საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-889-839-2015 26 ნოემბერი, 2015 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – სს "ე-ა" (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. გ-ა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მ. გ-ას სასარგებლოდ დაკისრებული სარჩოს ოდენობის ხელახლა გამოთვლა

დავის საგანი – სარჩოს დაკისრება, მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ჯ. ქ-ა (შემდეგში გარდაცვლილი მარჩენალი) და მ. გ-ა (შემდეგში მოსარჩელე, სარჩენი, სარჩოს მიმღები ან გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლე) იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში. თანაცხოვრების დროს, წყვილს შეეძინა ორი შვილი: 20.. წლის 14 მარტს დაბადებული ი. და 20.. წლის 26 ივლისს დაბადებული მ. (შემდეგში მარჩენალის შვილები ან არასრულწლოვანი ბავშვები, ტ.1. ს.ფ. 16- 17).

2. მარჩენალი მუშაობდა შპს ,,ი- ში" 2011 წლის 4 თებერვლიდან 2011 წლის 29 მარტამდე დოკერის თანამდებობაზე. იგი 2011 წლის 29 მარტს, სამსახურებრივი ტრავმის გამო, გარდაიცვალა.

3. სარჩენმა და მისმა არასრულწლოვანმა შვილებმა 2013 წლის 10 ივლისს სარჩელი აღძრეს თბილისის საქალაქო სასამართლოში სს „ე-ას“ (შემდეგში მოპასუხე, ორგანიზაცია, საწარმო ან კასატორი) წინააღმდეგ და მოითხოვეს მისთვის სარჩოს დაკისრება და მორალური ზიანის ანაზღაურება (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ, 992-ე, მე-1000, 1006-ე მუხლები).

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლისა და მისი არასრულწლოვანი შვილების მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლის სასარგებლოდ, მოპასუხეს დაეკისრა 2011 წლის 1 აპრილიდან ყოველთვიური სარჩოს, 150 ლარის გადახდა იმ დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; ასევე, არასრულწლოვანი ბავშვების სასარგებლოდ, 2011 წლის 1 აპრილიდან, საწარმოს დაეკისრა, ყოველთვიური სარჩოს, თითოეული ბავშვისათვის 150 ლარის გადახდა, მათ სრულწლოვანებამდე, იმ დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით. მოსარჩელეთა მოთხოვნა მოპასუხისათვის, მორალური ზიანის სახით, 100 000 ლარის, დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, უსაფუძვლობის გამო.

5. ამავე სასამართლოს 2014 წლის 17 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელეთა შუამდგომლობა, გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევის თაობაზე, დაკმაყოფილდა და საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილების (საქმე 3 2/9844-13) მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტები დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიექცა (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ, 268-ე მუხლი).

6. საქალაქო სასამართლომ 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას გამოიყენა სსკ-ის 408-ე, 413-ე, 411-ე, 992-ე, 997-ე, 1006-ე მუხლები.

7. სასამართლომ დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

8. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მარჩენალის გარდაცვალება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2011 წლის 20 მაისის დასკვნის (შემდეგში ექპერტიზის ბიუროს დასკვნა) თანახმად, ტექნიკური ელექტროენერგიის ზემოქმედებამ გამოიწვია.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 6 დეკემბრის განაჩენით დადგენილ ფაქტზე, რომლის მიხედვით 2011 წლის 16 იანვარს, ძლიერი ქარის შედეგად, დაზიანდა ქ. ფოთში, ც-ის სახელობის ხიდის ქვეშ გამავალი, მოპასუხე საწარმოს ბალანსზე რიცხული 6000 ვოლტის ძაბვის კაბელთან არსებული ქურო, დაზიანების აღსადგენად შედგა შესაბამისი განაწესი სამუშაოთა მწარმოებელი მოპასუხე საწარმოს სარემონტო ბრიგადის ოსტატ გ. კ-აზე, რომელმაც ,,ენერგეტიკაში ენერგოობიექტების და სხვა ტექნიკური საშუალებების ექსპლუატაციის, მოწყობისა და მათი სარგებლობის წესების” მე-7 მუხლის თანახმად, შეითავსა ხელმძღვანელისა და დამშვების მოვალეობა. მაღალი ძაბვის კაბელი შეერთდა მიწისზედა შეერთებით, თუმცა, არ იქნა გათვალისწინებული ,,ელექტროდანადგარების მოწყობის წესის” პუნქტი 2.3.6.5-ის მოთხოვნა, კაბელის შეერთებისას გამოყენებულიყო ქუროს კონსტრუქცია, რომელიც შეესაბამება მისი მუშაობის პირობებს და გარემოს, ,,ელექტროდანადგარების ექსპლუატაციისას უსაფრთხოების ტექნიკის წესების” მე-19 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, გ. კ-ას უნდა დაეთვალიერებინა სამუშაო ადგილი, სამუშაოს დამთავრებისა და ელექტროდანადგარის ჩართვისთვის მზადყოფნის შესახებ უნდა შეეტყობინებინა სამუშაო ადგილის მომზადებასა და დაშვების ნებართვის გამცემი პირისათვის. აღდგენითი სამუშაოები შესრულებულად იქნა მიჩნეული და კაბელი ჩაირთო ისე, რომ არ შესრულდა ზემოაღნიშნული ნორმები და წესები, რამაც გამოიწვა მარჩენალის სიცოცხლის მოსპობა.

10. სასამართლომ განმარტა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 106-ე მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტი ამოღებული იყო და ფოთის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენს ვერ მიეცემოდა პრეიუდიციული ძალა, დადგენილი იყო მოპასუხე საწარმოს ბრალეულობა დამდგარ შედეგთან.

11. ზემოაღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მარჩენალის გარდაცვალება მიზეზობრივ კავშირში იყო მოპასუხე საწარმოს ბალანსზე რიცხული 6000 ვოლტის ძაბვის დაზიანებასა და მის არასწორ სარემონტო სამუშაოებთან, რის გამოც საწარმოს ეკისრებოდა, აენაზღაურებინა მიყენებული ზიანი.

12. სასამართლომ განმარტა, რომ პირს ზიანის ანაზღაურება შეიძლება დაჰკისრებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ არსებობდა პასუხისმგებლობის დაკისრების კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები, კერძოდ, სახეზე იყო ზიანი, ზიანი მიყენებული იყო მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით და არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის, ამასთან, ზიანის მიმყენებელს მიუძღოდა ბრალი.

13. სასამართლოს განმარტებით, საწარმოს ქმედება გამოიხატა, წინდახედულებისა და უსაფრთხოების ნორმების უგულვებელყოფაში, დამცავი ნაგებობის გარეშე დარჩენილ კაბელში, მაღალი ძაბვის ელექტროენერგიის გატარებაში. აღნიშნული ქმედება მართლსაწინააღმდეგო იყო, რადგან ეწინააღმდეგებოდა უსაფრთხოების სტანდარტებს, რასაც ადგენდა ელექტროენერგიის მოხმარების დროებითი წესები და უსაფრთხოების ტექნიკის წესები. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან საწარმოს ბალანსზე ირიცხებოდა მაღალი ძაბვის კაბელი, შესაბამისად, მას ევალებოდა უსაფრთხოების დაცვა.

14. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უტყუარად დასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ საწარმოს მიერ არასწორად ჩატარებულმა სარემონტო სამუშაოებმა გამოიწვია დამდგარი ზიანი, რაც ადასტურებდა საწარმოს ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივ კავშირს.

15. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხე საწარმოს მოსაზრება, რომ მარჩენალის გარდაცვალებაში ბრალი მიუძღოდა არა მას, არამედ სარემონტო ბრიგადის ოსტატს, რომლის სისხლის სამართლის საქმეზე ფოთის საქალაქო სასამართლომ გამოიტანა გამამტყუნებელი განაჩენი (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი).

16. სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, საწარმო წარმოადგენდა იმ პირს, რომელსაც ეკისრებოდა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. საქმის გარემოებებით უტყუარად იყო დადასტურებული, რომ მარჩენალის გარდაცვალება გამოწვეული იყო მოპასუხის გაუფრთხილებლობით. სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად არსებობდა შესაბამისი ფაქტობრივი საფუძველი. ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, სასამართლომ იმსჯელა თავად ზიანის ანაზღაურების მიზანზე, რომლის არსი სწორედ დაზარალებულის კომპენსირებაში მდგომარეობს.

17. სასამართლომ აღნიშნა, ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ ზიანი გამოწვეული იყო მოპასუხე მხარის ბრალით, შესაბამისად, სასამართლოს უნდა გადაეწყვიტა ზიანის ანაზღაურების საკითხი.

18. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მარჩენალის გარდაცვალების გამო, მისი ხელფასის სახით, მოსარჩელეებმა დაკარგეს შემოსავალი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის მოცულობა, მოპასუხისათვის ყოველთვიური სარჩოს დაკისრებასთან დაკავშირებით, მიყენებული ზიანის ადეკვატური იყო.

19. სასამართლომ განმარტა, რომ ვინაიდან მორალური ზიანის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ დაზარალებულს ჰქონდა და, მისი გარდაცვალების შემდეგ, მოთხოვნა დაუშვებელი იყო, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში მოსარჩელეთა მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

20. სასამართლომ განმარტა, რომ ტერმინი „მორალური ზიანი“ სულიერი გრძნობებისა და ურთიერთობების სფეროში მიყენებულ ზიანს გულისხმობდა. ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანებით მიღებული არასასურველი შედეგი ნეგატიურ ცვლილებებს იწვევს ადამიანის ორგანიზმში, რასაც, ქონებრივ დანახარჯებთან ერთად, შეიძლება არამატერიალური უფლებების ხელყოფა – ფსიქიკური ტანჯვა (მორალური ზიანი) გამოეწვია. ადამიანის ფსიქიკაში ნეგატიურ ცვლილებებს, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და სულიერ ტანჯვაში, გარეგნული გამოხატულება არ გააჩნია და, შესაბამისად, არამატერიალიზებულ ზიანს წარმოადგენდა. პირადი არაქონებრივი უფლებები მემკვიდრეობით არ გადაიცემა. მორალური ზიანი პიროვნული უფლებების ხელყოფით გამოწვეულ ზიანს წარმოადგენს, რომლის ანაზღაურების მოთხოვნა მხოლოდ ამ უფლების სუბიექტს, დაზარალებულს აქვს, სხვა პირის მიერ ანაზღაურების მოთხოვნა საფუძველს მოკლებული იყო.

21. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

22. საწარმომ კერძო საჩივარი შეიტანა საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 17 დეკემბრის განჩინებაზე, რომლითაც მოსარჩელეთა სასარგებლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილებული გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა დადგინდა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი), ხოლო სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ამავე სასამართლოს 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

23. საწარმოს სააპელაციო საჩივარი დამყარებული იყო შემდეგზე:

23.1. სასამართლოს ყურადღება უნდა გაემახვილებინა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან გარდაცვლილი მარჩენალი დასაქმებული იყო მხოლოდ 3 თვიანი შრომითი ხელშეკრულებით, მხოლოდ ამ ვადის განმავლობაში შეიძლებოდა ჰქონოდა მას შრომის ანაზღაურება.

23.2. სააპელაციო სასამართლოს მხედველობში უნდა მიეღო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შემდეგი უსწორობები: ა) გადაწყვეტილების ერთ-ერთ აბზაცში აღნიშნული იყო „სამსახურებრივი ტრავმა“, ბ) სპეციალური მოკვლევის აქტის მიხედვით, თავად გარდაცვლილმა არ დაიცვა უსაფრთხოების ნორმები, მიუახლოვდა რა დასაშვებზე ნაკლები მანძილით ელექტროსადენს, გ) კაბელების შეერთების ადგილზე, ქუროს ნაცვლად, გამოყენებული იყო რკინის ყუთი და ექსპერტი არსად აღნიშნავდა რომ მიერთების ადგილი „დაუცველი“ არ იყო, დ) გარდაცვლილის სისხლში აღმოჩენილი იქნა ალკოჰოლის კვალი და ა.შ.

23.3. საწარმოს მიაჩნდა, რომ უსაფუძვლო იყო, სარჩოს დაკისრების ნაწილში, მოსარჩელეთა მოთხოვნის დაკმაყოფილება და საწარმოსათვის დაკისრებული სარჩოს ოდენობა.

23.4. საქალაქო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სსკ-ის მე-1000, 992-ე, 408-ე და 411-ე მუხლები და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 415-ე, 1182-ე და 1186-ე მუხლები.

24. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 ივნისის განჩინებით საწარმოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება. ამავე სასამართლოს 2015 წლის 23 ივნისის განჩინებით არც საწარმოს კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 17 დეკემბრის განჩინება გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ.

25. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვერ გაიზიარებდა საწარმოს სააპელაციო საჩივრის იმ დასაბუთებას, რომ გარდაცვლილ მარჩენალს მხოლოდ 3 თვის განმავლობაში შეიძლებოდა ჰქონოდა ხელფასი (იხ. წინამდებარე განჩინების 24.1 ქვეპუნქტი). სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოწინააღმდეგე მხარის აღნიშნული მოსაზრება. საქმეში წარმოდგენილი შპს „ი-ის“ 2014 წლის 24 ნოემბრის წერილით დგინდებოდა, რომ გარდაცვლილ მარჩენალთან 2011 წლის 4 თებერვალს დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, 3 თვით. უბედური შემთხვევა მოხდა 2011 წლის 29 მარტს, იმ პერიოდში, როდესაც გარდაცვლილი შრომითსამართლებრივ ურთიერთაში იყო საწარმოსთან. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 1006-ე მუხლის პირველი ნაწილზე: „დაზარალებულის გარდაცვალების შემთხვევაში ზიანის მიმყენებელმა სარჩოს დაწესებით უნდა აუნაზღაუროს ზიანი იმ პირებს, რომელთა რჩენაც დაზარალებულს ევალებოდა“. მოხმობილი ნორმის შინაარსი, კერძოდ, დებულება – „რჩენაც დაზარალებულს ევალებოდა“ – ცხადყოფდა, რომ გადამწყვეტი იყო ის ფაქტობრივი მდგომარეობა, რაც არსებობდა უბედური შემთხვევის დადგომისას (ანუ მაშინ, როცა მარჩენალი ფაქტიურად არჩენდა საკუთარ მეუღლესა და შვილებს) და არა ის ჰიპოთეტური ვითარებები, რომლებსაც შეიძლებოდა ადგილი ჰქონოდა.

26. სასამართლოს განმარტებით, ასევე დაუსაბუთებელი იყო სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიები, რომლებიც მითითებულია ამ განჩინების 24.2 ქვეპუნქტში. სასამართლომ ყურადღება ყურადღება გაამახვილა სისხლის სამართლის საქმეზე ფოთის საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე (იხ. ამ განჩინების მე-10 პუნქტი), რომლის საფუძველზეც, საწარმოს მუშაკი ცნობილ იქნა დამნაშავედ უსაფრთხოების ტექნიკის ან შრომის დაცვის ტექნიკის სხვა წესების დარღვევაში, ამ წესის დაცვისათვის პასუხისმგებელი პირის მიერ, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია და მას, სასჯელის სახით, 2 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა განესაზღვრა. სისხლის სამართლის საქმეზე ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ. ამდენად, უდავოდ იყო დადგენილი, რომ მარჩენალის გარდაცვალება გამოწვეული იყო საწარმოს მუშაკის ბრალეული ქმედებით, ხოლო ამ დადგენილ გარემოებას ვერ გააქარწყლებდა მოწინააღმდეგის მიერ სააპელაციო საჩივრის დასაბუთებისათვის მითითებული გარემოებები. საწარმოს მუშაკის ბრალეული ქმედების გამო მარჩენალის გარდაცვალების შესახებ დადგენილ გარემოებას გააქარწყლებდა საწარმოს მუშაკის გამართლება მისთვის შერაცხულ ქმედებაში, რისი მტკიცებულებაც საქმეში არ იყო წარმოდგენილი. ამდენად, სხვა სახის მტკიცებულებები ვერ გააქარწყლებდა საწარმოს მუშაკის არამართლზომიერ ქმედებას. რაც შეეხება გარდაცვლილი მარჩენალის ორგანიზმში, ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნით მითითებულ, ალკოჰოლის კვალს, დასკვნაში არ იყო აღნიშნული, გარდაცვლილის ორგანიზმში ალკოჰოლის აღმოჩენილ ოდენობას შეეძლო თუ არა, გავლენა მოეხდინა პირის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი, სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო საჩივრის ავტორს ეკისრებოდა, რაც ამ უკანასკნელმა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, ვერ დაადასტურა.

27. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საწარმო, ასევე, სადავოდ ხდიდა მოსარჩელეთა სასარგებლოდ გადასახდელად დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობას და განმარტავდა, რომ მარჩენალის მეუღლის შრომისუუნარობის დამადასტურებელი მტკიცებულება წარმოდგენილი არ ყოფილა, რის გამოც, მის სასარგებლოდ საწარმოსათვის სარჩოს დაკისრება უსაფუძვლო იყო.

28. სასამართლომ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, „მეუღლეები მოვალენი არიან მატერიალურად დაეხმარონ ერთმანეთს. ასეთ დახმარებაზე უარის თქმისას ან/და სარჩოს მიცემის შესახებ მეუღლეთა შეთანხმების არარსებობისას სასამართლო წესით სარჩოს მიღების უფლება აქვთ: ა) შრომისუუნარო მეუღლეს, რომელიც მატერიალურ დახმარებას საჭიროებს; ბ) ცოლს ორსულობის პერიოდში და ბავშვის დაბადებიდან სამი წლის განმავლობაში“ (სსკ-ის 1182-ე მუხლი). სასამართლომ მიუთითა ასევე სსკ-ის 1006–ე მუხლის დანაწესზე „პირებს, რომელთა რჩენაც დაზარალებულს ევალებოდა“ და აღნიშნა, ეს დებულება უნდა განმარტებულიყო უფრო ფართოდ და არ უნდა შემოფარგლულიყო სსკ-ის 1182–ე მუხლის დისპოზიციით.

29. სასამართლომ მიიჩნია, მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, გარდაცვლილ მარჩენალს დარჩა მეუღლე და ორი არასრულწლოვანი შვილი. ბავშვების ასაკისა და ერთ–ერთი მშობლის გარდაცვალების გათვალისწინებით, ცხადი იყო, რომ მეორე მშობელს დააწვებოდა როგორც მათი რჩენის, ისე აღზრდის ტვირთი, მით უფრო, რომ, ასაკიდან გამომდინარე, ბავშვები სკოლის მოსწავლეები იყვნენ და კიდევ უფრო მეტ ყურადღებას საჭიროებდნენ. ამ გარემოებების გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს, როგორც მშობელს, ორი არასრულწლოვანი ბავშვის დამოუკიდებლად აღზრდის გამო, აღარ ექნებოდა იმის დრო და ფიზიკური შესაძლებლობა, რომ დამატებით ემუშავა. ამასთან, ბავშვების აღზრდისათვის განკუთვნილი დრო, სარჩენს შესაძლებლობას არ მისცემდა, დაუფლებოდა რაიმე პროფესიას და ემუშავა ბავშვების სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგაც.

30. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 9 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე საქმეზე Nას-14-466-05, კერძოდ, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან, გარდაცვლილის მეუღლე იყო დიასახლისი და იმყოფებოდა მის კმაყოფაზე, დანაშაულის შედეგად, ზიანის მიმყენებელს, გარდაცვლილის მეუღლის სასარგებლოდ უნდა დაჰკისრებოდა, გადაწყვეტილების გამოტანიდან, ყოველთვიურად სარჩოს გადახდა.

31. ზემოხსენებულ გარემოებათა ერთობლივი ანალიზისა და მსჯელობის შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა დასკვნა, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლისა და ორი არასრულწლოვანი შვილისათვის სარჩოს განუსაზღვრელი ვადით დაწესების შესახებ საფუძვლიანი იყო.

32. საწარმომ 2015 წლის 27 ივლისს საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლის სასარგებლოდ დაკისრებული სარჩოს ოდენობის ნაწილში.

33. საკასაციო საჩივარი დამყარებულია შემდეგ საფუძვლებზე:

33.1. დაუსაბუთებელია ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილება გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლის სასარგებლოდ, სიცოცხლის მანძილზე, ზიანის კომპენსაციის საწარმოსათვის დაკისრების ნაწილში იმ მოტივით, რომ მას ორი არასრულწლოვანი შვილი ჰყავს აღსაზრდელი და აღარ ექნება შრომითი მოვალეობების შესრულების დრო.

33.2. სააპელაციო სასამართლო, რომელიც განჩინებაში უთითებს, რომ გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს კომპენსაცია, ბავშვების არასრულწლოვანების გამო, მათი აღზრდისათვის ეკუთვნის, ეს ვალდებულება დედას აღარ ეკისრება შვილების სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ, ამის მიუხედავად, სასამართლო მთელი ცხოვრების მანძილზე უტოვებს გარდაცვლილის მეუღლეს კომპენსაციის მიღების შესაძლებლობას. კასატორის მოსაზრებით, არასწორია სასამართლოს მხრიდან ბავშვების სკოლის მოსწავლეობაზე აპელირება, ვინაიდან ყველა ადამიანი ამ სოციუმის წევრია და ამასთან, დასაქმებულ ქალთა უმრავლესობა სწორედ შვილების პატრონია, შესაბამისად, სასამართლომ ამ ნაწილში კანონის არასწორი ინტერპრეტაცია მოახდინა.

33.3. კასატორის განმარტებით, საყურადღებოა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სსკ-ის 1006-ე და 1182-ე მუხლებზე უფრო ფართო განმარტებაზე, ამასთან, სასამართლო საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად გადაწყვეტილების სქოლიოში უთითებს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარების ერთ-ერთ მონაკვეთზე, სადაც, კასატორის მტკიცებით, მსგავსი რამ საერთოდ არ წერია. პირიქით, მითითებული კომენტარების ყველა აბზაცი საწარმოს პოზიციებს ესადაგება და კონკრეტულად განსაზღვრავს პერიოდს, როცა სარჩოს გადახდის ვალდებულება უნდა შესრულდეს, კერძოდ, ,,არასრულწლოვანებისათვის-მის მიერ 18 წლის ასაკის მიღწევამდე; პენსიონრებს - მუდმივად, სიცოცხლის ბოლომდე; ინვალიდებს - ინვალიდობის ვადამდე და ა.შ.” კასატორის მითითებით, ერთადერთი გამონაკლისი, სადაც სარჩო უვადოდ, მთელი სიცოცხლის მანძილზე შეიძლება დანიშნულიყო, ის შემთხვევა, როცა პირი პენსიონერი იყო, შესაბამისად, 2005-2006 წლებში დაბადებული ბავშვების მოვლა-პატრონობის ვალდებულება გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს შეიძლება ჰქონდეს 2023-2024 წლამდე და არა მთელი ცხოვრების მანძილზე.

33.4. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო კოდექსის 1182-ე მუხლის კომენტარიც უნდა გამოეყენებინა, რომელშიც აღნიშნულია, რომ მეუღლეებს ურთიერთრჩენის ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში აქვთ, თუ მეუღლე შრომისუუნაროა და მატერიალურ დახმარებას საჭიროებს, რაც ამ ორივე პირობის ერთდროულად არსებობას გულისხმობს, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში ასეთი არაა.

33.5. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია კასატორის მიერ სადავოდ ქცეულ გარემოებაზე, კერძოდ, საქალაქო სასამართლომ საქმის განხილვისას არ იმსჯელა სსკ-ის 1186-ე მუხლზე.

33.6. კასატორის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა სასამართლოს მსჯელობა, რომ ბავშვების აღზრდაში დახარჯული დრო, გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს შესაძლებლობას არ მისცემს, დაეუფლოს რაიმე პროფესიას და იმუშაოს ბავშვების სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგაც. საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტიცებულებით არ დასტურებდა, რომ ბავშვების დედა არ იყო დაუფლებული რაიმე პროფესიას.

33.7. კასატორის მოსაზრებით, იგი არ იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მითითებას საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკაზე (იხ. ამ განჩინების 31-ე პუნქტი), რადგან შინაარსობრივად უზენაესი სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობას, ეთანხმება სსკ-ის 1212-ე მუხლის განმარტებას, რომ მშობლები ვალდებულნი არიან, არჩინონ არასრულწლოვანი შრომისუუნარო შვილები, რომლებიც დახმარებას საჭიროებდნენ, ხოლო სრულწლოვანი შვილების მიმართ მშობლებს ასეთი ვალდებულება არ გააჩნდათ. საკასაციო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილებაც ეხება შვილების რჩენის ვალდებულებას მათ სრულწლოვანებამდე, რაც კასატორის პოზიციას ამყარებს.

33.8. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის დასაბუთებული, იზიარებდა თუ არა სასამართლო სააპელაციო საჩივრის იმ ნაწილს, რომელშიც სადავოდ იყო გამხდარი საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, სსკ-ის 408-ე და 411-ე მუხლებზე მითითებასთან დაკავშირებით. კასატორს მიაჩნია, რომ აღნიშნულ მუხლებზე საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა უსაფუძვლოა, რადგან 408-ე მუხლი ეხება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, რაც განსახილველ შემთხვევაში შეუძლებელია. ამასთან, მითითებული ნორმა მხოლოდ სხეულის დაზიანებითა და ჯანმრთელობის ვნების მიყენებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას ეხება, რაც განსახილველ დავაში არ არის. კასატორის მოსაზრებით, ზიანის ანაზღაურებას სარჩოს დაწესებით, მოცემულ ვითარებაში, სსკ-ის 1006-ე მუხლი ითვალისწინებს და არა სსკ-ის 408-ე მუხლი. არასწორია სსკ-ის 411-ე მუხლის გამოყენებაც, რომელიც უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემული ზიანის ანაზღაურების პრინციპს.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2015 წლის 21 სექტემბრის განჩინებით საწარმოს საკასაციო საჩივარი მიიღო წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმებისა და საქმის მასალების შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ საწარმოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც იგი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

35. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

36. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

37. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

38. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

39. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

40. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს:

40.1. კასატორის პრეტენზიის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლის სასარგებლოდ, საწარმოსათვის სარჩოს განუსაზღვრელი ვადით დაკისრების მართებულობა და ითხოვს საკასაციო სასამართლოს მიერ განჩინების ამ ნაწილის სამართლებრივ შეფასებას.

40.2. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დაზარალებულის გარდაცვალების შემთხვევაში, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვთ იმ პირებს, რომლებმაც, დაზარალებულის გარდაცვალებით, დაკარგეს მარჩენალი. სსკ-ის 1006-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დაზარალებულის გარდაცვალების შემთხვევაში, ზიანის მიმყენებელმა სარჩოს დაწესებით უნდა აუნაზღაუროს ზიანი იმ პირებს, რომელთა რჩენაც დაზარალებულს ევალებოდა. აღნიშნულ პირთა ჩამონათვალი მოცემულია სამოქალაქო კოდექსში და ასეთებად მიიჩნევიან: დაზარალებულის არასრულწლოვანი შვილები, რომლებიც გარდაცვალების მომენტისათვის იმყოფებოდნენ გარდაცვლილი პირის კმაყოფაზე ანდა ჰქონდათ მისგან სარჩოს მიღების უფლება; ბავშვი, რომელიც დაიბადა დაზარალებულის გარდაცვალების შემდეგ; ერთ-ერთი მშობელი, მეუღლე ან ოჯახის სხვა წევრი, რომელიც არ მუშაობს და დაკავებულია საოჯახო მეურნეობით, გარდაცვლილის შვილიშვილები, და-ძმები, რომლებსაც არ მიუღწევიათ სრულწლოვანებისათვის, ანდა მიაღწიეს აღნიშნულ ასაკს, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო საჭიროებენ მოვლას. ეს ვალდებულება ძალაშია, ვიდრე დაზარალებული ვალდებული იქნებოდა, ეხადა სარჩო.

40.3. მეუღლეთა ურთიერთრჩენის ვალდებულება სსკ-ის 1182-ე მუხლიდან გამომდინარეობს. მოხმობილი ნორმის ანალიზის შედეგად, სასამართლო განმარტავს, რომ ქორწინების რეგისტრაციის შემდეგ, მეუღლეები ვალდებული არიან იზრუნონ ერთმანეთზე და მატერიალურად დაეხმარნონ ერთმანეთს. ეს არა მარტო ზნეობრივი მოვალეობაა, არამედ იურიდიული ვალდებულებაცაა. სსკ-ის 1182-ე მუხლის დეფინიცია იმ ვითარებას ეხება, როდესაც მეუღლეთაგან ერთ-ერთს, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, ეკისრება მეუღლის რჩენა. სსკ-ის 1006-ე მუხლით გათვალისწინებული რეგულაცია კი ეხება პირის გარდაცვალების შემთხვევაში, მის კმაყოფაზე მყოფ პირთათვის სარჩოს დაწესებას. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან სარჩენმა მოპასუხე საწარმოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად დაკარგა მარჩენალი, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორი ვალდებულია, სარჩოს დაწესებით, აუნაზღაუროს მარჩენალის მეუღლეს ის ზიანი, რაც საწარმოს ქმედების შედეგად დადგა. მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის

არსებითი მნიშვნელობისაა თავად ის გარემოება, რომ მარჩენალი გარდაიცვალა სამსახურებრივი ტრავმის შედეგად. სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომა, საწარმოს ბრალეული ქმედებით დადგა, რადგან სარჩენს და მის არასრულწლოვან შვილებს მარჩენალის გარდაცვალების გამო, წაერთვათ სარჩო.

40.4. საქმის მასალებში განთავსებული მტკიცებულებებით დადასტურებულია, რომ მარჩენალის მეუღლე და მისი არასრულწლოვანი შვილები წარმოადგენენ სწორედ იმ პირებს, რომელთა რჩენის ვალდებულებაც გააჩნდა, სამსახურებრივი ტრავმის გამო, გარდაცვლილ მარჩენალს. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, შესაბამისად, არ არსებობს კასატორის პრეტენზიის გაზიარების სამართლებრივი საფუძველი.

40.5. გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლისათვის, განუსაზღვრელი ვადით, დაწესებული სარჩოს სამართლებრივი შეფასების თაობაზე საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის შესახებ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს მსჯელობას: საწარმოს ეკისრებოდა ვალდებულება, დაემტკიცებინა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომ მარჩენალის მეუღლე დაუფლებული იყო რაიმე პროფესიას, მას ობიექტურად ჰქონდა შესაძლებლობა, აღეზარდა არასრულწლოვანი შვილები და თან ემუშავა. გარდა ზეპირი განმარტებისა, სხვა მტკიცებულებათა წარუდგენლობის გამო, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სარჩენს არ შეუძლია იმუშაოს და თან იზრუნოს არასრულწლოვანი შვილების რჩენა-აღზრდაზე, ამასთან, საწარმოს მითითება, რომ დასაქმებულ ქალთა დიდი ნაწილი შვილებს ზრდის (იხ. წინამდებარე განჩინების 40.2 ქვეპუნქტი) ზოგადი ხასიათის მსჯელობაა და არ გამომდინარეობს კონკრეტული ვითარებიდან. კასატორს არ მიუთითებია ისეთ ობიექტურ კრიტერიუმზე, რომლის არსებობის ან მომავალში წარმოშობის შემთხვევაში, დამტკიცდებოდა, რომ გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლე შეძლებს მუშაობას, შესაბამისად, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილშიც, რომლითაც გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს განუსაზღვრელი ვადით დაუწესდა სარჩო.

40.6. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განუსაზღვრელი ვადით სარჩოს დაწესება, თავისთავად არ გულისხმობს სარჩოს უვადოდ გადახდის ვალდებულებას. იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ იყო შესაძლებელი კონკრეტული დროის მონაკვეთის განსაზღვრა, რომლის განმავლობაშიც მოპასუხე საწარმო ვალდებულია, გადაუხადოს სარჩო გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლეს, კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვითარების შეცვლა, რომელიც შეიძლება იყოს არა შვილების სრულწლოვანი ასაკის შესრულება, არამედ გარდაცვლილი მარჩენალის მეუღლის მიერ მუშაობის დაწყება ან კანონით გათვალისწინებული სხვა გარემოების წარმოშობა (მაგ. დაქორწინება), რაც წარმოადგენს დაწესებული სარჩოს მიღების შეწყვეტის საფუძველს, საწარმოსათვის წარმოშობს უფლებას, უარი თქვას დაკისრებული სარჩოს გადახდაზე.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივრის ავტორს უარი უნდა ეთქვას მისი პრეტენზიის განხილვაზე.

42. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 210 (ორასათი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს "ე-ას" საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს "ე-ას" (ს/კ ...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (ელექტრონული საგადახდო დავალება №738, გადახდის თარიღი 2015 წლის 23 ივლისი), 70% – 210 (ორას ათი) ლარი;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე