავისი ბინის თავზე დააშენა მანსარდი, მეორე მეზობელმა წ-მა კი თავისი ბინის თავზე მანსარდის მოწყობის უფლება გადასცა მე-5 სადარბაზოს მე-6 სართულზე მცხოვრებ თურქ მოქალაქე ტ. ჯ-ს, რომელმაც მოიწვია არქიტექტორი შპს “თ-იდან” დ. მ-ე და გააკეთებინა მანასარდის პროექტი. არქიტექტორმა არ გაითვალისწინა მოსარჩელის უფლებები საერთო სარგებლობის აივნის ფართზე და მისი კუთვნილი აივნის 8 მ² ჩართო ჯ-ის მანსარდის პროექტში, რითაც დარღვეულ იქნა მშენებლობისათვის აუცილებელი ნორმები, კერძოდ, მოსარჩელეს დაუკეტეს ეზოს მხრიდან სინათლის შემოსვლის წყარო. მოსარჩელემ პროექტის ავტორს სთხოვა პროექტში ცვლილებების შეტანა, რაზედაც უარი მიიღო, რის შემდეგ მიმართა მშენებლობისა და ურბანიზაციის სამინისტროს და ქალაქის მთავარ არქიტექტორს წერილობით. მთავარი არქიტექტორი დაეთანხმა მოსარჩელეს, რომ პროექტის შემდგენელმა არქიტექტურული შეცდომა დაუშვა, 2002წ. ოქტომბერში წერილით მიმართა მოქალაქე ჯ-ს და არქმშენინსპექციას შეეჩერებინათ მშენებლობა პროექტში ცვლილებების შეტანამდე, რასაც არავითარი რეაგირება არ მოჰყოლია. მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე მთავარმა არქიტექტორმა 2002წ. 20 ნოემბერს გამოსცა ბრაძანება აღნიშნული მშენებლობის შეჩერების შესახებ, მანამ სადავო პროექტში არ იქნებოდა შეტანილი სათანადო ცვლილებები. მითითებულ ბრძანებას მოჰყვა არქმშენინსპექციის ბრძანება მშენებლობის შეჩერების შესახებ, მაგრამ არც აღნიშნულ ბრძანებებს მოჰყოლია შედეგი. არქმშენინსპექციის მუშაკები ბრძანების გაცემის შემდეგ არ დაინტერესებულან ბრძანების შესრულების თაობაზე, მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი თხოვნისა, მშენებლობის შეჩერების თაობაზე, არავითარი შედეგი არ მოჰყოლია.

მოპასუხე ტ. ჯ-მა რაიონულ სასამართლოში წარდგენილ შეპასუხებაში, არ სცნო ა. გ-ას სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლით:

მოპასუხის განმარტებით მას საკუთრებაში აქვს ქ. თბილისში, ... სადარბაზოს ¹71 ბინა. ამავე სახლის მე-6 სადარბაზოს მე-6 სართულზე ¹87 ბინის მესაკუთრე ლ. წ-ისაგან დათმობილი აქვს მანსარდის დაშენების უფლება. მოპასუხე განმარტავს, რომ ის არის 1991-1992 თბილისის კონფლიქტის დროს დაზარალებული ბინის მფლობელი. მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 1992წ. 26 ივნისის განკარგულებით მიეცა ზარალის კომპენსაციის მიზნით საცხოვრებელი ბინის თავზე მანსარდის მოწყობის უფლება. მითითებული უფლება მოპასუხემ განახორციელა, ხოლო ლ. წ-მა ეს უფლება დაუთმო მოპასუხეს და წ-ის საცხოვრებელი ბინის თავზე დააშენა მანსარდა. მოსარჩელემ ა. გ-ამ გამოთქვა პრეტენზია აღნიშნულთან დაკავშირებით და მოითხოვა მანსარდის პროექტში ცვლილებების შეტანა, პროექტით გათვალისწინებული და აშენებული საზღვრების გადაადგილება.

მოპასუხემ მიიჩნია, რომ აღნიშნული მოთხოვნები უსაფუძვლოა, რამდენადაც მანსარდა დაშენებულია მისი კუთვნილი საცხოვრებელი ბინის და ლ. წ-ის საცხოვრებელი ბინის თავზე. მითითებული მანსარდის დაშენების უფლება მას მიეცა მმართველობის ორგანოს მიერ გაცემული 1992წ. 26.06 განკარგულებით, მანსარდის დაშენების უფლება გაიცა 8 ოჯახზე, რომელშიც მოსარჩელე ა. გ-ა არ შედის, შესაბამისად მანსარდის დაშენება არ ხელყოფს მის უფლებებს საერთო სარგებლობის ფართზე.

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 იანვრის გადაწყვეტილებით ა. გ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ტ. ჯ-ს დაევალა თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 20 ნოემბრის ¹20/758 ბრძანების და 2002წ. 11 ოქტომბრის ¹გ-152 წერილის მოთხოვნათა შესაბამისად უზრუნველეყო კანონით დადგენილი წესით, ქ. თბილისში, ..... მდებარე მანსარდის პროექტში ცვლილებების შეტანა და თავისივე ხარჯებით მანსარდის მოყვანა ამ პროექტთან შესაბამისობაში, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის დასკვნით, რომ შესათანხმებლად წარდგენილ პროექტში დაშვებულ იქნა შეცდომა, კერძოდ, არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალება გულისხმობდა მანსარდის მოწყობას მოქალაქეების ჯ-ის და წ-ის საცხოვრებელი ბინების თავზე, პროექტით კი ათვისებული იქნა საერთო სარგებლობის აივნის ზევით არსებული სივრცე, რითაც შეზღუდულ იქნებოდა ა. გ-ას პირობები მის მიერ საცხოვრებელი ბინის თავზე მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში. მოპასუხეს არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის წერილით ეთხოვა ღია აივნის ფარგლებში არ ეწარმოებინა სამშენებლო სამუშაოები, ვიდრე ის პროექტში არ შეიტანდა ცვლილებას და კორექტირებულ პროექტს არ შეითანხმებდა არქიტექტურის სამსახური.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება, რომ მის მიერ მანსარდის აშენება განხორციელდა კანონით დადგენილი წესით და შეთანხმებული პრექტით,Yდა განმარტა, რომ ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 20 ნოემბრის ბრძანებით ..... მცხოვრებ მოქალაქე ა. გ-ას მიერ მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში, გარკვეული შეზღუდვების შემოწმების მოტივით შეჩერებულ იქნა მითითებულ სახლში მცხოვრები მოქალაქე ტ. ჯ-ის და ლ. წ-ის ბინებზე ტ. ჯ-ისათვის მანსარდის მოწყობის კორექტირებული პროექტის შეთანხმების ქალაქის მთავარი არქიტექტორის 05.04.092 ბრძანების მოქმედება, პროექტში სათანადო ცვლილების შეტანამდე და შეთანხმებამდე. აღნიშნულ ბრძანებასთან დაკავშირებით ქ. თბილისის “არქმშენინსპექციის” უფროსმა 2002წ. 4 დეკემბერს გამოსცა ბრძანება ¹74 “ქ. თბილისში, ...... მოქ. ტ. ჯ-ის და წ-ის ბინებზე ტ. ჯ-ისათვის მანსარდის მოწყობის კორექტირებული პროექტის შეთანხმებით ქალაქის მთავარი არქიტექტორის ზემოაღნიშნული ბრძანების მოქმედების შეჩერების შესახებ”, მისივე 2002წ. 5 დეკემბრის წერილით მოპასუხეს და შპს “თ-ის” დირექტორს ეცნობათ მანსარდის მშენებლობის წარმოების ნებართვის მოქმედების შეჩერების შესახებ, ამასთან არცერთი აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტი ტ. ჯ-ის მიერ არ გასაჩივრებულა.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 208.3. და 220.1. მუხლები და განმარტა, რომ მოსარჩელეს საერთო საკუთრების თავის კუთვნილ ნაწილზე უარი არ განუცხადებია.

რაიონული სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ჯ-მა, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება, შემდეგი მოტივით:

საქმეში არ მოიპოვება არანაირი მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ ტ. ჯ-ის მიერ წარმოებული მანსარდის მშენებლობის ნაწილი, კერძოდ 8მ² ეკუთვნის ა. გ-ას. ა. გ-ას ეკუთვნის ბინა, რომლის თავზე არანაირი მშენებლობის წარმოებას ადგილი არ ჰქონია. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემობა, რომ 1992წ. 26 ივნისს ქ. თბილისის მთაწმინდის რაიონის გამგეობის განკარგულებით, როგორც აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისად ნება დაერთო მანსარდის მოწყობაზე 8 მოქალაქეს, მათ შორის, არ არის ა. გ-ა.

თბილისის “არქმშენინსპექციამ” ტ. ჯ-ს მანსარდის მშენებლობის წარმოების ნებართვა მისცა 2002წ. 14 აგვისტოს. პარალელურად ტ. ჯ-სა და შპს “თ-ს” შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ¹62, რითაც შპს “თ-ი” აწარმოებდა ..... მცხოვრებ მოქალაქე ტ. ჯ-ის საცხოვრებელ სახლზე მანსარდის დაშენების სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოებს. მითითებულ ხელშეკრულებაში “შემსრულებლის” მიერ სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდად დასახელებულია 2002წ. 15 აგვისტოდან ერთთვიანი ვადა 2002წ. 18 სექტემბრამდე. შპს “თ-ის” მიერ ნაკისრი ვალდებულება კეთილსინდისიერად იქნა შესრულებული და სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშოები დასრულდა 2002წ. 18 სექტემბრამდე, აშენდა კედლები, ღობეებში ჩაისვა ფანჯრები და კარი, გადაიხურა სახურავი, დაწყებული იყო მოსაპირკეთებელი სამუშაოები. მანსარდის აშენების შემდგომ კი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას IთV;თU მოპასუხე ტ. ჯ-ისათვის ცნობილი გახდა 2003წ. 25 დეკემბერს, როდესაც ა. გ-ას მიერ შეტანილ სარჩელზე სასამართლოდან გადმოეგზავნა გზავნილი, რასაც თან ერთვოდა ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 20 ნოემბრის ¹20-758 ბრძანება, 2002წ. 11 ოქტომბრის ¹გ-152 წერილი, ასევე თბილისის “არქმშენინსპექციის” მიერ 2002წ. 5 დეკემბერს გაცემული ¹1496 წერილი და 2002წ. 4 დეკემბერს მიღებული ¹74 ბრძანება. მითითებული ადმინისტრაციული აქტები აპელანტის მიერ გასაჩივრებულია სასამართლოში სათანადო წესით. სასამართლომ არ დაადგინა ის გარემოება, იყო თუ არა გადაწყვეტილებაში მითითებული აქტები ცნობილი აპელანტისათვის, მიუხედავად ამისა, სასამართლომ ჩათვალა რომ ტ. ჯ-ს უნდა შეეჩერებინა მანსარდის მშენებლობა, ამასთან არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ მშენებლობა ამ დროისათვის დამთავრებული იყო.

აპელანტის აზრით, რაიონულმა სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 288.3. მუხლი, რადგან ა. გ-ას არ გააჩნია უფლება, თავისი საცხოვრებელი სახლის სახურავზე აწარმოოს მანსარდის სართულის მოწყობა, ამასთან, რაიონულმა სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 220.1. მუხლი, რადგან ა. გ-ას ბინის თავზე არსებული სხვენი არ წარმოადგენს მისივე საკუთრებას, რადგან არა მარტო მას გააჩნია უფლება, ისარგებლოს აღნიშნული სხვენით, არამედ, ასეთივე, უფლებით სარგებლობს მოპასუხე ჯ-ი. ა. გ-ას სარჩელში მითითებული მოთხოვნა იყო სხვა, ხოლო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა სხვა მოთხოვნებზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 ივნისის სხდომის ოქმით საქმეში მოპასუხედ ჩაბმული იქნა ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქოს სამსახური, ამავე განჩინებით საქმე განსჯადობის შესაბამისად გადაეგზავნა თბილისის საოლქო სასამართლო ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 12 ნოემბრის განჩინებით ტ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარზე განსჯადობის შესახებ დავის გადასაწყვეტად საქმე გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004წ. 23 დეკემბრის განჩინებით ტ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი განსახილველად დაექვემდებარა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტარციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

სააპელაციო სასამართლოს 2005წ. 22 აპრილის გადაწყვეტილებით ტ. ჯ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასასმართლოს 2004წ. 15 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ა. გ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა, დაევალა ქ. თბილისის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურს შეიტანოს ცვლილება ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 5 აპრილის ¹20/92 ბრძანებით დამტკიცებულ პროექტში იმდაგვარად, რომ ა. გ-ას მიერ მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში არ შეიზღუდოს მისი კანონიერი ინტერესი, დაევალა მოპასუხე ტ. ჯ-ს მშენებლობის პროექტში სათანადო ცვლილების შეტანის შემდეგ, თავისი ხარჯებით მანსარდის მოყვანა ამ პროექტთან შესაბამისობაში, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:L

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ტ. ჯ-ი საკუთრების უფლებით ფლობს საცხოვრებელ ბინას ქ. თბილისში, ......, მე-5 სადარბაზოში, ხოლო ამავე საცხოვრებელ კორპუსში, მე-6 სადარბაზოს მე-6 სართულზე საკუთრების უფლებით საცხოვრებელ ბინას ფლობს ა. გ-ა. ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლია, რომლის მე-6 სადარბაზოს, მე-6 სართულზე მცხოვრები ბინის მესაკუთრეების ა. გ-ას, ლ. წ-ის და ი. ჭ-ის საერთო საკუთრებაში იმყოფება ღია აივანი. ლ. წ-მა მისი საცხოვრებელი ბინის თავზე მთლიანად მანსარდის დაშენების უფლება გადასცა მე-5 სადარბაზოში მცხოვრებ ტ. ჯ-ს. ტ. ჯ-ის დაკვეთით შედგენილ მანსარდის მშენებლობის პროექტის მიხედვით, რომელიც დამტკიცებულია ქ. თბილისის მთვარი არქიტექტორის 2002წ. 5 აპრილის ¹20/92 ბრძანებით, მანსარდის სართული დაშენებულია როგორც ლ. წ-ის კუთვნილი საცხოვრებელი მთელი ბინისა და მის წილ საერთო საკუთრების აივნის თავზე, ისე _ ნაწილობრივ ა. გ-ას წილ საერთო საკუთრებაში არსებული აივნის თავზე. თავის მხრივ, მანსარდის მშენებლობა ნაწარმოები აქვს ი. ჭ-ეს, რომელსაც გამოყენებული აქვს საერთო საკუთრებაში არსებული აივნის მისი წილი, რაც ა. გ-ას მიერ სადაოდ არ არის გამხდარი.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე, 208-ე, 212-ე, 218-ე და 220-ე მუხლები და განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მანსარდის მშენებლობის ნებართვის გაცემას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისში, ..... მცხოვრები ბინის მესაკუთრეების ბ-ის, ფ-ის, ბ-ას, კ-ას, ბ-ის, დ-ის, გ-ისა და ზ-ის თანხმობები ტ. ჯ-ის მიერ მანსარდის მშენებლობაზე, ხოლო ასეთი ნებართვა მიცემული არა აქვს ა. გ-ას, ამასთან სააპელციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ტ. ჯ-ის მიერ საერთო საკუთრების აივნის მიშენების შემთხვევაში ა. გ-ას უფლებები და ინტერესები შეიზღუდება, ვინაიდან იგი ვეღარ შეძლებს აივნის მის წილ ფართზე მანსარდის დაშენების წარმოებას. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებს ასევე ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 11.10.02 ¹¹გ-152 წერილიც, რის შემდეგაც თბილისის არქიტექტორის 20.11.02წ. ¹20/758 ბრძანებით, ... მე-6 სადარბაზო, ¹86 ბინაში მცხოვრებ ა. გ-ას მიერ მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში, გარკვეული შემზღუდველი პირობების შექმნის გამო შეჩერდა ჯ-ისა და წ-ის ბინებზე ჯ-ისათვის მანსარდის მოწყობის კორექტირებული პროექტის შეთანხმების შესახებ, მისივე 05.04.02 წ. ¹20/92 ბრძანების მოქმედება, პროექტში სათანადო ცვლილებების შეტანამდე და შეთანხმებამდე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა ტ. ჯ-ის სარჩელი ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 20.11. ¹20/758 ბრძანებებისა და ქ. თბილისის არქმშენინსპექციის 2002წ. 4.12. ¹74 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ, კანონიერ ძალაში შესული არ არის, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ბრძანებების არარსებობის შემთხვევაშიც კი ა. გ-ას უფლება ჰქონდა, სასარჩელო წესით ედავა დარღვეული უფლების აღსადგენად.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ქალაქის ურბანული დაგეგმარების სამსახურს უნდა დაევალოს ცვლილების შეტანა ქ. თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2022წ. 5 აპრილის ¹20/92 ბრძანებით დამტკიცებულ პროექტში იმდაგვარად, რომ გათვალისწინებულ იქნეს ა. გ-ას საკუთრების უფლება საერთო საკუთრების არასაცხოვრებელ ფართზე და მის მიერ მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში არ შეიზღუდოს მისი კანონირი ინტერესი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ჯ-მა, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შემდეგი მოტივით:

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რადგან სასამართლოს მიერ არ არის მითითებული თუ რა გარემოებებს ეყრდნობა მისი მსჯელობა. საქმეში არ მოიპოვება არანაირი მტკიცებულება, რომლითაც დასტურდება, რომ ა. გ-ას უფლება შელახულია. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ილახება ა. გ-ას საკუთრების უფლება, ვინაიდან მშენებლობა ნაწარმოებია ნაწილობრივ ა. გ-ას წილ საერთო საკუთრებაში არსებული აივნის თავზე, ხოლო აღნიშნული გარემოება სასამართლოს მიერ დადასტურებულად იქნა მიჩნეული მხოლოდ ა. გ-ას ახსნა-განმარტების სფუძველზე. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 173.2. მუხლი, ვინაიდან აივანზე ა. გ-ას საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი საქმეში არ მოიპოვება. სასამართლომ მსჯელობა არ იქონია ხანდაზმულობის ვადის გაშვებაზე, ვინაიდან ა. გ-ამ მაშინ შეცვალა მოთხოვნა ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოში, როდესაც გასული იყო ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი 6 თვიანი ვადა.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასაკვნამდე, რომ ტ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, უნდა გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 22 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსკ-ის 393.2. და 394. ,,ე” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე, არასწორად განმარტა კანონი, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული.

სსკ-ის 407.2. მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო პრეტენზია დასაბუთებულია, რამდენადაც საქმის მასალებში არ მოიპოვება დოკუმენტი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ მოპასუხე ტ. ჯ-ის მიერ ლ. წ-ის ბინის თავზე ნაწარმოები მშენებლობა განხორციელდა ნაწილობრივ მოსარჩელე ა. გ-ას წილ საერთო საკუთერებაში არსებული აივნის თავზე, შესაბამისად საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია სსკ-ის 102.3 მუხლი, რომლის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოტივს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ სამოქალაქო კოდექსის 173.2. მუხლი, რომლის თანახმად საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთი თანამესაკუთრეებთან შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება დაგირავდეს ან უფლებრივად სხვაგვარად დაიტვირთოს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ და მისი ინტერესებისათვის, რასაც რეალურად კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არა აქვს, რამდენადაც მითითებული ნორმის მიხედვით ნივთი უნდა იმყოფებოდეს პირთა საერთო საკუთრებაში და უნდა არსებობდეს თანამესაკუთრეთა შეთანხმება მისი დაგირავების ან უფლებრივად სხვაგვარად დატვირთვის შესახებ, რაც ემსახურება განსაზღვრულ მიზანს, კერძოდ, საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის უფლებრივი დატვირთვა უნდა განხორციელდეს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარგებლოდ და მისი ინტერესებისათვის, ხოლო კონკრეტულ შემთხვევაში, აღნიშნულს ადგილი არ ჰქონია, შესაბამისად სრულიად დაუსაბუთებელია და ალოგიკურია სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ,,სამოქალაქო კოდექსის 173.2. მუხლის თანახმად, ბინის მესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაში მყოფი ობიექტი შეიძლება განიკარგოს, უკეთუ აღნიშნული არ იწვევს ბინათმფლობელთა უფლებებისა და ინტერესების დარღვევას.”

სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნო მოპასუხე ტ. ჯ-ის მიერ სადავოდ ქცეულ ადმინისტრაციულ აქტებს, კერძოდ თბილისის არქიტექტორის 2002წ. 20 ნოემბრის ¹20/758 ბრძანებას და თბილისის არქმშენინსპექციის 2002წ. 4 დეკემბრის ¹74 ბრძანებას, რომლის მიხედვით შეჩერებულ იქნა ..... მცხოვრები მოქალაქე ჯ-ისა და წ-ის ბინებზე მანსარდის მოწყობის კორექტირებული პროექტის შეთანხმების ქალაქის მთავარი არქიტექტორის 2002წ. 05.04წ. ¹20/92 ბრძანების მოქმედება პროექტში სათანადო ცვლილებების შეტანამდე და შეთანხმებამდე, აგრეთვე, მითითებული არქმშენინსპექციის ბრძანებით შეჩერებულ იქნა თბილისის არქმშენინსპექციის მიერ 2002წ. 14 აგვისტოს გაცემული ¹202 მშენებლობის წარმოების ნებართვა, რაზეც სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია და აღნიშნული ფაქტისათვის სამართლებრივი შეფასება არ მიუცია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსკ-ის 279. ,,დ’’ მუხლის მოთხოვნები, რომლის თანახმად, სასამართლო ვალდებულია, შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილული უნდა იქნას სამოქალაქო, სისხლის ან ადმინისტრაციული წესით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არამართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ მითითებული ადმინისტრაციული აქტების არარსებობის შემთხვევაშიც ა. გ-ას უფლება ჰქონდა, ედავა თავისი დარღვეული უფლებების აღსადგენად, თუმცა, ამგვარის დასკვნის საფუძველს რა წარმოადგენს, სასამართლომ არ დაასაბუთა, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა ემყარება მითითებულ სადავო ადმინისტრაციულ აქტებს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო გამოეყენებინა მითითებული საპროცესო ნორმა და შეეჩერებინა საქმის წარმოება, რამდენადაც მითითებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენდა ადმინისტრაციული აქტები, რომელიც მოცემულ ადმინისტრაციულ საქმეში წარმოადგენს სარჩელის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სარჩელის საფუძველს წარმოადგენს ის იურიდიული ფაქტები, რომელსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტთა უფლება-მოვალეობების წარმოშობას, შეცვლას და შეწყვეტას, შესაბამისად მითითებული სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტების არსებობა განაპირობებს მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობას, მით უფრო მაშინ, როდესაც მოპასუხის მიერ აღნიშნული აქტები სადავოდ იყო გამხდარი და საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი 2005წ. 15 მარტის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების ასლის მიხედვით, გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ საქმეზე კანონიერ ძალაში არის შესული.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოტივაციას იმ ნაწილშიც, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოება, რომ პროექტის მიხედვით მანსარდა დაშენებულია ნაწილობრივ ა. გ-ას წილ საერთო საკუთრებაში არსებული აივნის თავზე /იხ.ს.ფ. 145/ დაუსაბუთებელია, ვინაიდან გაურკვეველია, თუ რას ეფუძნება ამგვარი დასკვნა, რა მტკიცებულებებით პოვებს ეს აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადასტურებას.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25 მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობის ფაქტი და იმსჯელოს, კონკრეტულად თუ რა პირდაპირი (ინდივიდუალური) ზიანი მიადგა მოსარჩელე ა. გ-ას და რა კანონიერი ინტერესი იქნა შელახული, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც კონკრეტულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს სამშენებლო პროექტში ცვლილებების შეტანა და მისი შეთანხმება ქალაქის მთავარ არქიტექტორთან, რომელიც შემდგომ მოითხოვს კანონით სავალდებულო პროცედურების შესრულებას, კერძოდ, მითითებული პროექტის შეთანხმებას ქალაქის მთავარ არქიტექტორთან და მის დამტკიცებას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლომ უნდა დაადგინოს, სარჩელი აღძრულია ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. თუ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის მოთხოვნით, ასეთ შემთხვევაში, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს უარი ადმინისტრაციული აქტის გამოცემაზე პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას და ინტერესს, რაზეც სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია, მით უფრო, იმ პირობებში, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის რედაქცია: “შევიდეს ცვლილება პროექტში იმგვარად, რომ ა. გ-ას მიერ მანსარდის მოწყობის შემთხვევაში არ შეიზღუდოს მისი კანონიერი ინტერესი გაურკვეველია, ვინაიდან “მანსარდის მოწყობის” თაობაზე ა. გ-ას განცხადება საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

სასამართლოს არ გამოუკვლევია, მოსარჩელემ მიმართა თუ არა ადმინისტრაციულ ორგანოს ამგვარი მოთხოვნით და მიიღო თუ არა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსგან უარი, რა შემთხვევაშიც, იარსებებდა სარჩელის სასამართლოში აღძვრის პროცესუალური წინაპირობა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სრულიად ალოგიკურია სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ტ. ჯ-ის მიერ საერთო საკუთრების აივნის აშენების შემთხვევაში შეიზღუდება ა. გ-ას უფლებები და ინტერესები, რამდენადაც მოსარჩელე ვერ შეძლებს საერთო საკუთრების აივნის მის წილ ფართზე მანსარდის დაშენების წარმოებას იმ ვითარებაში, როცა ამ შინაარსის ადმინისტრაციული, აქტები დღეის მდგომარეობით, ბათილად არის ცნობილი, მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგებითურთ, აღნიშნულის დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ ვითარებაში, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს შემდეგი გარემოებები: ლახავს თუ არა სადავო მშენებლობა პროექტის მიხედვით მოსარჩელის კანონით დაცულ უფლებას ან ინტერესს, თუ მშენებლობა ნაწარმოებია პროექტის შეუსაბამოდ, რის დასადგენად სასამართლომ უნდა გამოიყენოს სსსკ-ის XV თავის ნორმებით მინიჭებული უფლებამოსილება და ჩაატაროს შესაბამისი საპროცესო მოქმედება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად, შეუძლებელია საკასაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება, რამდენადაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას არ იქნა დადგენილი ყველა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, გამოიკვლიოს მითითებული გარემოებები საქმეზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I; სსკ-ის 53-ე, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 401-ე,412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ტ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 22 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს

3. სასამართლო ხარჯები მხარეთა შორის გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.