საქმე №ას-875-825-2015 25 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – უცხოური საწარმოს ფილიალი „ი.“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „გ. +“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

უცხოური საწარმოს ფილიალმა „ი-მ“ (შემდგომში _ მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „გ. +-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე) მიმართ 1 049 907,99 ლარის დაკისრების მოთხოვნით. მოსარჩელის განმარტებით, 2012 წლის 3 აგვისტოს ა. თ-ისგან შეიძინა ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში მდებარე შენობის პირველ სართულზე არსებული 336,9 კვ.მ უძრავი ქონება. ამავე შენობის მე-2 სართულზე მდებარე უძრავი ნივთი ირიცხება მოპასუხის საკუთრებად, რომელიც არასათანადო მზრუნველობას იჩენს ქონების მიმართ და შედეგად მოსარჩელეს ადგება ზიანი: წყლის ჩადინების გამო დაზიანდა სართულშუა გადახურვა და არსებობს მისი ჩამოქცევის საფრთხე. წყლის ჩამოდინებამ ზიანი ჯერ ქონების თავდაპირველ მესაკუთრეს, ხოლო შემდგომ, მოსარჩელეს მიაყენა, თუმცა ნოტარიულად დამოწმებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების საფუძველზე ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება თავდაპირველმა მესაკუთრემ დაუთმო მოსარჩელეს. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, მოსარჩელის კუთვნილი ფართის გაქირავების შემთხვევაში, მისი ღირებულება 2005-2013 წლებში 798 247,72 ლარი, ხოლო 2014 წლის 1 იანვრიდან 21 თებერვლის ჩათვლით _ 13 715,27 ლარი იქნებოდა. 2014 წლის 21 თებერვალს, 64 თვის ვადით მოსარჩელემ იჯარის ხელშეკრულება გააფორმა სს „ბ-თან“ და ფართის მდგომარეობის გათვალისწინებით, 1 კვ.მ ქონების საიჯარო ქირის ღირებულება განისაზღვრა 7,70 აშშ დოლარით, მხარეთა შეთანხმებით, პირველი სამი თვის განმავლობაში „ბ-ი“ გადაუხდის მხოლოდ 100 აშშ დოლარს. იმ შემთხვევაში, თუ ფართი არ იქნებოდა დაზიანებული, მოსარჩელე დამატებით მიიღებდა 136 750 აშშ დოლარს.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით მოპასუხე არ დაეთანხმა სასარჩელო მოთხოვნას და აღნიშნა, რომ იგი ფართით არ სარგებლობს, არ ჩაუტარებია სარემონტო სამუშაოები, დალუქულია წყლისა და კანალიზაციის სისტემა, რაც წყლის ჩადინებას გამორიცხავს, შენობა აშენებულია გასულ საუკუნეში და მოძველებულია კომუნიკაციები, სართულებს შორის გადის ბინათმესაკუთრეთა საერთო საკუთრებაში არსებული ცენტრალური კომუნიკაციები და მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელიც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობაა. გარდა აღნიშნულისა, მოპასუხემ მიუთითა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, რამდნადაც მოსარჩელის განმარტებით ზიანი 2005 წელს დადგა, მას შემდეგ კი, გასულია 9 წელზე მეტი.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში, მე-2 სართულზე მდებარე 62.90 კვ.მ #... ბინა, 2004 წლის 31 მაისიდან ეკუთვნის მოპასუხეს.

5.1.2. მითითებული უძრავი ნივთის ქვემოთ, პირველ სართულზე მდებარე 336.49 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი 2005 წლის 24 მარტიდან ეკუთვნოდა ა. თ-ს, რომელმაც 2012 წლის 3 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, 76 000 აშშ დოლარად, გაასხვისა ეს ქონება მოსარჩელეზე.

5.1.3. 2014 წლის 21 თებერვალს მოსარჩელემ მითითებული უძრავი ნივთი 64 თვის ვადით იჯარით გადასცა სს „ბ-ს“, მოიჯარეს უნდა ეხადა ქირა შემდეგი წესით: პირველი სამი თვე - ყოველთვიურად 100 აშშ დოლარი, შემდეგ - ყოველთვიურად 2 590 აშშ დოლარი

5.1.4. მოსარჩელის კუთვნილი ნივთის 1 კვ.მ ფართის ქირავნობის (იჯარის) ერთი თვის საშუალო ღირებულება შეადგენდა: 2014 წლის 20 მარტის მდგომარეობით, ასევე, 2013 წელს - 13,7 აშშ დოლარს; 2011-2012 წლებში - 13 აშშ დოლარს; 2009-2010 წლებში - 12,33 აშშ დოლარს; 2008 წლის პირველ ნახევარში - 18,5 აშშ დოლარს; 2008 წლის მეორე ნახევარში - 16,44 აშშ დოლარს; 2007 წელს - 17,8 აშშ დოლარს; 2006 წელს - 10,96 აშშ დოლარს; 2005 წელს - 8,9 აშშ დოლარს.

5.1.5. აპელანტის ქონების ჭერი (სართულშუა გადახურვა), იატაკი, კედლები, სვეტები გარკვეულწილად დაზიანებულია, თუმცა, პალატის შეფასებით, არ ირკვევა ამ დაზიანების გამომწვევი მიზეზი: მოსარჩელე დაზიანების ფაქტს უკავშირებს მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ნივთიდან წყლის ჩამოდინებას, რასაც მოპასუხე უარყოფს; ასეთ შემთხვევაში, მხარეთა ურთიერთსაწინააღმდეგო ახსნა-განმარტებები, როგორც თანაბარმნიშვნელოვანი მტკიცებულებები, ერთმანეთს აქარწყლებს და საქმისთვის მნიშვნელოვანი ეს ფაქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, უნდა დადგინდეს ამავე კოდექსის 162-ე-176-ე მუხლებით დადგენილი წესით, სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის - ექსპერტის დასკვნით. ამგვარი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის: ა) სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 10 მარტის №... ფაქტების კონსტატაციის ოქმი დაზიანების მიზეზზე არ მიუთითებს; ბ) სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 15 აპრილის №... დასკვნა მიუთითებს სართულშუა გადახურვის ფილის დაზიანებაზე, რომლის გამოცვლის ხარჯები შეადგენს 18 872 ლარს, თუმცა, დაზიანების მიზეზს ვერ განსაზღვრავს; ანალოგიურად, ვერ მიუთითებს დაზიანების მიზეზზე იმავე ბიუროს 2014 წლის 24 ივნისის №... დასკვნაც; გ) შპს „ა-ის“ დირექტორის (რომელიც მოწმედაც იქნა დაკითხული საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 4 სექტემბრის სხდომაზე) ახსნა-განმარტება თანდართული ლოკალური ხარჯთაღრიცხვით, პალატის შეფასებით, ასევე განსაზღვრავს სართულშუა გადახურვის ფილის გამოცვლის ხარჯებს. შპს „ა-ის“ დირექტორმა განმარტა, რომ დაზიანება გამოწვეული იყო ზედა სართულიდან ჩამომავალი წყლით, თუმცა იგი არ არის ექსპერტი; დ) ანალოგიურად, სადავო ფაქტის დადასტურება ვერ მოხდება მოწმეების: ი. რ-ასა და გ. ფ-ას ჩვენებებით, რადგან არც ისინი არიან ექსპერტები; ხოლო ეს უკანასკნელი კი, დაინტერესებული პირიცაა (საქმეში წარმოდგენილია მინდობილობა, რომლითაც გ. ფ-ა უფლებამოსილია, დაიცვას მოსარჩელის ინტერესები სასამართლოში); მოწმედ დაკითხვისას მან დაადასტურა, რომ არის აპელანტის დამფუძნებლის მეგობარი (04.09.2014წ. სხდომის ოქმი). პალატამ აღნიშნა, რომ სასამართლოს ინიციატივით ექსპერტიზის ჩატარება საქმის განხილვისას ვერ მოხდა, რადგან უდავო იყო, რომ აპელანტის კუთვნილი ფართი უკვე გარემონტებული ჰქონდა მოიჯარეს და შეუძლებელი იქნებოდა დაზიანების მიზეზების დადგენა. რაც შეეხებოდა 2014 წლის 30 მაისის №... ექსპერტიზის დასკვნას, მართალია, მასში მითითებული იყო, რომ დასკვნის გაცემის მომენტისათვის მოპასუხის ქონებიდან წყლის ჩადინება აპელანტის უძრავ ნივთში შეწყვეტილი იყო, თუმცა ექსპერტმა ს. ბ-ამ, სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ მან დასკვნით პასუხი გასცა კითხვას: იმჟამად ზიანდებოდა თუ არა მოსარჩელის ქონება; მანამდე რა ხდებოდა და დამდგარი ზიანი რა მიზეზით (ვისი ბრალით) იყო გამოწვეული, ამაზე არ უმსჯელია (იხ: 04.09.2014წ. სხდომის ოქმი, 16:07:55 – 16:08:30 სთ). ამდენად, ვერც ეს დასკვნა იქნებოდა მიჩნეული „ი-ს“ კუთვნილი ქონების დაზიანების მიზეზის დამდგენ მტკიცებულებად.

5.1.6. განსახილველი სარჩელი აღძრული იყო 2014 წლის 7 მაისს.

5.1.7 მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა, რომ 2005-2012 წლებში ა. თ-ს სურდა მისი კუთვნილი და ამჟამად აპელანტის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის კომერციული დანიშნულებით გამოყენება, ჰქონდა შესაბამისი ოფერტები ნივთის ამგვარად გამოყენების თაობაზე და გარიგება ვერ დაიდო მოპასუხის ქმედების შედეგად ნივთის დაზიანების გამო.

5.1.8. 2013 წლის 2 ივლისს ა. თ-მა, გასხვისებული ქონების დაზიანებიდან გამომდინარე, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა დაუთმო აპელანტს.

5.1.9. პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას, ამ თვალსაზრისით კი, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 326-ე, 411-ე მუხლებით და განმარტა, რომ საქმის განხილვის შედეგად ვერ დადასტურდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების შედეგად ჯერ ა. თ-ის, შემდეგ უკვე აპელანტის ქონების დაზიანების ფაქტი. გარდა ამისა, მოსარჩელემ ვერც ის დაამტკიცა, რომ ა. თ-ს შეეძლო, მიეღო შემოსავალი ნივთის განკარგვის შედეგად და ეს ვერ განახორციელა მოპასუხის ქმედების შედეგად. მოსარჩელემ ქონება შეიძინა დაზიანებული, რასაც მოწმობდა თუნდაც გადახდილი საფასური (76 000 აშშ დოლარი), რომელიც ქონების პარამეტრებისა და მისი ადგილმდებარეობის გათვალისწინებით, აშკარად დაბალია ნორმალურ მდგომარეობაში არსებულ, იმავე პარამეტრებისა და ადგილმდებარეობის ქონების საბაზრო ფასთან შედარებით.

5.1.10. გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და პალატამ დამატებით მიუთითა, რომ მოწმეების: ი. მ-ის, გ. ფ-ასა და ი. რ-ას ჩვენებებით ირკვეოდა, რომ ქონება დაზიანდა 2005-2010 წლებში; შპს „ა-მა“ ხარჯთაღრიცხვა სართულშუა გადახურვის ფილის გამოცვლაზე შეადგინა 2010 წლის 28 თებერვალს; ი. რ-ამ განმარტა, რომ 2010 წლის ბოლოს იმყოფებოდა მოპასუხის კუთვნილ ბინაში და აღმოაჩინა, რომ იქ წყალი გუბეებად იდგა (ი. რ-ას მიერ მითითებული თარიღი - 2010 წლის ბოლო ეწინააღმდეგებოდა აპელანტის მიერ მითითებულ თარიღს: ი. რ-ა შპს „გ.+-ის“ ბინაში იმყოფებოდა 2014 წლის მარტში), თუკი სასამართლო მიიჩნევდა, რომ მოწმეებმა 2010 წელს დააფიქსირეს ა. თ-ის კუთვნილი ქონების დაზიანების ფაქტი, ამის შემდგომი პერიოდისთვის ამავე ქონების დაზიანების გაგრძელების ფაქტის დადამასტურებელი უტყუარი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. ამ ფაქტის დასადასტურებლად მოწმე გ. ფ-ას ჩვენება ამგვარ მტკიცებულებად ვერ მიიჩნეოდა, რადგან იგი საქმის შედეგით დაინტერესებული პირი იყო. პალატის დასკვნით, ა. თ-ს სარჩელი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით დადგენილი 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გათვალისწინებით, უნდა აღეძრა არა უგვიანეს 2013 წლის 31 დეკემბრისა, მისი უფლებამონაცვლის მიერ კი, სარჩელი აღძრული იყო 2014 წლის 7 მაისს.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 326-ე მუხლები, თუმცა არასწორად განმარტა ისინი, რადგანაც საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასება იძლეოდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად ჯერ ა.თ-ის, შემდგომ _ კასატორის ქონების დაზიანების ფაქტის დადგენის შესაძლებლობას (ეს გარემოება დაადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლომ), რაც სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაიზიარა, ამასთან, განმარტა, რომ მოსარჩელემ ვერც ის გარემოება დაამტკიცა, რომ ქონების წინა მესაკუთრეს შეეძლო ნივთის განკარგვით მიეღო შემოსავალი, პალატამ მიუთითა ქონების შეძენის გამო გადახდილ საფასურზეც, რაც არასწორია, რადგანაც გასაჩივრებული განჩინება არ ემყარება საქმის მასალების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით გამოკვლევას.

6.1.2. განჩინების უსწორობას ადასტურებს ის, რომ პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის დარღვევის შესახებ. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 103-ე მუხლზე და განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ ამ ნორმაში მითითებულ პრინციპზე დაყრდნობით მიიჩნია დადგენილად ფართის 2005-2007 წლებში დაზიანება. იგივე გაიმეორა სააპელაციო პალატამაც, თუმცა დაზიანების პერიოდად 2005-2010 წლები მიიჩნია, რაც ასევე არასწორია. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებული პირის თაობაზე როდის შეიტყო უფლებამოსილმა პირმა. სწორედ ამ მიზნით მიმართა კასატორმა ექსპერტს, თუმცა მოპასუხის ბინის დათვალიერება ვერ მოხერხდა. 2014 წლის 10 მარტის განჩინებით სასამართლომ დაავალდებულა მოპასუხე, ექსპერტი დაეშვა მის საკუთრებაში არსებულ ფართში, თუმცა კომუნიკაციის შეუძლებლობის გამო ვერ ჩატარდა ექსპერტიზა. მოპასუხემ თავად წარმოადგინა 2014 წლის 30 მაისის ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმადაც დადასტურებულია, რომ მისი ბინის კედელზე, საკანალიზაციო დგარის მიმდებარედ შეინიშნებოდა მცირე სისველე და მე-2 სართულის იატაკის დონეზე გაბზარული პლასტმასის ფასონური ნაწილის შეცვლის გამო აღარ ჩაედინებოდა წყალი მოსარჩელის ბინაში. ეს გარემოებები მოწმობს იმას, რომ მოსარჩელემ სწორედ ამ პერიოდიდან შეიტყო ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის თაობაზე. ამ დროიდან მოყოლებული კი, სარჩელის ხანდაზმულობაზე საუბარი დაუსაბუთებელია.

6.1.3. კასატორის განმარტებით, ზიანის დადგომის ფაქტის დადასტურების მიზნით იქნა წარდგენილი ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი და არა ზიანის გამომწვევი მიზეზის დასადგენად, რაც არასწორად შეაფასა სასამართლომ; პალატამ ასევე არასწორად შეფასა 2014 წლის 30 მაისის ექსპერტიზის დასკვნა და ექსპერტ ს. ბ-ას ჩვენება; გასაჩვრებულ განჩინებაში არასწორადაა მითითითებული დაზიანების პერიოდი და ის, თითქოს საქმეში არ იყო დაზიანების გაგრძელების დამადასტურებელი მტკიცებულება, ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არასწორად იმსჯელა მოწმე რ-ას განმარტებასა და სააპელაციო საჩივარზე, ასევე, დაკითხული ექსპერტის ჩვენებაზე, რომლითაც დასტურდება, რომ პლასტმასის ფასონური ნაწილის გამოცვლის შედეგი იყო წყლის ჩამოდინების შეწყვეტა. მოწმე გ.ფ-ას განმარტებით, წყლის ჩამოდინება 2014 წლამდე გრძელდებოდა; ამავე მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შპს „ა-ის“ ხარჯთაღრიცხვის, ექსპერტიზის 2013 წლის 15 აპრილის დასკვნისა და ფაქტების კონსტანტაციის ოქმის შეფასებით დასტურდება ის გარემოება, რომ წყლის ჩამოდინება 2014 წლამდე გრძელდებოდა, ზიანი იზრდებოდა წლიდან წლამდე და კასატორი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, ესარგებლა ფართით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანს წარმოადგენს წყლის ჩამოდინებით გამოწვეული ზიანის გამო მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება. ამ თვალსაზრისით კი, სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1.1.1. მოპასუხის უძრავი ქონება _ ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში მდებარე 62,90 კვ.მ ქ-- ბინა მოსარჩელის კუთვნილი 336,49 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის მე-2 სართულზეა განლაგებული.

1.1.2. უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება შპს „გ.+-ს“ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული აქვს 2004 წლის 31 მაისიდან, ხოლო მოსარჩელეს _ 2012 წლის 3 აგვისტოდან (ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე). მის წინამორბედ მესაკუთრეს წარმოადგენდა ა. თ-ი, რომელმაც 2013 წლის 2 ივლისის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებით მოსარჩელეს გადასცა მოპასუხისაგან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

1.1.3. მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის ჭერი (სართულშუა გადახურვა), იატაკი, კედლები, სვეტები გარკვეულწილად დაზიანებულია, თუმცა არ ირკვევა ამ დაზიანების გამომწვევი მიზეზი: მოსარჩელე დაზიანების ფაქტს უკავშირებს მოპასუხის კუთვნილი უძრავი ნივთიდან წყლის ჩამოდინებას, რასაც მოპასუხე უარყოფს, რაიმე პირდაპირი მტკიცებულება კი, რაც სარჩელის საფუძვლიანობას დაადასტურებდა, მოსარჩელეს არ წარუდგენია. გარდა აღნიშნულისა, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ წყალგაყვანილობის დაზიანებული მილიდან ჩაჟონილმა წყალმა მიაყენა ზიანი მოსარჩელის ქონებას. წყალი მეორე სართულიდან ჩავიდა 2005-2010 წლებში, სარჩელი აღძრულია 2014 წლის 7 მაისს და მოთხოვნა ორ ნაწილადაა დაყოფილი, შეეხება, როგორც ა. თ-ის მესაკუთრედ ყოფნის, ისე მოსარჩელის მესაკუთრედ ყოფნის პერიოდში მიყენებულ ზიანის ანაზღაურებას.

1.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

1.3. კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის დაუდასტურებლობის, ისე სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გამოთვლის თვალსაზრისით და პრეტენზიას გამოთქვამს მატერიალური სამართლის ნორმის არასწორი განმარტების, ასევე საქმის მასალების საპროცესო ნორმების დარღვევით შეფასების თაობაზე.

1.4. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომლის თანახმადაც სააპელაციო პალატა გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს, ამასთან, ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, თუმცა, იმისათვის, რათა დადგინდეს საკასაციო შედავების არსებითობა, უნდა შემოწმდეს ამ საპროცესო დარღვევამ რა გავლენა იქონია დავის მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგზე (სსსკ-ის 393.3 მუხლი).

1.4.1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით (რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლზე მითითებით იქნა გაზიარებული სააპელაციო პალატის მიერ) დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში მდებარე უძრავი ნივთის პირველი და მეორე სართულის სართულშუა გადახურვის, კედლების, ჭერისა და იატაკის დაზიანება არის მოპასუხის უმოქმედობის შედეგი: იგი ვალდებული იყო, სათანადოდ მოევლო კუთვნილი ქონებისათვის, რაც არ განუხორციელებია. ამ გარემოების თაობაზე აპელანტს პრეტენზია არ წარუდგენია (სსსკ-ის 377.1 მუხლი), თუმცა სააპელაციო პალატამ იმსჯელა და დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხის უძრავი ქონებიდან წყლის ჩამოდინების ფაქტი არ დადასტურდა. ამასთანავე, კასატორმა სავსებით მართებულად მიუთითა მოპასუხის მიერ შესაგებელზე დართულ ექსპერტიზის დასკვნასა და თავად მოპასუხის პოზიციაზე, რომლის თანახმადაც გამოიცვალა საკანალიზაციო დგარის პლასტმასის გაბზარული ფასონური ნაწილი და წყლის ჩადინების კვალი აღარ შეინიშნება (სსსკ-ის 105-ე მუხლი), რაც დასაბუთებულს ხდის მხარის შედავებას ზიანის გამომწვევი მიზეზის თაობაზე.

1.5. ამდენად, სასარჩელო მოთხოვნის მარეგულირებელი მატერიალური სამართლის ნორმის ფორმალური შემადგენლობა (სამოქალაქო კოდექსის 992-ე, 326-ე და 411-ე მუხლები) სახეზეა, თუმცა, მხოლოდ აღნიშნული მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საკმარის წინაპირობას არ წარმოადგენს. შესაფასებელია ასევე კასატორის პრეტენზიის საფუძვლიანობა მოთხოვნილი თანხის დასაბუთებულობისა და მოთხოვნის იძულებით განხორციელების ვადის მოსარჩელის მხრიდან დაცვის თვალსაზრისით (მოპასუხის შედავების არსებითობა).

1.5.1. საკასაციო პალატა კვლავ მიუბრუნდება სასარჩელო მოთხოვნას, რომელიც, როგორც აღინიშნა, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების შედეგად მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას წარმოადგენს. ამ კუთხით კი, სარჩელი იმ გარემოებას ემყარება, რომ უცხოური საწარმოს ფილიალ „ი. ე-ს“ წინამორბედმა მესაკუთრემ, მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო, ვერ შეძლო ფართით სარგებლობა და შემოსავლის მიღება. ამ თვალსაზრისით მან წარმოადგინა ექსპერტიზის დასკვნა ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში მდებარე 336,49 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართის ქირავნობის (იჯარის) საშუალო ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე 2005 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით. ქირავნობის (იჯარის) შემთხვევაში, მიუღებელმა შემოსავალმა ა.თ-ის უფლების არსებობის პერიოდში, ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს 2014 წლის 20 მარტის დასკვნის თანახმად, 798 247,72 ლარი შეადგინა. რაც შეეხება კასატორის უფლების რეგისტრაციიდან მოყოლებულ ზიანს, მხარე ამ მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლად მიუთითებს იმას, რომ 2014 წლის 21 თებერვალს მას და სს „ბ-ს“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება 64 თვის ვადით. უძრავი ქონების მდგომაროების გათვალისწინებით, 1 კვ.მ ფართის საიჯარო ქირის ოდენობა განისაზღვრა 7,70 აშშ დოლარით, ამავე ხელშეკრულების თანახმად, პირველი სამი თვის საიჯარო ქირა შეადგენს თვეში 100 აშშ დოლარს და ამგვარი შეთანხმება უძრავი ქონებისათვის საჭირო სარემონტო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოებმა განაპირობა, რომელთა წარმოებაც იკისრა მოიჯარემ. ზემოხსენებული ექსპერტიზის დასკვნისა და გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებით განსაზღვრული ანაზღაურების გათვალისწინებით მოსარჩელის აქტივები შემცირდა 237 945 ლარით. აქვე საგულისხმოა მოსარჩელის განმარტება, რომ მას და წინა მესაკუთრეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ქონების ღირებულება განისაზღვრა 76 000 აშშ დოლარით და ნასყიდობის საგნის მდგომარეობის გათვალისწინებით გამყიდველმა მზადყოფნა გამოთქვა მყიდველისათვის დაეთმო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

1.5.2. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების დასკვნას, რომ მოსარჩელეს ნათლად არ განუსაზღვრავს მიუღებელი შემოსავლის (ზიანის) ფაქტი და განმარტავს,რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი კრედიტორს უფლებას აძლევს ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ იმ ანაცდენი სარგებლისათვის, რომელსაც დაზარალებული მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. მთავარი წინაპირობა მოცემული მუხლის გამოყენებისათვის არის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფა, რასაც შედეგად მოჰყვა ზიანის დადგომა, თუმცა, „მიუღებელი შემოსავალი“ წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, რომელიც შეიძლება დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. ესაა ანაცდენი მოგება, რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის განსაკუთრებულ კომერციულ ინტერესში შედის, ვინაიდან კომერციულ ბრუნვაში მისი ინტერესი შემოსავლის მიღებისკენაა მიმართული. „მიუღებელი შემოსავალი“, როგორც ანაცდენი სარგებელი (მოგება), არ გულისხმობს ერთობლივ შემოსავალს, ყოველგვარი ხარჯების გამოქვითვების გარეშე და რომელსაც დაზარალებული ობიექტურად მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. ასეთ შემთხვევაში, მტკიცების საგანში შედის თავად ამ შემოსავლის მიღების სავარაუდობაც და ზოგადი პრინციპის თანახმად (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები) მოსარჩელეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს გარდა იმისა, რომ მოპასუხის ქმედება იყო არამართლზომიერი, ამ ქმედებამ გამოიწვია ზიანი, მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი, ასევე უნდა წარმოედგინა იმგვარი მტკიცებულებები და დაემტკიცებინა იმგვარი გარემოება, რომელიც შექმნიდა ობიექტურ სურათს ასეთი შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებით. ამ თვალსაზრისით კი, საიჯარო ქირის ოდენობის თაობაზე მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენა და იმის აბსტრაქტულად გაცხადება, რომ წინა მესაკუთრეს შეეძლო გაექირავებინა (იჯარით გაეცა) ფართი სარჩელის დასაბუთებულად მიჩნევას გამორიცხავს. ქვემდგომმა სასამართლებმა აღნიშნეს, რომ მოსარჩელეს ა.თ-ის მხრიდან ფართის გაქირავების მცდელობა დამაჯერებლად არ დაუსაბუთებია, ხოლო კასატორს ამ დასკვნის წინააღმდეგ დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია. რაც შეეხება უშუალოდ მოსარჩელის მიერ ფართის შეძენიდან მოყოლებულ მიუღებელ შემოსავალს, საკასაციო პალატა ამ ნაწილშიც იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ უძრავი ქონება შეიძინა დაზიანებულ მდგომარეობაში და ის გარემოება, რომ მან, როგორც ახალმა მესაკუთრემ საბაზრო ფასთან შედარებით ნაკლები ღირებულებით გასცა იჯარით, არ შეიძლება მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების წინაპირობა გახდეს. მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი უდავოდ მოწმობს მათ შეთანხმებას ნასყიდობის საგნის ნივთობრივი ნაკლის თაობაზე და უკვე არსებული ნაკლის შესაძლო თანმდევი რისკის შემძენის მხარეს გადასვლაზე (სკ-ის 327-ე მუხლი). ანუ ქონების შეძენის დროისათვის უკვე არსებული დაზიანების შედეგად მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნა ცდება სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის რეგულაციას (ამის თაობაზე მოსარჩელისათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ნასყიდობის გაფორმებისას) რასაც მოწმობს თვით მოსარჩელის მითითება ნასყიდობის საგნის ფასსა და მოპასუხისაგან უკვე მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლების დათმობაზე.

1.6. გარდა ზემოაღნიშნული გარემოებებისა, წინა მესაკუთრის უფლების ფარგლებში მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში ქვემდგომმა სასამართლოებმა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის კიდევ ერთ საფუძვლად მიუთითეს მოპასუხის შედავებაზე, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით იმდენად არსებითია, რომ უფლების იძულებით განხორციელებას აფერხებს, კერძოდ, მოპასუხის მტკიცებით, დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე სარჩელი ხანდაზმულია, იგი აღძრულია კანონით გათვალისწინებული ვადის გასვლის შემდგომ.

1.6.1. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მითითებას სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლზე, რომელიც დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის იძულებით ანაზღაურების მოთხოვნის სპეციალური ნორმაა და ადგენს არა მარტო ხანდაზმულობის 3-წლიან ვადას, არამედ განსაზღვრავს ამ ვადის ათვლის მომენტს. კონკრეტულ შემთხვევაში ხნდაზმულობის ათვლა უკავშირდება მომენტს, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო დელიქტით მიყენებული ზიანის ფაქტის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. სააპელაციო პალატის განჩინებით დადგენილია, რომ ქ.ბათუმში, გ-ის ქ#...ში მდებარე შენობის მე-2 სართულიდან წყლის ჩამოდინების შედეგად პირველი სართულის ფართის დაზიანებას ადგილი 2005-2010 წლებში ჰქონდა, ხოლო სარჩელი სასამართლოში აღძრულია 2014 წლის 7 მაისს. ქვემდგომი სასამართლოს ეს დასკვნა ემყარება საქმის მასალების, მათ შორის მოწმეთა ჩვენებების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით შეფასებას. კასატორი, მართალია, არ ეთანხმება ამ ფაქტობრივ გარემოებას, თუმცა მას დასაბუთებული პრეტენზია არ აქვს წარმოდგენილი. ამგვარ შედავებად ვერ განიხილება მხარის ის არგუმენტი, რომ მან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირისა და ზიანის მიყენების სავარაუდო პერიოდის თაობაზე მოპასუხის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნიდან შეიტყო. ამ არგუმენტს აქარწყლებს თუნდაც სარჩელში მითითებული ის გარემოება, რომ „ი.“ ვერ ახერხებდა შპს „გ. +-თან“ დაკავშირებას, მას არ ბარდებოდა მტკიცებულებათა უზრუნველყოფის შესახებ საქალაქო სასამართლოს განჩინება. სარჩელს ერთვის „ი-ს“ სახელით უფლებამოსილი პირის მიერ 2013 წლით დათარიღებული წერილობითი მიმართვა მოპასუხისადმი. მითითებული გარემოებების ერთობლიობაში შეფასება ადასტურებს იმას, რომ მოსარჩელისათვის შესაგებლის წარდგენამდე ცნობილი იყო ვალდებული პირის ვინაობა, ასევე მიყენებული ზიანის შესახებ. რაც შეეხება თავად ზიანის ფაქტს, საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ 2010 წლის შემდგომ, თუნდაც წყლის ჩამოდინების შემთხვევაში, მან დამატებითი ზიანი (ნივთის კიდევ უფრო გაუარესება) გამოიწვია. შპს „ი.“ შემოიფარგლება მხოლოდ ზეპირი განმარტებით, რომ წლიდან წლამდე იზრდებოდა ზიანი, რასაც პალატა ვერ გაიზიარებს საქმეში შესაბამისი მტკიცებულებების არარსებობის გამო და დამატებით აღნიშნავს, რომ მხარეს არც იმგვარ გარემოებაზე მიუთითებია, რაც ხანდაზმულობის დენის შეჩერებას/შეწყვეტას გამოიწვევდა, ასეთ ვითარებაში, დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე დავის ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების შემთხვევაშიც კი, ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი განაცხადოს შესრულებაზე (სკ-ის 144-ე მუხლი).

1.7. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. მითითებული ნორმისა და წინამდებარე განჩინების დასაბუთების გათვალისწინებით, პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაბუთებული შედავება რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი გახდებოდა.

2. სასამართლო ხარჯები:

ვინაიდან წინამდებარე განჩინებით უცხოური საწარმოს ფილიალ „ი-ს“ საკასაციო საჩვარი არ დაკმაყოფილდა, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში, შესაბამისად, არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლით დადგენილი წესით სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების წინაპირობები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. უცხოური საწარმოს ფილიალ „ი. ე. მუდმივი წარმომადგენლობის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური