საქმე №ას-1003-964-2014 17 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ც. ქ-აიას უფლებამონაცვლე მ. ქ-აია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ე.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების, ასევე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სარჩელის/შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა:

1.1. ც. ქ-აიამ (უფლებამონაცვლე _ მ. ქ-აია (იხ: უზენაესი სასამართლოს 12.10.2015წ. განჩინება უფლებამონაცვლეობის თაობაზე) შემდგომში _ მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ე.-ს“ (შემდგომში _ მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის დავალდებულება, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების შესასრულებლად საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების არჩევითობის რიგითობის მიხედვით განაწილების, ასევე, მოსარჩელისათვის გამოყოფილი წილის იპოთეკისგან გათავისუფლების თაობაზე.

1.2. შპს „ე.-მ“ შეგებებული სარჩელი აღძრა სასამართლოში ც. ქ-აიას მიმართ 262 909 ლარის, ასევე, ამხანაგობის საქმიანობის შეწყვეტამდე ამ საქმიანობიდან წარმოშობილი დამატებითი ხარჯის 49%-ის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხის პოზიცია:

2.1. შპს „ე.-მ“ მარტივი შედავებით არ ცნო მის მიმართ წარდგენილი მოთხოვნა და განმარტა, რომ მოსარჩელე თავადაა წინააღმდეგი, შეასრულოს ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე ვალდებულებები. ამ ვალდებულებათა შესრულების შემდგე მოპასუხე მოსარჩელეს გადასცემს მის კუთვნილ წილს.

2.2. ც. ქ-აიამ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და აღნიშნა, რომ მას ხელშეკრულებით არ ეკისრებოდა თანხის შეტანის ვალდებულება, ხოლო ის, რაც ამხანაგობის ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული, შესრულებულია მის მიერ. ც.ქ-აიამ სადავო გახადა ასევე მოთხოვნილი თანხის ოდენობა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით თავდაპირველ, ასევე, შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 15.02.2012წ. მხარეთა შორის გაფორმდა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება და მათ დააფუძნეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ო-ის ჩიხი 1, №...“. ამხანაგობის მიზანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ო-ის 1 ჩიხის №...-ში განთავსებულ №... შენობა-ნაგებობის არსებული პროექტის კორექტირება, კორექტირებული და დამტკიცებული პროექტის მიხედვით ამ ნაგებობებზე დაშენება, აშენებულ სახლში ინდივიდუალური საკუთრების (საცხოვრებელი ბინებისა და არასაცხოვრებელი ფართების) განაწილება და მონაწილეებს შორის საერთო კუთვნილებაში წილების განსაზღვრა. ხელშეკრულების 10.1. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობა შექმნილია საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და ექსპლუატაციაში მიღების ვადით. დამფუძნებელთა შეთანხმებით, აღნიშნული სახლი უნდა დაშენდეს და ექსპლუატაციაში ჩაბარდეს 2013 წლის 15 აგვისტოსთვის. 3.1. პუნქტის შესაბამისად, მესაკუთრე ც. ქ-აია ამ ხელშეკრულების მიზნის მისაღწევად ამხანაგობას შენატანის სახით საკუთრებაში გასაცემს მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებულ 604 კვ.მ მიწის ნაკვეთს და მასზე განლაგებულ №... შენობა-ნაგებობას. ამხანაგობისათვის გადაცემული უძრავი ქონება სამჯერაა დატვირთული იპოთეკით. ამხანაგობა პასუხისმგებლობას იღებს თავისი ხარჯით გამოასწოროს უძრავ ქონებაზე არსებული უფლებრივი ნაკლი, ამასთან, ისე, რომ საჯარო რეესტრში აღნიშნული ქონების მესაკუთრედ ამხანაგობის დარეგისტრირების შემდეგ, იგი უარს ამბობს ყოველგვარ მოთხოვნაზე ც. ქ-აიას მიმართ. 3.2. პუნქტის თანახმად, დამფინანსებელი შპს „ე.“ ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანის სახით კისრულობს ვალდებულებას, პირადი ან მოძიებული თანხებით უზრუნველყოს ამხანაგობის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის პროექტის კორექტირება, კორექტირებული პროექტის თანახმად, შენობის აღმართვა (დაშენება-გადაკეთება) და მისი ექსპლუატაციაში მიღება. დამფუძნებელთა განცხადებით, მათ მიერ ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანის ღირებულება დღეის მდგომარეობით შეადგენს 109 000 აშშ დოლარს (53 000 აშშ დოლარი მესაკუთრის მიერ განხორციელებული ქონებრივი შენატანის ღირებულება, 55 000 აშშ დოლარი – დამფინანსებლის მიერ განხორციელებული სამუშაოების დასრულების ღირებულება (3.7. პუნქტით). დამფუძნებელთა მიერ ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანები სრულად უზრუნველყოფს მათ მიერ მისაღებ ქონებას (ფართებს). მხარეთა შეთანხმებით, ამხანაგობის მიერ ქ.თბილისში, ო-ის ჩიხი 1, №...–ში აშენებულ საცხოვრებელ სახლში დამფუძნებელთა წილები განაწილდება შემდეგი პროპორციით: შპს „ე.“ წილის სახით მიიღებს დასრულებულ საცხოვრებელ სახლში არსებული მთელი ფართის 51%–ს, შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად, ც. ქ-აია _ დასრულებულ საცხოვრებელ სახლში არსებული მთელი ფართის 49%-ს, შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად (6.1. პუნქტი).

5.1.2. ქ.თბილისში, ო-ის ჩიხი 1, №...-ში მდებარე 604 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული 1157 კვ.მ №... მშენებარე შენობის საერთო ფართის (მათ შორის, საცხოვრებელი ფართი _ 728.6 კვ.მ, საზაფხულო ფართი _ 133,7 კვ.მ, ავტოსადგომების ფართის _ 86,7 კვ.მ სარდაფის ფართი _ 115,1 კვ.მ, კიბის უჯრედისა და სადარბაზოს ფართი _ 93,2 კვ.მ) მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისრისტრირებული იბა „ო-ის ჩიხი 1 №...“. მითითებული შენობა-ნაგებობები ექსპლუატაციაში არ არის მიღებული.

5.1.3. პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის თანახმად, მხარეთა შორის წარმოშობილ ურთიერთობებს საფუძვლად უდევს ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება, მოსარჩელე და მოპასუხე წარმოადგენენ ამხანაგობის წევრებს. ამხანაგობის ხელშეკრულება, როგორც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად პირთა გაერთიანებაზე აგებული ხელშეკრულება, მოითხოვს წევრებისაგან ისეთი მოქმედებების განხორციელებას, რომელთაც ახასიათებს სხვადასხვა ხელშეკრულებებისათვის დამახასიათებელი თავისებურებები. როდესაც ყურადღდებას ვამახვილებთ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ისეთ ხელშეკრულებაზე, რომელიც მიზნად ისახავს, მაგალითად, რაიმე ნაკეთობის დამზადებას, სახლის აშენებას და ა.შ ამხანაგობის წევრთა უფლება-ვალდებულებები ემსგავსება ნარდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ურთიერთობებს, მაგრამ, ამ შემთხვევაში, მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ისეთ უფლება-ვალდებულებებს, რაც დამახასიათებელია კოლექტიური გაერთიანებისათვის, რომელსაც ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს, როგორც ორგანიზაციულ, ასევე ქონებრივ ელემენტებს, ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულწილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურება ვლინდება იმაში, რომ დასახული მიზნის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მონაწილე პირთა ერთობლივი საქმიანობით. ამხანაგობის წევრების ინტერესები მიმართულია საერთო მიზნის მიღწევისაკენ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ერთმანეთის მიმართ ისინი არ შეიძლება გამოდიოდნენ, როგორც კრედიტორი და მოვალე. ზუსტად ეს წარმოადგენს შემთხვევას, როდესაც უნდა გაიმიჯნოს საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად ამხანაგობის წევრების უფლებები და ნაკისრი ვალდებულებები იმ უფლება-ვალდებულებებისაგან, რომლებიც შემდეგ მათ წარმოეშობათ ერთმანეთის მიმართ, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოეულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველი მონაწილისაგან (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის მონაწილეთა სასარგებლოდ. მეორე შემთხვევაში, ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება). ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებულია დანაწესი, რომლის თანახმად, პასუხისმგებლობის საკითხი დგება ერთმანეთის მიმართ. საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონების განაწილება (მაგალითად, საერთო საქმიანობის შედეგად აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინები) წარმოადგენს საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა იმ უფლებების დაკმაყოფილებას, რომლისთვისაც იქმნება ამხანაგობა, ასევე, ერთმანეთის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობით ამხანაგობის მონაწილეებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებლობა განისაზღვრება ერთმანეთთან მიმართებით. ამდენად, ამხანაგობის ხელშეკრულება წარმოადგენს საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც ხდება ყველა მონაწილის უფლებების დაკმაყოფილება.

5.1.4. ამხანაგობის ხელშეკრულების მიზნის მისაღწევად წარმოებული საქმიანობის შედეგად წარმოიშობა არა მხოლოდ სარგებელი, არამედ გარკვეული გასავალი და ზიანი. გასავალი არის ამხანაგობის საერთო საქმიანობის ნორმალური განხორციელების პროცესში წარმოშობილი ხარჯი. იგი ამხანაგობის საერთო შენატანისაგან განსხვავდება იმით, რომ მისი ზუსტი ოდენობისა და ნორმის განსაზღვრა ხელშეკრულების დადების დროს შეუძლებელია. გასავლისა და ზარალის დაფარვა წარმოებს ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო შენატანებისა და ამხანაგობის საერთო ქონების ანგარიშზე. თუ აღნიშნული არ იქნება საკმარისი, დანაკლისი თანხები გადანაწილდება მონაწილეთა შორის, მათი პირადი ქონების ფარგლებში.

5.1.5. სამოქალაქო კოდექსის 939-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის ხელშეკრულების ვადა შეიძლება მოიაზრებდეს მიზნის მიღწევას, შედეგის დადგომას. ამდენად, ხელშეკრულება შეწყდება კონკრეტული შედეგის დადგომით. ამ შემთხვევაში, ამხანაგობის ხელშეკრულების საგანი არის საცხოვრებელი სახლის აშენება, თითოეული მონაწილის ფართით დაკმაყოფილების მიზნით. დადგენილია, რომ მონაწილეებმა ამხანაგობის ვადა დაუკავშირეს სახლის აშენებას და მისი ექსპლუატაციაში მიღების ვადას (10.1 პუნქტი). დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სახლი არ არის შესული ექსპლუატაციაში, შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეწყვეტილი არ არის.

5.1.6. სამოქალაქო კოდექსის 940–ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, იმის მიხედვით, თუ რა არის ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტის საფუძველი, შეწყვეტის წესი განსხვავებულია, თუმცა, შეწყვეტის პროცესში მონაწილეთა უფლება-მოვალეობები და, შესაბამისად, საბოლოო შედეგი, შეწყვეტის საფუძვლებისა და წესის სხვაობის მიუხედავად, ერთნაირია. გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა მასზე, რომ იმ პირობებში, როდესაც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ვალდებულებითი ურთიერთობა არ არის შეწყვეტილი, შემოსავლისა და გასავლის განაწილების შესახებ ამხანაგობის მონაწილეთა მოთხოვნები უსაფუძვლოა, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი, ასევე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლით, შესაბამისად, არასწორად იმსჯელა ამხანაგობის ვადის გასვლის საკითხზე. 15.02.2012წ. ხელშეკრულება სრულად შეესაბამება ამხანაგობის მომწესრუიგებელ ნორმებს, ხოლო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ხელშეკრულების 1.4. პუნქტი, 2.1 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი, 3.3., 6.1., 6.2., 6.3. პუნქტები, 3.1. პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი, ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე, 932-ე, 933-ე და 935-ე მუხლები.

6.1.2. მოწინააღმდეგე მხარე სასარჩელო მოთხოვნას დაუპირისპირდა ამხანაგობის ხარჯების წილების პროპორციულად დაფარვის მოთხოვნით, ხარჯები კი, მოპასუხისა და ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირების ხელმოწერილი დოკუმენტებით იქნა განსაზღვრული. მიუხედავად სასამართლოსათვის წარდგენილი არაერთი მტკიცებულებისა, ეს აქტები ბათილად არასწორად არ იქნა ცნობილი.

6.1.3. სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი სასამართლომ დაასაბუთა იმით, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება არ იყო შეწყვეტილი. სასამართლომ ამ თვალსაზრისით არასწორად იმსჯელა ამხანაგობის მიზანსა და ფართების განაწილების წესზე, რადგანაც, მხარეთა შეთანხმებით, ფართების განაწილება უნდა განხორციელებულიყო მშენებლობის დასრულების შემდეგ. მშენებლობა დასრულებულია, რასაც მოწმობს საჯარო რეესტრის ამონაწერი. სასამართლოს მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, ხელშეკრულების 6.1. პუნქტის თანახმად, მოპასუხემ შენატანი განახორციელა და ამხანაგობამ ააშენა სახლი, შესაბამისად, სასამართლოს მსჯელობა ხელს უშლის ამხანაგობის მიზნის მიღწევას. ამხანაგობის მიზნის მიღწევა არ გამორიცხავს მოპასუხის ვალდებულებას, შეასრულოს ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულება, რადგანაც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების შედგენის დროს ორივე მხარემ განახორციელეს შენატანი, რაც ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრება გახდა (ხელშეკრულების 3.3. მუხლი, 26.10.2012წ. კრების ოქმი, 16.11.2012წ. საჯარო რეესტრის ამონაწერი). სასამართლომ არასწორად გააიგივა ფართის განაწილების მიზნებისათვის მშენებლობის დასრულება და სახლის ექსპლუატაციაში შესვლა, ამ კუთხით არასწორად განმარტა ხელშეკრუკლების დებულებები. ამასთანავე, სასამართლოს არ განუმარტავს, თუ რატომაა საჭირო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის ამხანაგობის შეწყვეტა. ამ თვალსაზრისით სასამართლო არასწორად დაეყრდნო სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლს.

6.1.4. მოსარჩელის მეორე მოთხოვნის თაობაზე სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ უმსჯელია. ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე ხარჯების თაობაზე არ არის მითითებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ დასაბუთებაში, რაც სასამართლოს მხრიდან უკანონო აქტების შეფასებისათვის თავის არიდებაა, თუმცა სასამართლო მსჯელობს გასავალზე, რომელიც უსაფუძვლოდ გაიგივებულია შემოსავლის განაწილებასთან. გარდა აღნიშნულისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ხარჯების დაკისრების თაობაზე შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

6.1.5. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ არ არსებობდა აპელანტის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 150 ლარის დაბრუნების საფუძველი, რადგანაც მხარემ გათავისუფლების დამადასტურებელი მტკიცებულება სახელმწიფო ბაჟის სახით ამ თანხის გადახდის შემდგომ წარადგინა. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ 27.01.2014წ. განჩინებით დაუდგინა კასატორს ხარვეზი და დაევალა დავის საგნის ღირებულების 4%-ის გადახდა, რაც საქმის განხილვისაგან მხარის ჩამოცილებას ემსახურებოდა მიზნად, შესაბამისად, სასამართლოს მსჯლობა უკანონოა და გადახდილი თანხა ექვემდებარება დაბრუნებას.

6.1.6. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ გააუქმა საქალაქო სასამართლოს 20.11.2013წ. სხდომის ელ.ვერსიის ჩანაწერი, რომელიც დამონტაჟებულია და არ შეესაბამება სხდომის ოქმს. არსებობს სასამართლოს ხდომის ჩანაწერი, სადაც მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციია დაფიქსირებულია რაც მიუთითებს ამ მხარის გარკვეულ ურთიერთობაზე სასამართლოსთან.

6.1.7. სააპელაციო სასამართლო მსჯელობს ამხანაგობის განხორციელების შედეგად წარმოშობილი ვალდებულებების შესრულებაზე, მოწინააღმდეგე მხარემ სასამართლოს შეკითხვაზეც დაადასტურა, რომ მას ზიანი არ მიდგომია, თუმცა, სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა კასატორის მტკიცება, რომ არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი, შესაბამისად, ქვემდგომი სასამართლოები არასწორად არ იზიარებენ მოსარჩელის მტკიცებას, რომ ფართების გამიჯვნის საკითხს არაფერი აქვს საერთო სახლის მშენებლობისა და ექსპლუატაციაში მიღების საკითხთან.

6.1.8. სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დასაბუთებისას არ დაუდგენია ის გარემოება, რომ 20.02.2012წ. ამხანაგობა დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში და ამ დროიდან წარმოეშვა მის მეორე დამფუძნებელს, მოპასუხეს ვალდებულება, ქონება გაათავისუფლოს სს „ბ- ბანკის“ სასარგებლოდ დატვირთული იპოთეკისგან; 16.11.2012წ. შენობის გადახურვისა და მშენებარე სტატუსით ფართების რეგისტრაციით დასრულდა მშენებლობა; აღნიშნულით მოწინააღმდეგე მხარემ შეასრულა ვალდებულება და შენობა გადასცა ამხანაგობას საერთო საკუთრებაში, შესაბამისად, დასრულებულია მშენელობა, გაყვანილია კომუნიკაცია და სახლს ჰყავს მაცხოვრებლები; 06.02.2013 წლამდე ამხანაგობას არ უწარმოებია ფინანსური ოპერაციები, ხოლო სამუშაოს შესრულების აქტები მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შედგენილია 2012 წლის აპრილიდან; სასამართლოს არ უმსჯელია, მოწინააღმდეგე მხარემ რა სახით წარადგინა ამხანაგობის ხარჯები; ასევე არ უმსჯელია იმაზე, რომ ამხანაგობის ხელშეკრულება ითვალისწინებს ორ ვადას: ა) ფართების დამფუძნებელთა შორის განაწილების ვადა (ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი, 33. და 6 პუნქტები), ბ) სახლის ექსპლუატაციაში მიღების ვადა (ამავე ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი); დამფუძნებელთა მიერ განხორციელებულმა შენატანებმა უზრუნველყვეს ხელშეკრულების 6.1. პუნქტით მისაღები ფართების ქონების გადაცემა; საჯარო რეესტრში საერთო საკუთრება პროცენტული მაჩვენებლით არ აღრიცხულა; საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ ფართებზე დადგენილია კვადრატულობა და მინიჭებული აქვთ შესაბამისი ნომრები; ხელშეკრულების 6.2. პუნქტის წინააღმდეგ, არ არის დადგენილი და საჯარო რეესტრში არ არის განხორციელებული ჩანაწერი ფართის მომავალი მესაკუთრის თაობაზე.

6.2. კასატორის შუამდგომლობები:

კასატორმა სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა: ამხანაგობის დამფუძნებელ შპს „ე.-ს“ დირექტორისა და წარმომადგენლის მიერ შედგენილი სამუშაოების შესრულების აქტების ბათილად ცნობის; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, ამ აქტების საქმიდან ამოღების; ამავე კოდექსის 198-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ფართების დამფუძნებელთა შორის განაწილებამდე ამხანაგობის კუთვნილ სახლში ამ ფართების გასხვისების აკრძალვის; ამხანაგობის ანგარიშებზე ყადაღის დადების თაობაზე; შპს „ე.-ს“ დავალდებულება, წარადგინოს ამხანაგობის საქმიანობის ამსახველი დოკუმენტაცია, მათ შორის აღრიცხვის ჟურნალი; ექსპერტიზის ჩატარება შესრულებული სამუშაოების აქტებზე მათი შესრულებისა და ბეჭდით დამოწმების დროის განსაზღვრის მიზნით; შპს „ე.-ს“, ასევე, მისი ერთადერთი დამფუძნებლის _ ბ. გ-იას, ასევე ამხანაგობის წარმომადგენელ ა. ს-ის ქონებაზე ყადაღის დადების თაობაზე; შემოსავლების სამსახურში ამხანაგობის რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე წევრის მოთხოვნის საფუძვლიანობა, რომელიც შეეხება ამხანაგობაში კუთვნილი წილის რეალურად განსაზღვრას, მის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციასა და ქონების იპოთეკისაგან გათავისუფლებას. როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის უმთავრეს საფუძვლად მიიჩნიეს სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლით გათვალისწინებული ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტის წინაპირობების არარსებობა, კერძოდ, ქვემდგომ სასამართლოთა დასკვნით, იმ პირობებში, როდესაც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებითი ურთიერთობა არ არის შეწყვეტილი, შემოსავლისა და გასავლის განაწილების შესახებ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილეთა მოთხოვნები უსაფუძვლოა.

1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებულია გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლების ჩამონათვალი და კანონმდებელი განსახილველი ნორმით ადგენს ზემდგომი სასამართლოს ვალდებულებას, გააუქმოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, თუ სახეზეა მითითებულთაგან ერთ-ერთი დარღვევა. ხსენებული ნორმის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. გასაჩივრებული განჩინების შესწავლის შედეგად საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომ სასამართლოს არ გამოუკვლევია და არ შეუფასებია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები.

1.3. წინამდებარე დავის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, აუცილებელია პასუხი გაეცეს მთავარ კითხვებს – ვინ?, ვისგან?, რას?, რის საფუძველზე ითხოვს?. პირველი ორი კითხვა სათანადო მხარესთან მიმართებაში იძლევა პასუხს, მესამე – მოთხოვნასთან მიმართებაში, ხოლო მეოთხე – მოთხოვნის საფუძველთან მიმართებაში. დასმულ კითხვებზე პასუხის გასაცემად ამოსავალია მოსარჩელისა და მოპასუხის მიერ სარჩელსა და შესაგებელში მითითებული გარემოებები. ამასთან, პრაქტიკული თვალსაზრისით პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს სარჩელი ფორმალურ-სამართლებრივად დასაბუთებულია თუ არა, ანუ მითითებული გარემოებების დადასტურებულად მიჩნევის შემთხვევაში, დადგება თუ არა ის შედეგი, რომლის მიღწევაც სურს მოსარჩელეს. მხოლოდ ამის შემდეგ ღირს მოპასუხის სტადიაზე გადასვლა, რაც გულისხმობს მოპასუხის შესაგებლის დასაბუთებულობის შემოწმებას.

1.4. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ განსახილველი სამართალურთიერთობა ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარეობს, რომლის რეგულირების ზოგადი წესი სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლითაა დადგენილი. მითითებული ნორმის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. ამხანაგობის ხელშეკრულება, მსგავსად ნებისმიერი სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობისა, მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენის შედეგად მიღწეული შეთანხმებაა და იგი დადებულად ითვლება მას შემდეგ, რაც მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდებიან საამისოდ გათვალისწინებული ფორმის დაცვით (სკ-ის 327.1 მუხლი). მართალია, სამოქალაქო კოდექსი ადგენს ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპს, რომელიც სამართალსუბიექტებს არა მარტო ხელშეკრულების დადების, არამედ ამ ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლად განსაზღვრის დისკრეციას ანიჭებს, თუმცა ეს პრინციპი არ არის აბსოლუტური და იგი ლეგიტიმურ ბოჭვას სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის დათქმაში ჰპოვებს, კერძოდ, ხელშეკრულება კანონის ფარგლებში უნდა იყოს დადებული და არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს მას. სახელშეკრულებო დავის განხილვისას სასამართლოს უმთავრეს ამოცანას წარმოადგენს ხელშეკრულებაში გადმოცემული მხარეთა რეალური ნების დადგენა, მისი შესაბამისობა კანონის მოთხოვნებთან და სწორედ ამ გზით უნდა დადგინდეს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძლიანობა.

1.5. საქმეში წარმოდგენილი ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით ირკვევა, რომ ამხანაგობის მიზანი ქ.თბილისში, ო-ის I ჩიხის #...-ში მდებარე #... შენობა-ნაგებობის არსებული პროექტის კორექტირება, კორექტირებული და დამტკიცებული პროექტის თანახმად ამ ნაგებობაზე დაშენება, აშენებულ სახლში ინდივიდუალური საკუთრების განაწილება (საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართი) და მონაწილეებს შორის საერთო კუთვნილებაში წილის განსაზღვრაა (ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი). შენობის სართულების, ბინების რაოდენობა, თითოეული ბინის ფართი და სხვა მახასიათებლები უნდა დადგინდეს კორექტირებული სამშენებლო პროექტის მიხედვით (2.2. პუნქტი). სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ შესატანზე, რომელიც, ერთ შემთხვევაში, ქონებრივი, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, მომსახურების გაწევით განისაზღვრა, კერძოდ, ამხანაგობაში გაწევრიანებისა და ერთობლივი საქმიანობის მიზნის მისაღწევად, ამხანაგობის მონაწილეებს ამხანაგობაში შესატანის სახით შეაქვთ: მოსარჩელეს (მესაკუთრე) მიწის ნაკვეთი მასზე განლაგებული #... შენობა-ნაგებობით, ყველა უფლება სამშენებლო დოკუმენტაციასა და არსებულ პროექტზე, რაც ეხება არსებულ შენობას. შპს „ე.“ (დამფინანსებელი) ამხანაგობაში განსახორციელებელი შესატანის სახით კისრულობს ვალდებულებას, პირადი ან მოძიებული თანხებით უზრუნველყოს ამხანაგობის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის პროექტის კორექტირება, კორექტირებული პროექტის თანახმად, შენობის აღმართვა (დაშენება-გადაკეთება) და მისი ექსპლუატაციაში მიღება, რაც გულისხმობს: ა) მშენებლობის პასპორტის მიღებას; ბ) შენობის აღმართვისათვის კანონმდებლობით დადგენილი ყველა ნებართვისა და დოკუმენტის მიღებას, შემუშავებას, შეთანხმებას ან/და დამტკიცებას, თუნდაც ეს არ იყოს მითითებული ამ ხელშეკრულების „ა“ ქვეპუნქტში; გ) შენობის აღმართვას (სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების წარმოებას) მოქმედი კანონმდებლობის, მათ შორის, ყველა სამშენებლო ნორმისა და ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტის დაცვით; დ) პროექტის თანახმად, განსაზღვრული შენობის აღმართვის (სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების) მთლიანი პროცესის სრულ დაფინანსებას პირადად მოზიდული თანხებით ან სესხით; ე) შენობის აღმართვის სრულ უზრუნველყოფას მასალით, მოწყობილობებითა და მუშახელით, აგრეთვე სხვა ობიექტებითა და ინვენტარით ხელშეკრულების „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წყაროებით; ვ) პროექტის თანახმად, გათვალისწინებული შენობის ექსტერიერის (ფასადის) დასრულებას, კიბის უჯრედების დასრულებას, წყალ-კანალიზაციის და ელ.დგარების, აგრეთვე, ბუნებრივი აირის დგარების დამონტაჟებას; ზ) პროექტის შესაბამისად აღმართული შენობის ექსპლუატაციაში მიღების უზრუნველყოფას; თ) ყველა სხვა ქმედების განხორციელებას, რაც აუცილებელი იქნება პროექტის შესაბამისად შენობის აღმართვისა (აშენების) და მისი მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი წესით ექსპლუატაციაში მიღებისათვის (ხელშეკრულების მე-3 მუხლი).

1.6. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ (მესაკუთრე), ამ ხელშეკრულების მიზნის მისაღწევად, შესატანის სახით ამხანაგობას საკუთრებაში გადასცა მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული 604.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული #... შენობა-ნაგებობა. აღნიშნული უძრავი ქონება ამხანაგობისათვის გადაცემისას ნივთობრივად უნაკლო იყო, მაგრამ გააჩნდა უფლებრივი ნაკლი _ იგი სამჯერ იყო დატვირთული იპოთეკით. დამფუძნებლის (მოპასუხე) განცხადებით, მისთვის ცნობილი იყო მოთხოვნის საერთო მოცულობა, რომლის უზრუნველსაყოფადაც ამხანაგობაში შეტანილი უძრავი ქონება სამჯერ იყო დატვირთული იპოთეკით. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით, ამხანაგობამ პასუხისმგებლობა აიღო საკუთარი ხარჯით გამოესწორებინა უძრავ ქონებაზე არსებული უფლებრივი ნაკლი, ამასთან, ისე, რომ საჯარო რეესტრში ქონების მესაკუთრედ ამხანაგობის დარეგისტრირების შემდეგ იგი უარს იტყოდა ყოველგვარ მოთხოვნაზე მოსარჩელის მიმართ. აღსანიშნავია, რომ სწორედ ამ დათქმას ეფუძნება მოსარჩელის მეორე მოთხოვნა იპოთეკისაგან ქონების გათავისუფლების დავალდებულების თაობაზე, რადგან მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ მიწის ნაკვეთის ამხანაგობის სახელზე დარეგისტრირების შემდეგ (20.02.2012წ.), ფულადი ვალდებულების შესრულებაზე მან პასუხი არ უნდა აგოს ერთობლივი საქმიანობის შედეგად მიღებული სიკეთის ხარჯზე.

1.7. ხელშეკრულების მე-6 მუხლით მხარეები შეთანხმდნენ ფართების განაწილების წესზე, რომლის თანახმადაც, დამფუძნებლების მიერ ამხანაგობაში განხორციელებული შესატანები სრულად უზრუნველყოფს მათ მიერ მისაღებ ქონებას (ფართებს). მხარეთა შეთანხმებით, ამხანაგობის მიერ ქ.თბილისში, ო-ის I ჩიხი #...-ში აშენებულ საცხოვრებელ სახლში დამფუძნებელთა (მონაწილეთა) წილები გადანაწილდა შემდეგი პროპორციით; ა) შპს „ე.“ წილის სახით მიიღებს დასრულებულ საცხოვრებელ სახლში არსებული მთელი ფართის 51%-ს, შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად; ბ) ც. ქ-აია წილის სახით მიიღებს დასრულებულ საცხოვრებელ სახლში არსებული მთელი ფართის 49%-ს შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად. თითოეული წევრის მისაღები საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების კვადრატულობა და ბინების ნომრები უნდა დადგინდეს პროექტის თანახმად. ამხანაგობის თავმჯდომარემ იკისრა ვალდებულება წილის (ფართების) განაწილების შესახებ სანოტარო აქტი რეგისტრაციისათვის წარუდგინოს საჯარო რეესტრს. ამხანაგობის თითოეული მონაწილის მისაღები წილის (ფართის) შესახებ უნდა გაკეთდეს წინასწარი ჩანაწერი საჯარო რეესტრში, სადაც მიეთითება ის ფაქტი, რომ წილი (ფართი) არის მშენებარე, ასევე, წილის (ფართის) მომავალი მესაკუთრის ვინაობა, სართული და წილი.

1.8. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს წინამდებარე განჩინების 5.1.3. პუნქტში მოყვანილ სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ მსჯელობას ერთობლივი საქმიანობის თავისებურებებთან დაკავშირებით, თუმცა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომ სასამართლოს არ გაურკვევია მოსარჩელის მოთხოვნის რეალური არსი, მით უფრო იმ პირობებში, როცა საქალაქო სასამართლომ ც.ქ-აიას სარჩელზე უარი სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლის წინაპირობების არარსებობაზე დაამყარა, ხოლო აპელანტმა არაერთგზის განმარტა, რომ მისი მოთხოვნა არა ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტა, არამედ, წილობრივი მონაცემების შესაბამისად, ფართებზე სამომავლო უფლების რეგისტრაცია და ქონების იპოთეკისგან გათავისუფლება იყო, ამასთან, სასამართლოსათვის მიმართვა განაპირობა, ერთი მხრივ, მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის დასრულებამ, ხოლო, მეორე მხრივ, მოპასუხის მხრიდან გარკვეული ფართების განკარგვამ, რის შედეგადაც, შესაძლებელია, საფრთხე შეექმნას მოსარჩელის ინტერესების დაკმაყოფილებას. პალატა მოიხმობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილს, რომლის თანახმადაც სარჩელის შეცვლად არ ჩაითვლება მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებების დაზუსტება, დაკონკრეტება და დამატება, აგრეთვე სასარჩელო მოთხოვნების ოდენობის შემცირება, ან ერთი ნივთის ნაცვლად მეორე ნივთის მიკუთვნება მისთვის, ანდა ამ ნივთის ღირებულების ანაზღაურება. ასეთ ვითარებაში, მოსარჩელის ნამდვილი ინსტერესის დადგენისათვის სააპელაციო სასამართლოს არ უსარგებლია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 128-ე მუხლით გათვალისწინებული უფლებით (მოსამართლეს უფლება აქვს შეკითხვები მისცეს მხარეებს, რომლებიც ხელს შეუწყობენ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას, მათ დასადასტურებლად მტკიცებულებათა გამოვლენას და სასამართლოში წარდგენას, მათი უტყუარობის გამორკვევას), ისე დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეფასებებს ამხანაგობის შეწყვეტისა და მოგების/ხარჯების განაწილების წესზე. ამ თვალსაზრისით უდავოდაა გასათვალისწინებელი ისიც, რომ საქმეში წარმოდგენილია იბა „ო-ის I ჩიხი #...-ის“ 26.10.2012წ. კრების ოქმი, სადაც განსახილველ საკითხს წარმოადგენდა ფართების განშლა და ნუმერაციის მინიჭება. მითითებულ მტკიცებულებაში საუბარია ამხანაგობის მონაწილეთა მიერ საკითხის ერთხმად გადაწყვეტაზე და წარმოდგენილია სქემა ბინების ნომრების, ოთახების რაოდენობის, საერთო (საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი) ფართებისა და ამ ფართების წილობრივი (პროცენტული) მონაცემების ჩათვლით, თუმცა აღნიშნული მტკიცებულების თაობაზე მსჯელობას არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს. ამ მხრივ მნიშვნელოვანია მოპასუხის შესაგებელიც, სადაც იგი განმარტავს, რომ ამხანაგობის ვალების გასტუმრებაზე სოლიდარული პასუხისმგებლობა ეკისრება მოსარჩელეს და მხოლოდ მისი წილი ვალდებულების შესრულების შემდეგ დათანხმდება ბინების განაწილებას, თავის მხრივ, მოპასუხემ შეგებებული სარჩელით მოითხოვა ც.ქ-აიას დავალდებულება არსებული ვალდებულებების 49%-ის (წილის პროპორციულად) შესრულების თაობაზე, რაც არ დაკმაყოფილდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში (სსკ-ის 264.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი).

1.9. რაც შეეხება გასაჩვრებული განჩინების დასაბუთებას, რომლის თანახმადაც, ამხანაგობის ხელშეკრულების მიზნის მისაღწევად წარმოებული საქმიანობის შედეგად წარმოშობილი გასავლისა და ზარალის დაფარვა წარმოებს ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო შენატანებისა და ამხანაგობის საერთო ქონების ანგარიშზე, ასევე, შესაძლებელია დადგეს მონაწილის ქონებრივი პასუხისმგებლობის საკითხიც, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს მას, თუმცა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 937.1 მუხლის პირველი წინადადებით განსაზღვრული პასუხისმგებლობა მესამე პირთა უფლებადამცავ ნორმას წარმოადგენს, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ გვაქვს, არამედ, შესაფასებელია ამხანაგობის წევრის მოთხოვნის საფუძვლიანობა ამავე ხელშეკრულების მეორე მხარის მიმართ, ვალდებულების შესრულების თაობაზე.

1.10. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს საერთოდ არ უმსჯელიათ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი წილის იპოთეკისაგან გათავისუფლებაზე. ამ თვალსაზრისით მოსარჩელე მიუთითებს ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებაზე და განმარტავს, რომ ფინანსური ვალდებულებების შესრულება, მათ შორის, უძრავი ქონების სანივთო უზრუნველყოფისაგან გათავისუფლება ამხანაგობის შიდა ურთიერთობაში ეკისრებოდა შპს „ე.-ს“, რასაც არ დაეთანხმა მოპასუხე, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია ხელშეკრულებით მოწინააღმდეგე მხარემ იკისრა თუ არა მსგავსი ვალდებულება ამხანაგობის წინაშე.

1.11. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ერთობლიობაში არ მიეცა შეფასება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს (მათ შორის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებას, მხარეთა განმარტებებს, ამხანაგობის 26.10.2012წ. ოქმს), რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა - გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ არის ასახული სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, მტკიცებულებები, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებები, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. მოცემული ნორმის ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად, დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვენლობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვიტოს უფლების საკითხი.

1.12. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტს სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი ბაჟის _ 150 ლარის დაბრუნებაზე უარის არასწორად თქმის თაობაზე და განმარტავს, რომ მხარეს ამ ნაწილში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია, კერძოდ, არ მიუთითებია იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, არამედ შემოიფარგლა იმაზე მითითებით, რომ სააპელაციო საჩივრის საგნის ღირებულების 4%-ის გადახდა მას იმ მიზნით დაავალა სააპელაციო პალატამ, რომ მხარე ჩამოშორებოდა საქმის განხილვას. საკასაციო პალატა მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობის თანახმად, ც.ქ-აიაის შესაძლებლობის შეზღუდვა დაუდგინდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის შემდეგ _ 2014 წლის 20 თებერვალს, ხოლო სააპელაციო საჩივრის შეტანის დროისათვის (როდესაც მან სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადაიხადა 150 ლარი) იგი არ წარმოადგენდა „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1. მუხლის „მ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შეღავათის ბენეფიციარს. პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომლის თანახმადაც არსებობდა საქალაქო სასამართლოს 20.11.2013წ. საოქმო განჩინების ელექტრონული ჩანაწერის გაუქმების საფუძველი, რადგანაც კასატორს არ მიუთითებია კონკრეტულ მტკიცებულებაზე, რაც დაადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი სხდომის ოქმის ელექტრონული ვერსიის გაყალბების (დამონტაჟების) ფაქტს, ამასთანავე, კასატორის პოზიციის გაზიარების შემთხვევაშიც კი, საქმის მასალებით არ დასტურდება მითითებულ დარღვევას რა ნეგატიური შედეგი მოჰყვა დავის გადაწყვეტის კუთხით და ამ მხრივ არც საკასაციო საჩივარი შეიცავს საფუძვლიან შედავებას.

2. კასატორის შუამდგომლობები:

2.1. მოცემულ შემთხვევაში, მხარემ სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა სამუშაოს შესრულების აქტების ბათილად ცნობის, ამავე აქტების საქმიდან ამოღების, მოწინააღმდეგე მხარისაგან მტკიცებულებების გამოთხოვის, მათზე ექსპერტიზის ჩატარებისა და შემოსავლების სამსახურში ამხანაგობის რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე.

2.2. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი შუამდგომლობებები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგანაც გადასახადის გადამხდელად ამხანაგობის შემოსავლების სამსახურში რეგისტრაცია და სამუშაოების შესრულების შესახებ აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნა შუამდგომლობის ფარგლებს ცდება, იგი სარჩელით არ ყოფილა მოთხოვნილი, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 406-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება, შეგებებული სარჩელის შეტანა და ხარჯების განსაზღვრა საკასაციო სასამართლოზე დაუშვებელია. რაც შეეხება ამავე აქტების ბათილად ცნობას, მის სამართლებრივ საფუძვლად მხარე უთითებს ამავე კოდექსის 137-ე მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებზე. საგულისხმოა ის გარემოება, რომ მხარე სიყალბედ მიიჩნევს არა დოკუმენტზე უფლებამოსილი პირის ხელმოწერის ან მისი შინაარსის შეცვლას, არამედ, არ ეთანხმება დოკუმენტში ასახულ ინფორმაციას, ეს გარემოება კი, შუამდგომლობის მითითებული საფუძვლით გაზიარების შესაძლებლობას გამორიცხავს. გარკვეული მტკიცებულებების (ამხანაგობის სარეგისტრაციო ჟურნალები და სხვა) გამოთხოვასა და მათზე ექსპერტიზის ჩატარებასთან მიმართებით, პალატა ყურადღებას იმ გარემოებაზე გაამახვილებს, რომ შუამდგომლობა არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რა გარემოების დადგენას ემსახურება ექსპერტიზის ჩატარება, ამასთანავე, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ ინსტანციას, რაც ახალი მტკიცებულებების მიღებას გამორიცხავს.

3. საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებები:

3.1. საქმის განხილვის სხვადასხვა ეპატზე კასატორმა არაერთხელ მომართა სასამართლოს განცხადებით და წარმოადგინა მტკიცებულებები, ამასთან, მტკიცებულებათა ნაწილი ერთვის ასევე საკასაციო საჩივარს.

3.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გაზიარების საფუძველი, შესაბამისად, მას უნდა დაუბრუნდეს წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ტ. IV, ს.ფ. 233-239; 258-247 (თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 11.07.2014წ. #2/11712-2014 განჩინება, ც.ქ-აიას წერილი თანდართული მასალებით, ც.ქ-აიას მიმართვა სსიპ შემოსავლების სამსახურისადმი საჯარო რეესტრის ამონაწერები, CD დისკი); #ა-2860-14 განცხადებაზე დართული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 29.08.2014წ. #2/14928-14 განჩინების ასლები 6 (ექვსი) ფურცლად; #ა-3082-14 განცხადებაზე დართული იბა „ო-ის I ჩიხი #...-ის“ 26.10.2012წ. კრების ოქმი, საჯარო რეესტრის ამონაწერი და ც.ქ-აიას წერილი 6 (ექვსი) ფურცლად).

4. გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება:

4.1. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მხარემ სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით დამფუძნებელთა შორის ფართების განაწილებამდე ამხანაგობის კუთვნილ სახლში ამ ფართების გასხვისების აკრძალვის; ამხანაგობის ანგარიშებზე ყადაღის დადების; შპს „ე.-ს“, მისი ერთადერთი დამფუძნებლის _ ბ. გ-იას, ასევე, ამხანაგობის წარმომადგენელ ა. ს-ის ქონებაზე ყადაღის დადების თაობაზე.

4.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 აპრილის განჩინებით კასატორის (უფლებამონაცვლის) შუამდგომლობა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და შპს „ე.-ს“ აეკრძალა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „ო-ის ჩიხი I N...-ის“ კუთვნილი ქ.თბილისში, ო-ის I ჩიხი N...-ში მდებარე უძრავი ქონების გასხვისება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ უზრუნველყოფის გამოყენებული ზომა საკმარისია მოსარჩელის ინტერესების დასაცავად, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარში მითითებულ უზრუნველყოფის სხვა ზომებზე მსჯელობის წინაპირობები აღარ არსებობს, ამასთანავე, ვინაიდან წინანამდებარე განჩინებით საქმის წარმოება არ დასრულდებულა, არამედ, საქმე ხელახლა განსახილველად უნბრუნდება ქვემდგომ სასამართლოს, არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199¹ მუხლით გათვალისწინებული უზრუნველყოფის ღონისძიების გაუქმების საფუძველი.

5. სასამართლო ხარჯები:

კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია, ამასთანავე, ვინაიდან საკასაციო პალატის წინამდებარე განჩინებით საქმის წარმოება არ დასრულებულა, სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე და 55-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ც. ქ-აიას უფლებამონაცვლე მ. ქ-აიას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. კასატორის შუამდგომლობა სამუშაოების შესრულების აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე დარჩეს განუხილველად, ხოლო ამავე აქტების საქმიდან ამოღების, მტკიცებულებათა წარმოდგენის შესახებ მოწინააღმდეგე მხარის დავალდებულების, ექსპერტიზის ჩატარების, შემოსავლების სამსახურში ამხანაგობის რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

4. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ტ. IV, ს.ფ. 233-239; 258-247; #ა-2860-14 განცხადებაზე დართული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 29.08.2014წ. #2/14928-14 განჩინების ასლები 6 (ექვსი) ფურცლად; #ა-3082-14 განცხადებაზე დართული იბა „ო-ის I ჩიხი #...-ის“ 26.10.2012წ. კრების ოქმი, საჯარო რეესტრის ამონაწერი და ც.ქ-აიას წერილი 6 (ექვსი) ფურცლად).

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 16 აპრილის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება დარჩეს ძალაში.

6. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური