საქმე №ას-1100-1036-2015 15 იანვარი, 2016 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. გ-ა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ 8 029 აშშ დოლარისა და 121 ლარის დაკისრების ნაწილში გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

დ. გ-ემ (შემდგომში _ მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. გ-ას უფლებამონაცვლე ლ. გ-ას (შემდგომში _ მოპასუხე/კასატორი) მიმართ ერთობლივი საქმიანობის დაწყებისას მის მიერ გადახდილი 4 500 აშშ დოლარის, მიუღებელი 16 029 აშშ დოლარისა და ამხანაგობიდან გამომდინარე ხარჯის _ 150 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი და აღნიშნა, რომ გ. გ-ას სამკვიდრო არ დაუტოვებია, შესაბამისად, ის არ არის ვალდებული, აგოს პასუხი გარდაცვლილი პირის ვალდებულებაზე, გარდა ამისა, მიუთითა, რომ მოსარჩელე სათანადო მტკიცებულებებით ვერ ადასტურებდა სარჩელში მითითებულ გარემოებებს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 16 029 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 121 ლარის გადახდა.

4. აპელანტის მოთხოვნა:

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.1. გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1.1. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2010-2011 წლებში დ. გ-ე და გ. გ-ა შეთანხმდნენ ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში, საზღვარგარეთიდან ჩამოეყვანათ, მათი გარემონტების შემდეგ გაეყიდათ ავტომანქანები და მოგება გაენაწილებინათ თანაბრად.

5.1.2. გ. გ-ა გარდაიცვალა 2013 წლის 12 აპრილს. და მის სამკვიდრო ქონებას (ქ.თბილისში, ს-ის ქუჩაზე №... კორპუსში მდებარე №... ბინა) ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა პირველი რიგის მემკვიდრე – დედა ლ. გ-ა. იგი რეგისტრირებულია და მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ აგრძელებს ცხოვრებას სამკვიდრო ქონებაში. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 103-ე მუხლის შესაბამისად, საპირისპირო გარემოების მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა აპელანტს, რომელმაც რაიმე მტკიცებულება სასამართლოს ვერ წარუდგინა.

5.1.3. მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა გ. გ-ას უფლებამონაცვლე ლ. გ-ასათვის 20 760 აშშ დოლარის დაკისრება. აღნიშნული მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თუმცა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია, რაც შეეხება 16 029 აშშ დოლარის, ასევე ავტომანქანაზე გაწეული ხარჯის _ 242 ლარის ნახევრის მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის დაკისრებას, ამ მხრივ სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე, ერთ-ერთ მონაწილეს – დ. გ-ეს არ მიუღია თავისი წილი 16 029 დოლარის ოდენობით. საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით ქ.თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს პოლიციის მე-5 განყოფილებიდან გამოთხოვილ იქნა 2013 წლის 12 თებერვლის გ. გ-ას გასაუბრების ოქმის ასლი, რომლითაც ირკვევა, რომ გ. გ-ა აწარმოებდა ჟურნალს, სადაც თავად აფიქსირებდა ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე შემოსავალ-გასავალს. ჟურნალი წაღებული ჰქონდა დ. გ-ეს, რომლის დედანში ასახულია 2010 წლიდან 2012 წლამდე შეძენილი ავტომანქანებისა და მათი ღირებულების, ხარჯებისა და მოგების თაობაზე არსებული მონაცემები.

5.1.4. გასაუბრების ოქმზე დაყრდნობით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ გ. გ-ა ადასტურებდა დ. გ-ის მიერ ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე შემოსავლის მიუღებლობას. მოსარჩელის მიერ მისაღები სარგებლის ოდენობასთან დაკავშირებით, მან მიუთითა ჟურნალზე, რომელიც შეიცავს მონაცემებს შემოსავლის თაობაზე. ამ მხრივ, საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა მოპასუხის არგუმენტი იმის შესახებ, რომ ერთობლივი საქმიანობიდან მოსარჩელეს სრულად ჰქონდა მიღებული შემოსავალი, იმ მოტივით, რომ, ოქმის მიხედვით, არ იყო მითითებული თანხის ოდენობა, რომელიც გ. გ-ას უნდა გადაეცა დ. გ-ისათვის. პალატის შეფასებით, თავისთავად მითითებული არგუმენტი არ წარმოადგენდა საპირისპირო დასკვნის საფუძველს იმის თაობაზე, რომ გ. გ-ამ დაადასტურა დ. გ-ის მიერ, ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე, შემოსავლის სრულად მიღების შესახებ ფაქტობრივი გარემოება და აღნიშნა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელე მოვალეა დაამტკიცოს ფაქტები, რომელთა საფუძველზე შეიძლება გაკეთდეს დასკვნა გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტების არსებობის ვარაუდის შესახებ, ხოლო იმ ფაქტების მტკიცების ტვირთი, რომლებიც ასეთ ვარაუდს გააქარწყლებენ – დაკისრებული აქვს მოპასუხეს.

5.1.5. არ იქნა გაზიარებული აპელანტის პრეტენზია იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა დ. გ-ესა და გ. გ-ას შორის ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტისას, დ. გ-ის მიერ ერთობლივი საქმიანობის შედეგად მისაღები თანხის ოდენობა – 16 029 აშშ დოლარი, ვინაიდან სასამართლომ მტკიცებულების სახით არ გაიზიარა მოსარჩელის 2013 წლის 6 თებერვლის განცხადება პოლიციის უფროსის სახელზე, სადაც მითითებულია, რომ გ. გ-ას გააჩნია მისი ვალი დაახლოებით 8 000 აშშ დოლარამდე. სააპელაციო პალატის შეფასებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად არ იქნა გაზიარებული მოპასუხის ის პოზიციაც, რომ ვალდებულება შესრულებულ იქნა ავტომანქანის გადაცემით, ვინაიდან 2013 წლის 30 იანვრის ქვითრის საფუძველზე დადგინდა, რომ ავტომანქანა რეალიზებული არ არის. ამასთან, სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ქვითრების საფუძველზე დაადგინა, რომ დ. გ-ის მიერ გადახდილი იყო ავტომანქანის დგომის ხარჯები, რამაც შეადგინა 242 ლარი. პალატის დასკვნით, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე, დ. გ-ისათვის თანხის გადახდის ვალდებულების შესრულება.

5.1.6. პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლით, 1421-ე, 1328-ე, 1484-ე მუხლების პირველი ნაწილებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი, მე-2 ნაწილებით და აღნიშნა, რომ რამდენადაც მოსარჩელემ სასამართლოში წარადგინა მამკვიდრებლის სამკვიდრო აქტივის შესახებ მტკიცებულებები, ხოლო მოპასუხემ ვერ დაადასტურა სამკვიდრო აქტივის არარსებობა, მოსარჩელემ დაადასტურა მის მიმართ მემკვიდრის მიერ თანხის გადახდის ვალდებულება.

5.1.7. სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედოენ გარკვეული მიზნების მისაღწევად, ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე და იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობა არ იძენს იურიდიული პირის სტატუსს, სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობების დამყარებისას წარმოშობილ ვალდებულებებზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ამხანაგობის თითოეულ წევრს. სწორედ ამგვარი შინაარსის მატარებელია სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამავე კოდექსის 935-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 940-ე მუხლის თანახმად, პალატამ ჩათვალა, რომ გ. გ-ას ვალდებულება 16 029 აშშ დოლარის მოსარჩელისათვის დაბრუნების შესახებ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სწორად იქნა დადგენილი, შესაბამისად, არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

6. კასატორის მოთხოვნა:

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ _ 8 029 აშშ დოლარისა და 121 ლარის დაკისრების ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება.

6.1. საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1.1. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, კერძოდ, არასწორად შეაფასა 2013 წლის 6 თებერვლისა და 2013 წლის 12 იანვრის გასაუბრების ოქმები, ასევე, ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე თანხების თაობაზე ჟურნალში არსებული ჩანაწერები, გარდა აღნიშნულისა, სასამართლოს მხრიდან დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნები.

6.1.2. პალატამ არასწორად ცნო დადგენილად ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს ერთობლივი საქმიანობიდან მისაღები ჰქონდა 16 029 აშშ დოლარი, ნაცვლად აღნიშნულისა, პალატას მისაღები თანხის ოდენობა უნდა განესაზღვრა 8 000 აშშ დოლარით.

6.1.3. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო გარემოებას წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ ერთობლივი საქმიანობიდან მისაღები თანხის ოდენობა. ამ საკითხის კვლევისას სასამართლო არასწორად დაეყრდნო მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ჟურნალს და სწორი შეფასება არ მისცა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ გასაუბრების ოქმებს. სასამართლოს ეს ქმედება არასწორია, რადგანაც მითითებულ ჟურნალზე დაყრდნობით შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ რას შეადგენს მოსარჩელის მიერ მისაღები მოგება. ამგვარი მონაცემები მასში არ არის ასახული. ამ გარემოების საპირისპიროდ კი, გასაუბრების ოქმებით დასტურდება, რომ გადასახდელი თანხის ოდენობა სწორედ 8 000 აშშ დოლარია, გასაუბრების ოქმი მოსარჩელის განმარტების საფუძველზეა შედგენილი, ხოლო გ. გ-ამ სწორედ ამ განმარტებაზე დაყრდნობით გამოთქვა 8 000 აშშ დოლარის გადახდის მზაობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და მიიჩნევს, რომ იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

1.1. უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო სასამართლო ყურდღებას გაამახვილებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებზე, კერძოდ, გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ უცვლელად დატოვა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება 16 029 აშშ დოლარისა და 121 ლარის დაკისრების თაობაზე, კასატორმა ამ განჩინების მხოლოდ ნაწილობრივ გაუქმება და მოპასუხის ვალდებულების 8 000 აშშ დოლარით განსაზღვრა მოითხოვა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობაც მხარის მოთხოვნის ფარგლებს ვერ გასცდება.

1.2. მოცემულ შემთხვევაში, შეფასების საგანს ამხანაგობის წევრის მიერ მისაღები თანხის ოდენობის განსაზღვრის სისწორე, ასევე ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე ხარჯების ნახევრის ანაზღაურების კანონიერება წარმოადგენს.

1.3. საკასაციო საჩივრის შესწავლის შედეგად პალატა მიდის იმ დასკვნამდე, რომ კასატორის ძირითადი პრეტენზიები საპროცესო ნორმათა დარღვევას ეძღვნება, რის შედეგადაც მხარე სადავოდ ხდის, როგორც მტკიცების ტვირთის განაწილების, ისე საქმეში არსებული მტკიცებულებების გამოკვლევის სისწორეს.

1.4. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია და კასატორი სადავოდ არ ხდის შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

1.4.1. 2010-2011 წლებში დ. გ-ემ და გ. გ-ამ წამოიწყეს ერთობლივი საქმიანობა, კერძოდ, შეთანხმდნენ, საზღვარგარეთიდან ჩამოეყვანათ ავტომანქანები, გარემონტების შემდეგ გაეყიდათ და მოგება გაენაწილებინათ თანაბრად.

1.4.2. გ. გ-ა გარდაიცვალა 2013 წლის 12 აპრილს.

1.4.3. გარდაცვლილი პირის სამკვიდროს ფაქტობრივად დაეუფლა მისი პირველი რიგის მემკვიდრე _ დედა, ლ. გ-ა, რომელიც სამოქალაქო კოდექსის 1484-ე მუხლის პირველი ნაწილის ფარგლებში სასარჩელო მოთხოვნაზე პასუხისმგებელი პირია.

1.4.4. მოსარჩელეს სრულად არ აქვს მიღებული ერთობლივი საქმიანობიდან კუთვნილი მოგება, ის ასევე ითხოვს მის მიერ ამხანაგობის ფარგლებში გაწეული ხარჯების ნახევრის ანაზღაურებას.

1.5. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

1.6. როგორც უკვე აღინიშნა, კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნებს დაკისრებული თანხის განსაზღვრის ნაწილში იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის მასალები, რასაც საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს და მიიჩნევს, რომ ამ ნაწილში მხარემ დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინა.

1.7. სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლების შესწავლის შედეგად პალატა მიიჩნევს, რომ იგი ორი ნაწილისაგან _ წევრის მიერ მიუღებელი შემოსავლისა და ამხანაგობის შეწყვეტის შედეგად ვალდებულებაში თანამონაწილეობისაგან შედგება, შესაბამისად, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლებიც სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 940-ე მუხლია (გ. გ-ას გარდაცვალებით სამოქალაქო კოდექსის 939-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, შეწყდა ერთობლივი საქმიანობა), თუმცა, პირველ შემთხვევაში, სადავოა თანხის ოდენობა, ხოლო, მეორე შემთხვევაში _ მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლის არსებობა.

1.8. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას იმის შესახებ, რომ ვალდებულების შესრულების დადასტურების ტვირთი მოპასუხეს ეკისრებოდა (სკ-ის 429-ე მუხლი), თუმცა შესრულების გზით ვალდებულების შეწყვეტის საკითხის გადაწყვეტამდე მოსარჩელეს ეკისრება ვალდებულების არსებობისა და მისი ოდენობის განსაზღვრა, ხოლო, ამ ფაქტების მტკიცების ტვირთიც მის მხარეზეა. ამ თვალსაზრისით საქმეში წარმოდგენილია ე.წ „ჟურნალი“, რომელსაც აწარმოებდა გ.გ-ა, სადაც ასახულია ერთობლივი საქმიანობის წარმოების დეტალები (ავტომობილების შეძენა-გარემონტებაზე გაწეული ხარჯები, მოგება და ა.შ.), ასევე, პოლიციის მიერ შედგენილი გასუბრების ოქმები. მითითებული დოკუმენტები თანაბარი იურიდიული ძალის მქონე წერილობითი მტკიცებულებებია (სსკ-ის 134.1 მუხლის თანახმად, წერილობით მტკიცებულებებს წარმოადგენს აქტები, საბუთები, საქმიანი და პირადი ხასიათის წერილები, რომლებიც შეიცავს ცნობებს საქმისათვის მნიშვნელოვან გარემოებათა შესახებ) და არც ერთ მათგანს, პროცესის მიზნებისათვის, წინასწარ განსაზღვრული ძალა არ გააჩნიათ, ექვემდებარებიან ინდივიდუალურად და ერთობლიობაში ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვა-გამოკვლევას (სსსკ-ის 105-ე მუხლი). ამ მტკიცებულებათა ანალიზის შედეგად საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორის პოზიციას მოსარჩელის მიერ მისაღები თანხის არასწორად განსაზღვრის თაობაზე, რადგანაც გაურკვეველია, თუ გაანგარიშების რა მეთოდს ან კომპონენტებს ემყარება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მოგების 16 029 აშშ დოლარით განსაზღვრის თაობაზე, რადგანაც გ.გ-ას მიერ ნაწარმოებ ჟურნალში ასახულია ერთობლივ საქმიანობაზე გაწეული ხარჯები და დარჩენილი მოგება, თუმცა იგი არ შეიცავს რაიმე მითითებას ამხანაგობის წევრთა მიერ მისაღები/მიღებული მოგების თაობაზე. მხოლოდ იმ ფაქტზე მითითება, რომ გამოკითხვის ოქმში გ. გ-ა ადასტურებდა ჟურნალის წარმოებას, ვალდებულების ოდენობის დადგენის საფუძველი ვერ გახდება. აღნიშნულის საპირისპიროდ კი, საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი და მისი ინციატივით გამოთხოვილ შსს-ს გამოკითხვის ოქმებში ასახულია თავად დ. გ-ის განმარტებები და გადმოცემულია ინფორმაცია, რომ გ.გ-ასგან ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში ეკუთვნოდა 8 000 აშშ დოლარი, რომლის მიღებასაც ცდილობდა იგი, თუმცა ვერ უკავშირდებოდა მოვალეს (სარჩელზე დართული დ,გ-ის განცხადება, 06.02.2013წ. ზეპირი გასაუბრების ოქმი). ამ ინფორმაციას ნაწილობრივ ადასტურებს თავად მოვალეც (იხ. შსს ქ.თბილისის სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს პოლიციის მე-5 განყოფილებიდან გამოთხოვილი 12.01.2013წ. ოქმი გასაუბრების შესახებ) და მიუთითებს მხარეთა შეთანხმებაზე ვალდებულების ფარგლებში სხვა შესრულების მიღებაზე.

1.9. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადი წესის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს მხარეთა შეთანხმების განუხრელი დაცვით (სკ-ის 361.2 მუხლი), თუმცა ეს წესი არ არის იმპერატიული და კანონი გამონაკლისის დაშვების შესაძლებლობას ითვალისწინებს. სამოქალაქო კოდექსის 379-ე და 428-ე მუხლების შესაბამისად, მართალია, კრედიტორს სრული უფლება გააჩნია, უარი განაცხადოს სხვა შესრულების მიღებაზე, თუმცა, თუკი დადასტურდება, რომ იგი წინააღმდეგი არ ყოფილა შეთანხმებულის ნაცვლად მიეღო სხვა შესრულება, ამით ვალდებულება სრულად ან ნაწილობრივ (შესრულების ფარგლების გათვალისწინებით) წყდება, ამდენად, სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს ვალდებულების შეწყვეტას კრედიტორის მიერ სხვა შესრულების მიღებით. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია მოსარჩელის მიერ სარჩელში გამოთქმული განმარტება, რომლის თანახმადაც, გ.გ-ამ შესთავაზა მიუღებელი მოგების ანგარიშში მოსარჩელეს დაეტოვებინა ბოლოს ჩამოყვანილი ავტომობილი „ლენდ როვერ ფრილენდერი“, რის შემდეგაც დავალიანება დარჩებოდა 8 000 აშშ დოლარი, რასაც მალე გადაუხდიდა, აღნიშნულ შეთავაზებას დათანხმდა კრედიტორი. ეს გარემოება, როგორც უკვე აღინიშნა, ასახულია მოსარჩელესთან გასაუბრების ოქმშიც, მის განცხადებასა და გ.გ-ასთან გასაუბრების ოქმში. სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოძრავ ნივთზე, მათ შორის ავტომობილზე საკუთრების გადაცემის შესახებ გარიგება ფორმასავალდებულო არ არის და მისი ნამდვილობისათვის, სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე უფლების მქონე პირის მიერ ნების გამოვლენაა საჭირო. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით კი, შემოთავაზებულია ნივთის გადაცემის სახეები, რის თაობაზეც ქვემდგომ სასამართლოს არ უმსჯელია. ამ კუთხით გასათვალისწინებელია ასევე მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მინდობილობა, რომლითაც გ. გ-ა დ. გ-ეს არა მხოლოდ მათი ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში ნივთის („ლენდ როვერ ფრილენდერი“) განბაჟების, რეგისტრაციის, რეექსპორტის უფლებას ანიჭებს, არამედ მის სახელზე ნივთის რეგისტრაციის შემდეგ მინდობილ პირს უფლება აქვს მართოს და განკარგოს _ გაასხვისოს ნივთი. აქვე პალატა მხედველობაში იღებს საკასაციო მოთხოვნას და განმარტავს, რომ მოპასუხე ეთანხმება ვალდებულების სწორედ 8 000 აშშ დოლარით განსაზღვრის საკითხს. ამდენად, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მიუღებელი სარგებლის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობა არ ემყარება საქმის მასალების ობიექტურ შეფასებას და ამ ნაწილში სახეზეა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების არა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, არამედ 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველიც.

1.10. ერთობლივი საქმიანობიდან გამომდინარე ხარჯების განაწილების ნაწილშიც გასაჩივრებული განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძველიანობის შემოწმება შეუძლებელია. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2013 წლის 30 იანვრის ქვითრის შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებში შეძენილი ავტომობილი დგას ტერმინალში და არ არის რეალიზებული. სატერმინალო მომსახურების ქვითარში გადასახადის გადამხდელად მითითებულია გ. გ-ა, ხოლო ტერმინალის ხარჯის გადამხდელად _ დ. გ-ე. დგომის ხარჯმა შეადგინა 242 ლარი. სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილების საფუძვლად სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 937-ე და 940-ე მუხლებზე მიუთითა, თუმცა არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ თუკი ავტომობილი ვალდებულების ფარგლებში გადაეცემოდა მოსარჩელეს, იგი ერთობლივი საქმიანობის საგანი აღარ იქნებოდა. თავის მხრივ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მტკიცება იმისა, რომ 2013 წლის 30 იანვრის ქვითარში დაფიქსირებული ხარჯი ერთობლივი საქმიანობის ფარგლებშია გაღებული ფაქტის მიმთითებელ მხარეს ეკისრება, რომელმაც სარწმუნო გარემოებებზე მითითებით უნდა დაადასტუროს იგი.

1.11. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად კი, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ მისი დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. მოცემული ნორმების ანალიზისა და წინამდებარე განჩინებაში ჩამოყალიბებული დასაბუთების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას თავად მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე, ვიდრე ობიექტურად არ დადგინდება დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება.

2. სასამართლო ხარჯები:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა განისაზღვროს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. გ-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე