№ ას-445-424-2015 29 იანვარი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „T. E-A“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. გ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ს. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „T. E“ -ს მიმართ სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე, შემდეგი დასაბუთებით:

2. 2002 წლიდან ს. გ-ე წარმოადგენს შპს „T. E“-ს დამფუძნებელს 50%-იანი წილობრივი მონაწილებით და აღნიშნული პერიოდიდან განუსაზღვრელი ვადით დადებული ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დაკავებული ჰქონდა კომპანიის გენერალური მენეჯერის თანამდებობა. შესრულებული სამუშაოსათვის ანაზღაურების სახით იღებდა ხელფასს, რაც მოსარჩელის მითითებით, დასტურდება ,,საქართველოს ბანკის’’ მიერ გაცემული ცნობით. 2012 წლის დეკემბრიდან 2013 წლის სექტემბრამდე პერიოდში მოპასუხე მას არ ურიცხავდა ხელფასს. კომპანიის დირექტორმა, რომელიც არის ორგანიზაციის 50% წილის მფლობელი პარტნიორი, უარი განაცხადა შრომითი ანაზღაურების გაცემაზე, მოსარჩელეს მან ასევე შეუზღუდა ორგანიზაციის დოკუმენეტების გაცნობის უფლება. სადავო საკითხზე დირექტორთან შეხვედრებისას, იგი მოსარჩელეს უცხადებდა, რომ შრომით ანაზღაურებას მიიღებდა მას შემდეგ, რაც მათ შორის პარტნიორული საკითხები გაირკვეოდა.

3. მოსარჩელის განმარტებით, მან 2014 წლის თებერვალში წერილობით მიმართა კომპანიას დაგროვილი სახელფასო ანაზღაურების გაცემის მოთხოვნით, რაზეც მოპასუხემ წერილობით აცნობა, რომ 2012 წლის 28 დეკემბერს მიღებული ბრძანებით იგი გათავისუფლებულია დაკავებული თანამდებობიდან და მისი მოთხოვნა ვერ დაკმაყოფილდებოდა. მიზეზად კი დაასახელა მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად შესრულება და სამსახურში სისტემატიურად გამოუცხადებლობა.

4. მოსარჩელის მითითებით, მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება დირექტორის მიერ მიღებულია მიკერძოებულად, მოსარჩელისთვის შეუტყობინებლად, წერილსა და ბრძანებაში ყოველგვარი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების მითითების გარეშე.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან მასზე დაკისრებული მოვალეობების შეუსრულებლობისა და სამსახურში სისტემატიურად გამოუცხადებლობის გამო. აღნიშნულის შესახებ ს. გ-ის ცნობილი გახდა 2012 წელს, იმ დღიდან, როდესაც მას აღარ ერიცხებოდა ხელფასი.

6. მოპასუხემ მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-4 პუნქტზე და განმარტა, რომ, მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია, ვინაიდან მან სარჩელით სასამართლოს მიმართა 2014 წლის აგვისტოს თვეში, მაშინ როდესაც მისივე განცხადებით, გათავისუფლების თაობაზე მისთვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ 2014 წლის თებერვალში. შესაბამისად, მოსარჩელეს დარღვეული ჰქონდა ბრძანების გასაჩივრების 1 თვიანი ვადა.

7. ბათუმის საქალაქო საასმართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ს. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „T. E“ -ს დირექტორის 2012 წლის 28 დეკემბრის №96 ბრძანება ს. გ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა და ს. გ-ეს გაუგრძელდა შრომითი ურთიერთობა შპს „T. E“-სთან; შპს „T. E“-ს ს. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელფასო განაცდურის ანაზღაურება იძულებით გაცდენილი მთელი პერიოდის განმავლობაში 2012 წლის 28 დეკემბრიდან 2014 წლის ივლისის თვის ჩათვლით 123 500 ლარის ოდენობით და ასევე მომდევნო თვეებში სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე 6500 ლარის ოდენობით. ასევე დაევალა მოპასუხეს ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაეხადა ს. გ-ის დაყოვნებული თანხის 0,07 პროცენტი.

8. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „T. E“-მ.

9. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 4 მარტის განჩინებით შპს „T. E“-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

11. შპს „T. E-A“, რომელიც რეგისტრირებულია 2002 წლიდან, წარმოადგენს მეწარმე სუბიექტს. აღნიშნული შპს-ს პარტნიორები არიან მოსარჩელე ს. გ-ე - 50%-იანი წილით და მერაბ მეტრეველი, ასევე 50 %-იანი წილით.

12. შპს „T. E”-ს დირექტორი არის მ.მ-ი.

13. ს. გ-ეს შპს „T. E“-ში ეკავა კომპანიის გენერალური მენეჯერის თანამდებობა და კომპანიიდან ყოველთვიურად ხელფასის სახით ერიცხებოდა 6500 ლარი.

14. სს „საქართველოს ბანკში“ ს. გ-ის სახელზე გახსნილ ანგარიშზე შპს „T. E“-დან ყოველთვიურად საშემოსავლო გადასახადის გარეშე ირიცხებოდა ხელფასის დანიშნულებით 5200 ლარი. ხოლო ბოლო ჩარიცხვა განხორციელდა 2012 წლის 6 დეკემბერს.

15. შპს „T. E”-ს დირექტორის, მ. მ-ის 2012 წლის 28 დეკემბრის №96 ბრძანებით ს. გ-ე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან მასზე დაკისრებული მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად შესრულებისა და სამსახურში სისტემატურად გამოუცხადებლობის გამო.

16. საწინააღმდეგო მტკიცებულების სასამართლოში წარმოუდგენლობის გამო, სააპელაციო პალატამ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება იმის შესახებ, რომ მისთვის გასაჩივრებული ბრძანების არსებობის თაობაზე ცნობილი გახდა 2014 წლის თებერვალში, მას შემდეგ, როცა მან მოითხოვა სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, ხოლო მოპასუხე ორგანიზაციის დირექტორმა აცნობა სამსახურიდან გათავისუფლებისა და სახელფასო დავალიანების არარსებობის თაობაზე.

17. სააპელაციო პალატის განმარტებით, გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში მოყვანილი ფაქტების სისწორის მტკიცების ტვირთი ეკისრება ბრძანების მიმღებ ორგანიზაციას, რაც, პალატის მოსაზრებით, მოპასუხე მხარის მიერ სათანადოდ ვერ იქნა შესრულებული. კერძოდ, მოპასუხემ შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენით ვერ დაადასტურა, რომ შპს „T. E“-ს დირექტორის, მ.მ-ის, 2012 წლის 28 დეკემბრის №96 ბრძანებაში მოყვანილი ფაქტები - სამსახურში სისტემატური გამოუცხადებლობა და დაკისრებულ მოვალეობათა არაკეთილსინდისიერად შესრულება, შეესაბამება სინამდვილეს. ასევე, მან ვერ დაადასტურა, მასზე დაკისრებული რა მოვალეობა ვერ შეასრულა ს. გ-ემ არაკეთილსინდისიერად. ასევე ვერ დადასტურდა სამსახურში მოსარჩელის სისტემატურად გამოუცხადებლობის ფაქტიც.

18. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მე-4 პუნქტით, 42-ე მუხლით, შრომის კოდექსის 2.1. მუხლით, ასევე მიუთითა ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ მუშაკთა უფლებები დაცულია არა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციით, შრომის კოდექსით და სხვა შიდასახელმწიფოებრივი აქტებით, არამედ საერთაშორისო კანონებითაც.

19. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სრული და დასაბუთებული სამართლებრივი შეფასება გაუკეთა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთება.

20. პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ს. გ-ე არაკეთილსინდისიერად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობას და სისტემატურად არ ცხადდებოდა სამსახურში, რადგან აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლოში წარდგენილი ვერ იქნა.

21. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე მუხლით და განმარტა, რომ ს. გ-ის მიყენებული ზიანი პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ კანონშესაბამისად განისაზღვრა მისი მიუღებელი ხელფასით გათავისუფლების დღიდან გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე და აღსრულებამდე, რამდენადაც არსებობს გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი. შესაბამისად, განაცდურის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა საფუძვლიანია.

22. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე დანიშნული იყო აღნიშნულ თანამდებობაზე უვადოდ, მისი ყოველთვიური დარიცხული ხელფასი (საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით) 2012 წლის დეკემბრის მდგომარეობით შეადგენდა 6500 ლარს, რაც 2012 წლის დეკემბრიდან 2014 წლის ივლისის ჩათვლით, ანუ სარჩელის სასამართლოში შეტანამდე შეადგენს 123 500 ლარს.

23. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა საქართველოს შრომის კოდექსის 31-ე და 32-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მითითებული სამართლებრივი ნორმების სწორად შეფასებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკმაყოფილა სარჩელი. შესაბამისად, არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

24. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე შპს „T. E”-მ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

25. კასატორის განცხადებით, სასამართლომ ყოველგვარ მტკიცებულებებზე მითითების გარეშე გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მისი ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 6 500 ლარს, ხოლო საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვით - 5 200 ლარს, მაშინ როდესაც მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ცნობით დადგენილია, რომ მოსარჩელეს 2012 წლის იანვრიდან 2012 წლის დეკემბრის თვის ჩათვლით ხელფასის სახით მიღებული აქვს 47 700 ლარი, რაც ყოველთვიურად (საშუალოდ) შეადგენს 3 975 ლარს საშემოსავლო დარიცხვით (47700:12=3975). ყოველივე მიუთითებს იმაზე, რომ ხელფასი გაიცემოდა ფირმის ყოველთვიური შემოსავლის მიხედვით და იგი არ იყო სტაბილური. თუ მოპასუხე მხარემ ამ ნაწილში საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად ვერ წარმოადგინა სათანადო მტკიცებულებები, პალატა ვალდებული იყო ეხელმძღვანელა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით (მოსარჩელეს მიერ წარმოდგენილი საბანკო ამონაწერის საფუძველზე გაცემული ცნობით) და გამოეყვანა ხელფასის საშუალო თანხა.

26. სასამართლომ მოპასუხეს დააკისრა ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი. გადაწყვეტილებიდან გაუგებარია, აღნიშნული 0.07 პროცენტის გადახდა საიდან უნდა მოხდეს, მოსარჩელის გათავისუფლების დღიდან - 2012 წლის 28 დეკემბრიდან, თუ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან. ამასთან, კასატორის აზრით, მოცემულ შემთხვევაში შრომის კოდექსის 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან არავითარ ანაზღაურების ან ანგარიშსწორების დაყოვნებას ადგილი არ ჰქონია. მოპასუხეს მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე გათავისუფლდა სამუშაოდან 2012 წლის 28 დეკემბერს, არ გადაუხდია ხელფასი მოსარჩელისათვის და უფლებაც არ ქონდა გათავისუფლებული მუშაკისათვის ხელფასი გაეცა, ხოლო საქმეზე მოსარჩელის სასარგებლოდ მიღებული გადაწყვეტილება, როგორიცაა სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება, არ ნიშნავს ნებისმიერი ანაზღაურებისა თუ ანგარიშსწორების დაყოვნებას. სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, მიუღებელ შემოსავლად ითვლება ის შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. კონკრეტულ შემთხვევაში მხარეებს შორის დავა რომ არ წარმოშობილიყო, მოსარჩელე მიიღებდა მხოლოდ ხელფასს და არა სხვა რაიმე თანხებს, სასამართლომ კი მოპასუხეს გადასახდელად დააკისრა იმაზე მეტი ხელფასის გადახდა, რასაც საშუალოდ იღებდა მოსარჩელე. ამასთან, ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლის დროს, მაშინ ხდება, როცა მხარეს გააჩნია საკმაო მტკიცებულება იმისა, რომ მას ამით მიადგა ზიანი.

27. საკასაციო საჩივრის ავტორის განმარტებით, არც სააპელაციო და არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია სასამართლოსთვის მიმართვის ხანდაზმულობის ვადებზე, რაზეც მოპასუხე შესაგებელში მიუთითებდა. აღნიშნულ საკითხს სასამართლომ საერთოდ გვერდი აუარა, როცა ხანდაზმულობის ვადების დაცვა ერთ-ერთი ფუნდამენტალური პრინციპია სამოქალაქო სამართალურთიერთობებში. სასამართლო გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მსჯელობისას ვალდებული იყო შეეფასებინა საკითხი, მოსარჩელეს დაცული ჰქონდა თუ არა სასამართლოსთვის მიმართვის ხანდაზმულობის ვადები. შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტების თანახმად, მოსარჩელეს უფლება აქვს 30 დღის ვადაში გაასაჩივროს ბრძანება გათავისუფლების თაობაზე. კონკრეტულ შემთხვევაში კი დადგენილია, რომ 2014 წლის 27 თებერვლისათვის (თავი, რომ დავანებოთ 2012 წლის 28 დეკემბრიდან ე.ი. გათავისუფლების დღიდან ხანდაზმულობის ერთ თვიანი ვადის გასვლას, როცა მოსარჩელესათვის კარგად იყო ცნობილი მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ) მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო მისი სამსახურიდან გათავისულების შესახებ ბრძანების გამოცემის თაობაზე, ხოლო მან სარჩელი აღნიშნული ბრძანების ბათილად ცნობისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სასამართლოში წარადგინა 2014 წლის 18 აგვისტოს, ანუ შეტყობინებიდან თითქმის 5 თვის გასვლის შემდეგ.

28. მოსარჩელე კატეგორიულად მიუთითებს, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა იქნეს შრომის კოდექსის 2012 წლის 28 დეკემბერს მოქმედი რედაქცია (ვინაიდან შრომის კოდექსის მაშინდელი რედაქცია არ ითვალისწინებდა სასამართლოზე მიმართვის ერთ თვიან ვადებს), თუმცა კასატორი არ იზიარებს ამგვარ მოსაზრებას და მიუთითებს შრომის კოდექსის 53-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ეს კანონი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს მხარეებს შორის წარმოშობილი დავის და სასამართლო გადაწყვეტილების დროს მოქმედი კანონის რედაქციით.

29. საკასაციო საჩივრის ავტორი არ ეთანხმება სასამართლოს დასკვნას, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მოპასუხემ ვერ წარმოადგინა რაიმე მტკიცებულებები მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების გასაბათილებლად. კასატორის განცხადებით, მას არ დაურღვევია შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-7 პუნქტის მოთხოვნა, შესაბამისად, მასზე არ უნდა გადავიდეს ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი ჩვენზე. აღნიშნული მოვალეობა მოსარჩელე მხარეს ეკისრება.

30. სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას მოპასუხე მხარისაგან მოითხოვა ამა თუ იმ ფაქტობრივი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენა, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილად მიიჩნია ყოველგვარი მტკიცებულებების წარდგენის გარეშე. კერძოდ, სასამართლომ ყოველგვარი სამართლებრივი შეფასების გარეშე დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელე არის მოპასუხე ფირმის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, 50 %-იანი წილის მფლობელი და აღნიშნული გამოიყენა სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ მტკიცებულებად მაშინ, როცა კონკრეტულ შემთხვევაში შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე წარმოშობილი დავის გადაწყვეტისას არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს თუ ვინ არის ფირმის დამფუძნებელი და რა წილის მფლობელია იგი.

31. სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ თურმე მოსარჩელე როგორც გათავისუფლებამდე, ისე გათავისუფლების შემდეგაც, ყოველდღიურად, სამუშაო საათების დაწყებიდან ცხადდებოდა სამუშაოზე და სამუშაო საათების დამთავრებამდე იმყოფებოდა სამუშაოზე, რა დროსაც იგი ტელეფონის საშუალებით მესამე პირებთან და მთავრობასთან წყვეტდა ფირმის საკითხებს. აღნიშნული გარემოება სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით, რომ მოსარჩელე არის მოპასუხე ორგანიზაციის 50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი და მისი სამუშაო კაბინეტი დღემდე განთავსებულია მოპასუხე ორგანიზაციის შენობაში. სასამართლოს არ მოუთხოვია და მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება იმისა, რომ იგი უფლებამოსილი იყო მესამე პირებთან ან მთავრობასთან ეწარმოებინა ორგანიზაციის სახელით მოლაპარაკება, ვინ იყო მენეჯერი თუნდაც გენერალური მენეჯერი თანამდებობრივად, რომ მოლაპარაკებები ეწარმოებინა. ან საერთოდ, რაიმე მოლაპარაკება ეწარმოებინა მას ვინმესთან. დადებით შემთხვევაში გააჩნდა თუ არა აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია არანაირი მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ იგი ერთი დღე მაინც ასრულებდა მენეჯერის მოვალეობას.

32. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელე არ მალავს და აღიარებს რომ მას გააჩნია 100 %-იანი წილით სხვა საზოგადოება, რომლის დირექტორიც თვითონ არის და ამ ფირმის ოფისი განლაგებულია სწორედ იმ შენობის პირველ სართულზე, სადაც განლაგებულია მოპასუხე ორგანიზაციის ოფისი (აღნიშნული ოფისი განლაგებულია იმავე შენობის მეორე სართულზე). ორივე ფირმას ნაქირავები აქვს შენობის ფართი, რომლის მესაკუთრეა მოსარჩელის მეუღლის ბიძა, ნუგზარ აბესაძე, რაც არ ნიშნავს იმას, რომ მოსარჩელის სამუშაო კაბინეტი განთავსებული იყო მოპასუხე ორგანიზაციის შენობაში, როგორც ეს დაადგინა სასამართლომ.

33. კასატორის განცხადებით, მოსარჩელე აღიარებს, რომ იგი მოპასუხე ორგანიზაციაში არ დადიოდა, მაგრამ მეორე ფირმის კაბინეტიდან ტელეფონით ახორციელებდა თავის საქმიანობას მოპასუხე ორგანიზაციაში, ხოლო რაცა ხელფასი არ ერიცხებოდა, უკავშირდებოდა ფირმის ბუღალტერს. ასეთ მდგომარეობაში მოსარჩელე იყო 14 თვის განმავლობაში, რაც სასამართლომ ჩაუთვალა საზოგადოების ფაქტიური საქმიანობის შესრულებაში, რაც, საკასაციო საჩივრის ავტორის აზრით, ყოველგვარ საფუძველს მოკლებულია, რადგან ს. გ-ეს არ გააჩნდა არავითარი უფლებამოსილება, საზოგადოების სახელით ეწარმოებინა რაიმე ურთიერთობა მესამე პირებთან. ამასთან, იგი საზოგადოების სასარგებლოდ ვერავითარ საქმიანობას ვერ განახორციელებდა, რადგან ხელმძღვანელობდა სხვა ფირმას, რომლის დირექტორიც იყო და არის და არ ჰქონდა დრო იმისათვის, რომ მოპასუხე ორგანიზაციაში გამოცხადებულიყო სამუშაოზე და შეესრულებინა ამ ფირმის საქმიანობა. აქედან გამომდინარე, ისმის კითხვა, ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს ფიზიკური საშუალება, რომ იგი გამოცხადებულიყო სამუშაოზე და შეესრულებინა მოპასუხე საზოგადოების სასარგებლოდ რაიმე სამუშაოები ან დაეცვა შრომის შინაგანაწესი, როცა იგი სამუშაოზე არ ცხადდებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციას უფლება ჰქონდა მოეშალა მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,გ’’ და ,,დ’’ პუნქტების შესაბამისად.

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 7 მაისის განჩინებით შპს „T. E“-ს საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

35. 2016 წლის 6 იანვარს და ამავე წლის 26 იანვარს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას განცხადებით მომართა კასატორის, შპს „T. E“-ს წარმომადგენელმა, ვ. ხ-მა და მოითხოვა საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

36. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, წარმოდგენილი შუამდგომლობების საფუძვლიანობისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „T E“-ს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად, ხოლო მისი შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

37. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

38. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

39. საკასაციო საჩივრის ავტორის ძირითადი პრეტენზია ემყარება იმას, რომ პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა არ იმსჯელეს სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხზე, რის თაობაზეც მოპასუხის შესაგებელში იყო მითითებული. სასამართლოებს უნდა ეხელმძღვანელათ შრომის კოდექსის 53-ე მუხლით, რომლის შესაბამისად, ეს კანონი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა, რაც იმას ნიშნავს, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა მხარეებს შორის წარმოშობილი დავის მიმდინარეობისას და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის დროს მოქმედი კანონის რედაქცია.

40. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და აღნიშნავს შემდეგს:

41. საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლი ახალი რედაქციით ჩამოყალიბდა 2013 წლის 12 ივნისს განხორციელებული ცვლილებების შედეგად. აღნიშნული ცვლილებებით კანონმდებელმა ახლებურად მოაწესრიგა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის წესი, კონკრეტულად განსაზღვრა ხელშეკრულების შეწყვეტის პროცედურა, რასაც დაუკავშირდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გადაწყვეტილების გასაჩივრების ერთთვიანი ვადის დაწესება. ამასთან, ერთთვიანი ვადის ათვლას კანონი ერთ შემთხვევაში უკავშირებს დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის თაობაზე წერილობითი დასაბუთების მიღებას, ხოლო, მეორე შემთხვევაში, დამსაქმებლის უარს, დასაქმებულის მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები. აღნიშნული პირობების დაწესებით კანონმდებელმა გარკვეულწილად დააბალანსა ერთი მხარის ვალდებულება დასაქმებულს წინასწარ აცნობოს სამსახურიდან განთავისუფლების თაობაზე და წერილობით დაასაბუთოს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, ხოლო მეორე მხარის ვალდებულებაა ხანდაზმულობის შემჭიდროებულ ვადაში განკარგოს თავისი უფლება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების გასაჩივრებასთან დაკავშირებით.

42. შრომის კოდქსის 53-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული კანონი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა, რაც არ გულისხმობს შრომის კოდექსში 2013 წლის 12 ივნისის ცვლილებების შეტანამდე შეწყვეტილ შრომით ხელშეკრულებებზე ამ ცვლილებების გავრცელებას. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მომწესრიგებელ ნორმაში ცვლილებები განხორციელდა 2013 წლის 12 ივნისს, ხოლო მოსარჩელე ს. გ-ან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე ბრძანება გამოიცა 2012 წლის 28 დეკემბერს, მოცემული დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული ვერ იქნება მოსარჩელის სამსახურიდან განთავისუფლების შემდგომ კოდექსში შეტანილი ცვლილებების შედეგად ამოქმედებული ნორმები და ს. გ-ის სარჩელზე ვრცელდება სახელშეკრულებო მოთხოვნებისათვის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რა ვადაშიც არის წარდგენილი სარჩელი. აღნიშნულის თაობაზე არსებობს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (იხ. მაგ. სუსგ №ას-281-263-2014, 27 მარტი, 2015 წ; სუსგ №ას-980-941-2014, 24 მარტი, 2015წ). შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად იხელმძღვანელეს შრომის კოდექსის ს. გ-ის სამუშაოდან დათხოვნის დროისათვის მოქმედი რედაქციით და არ მიიჩნიეს მოთხოვნა ხანდაზმულად.

43. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხზე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

44. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შრომით სამართლებრივ დავასთან დაკავშირებულ არა ერთ საქმეში განმარტა, რომ ასეთი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს და დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას აკისრებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, რადგან დასაქმებული ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა (იხ. სუსგ №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; სუსგ №ას-122-114-2015, 23 მარტი, 2015 წელი).

45. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ საქმეში ს. გ-ის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების არაკეთილსინდისიერად შესრულებისა და სამუშაოზე სისტემატიურად გამოუცხადებლობის ფაქტების სათანადოდ დადასტურების ტვირთი ეკისრებოდა მოპასუხეს (კასატორს).

46. უსაფუძვლოა ასევე, საკსაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზია დაკისრებული იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების კანონშეუსაბამობის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ თვალსაზრისითაც, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, სადაც განმარტებულია სამუშაოდან უკანონოდ გათავისუფლებული მოხელის სასარგებლოდ დამსაქმებლისათვის იძულებითი განაცდურისა და ყოველი დაყოვნებული დღისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების სამართლებრივი საფუძვლები (იხ. მაგ. სუსგ №ას-1194-1136-2014, 6 თებერვალი, 2015 წელი; სუსგ №ას-252-239-2015, 6 მაისი, 2015 წელი).

47. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

48. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

49. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „T. E“-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

50. რაც შეეხება 2016 წლის 6 და 26 იანვრის შუამდგომლობებს საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 7 მაისის განჩინებით შპს „T. E-ს“ საკასაციო საჩივარი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, მიღებულ იქნა წარმოებაში და დადგინდა დასაშვებობის შემოწმება ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის თაობაზეც ეცნობათ მხარეებს.

51. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას ამოწმებს სასამართლოს კოლეგიური შემადგენლობა. კოლეგია უფლებამოსილია, აღნიშნული საკითხი გადაწყვიტოს ზეპირი განხილვის გარეშე. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შემთხვევაში კი სასამართლო მსჯელობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის მიზანშეწონილობაზე.

52. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაკი წინამდებარე საკასაციო საჩივარი სასამართლოს მიერ დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, ვერ დაკმაყოფილდება შუამდგომლობა მისი ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ.

53. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 175 ლარის 70% – 4322,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „T. E“-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. არ დაკმაყოფილდეს კასატორ შპს „T. E“-ს წარმომადგენლის, ვ. ხ-ის შუამდგომლობა საკასაციო საჩივრის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ;

3. კასატორ შპს „T. E“-ს (საიდენტიფიკაციო კოდი: ...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 20 აპრილს №145 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6175 ლარის 70% – 4322,5 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე