საქმე №ას-1157-1088-2015 22 იანვარი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ს-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ი-ე, გ. ჯ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – სახელფასო დავალიანებისა და მისი დაყოვნების გამო ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

თ. ი-ემ და გ. ჯ-მა (შემდგომში _ მოსარჩელეები) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში შპს „ს-ის“ (შემდგომში _ მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, კერძოდ, თ.ი-ის სასარგებლოდ 1 890,12 ლარისა და 2013 წლის 1 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ამ თანხის 0,07%-ის, ხოლო გ.ჯ-ის სასარგებლოდ 1 261,82 ლარისა და ამ თანხის დაყოვნების ყოველი დღისათვის 2013 წლის 1 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე 0,07%-ის დაკისრება.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და მიუთითა შრომის შინაგანაწესზე. მოპასუხის განმარტებით, ნარდობლივი ანაზღაურება გაიცემოდა დამკვეთის მიერ თანხის გადახდის შემდგომ. დამკვეთი იყო სოციალური მომსახურების სააგენტო, რომელსაც 2013 წლის 1 აპრილიდან მოყოლებული გაწეული მომსახურების ღირებულება არ აუნაზღაურებია. ამასთანავე, მოპასუხემ აღნიშნა ისიც, რომ გაწეული მომსახურების ინსპექტირებისას მოსარჩელეების მიერ შესრულებული სამუშაო ეჭვქვეშ იქნა დაყენებული, ხოლო დამსაქმებელს დაეკისრა დიდი ოდენობით თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ანაზღაურება.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს თ.ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების _ 1 893,12 ლარის, ხოლო გ.ჯ-ის სასარგებლოდ _ 1 261,28 ლარის გადახდა, ასევე თანხის დაყოვნების ყოველი დღისათვის, 2013 წლის 1 ნოემბრიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ამ თანხის 0,07%-ის ანაზღაურება.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, აპელანტმა სხდომაზე განმარტა, რომ იგი აღიარებდა მოპასუხეებთან ზეპირი შრომითი ხელშეკრულებიდან გნამომდინარე გადასახდელი თანხის არსებობას, მაგრამ მიაჩნდა, რომ ანაზღაურება უნდა განხორციელებულიყო დამსაქმებლისათვის აღნიშნული თანხის გადახდის შემდეგ. მითითებული გარემოების დასადასტურებლად იგი აპელირებდა შპს „ს-ის“ შინაგანაწესზე, რომლის მე-4 პუნქტის ბოლო წინადადების თანახმად, შრომის ანაზღაურების ნარდობლივი სისტემის გამოყენებისას ხელფასი უნდა ანაზღაურდეს მხოლოდ დაწესებულებაში შესრულებული სამუშაოს დამკვეთის მიერ ანაზღაურების შემდგომ. აღნიშნული გარემოება სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა.

5.1.2. აპელანტის პოზიციის წინააღმდეგ სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-13 მუხლის პირველი ნაწილზე, მეორე ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე, მე-6 მუხლის მე-5 ნაწილზე და განმარტა შემდეგი: იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ საქმეში წარმოდგენილი შინაგანაწესი წარმოადგენს მხარეებთან დადებული ხელშეკრულების შემადგენელ ნაწილს, აპელანტი უთითებდა მოპასუხეებსა და სს „ა-ს“ შორის დადებულ ხელშეკრულებების მე-5 პუნქტზე. მითითებულ პუნქტში აღნიშნული იყო, რომ მუშაკი გაცნობილია დამქირავებლის „შინაგანაწესს, ქვედანაყოფის დებულებას, დამქირავებლის მიერ შრომის ანაზღაურების ტარიფებსა და ეთანხმება მათ პირობებს“.

5.1.3. პალატის მოსაზრებით, შეუძლებელია, მითითებულ მტკიცებულებების გამოყენება შრომის შინაგანაწესის სავალდებულო ძალის არსებობის დასადასტურებლად, რადგანაც, უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ აპელანტის მიერ მითითებული ხელშეკრულებები დადებულია არა შპს „ს-თან“, არამედ სს „ა-თან“ და მოპასუხეებს შორის, როგორც აპელანტმა სასამართლო სხდომაზე განმარტა, სს „ა-ი“ არ წარმოადგენს შპს „ს-ის“ უფლებამონაცვლეს. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. გარდა ამისა, მითითებული შრომის ხელშეკრულებები ხარვეზიანია და ისინი არ ასახავენ მხარეთა შეთანხმების არსებით პირობებს. ზოგიერთ შემთხვევაში ხელშეკრულება არ შეიცავს მითითებას, თუ რა სამუშაო უნდა შეასრულოს „მუშაკმა“ ან რა ვადითაა დადებული ხელშეკრულება და ა.შ, შესაბამისად, აღნიშნული შრომის ხელშეკრულების გამოყენება იმის დასადასტურებლად, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება შინაგანაწესის მიხედვით შრომის ანაზღაურების თაობაზე, შეუძლებელია.

5.1.4. შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, აპელანტი ვერ ასაბუთებდა მხარეთა შორის სხვა სახის შეთანხმების არსებობას შრომის ანაზღაურების ფორმის ან გაცემის თაობაზე, შესაბამისად, მოქმედებდა მითითებული ნორმის მე-2 ნაწილი, რომელიც გამორიცხავს აპელანტის მტკიცებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეებს მათ მიერ გამომუშავებული თანხები უნდა აუნაზღაურდეთ მხოლოდ შპს „ს-ისათვის“ შესაბამისი თანხების ჩარიცხვის შემდეგ.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძლები:

6.1.1. სასამართლომ არასწორად არ გამოიყენა შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-5 ნაწილი, მე-13 მუხლის პირველი ნაწილი და მე-2 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი და მიუხედავად მოპასუხის არაერთი განმარტებისა, რომ შრომის შინაგანაწესი წარმოადგენდა მხარეთა შორის არსებული შრომითი ხელშეკრულების ნაწილს, სასამართლომ ეს გარემოება არ გაიზიარა და შინაგანაწესის დებულებები არასწორად არ გაავრცელა არსებულ ურთიერთობაზე.

6.1.2. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად არ გამოიყენა შრომის კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილი, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და 366-ე მუხლი, კერძოდ, რადგანაც შრომის შინაგანაწესი წარმოადგენდა შრომითი ხელშეკრულების ნაწილს და ამ დოკუმენტის თანახმად, ვალდებულების შესრულების ვადა ჯერ არ დამდგარა, სასამართლოს უარი უნდა ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

6.1.3. სასამართლომ არასწორასწორი შეფასების გამო, არასწორად ჩათვალა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელეებისათვის შრომის შინაგანაწესის გაცნობის ფაქტი, მაშინ, როდესაც მოპასუხე, როგორც შესაგებელში, ისე სასამართლო სხდომაზე და სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა ამ გარემოებაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის დასაბუთება:

1.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

1.2. გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება ძირითადად ეფუძნება იმ დასკვნებს, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შრომითი ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მოპასუხეს გააჩნდა ფულადი ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ. ის გარემოება, რომ მოსარჩელეები გაეცნენ შრომის შინაგანაწესს, რის შედეგადაც ეს დოკუმენტი შრომითი ხელშეკრულების ნაწილი გახდა, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, შესაბამისად, მოპასუხის მითითება შინაგანაწესით განსაზღვრული წესის შესაბამისად ნარდობლივ ანაზღაურებასა და სხვა პირის მიერ შესრულებამდე ვალდებულების შეუძლებლობის თაობაზე არ იქნა გაზიარებული პალატის მიერ.

1.3. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

1.4. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას შრომის შინაგანაწესისა და შრომითი ხელშეკრულების ურთიერთმიმართების თაობაზე, თუმცა, შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ამ პირობის დადგომისათვის სავალდებულოა დასტურდებოდეს შრომითი ხელშეკრულების დადებამდე დასაქმებულისათვის შინაგანაწესის გაცნობის, ხოლო შემდგომ _ მასში შეტანილი ცვლილებების გაცნობის ფაქტი. ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს ეკისრება (სსსკ-ის 102-ე მუხლის), რომელიც, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის მხრიდან ვერ იქნა დაძლეული. საკასაციო საჩივარში ის ზოგადი მითითებით შემოიფარგლა, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები. კონკრეტული მტკიცებულება, რაც დასაქმებულებისათვის შინაგანაწესის გაცნობის ფაქტს დაადასტურებდა, კასატორს არ მიუთითებია. ამასთანავე, მხარეს პრეტენზია არ წარმოუდგენია გასაჩივრებულ განჩინებაზე იმ კუთხითაც, რომ შინაგანაწესი ეკუთვნოდა სხვა ორგანიზაციას, რომლის უფლებამონაცვლესაც კასატორი არ წარმოადგენდა. ასეთ ვითარებაში, სააპელაციო პალატამ სავსებით მართებულად იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და მართებულად მიიჩნია ხელფასის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა დადასტურებულად, რამდენადაც, სამოქალაქო კოდექსის 397-ე მუხლის თანახმად, მოვალე პასუხისმგებელია შესრულებისათვის მაშინაც, როცა შესრულების საგანი სხვა პირისაგან უნდა მიეღო და ვერ მიიღო, თუკი ხელშეკრულებიდან ან სხვა გარემოებებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

1.5. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

1.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 09.11.2015წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 157,72 ლარისა და მის მიერვე 30.11.2015წ. #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 142,28 ლარის, სულ _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ს-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ს-ს“ (ს/#...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ 09.11.2015წ. #... საგადახდო დავალებით სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 157,72 ლარისა და მის მიერვე 30.11.2015წ. #... საგადახდო დავალებით გადახდილი 142,28 ლარის, სულ _ 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური