საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ას-1004-948-2015 18 დეკემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),

ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ა. ძ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ა. ბ-ი, რ. ა-ე, ხ. შ-ი, ი. ღ-ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2007 წლის მაისის მდგომარეობით ქ. თბილისში, დ-ის პირველი კვარტალში, 1ბ კორპუსში მდებარე ფართიდან, 35 კვ.მ. საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო ა. ბ-ის (შემდეგში პირველი მესაკუთრე ან მოპასუხე) სახელზე, ხოლო 42 კვ.მ. ა. ძ-ის (შემდეგში მოსარჩელე ან კასატორი) სახელზე.

2. ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 23 ივნისის №ლეგ-2015 ბრძანებით დაკმაყოფილდა პირველი მოპასუხის განცხადება და მის საკუთრებაში არსებულ ფართში უნებართვოდ მოწყობილი ანტრესოლი (მეორე სართული, რომელიც მდებარეობს წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებულ მისამართზე) ლეგალიზებულად ჩაითვალა. პირველმა მესაკუთრემ საჯარო რეესტრში საკუთრებად დაირეგისტრირა 57.26 კ.ვმ. ანტრესოლი.

3. 2009 წლის 7 მაისს პირველმა მესაკუთრემ ამ განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული 57.26 კ.ვმ. ანტრესოლი მიჰყიდა რ. ა-ეს (შემდეგში მეორე მესაკუთრე ან მოპასუხე), რომელიც საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ დარეგისტრირდა.

4. მეორე მესაკუთრემ 2009 წლის 5 ივნისს ანტრესოლი გამიჯნა და 31.81 კვ.მეტრი და 24.45 კვ.მეტრი ფართობი ცალ-ცალკე დაირეგისტრირა საკუთრებად, ხოლო იმავე წლის 16 ივნისს, 31.81 კვ.მ. ანტრესოლი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, გაასხვისა ხ. შ-ზე (შემდეგში მესამე მოპასუხე ან მესაკუთრე).

5. ქალაქ თბილისის მერის 2009 წლის 6 ივლისის განკარგულებით, დაკმაყოფილდა მოსარჩელის ადმინისტრაციული საჩივარი და ბათილად იქნა ცნობილი, ძალაში შესვლის დღიდან, წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული ბრძანება ლეგალიზაციის შესახებ, თანამესაკუთრის თანხმობის არარსებობის გამო.

6. 2012 წლის 1 ივნისს მესამე მესაკუთრესა და ი. ღ-ს (შემდეგში მეოთხე მოპასუხე ან ბოლო მესაკუთრე) შორის გაფორმდა 31.81 კვ.მეტრი ანტრესოლის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ნასყიდობის საგანი საჯარო რეესტრში თავის სახელზე დაირეგისტრირა ბოლო მესაკუთრემ.

7. სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება ანტრესოლზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე.

8. მოსარჩელემ 2013 წლის 19 სექტემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ოთხივე მოპასუხის მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნით.

9. საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 170-ე, 54-ე, 477-ე, 147-ე, 312-ე, 172-ე მუხლებით.

11. სასამართლომ დადგენილად ცნო ამ განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

12. სასამართლომ განმარტა, რომ უფლებამოსილი პირის - პირველი მესაკუთრის მიერ ანტრესოლზე საკუთრების უფლების განკარგვის შემდეგ, მისი საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმების მიუხედავად, არ არსებობდა სადავო (პირველ და მეორე მესაკუთრეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის 07.05.2009 ხელშკრულება; იხ ამ განჩინების მე-3 პუნქტი) გარიგების ბათილად ცნობის საფუძველი, ვინაიდან სსკ-ის 185-ე მუხლის თანახმად, „შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე“.

13. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია (სსკ-ის 312-ე მუხლი) ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოვლინებაა სამოქალაქო ბრუნვაში დამკვიდრებული ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპისა. ზოგიერთ შემთხვევაში, ნივთის არამართლზომიერი, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული განკარგვის გამო, ერთმანეთთან წინააღმდეგობაშია ნივთის შემძენისა და მისი ნამდვილი მესაკუთრის ინტერესი.

14. სასამართლომ მიუთითა, რომ სსკ-ის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილი აღნიშნულ კონფლიქტს შემძენის სასარგებლოდ წყვეტს. კეთილსინდისიერების ზოგადსამართლებრივი პრინციპიდან გამომდინარე, საკუთრებისა და სხვა სანივთო უფლებების დაცვა უნდა განხორციელებულიყო იმგვარად, რომ თანაბრად ყოფილიყო დაცული სამოქალაქო ბრუნვის ყველა მონაწილის ინტერესები.

15. სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დადგენილ იქნა, რომ მეორე მესაკუთრის მიერ უძრავი ქონების - ანტრესოლის შეძენის დროს, 2009 წლის 7 მაისს, სადავო ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო გამსხვისებლის, პირველი მესაკუთრის სახელზე, ხოლო საჯარო რეესტრის ჩანაწერის საკითხზე დავა წარმოიშვა 2009 წლის ივლისის შემდეგ, როდესაც გაუქმდა საჯარო რეესტრში პირველი მესაკუთრის საკუთრების წარმოშობის საფუძველი - ლეგალიზების ბრძანება. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მეორე მესაკუთრე იყო კეთილსინდისიერი შემძენი (სსკ-ის 185-ე მუხლი).

16. სასამართლომ აღნიშნა, რომ, რადგან არ არსებობდა პირველ და მეორე მესაკუთრეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი, მოსარჩელეს არ გააჩნდა იურიდიული ინტერესი, ამ გარიგების შემდეგ, სადავო ანტრესოლის განკარგვასთან დაკავშირებით გაფორმებული დანარჩენი ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის მიმართ, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა 2009 წლის 16 ივნისისა და 2012 წლის 1 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

17. სასამართლომ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, რადგან ბათილად არ იყო ცნობილი გარიგება, რომლის საფუძველზეც ბოლო მესაკუთრეს წარმოეშვა საკუთრების უფლება ანტრესოლზე, არ არსებობდა სსკ-ის 172-ე მუხლის თანახმად, ნივთის გამოთხოვის სამართლებრივი საფუძველი.

18. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

19. სააპელაციო საჩივარი დამყარებული იყო შემდეგზე:

19.1. სააპელაციო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბათილად არის ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 11.12.2008 წლის გადაწყვეტილება. ბოლო მესაკუთრე, სადავო ფართის მიმდებარედ, საკუთრების უფლებით ფლობს კომერციულ ფართს და მისთვის ცნობილი იყო, რომ ანტრესოლზე დავა მიმდინარეობდა. სასამართლომ აღნიშნული გარემოება შეფასების გარეშე დატოვა. სასამართლომ არ იმსჯელა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მეორე მესაკუთრისათვის თავიდანვე იყო ცნობილი და იგი პირადად ესწრებოდა თბილისის მერიაში გამართულ ყველა ადმინისტრაციულ პროცესს.

19.2. სასამართლომ ვერ გამიჯნა ერთმანეთისაგან რეგისტრაციის გაუქმება და რეგისტრაციის ბათილად ცნობა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში (იხ. სუსგ ადმინისტრაციულ საქმეზე, # ბს-1738-1707 (კ-110, 27.02.2013; ტ.1., ს.ფ. 25-35) ხაზგასმითაა მითითებული, რომ არსებობს მხარის კანონიერი ინტერესი ბათილად იქნეს ცნობილი სადავო რეგისტრაცია, რაც წარმოშობს შემდგომი რეგისტრაციების ბათილად ცნობის საფუძველს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 601 მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად. მითითებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე, საკასაციო პალატის აზრით, „რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა თავის თავში მოიცავს შემდგომი რეგისტრაციების, აგრეთვე რეგისტრაციების საფუძველების - ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის მოთხოვნებსაც, რომელიც უნდა გაიმიჯნოს განსჯადობისა და განხილვის რიგითობის შესაბამისად“. საკასაციო პალატა იმავე საქმეზე აღნიშნავს, რომ რეგისტრაციის მომენტში უფლების დამდგენი დოკუმენტის არსებობა არ ადასტურებს რეგისტრაციის ბათილად ცნობის შეუძლებლობას, ვინაიდან ანტრესოლის ლეგალიზება ბათილად არის ცნობილი გამოცემის დღიდან ქ. თბილისის მერის 06.07.2009 წლის N47 განკარგულებით, ანუ სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანტრესოლი, როგორც კანონიერი ნაგებობა, არასდროს არსებობდა. აპელანტის მოსაზრებით, გამორიცხული იყო სსკ-ის 185-ე მუხლის საფუძველზე, გამსხვისებელი მიჩნეულიყო მესაკუთრედ, ხოლო შემძენი -კეთილსინდისიერად. მათ დავის პროცესში შეიძინეს ანტრესოლი, იყვნენ პირველი მესაკუთრის ახლობლები და აქტიურად იყვნენ ჩართულნი დავის პროცესში.

19.3. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009 წლის N57 დადგენილებით ანტრესოლი არის ინტერიერის სივრცეში იატაკის ზედაპირის შესაქმნელად მოწყობილი ისეთი კონსტუქცია, რომელიც ინტერიერს ყოფს ორ ნაწილად, შესაბამისად მისი დარეგისტრირება დამოუკიდებელ ობიექტად საჯარო რეესტრში და შემდგომ მისი, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტის დამოუკიდებლად გასხვისება კანონსაწინააღმდეგოა.

20. სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 15 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

21. სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ანტრესოლზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, თავისთავად არ წარმოადგენდა საკმარის საფუძველს სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისათვის. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა დადგენილიყო ფაქტი, რომ შემძენმა იცოდა, გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე, საჯარო რეესტრის ჩანაწერი სადავო იყო.

22. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული არ იყო ნასყიდობის ხელშეკრულებებით სადავო ანტრესოლის შემძენი პირების - მეორე, მესამე, მეოთხე მესაკუთრეების არაკეთილსინდისიერება. არ დასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ შემძენებმა იცოდნენ რეესტრის ჩანაწერის უსწორობა.

23. სასამართლომ აღნიშნა, რომ თავდაპირველი შემძენის მეორე მესაკუთრის, ისევე, როგორც სხვა შემდგომი მესაკუთრეების არაკეთილსინდისიერების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო. ამ მხრივ საინტერესო იყო სააპელაციო სასამართლოში 23.06.2015 წელს გამართულ სხდომაზე მეორე მესაკუთრისა და მესამე მესაკუთრის წარმომადგენლის განმარტება, დავის არსებობასთან დაკავშირებით, თავისი მარწმუნებლის (მესამე მესაკუთრის) ინფორმირების თაობაზე. მან ხან დაადასტურა და ხან უარჰყო ფაქტი იმის შესახებ, რომ მისმა მარწმუნებელმა სადავო ანტრესოლის შეძენამდე იცოდა დავის შესახებ (იხ. სხდომის ოქმი CD დისკზე, 17:17:17 -17:22:54). სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ამ სხდომას თავად მარწმუნებელი - მესამე მესაკუთრე არ ესწრებოდა და, შესაბამისად, სადავო საკითხზე მისგან ახსნა-განმარტება სასამართლოს არ მიუღია. სასამართლომ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოპასუხეთა მიერ წარდგენილ შესაგებლებზე, რომლებიც ხელმოწერილი იყო უშუალოდ მხარეების მიერ, სადაც მეორე და მესამე მესაკუთრეები ცალსახად მიუთითებენ, რომ მათთვის სადავო ანტრესოლის შეძენამდე უცნობი იყო დავის არსებობის შესახებ (ტ. II, ს.ფ. 91-106). ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით მარწმუნებლის და რწმუნებულის ახსნა-განმარტება არ ემთხვეოდა ერთმანეთს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა უშუალოდ მხარის (მესამე მესაკუთრის) პოზიციას და სასამართლო სხდომაზე მისი წარმომადგენლის წინააღმდეგობრივი განმარტებები საფუძვლად ვერ დაედებოდა შემძენის არაკეთილსინდისიერების თაობაზე სადავო გარემოების დადგენას.

24. სააპელაციო სასამართლოს 23.06.2015 წლის სხდომაზე ქონების გამსხვისებელმა (პირველმა მესაკუთრემ) განმარტა, რომ მას შემძენისათვის (მეორე მესაკუთრისათვის) არ მიუწოდებია ინფორმაცია ანტრესოლის სადავოობის თაობაზე (იხ. 23.06.2015წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 17:34:56-17:35:23). საქმის მასალებით არ დადასტურდა რომ მეორე მესაკუთრე მონაწილეობდა მერიაში წარმოებულ ადმინისტრაციულ დავაში. მოსარჩელის განმარტებების გარდა, რაიმე სხვა მტკიცებულება, რაც მეორე, მესამე და მეოთხე მესაკუთრეების არაკეთილსინდისიერებაზე მიუთითებდა, საქმეში წარმოდგენილი არ იყო. სასამართლომ განმარტა, რომ ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტება, თუ მას არ ეთანხმებოდა მეორე მხარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში მიიჩნეოდა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებათა დამადასტურებელ მტკიცებულებად, თუ იგი დადასტურდებოდა საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად.

25. სასამართლომ ანტრესოლის ბოლო მესაკუთრესთან დაკავშირებით, დამატებით აღნიშნა, რომ მისი ოჯახი მეზობლად ფლობდა კომერციულ ფართებს, რაც სხვა რაიმე გარემოების ან/და მტკიცებულების არარსებობის პირობებში, არ გულისხმობდა, რომ მან იცოდა, ან უნდა სცოდნოდა ქონების სადავოობის თაობაზე. ბოლო მესაკუთრემ აღნიშნა, რომ მისთვის უცნობი იყო ნივთის შეძენამდე, მასზე რაიმე დავის წარმოების თაობაზე და განმარტა, რომ შეძენისთანავე, ფაქტობრივად დაეუფლა უძრავ ქონებას, სადაც დღესაც ცხოვრობს თავის სამ შვილთან ერთად (23.06.2015წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 17:40:06 -17:42:49).

26. სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ დავაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებითა და შესაბამისი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, რომ შემძენებმა იცოდნენ უძრავი ქონების სადავოობის შესახებ და არც ის ფაქტი, რომ გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში მათ შეეძლოთ და უნდა სცოდნოდათ აღნიშნული.

27. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან არ დადასტურდა შემძენის არაკეთილსინდისიერება, არ არსებობდა სარჩელით სადავოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძველი. შესაბამისად, ასევე, უსაფუძვლო იყო მოთხოვნა. უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე.

28. სააპელაციო სასამართლომ განჩინების მიღებისას იხელმძღვანელა სსკ-ის 50-ე, 54-ე, 59-ე, 185-ე, 312-ე მუხლებით; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 248-ე, მე-4, 102-ე მუხლებით; საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით.

29. მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 15 ივლისის განჩინება, მოითხოვა მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

30. საკასაციო საჩივარი დამყარებულია შემდეგზე:

30.1. სასამართლო მიზანმიმართულად, არასწორად წარმოაჩენს ფაქტებსა და მიუთითებს, რომ სადავო ანტრესოლის ლეგალიზების ბრძანება მხოლოდ იმიტომ გაბათილდა, რომ თანამესაკუთრეთა თანხმობა არ არსებობდა. სასამართლო არ აფასებს სააპელაციო საჩივარში მითითებულ იმ გარემოებას, რომ სამართლებრივი თვალსაზრისით ანტრესოლი, როგორც კანონიერი ნაგებობა არასოდეს არსებობდა, ამდენად, გამორიცხულია, სსკ-ის 185-ე მუხლის საფუძველზე, გამსხვისებელი ჩაითვალოს მესაკუთრედ, ხოლო შემძენი კეთილსინდისიერად და უთითებს მთავრობის დადგენილებაზე (იხ. ამ განჩინების 20.3 ქვეპუნტი).

30.2. კასატორი უთითებს ანტრესოლის, როგორც ცალკე უფლების ობიექტის კანონიერებასთან დაკავშირებით, უზენაესი სასამართლოს 21.06.2011 წლისა და 27.02.2013 წლის განჩინებებში ჩამოყალიბებულ განმარტებებზე და აღნიშნავს, რომ ესეც არ შეუფასებია სააპელაციო სასამართლოს. კასატორი აღნიშნავს, რომ მატერიალური თვალსაზრისით (საქართველოს მთავრობის 24.03.2009 წ. N57 დადგენილება) ანტრესოლი, როგორც ცალკე უფლების ობიექტი, არ შეიძლება არსებობდეს, ფორმალური (პროცესუალური) თვალსაზრისით კი, როგორც ამას ადმინისტრაციულ საქმეთა საკასაციო პალატაც არაერთგზის მიუთითებს, საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილების, ბათილად ცნობამ (იხ. ამ განჩინების მე-7 პუნქტი), კანონის თანახმად, წარმოშვა მომდევნო რეგისტრაციის ბათილად ცნობის საფუძველი და სააპელაციო სასამართლოს მცდელობამ, როგორმე კეთილსინდისიერად წარმოაჩინოს სხვისი საკუთრების მიმთვისებელი, ვერ უნდა გადასწონოს კანონიერი და სამართლიანი მართლმსაჯულების პრინციპები.

30.3. გასაჩივრებული განჩინებით, სასამართლოს ერთადერთი არგუმენტი, რომ შემძენები იყვნენ კეთილსინდისიერები, გააბათილა მეორე და მესამე წარმომადგენელმა და სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე სრული სიმართლე განაცხადა, რომ მისმა მარწმუნებლებმა იცოდნენ ანტრესოლზე მიმდინარე დავის შესახებ. სასამართლომ, კანონის დარღვევით უგულებელჰყო წარმომადგენლის ეს ახსნა-განმარტება და მიუთითა, რომ მარწმუნებლები სასამართლოს არ ესწრებოდნენ, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს შესაგებელში უთითებდნენ, რომ დავის არსებობის შესახებ არ იცოდნენ. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მესაკუთრეთა წარმომადგენელს, საქმეში არსებული მინდობილობის თანახმად, სრულად ჰქონდა მინიჭებული მხარეთა მიერ უფლებამოსილება, ეწარმოებინა სასამართლოში მათი საქმე სსსკ-ის 93-ე და 98-ე მუხლების შესაბამისად.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2015 წლის 13 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიიღო წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

32. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ)სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

33. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

34. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

35. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

36. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის "გ" ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

37. საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიასთან (იხ. წინამდებარე განჩინების 31.2, 31.3 ქვეპუნქტები) დაკავშირებით, ყურადღებას ამახვილებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებაზე (იხ. ტ.1., ს.ფ. 36-53), რომელიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 იანვრის განჩინებით (იხ. ტ.1., ს.ფ.157-158) უცვლელად დარჩა.

38. სააპელაციო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილების თანახმად, ქ. თბილისში, დ-ის I კვ. Iა კორპუსში არსებული 77 კვ.მ. ფართის თანამესაკუთრეები არიან მოსარჩელე (42 კვ.მ.) და ვცმეორე მესაკუთრე. ამ უკანასკნელს საკუთრებაში აქვს 35 კვ.მ. ფართი. ურბანული დაგეგმარების სამსახურმა მეორე მესაკუთრეს, ფართის ლეგალიზაციის შედეგად, დაუკანონა 57.26 კვ.მ. ანტრესოლი. ანტრესოლის, როგორც შიდა არქიტექტურის ნაწილის, თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე, მთლიანად მეორე მესაკუთრის სახელზე, დაკანონებით გაიზარდა ამ უკანაკსნელის წილი თანასაკუთრებაში. სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ აღნიშნა, რომ სსკ-ის 173-ე მუხლის თანახმად, საერთო საკუთრების მართვა უნდა განხორციელებულიყო თანამესაკუთრეების მიერ ერთობლივად. ამდენად, ობიექტის ლეგალიზება საჭიროებდა თანამესაკუთრის თანხმობას, მიუხედავად ამისა, ანტრესოლის ლეგალიზება მოხდა ასეთი თანხმობის გარეშე. ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში სასამართლომ მიუთითა საქართველოს პრეზიდენტის 24.11.07 წლის N660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშებებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის“ მე-6 მუხლის პირველი პუნქტზე, რომლის თანახმად, შესაბამისი ორგანო ობიექტის ან მისი ნაწილის ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობის მოთხოვნებს.

39. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან სადავო ფართის ლეგალიზების დროს დარღვეულ იქნა კანონის მოთხოვნა, კერძოდ, არ არსებობდა ერთ-ერთი თანამესაკუთრის თანხმობა, ადმინისტრაციულმა პალატამ ბათილად ცნო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2008 წლის 11 დეკემბრის N… გადაწყვეტილება ანტრესოზლე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ.

40. ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა, რეგისტრაციამდე არსებული სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ნაწილში, უსაფუძვლოდ მიიჩია და აღნიშნა, რომ სადავო ანტრესოლი რამდენჯერმე გახდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი, იგი არაერთხელ გასხვისდა და შესაბამისი ნასყიდობის ხელშეკრულება გახდა ყველა შემდგომი რეგისტრაციის საფუძველი. იმ პირობებში, როცა სადავოდ არ იყო გამხდარი და, შესაბამისად, დავის საგანს არ წარმოადგენდა ნასყიდობის ხელშეკრულებები, სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოთხოვნა, ბათილად ცნობილი აქტით რეგისტრაციამდე არსებული სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის თაობაზე (იხ. ტ.1., ს.ფ. 48-51).

41. საკასაციო სასამართლო, ზემოაღნიშნული გარემოებიდან გამომდინარე, განმარტავს, რომ უსაფუძვლოა კასატორის არგუმენტაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ანტრესოლის გასხვისება კანონით არ შეიძლებოდა, ვინაიდან ერთადერთი საფუძველი, რის გამოც ადმინისტარციულმა სასამართლომ დარღვევა დაადგინა, ეს იყო სადავო ფართის ლეგალიზაციის დროს, ერთ-ერთი თანამესაკუთრის თანხმობის არარსებობა. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ადმინისტრაციული დავის მიმდინარეობის დროს განხილვის საგანი იყო ისიც, თუ რამდენად შეიძლებოდა ანტრესოლის დამოუკიდებლად გასხვისება, რაზეც ადმინისტრაციულმა პალატამ დარღვევა ვერ აღმოაჩინა.

42. საკასაციო სასამართლოს უსაფუძვლოდ მიაჩნია საკასაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზია, სადავო ფართის (ანტრესოლის) დამოუკიდებლად გასხვისების შეუძლებლობის შესახებ.

43. საკასაციო სასამართლო, სადავო უძრავი ქონების მყიდველების კეთილსინდისერების ფაქტთან დაკავშირებით, უთითებს სსკ-ის 312-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე, სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეგისტრირებული რეესტრში, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტო იყო. სსკ-ის 185-ე მუხლით დაცულია კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესი მაშინ, როდესაც სადავოდ არის გამხდარი მესაკუთრის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლება და ამ ფაქტის მიმართ შემძენის დამოკიდებულება კეთილსინდისიერია ანუ, საქმე გვაქვს ისეთ გარემოებასთან, როდესაც შემძენმა არ იცოდა და არც შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ გამყიდველს არ გააჩნდა რეესტრში რეგისტრირებული ნამდვილი უფლება ან ასეთი უფლება სადავო იყო. მითითებული ნორმა იცავს კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ. აღნიშნული მუხლი მოიცავს შემთხვევას, როდესაც უძრავი ნივთის გასხვისების ნებას ავლენს რეგისტრირებული მესაკუთრე, მაგრამ მისი საკუთრების უფლება შეცილებულია სხვა, მესამე პირთა მხრიდან, ან არ არის სრულყოფილი, რისი არცოდნაც შემძენის მიერ წარმოაჩენს მას (შემძენს) კეთილსინდისიერად.

44. აღნიშნულ ნორმათა ანალიზი ცხადჰყოფს, რომ როდესაც საქმე ეხება უძრავი ქონების შეძენას, შემძენს, თავისი უფლების დასამტკიცებლად, შეუძლია, დაეყრდნოს რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტების სისწორის ვარაუდს, თუნდაც სინამდვილეში უსწორო იყოს რეესტრის მონაცემები. ამ მდგომარეობას არსებითად აქცევს შემძენის კეთილსინდისიერი დამოკიდებულება, რაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უსწორობაში გამოიხატება. ერთადერთი, რაც რეესტრის უტყუარობის ფიქციას და, შესაბამისად, ნივთის შეძენას არღვევს, სწორედ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაა. სსკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლები შეიცავს არაკეთილსინდისიერების იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელ კომპონენტს - შემძენმა იცის, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. ამ უკანასკნელი საკითხის გამორკვევისას გამოკვლეული უნდა იქნეს შემძენის შესაძლებლობანი რეესტრის არასწორი ჩანაწერის ცოდნასთან მიმართებით, ან უნდა გაირკვეს, შემძენს, გონივრული წინდახედულობის ფარგლებში, უნდა სცოდნოდა თუ არა სადავო ფაქტი. ამდენად, შემძენის ინტერესების დაცვა უნდა მოხდეს არა მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინებით, არამედ ქონების მესაკუთრის ვინაობისადმი მისი სუბიექტური დამოკიდებულებით (საკასაციო პალატის მოცემული მსჯელობა შესაბამისობასია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან იხ., სუსგ 21.07.2014წ. საქმე №ას-355-334-2014; სუსგ 14.07.2014წ. საქმე №ას-375-352-2014).

45. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის, სადავო ანტრესოლის, ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, შემძენი პირების - მეორე, მესამე და მეოთხე მესაკუთრეების არაკეთილსინდისიერება. არ დასტურდება ის ფაქტი, რომ შემძენებმა იცოდნენ რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის შესახებ. თავდაპირველი შემძენის (პირველი მესაკუთრის), ისევე, როგორც სხვა შემდგომი მესაკუთრეების არაკეთილსინდისიერების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა, შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის მოთხოვნა ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

46. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს საკასაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზიას, თითქოს მეორე და მესამე მესაკუთრეების კეთილსინდისიერების ფაქტი ნივთის შეძენის დროს, მათმა წარმომადგენელმა უარჰყო სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას და ეს ფაქტი სააპელაციო პალატამ უკანონოდ არ გაიზიარა. აღნიშნული გარემოება დეტალურად გამოიკვლია სააპელაციო სასამართლომ და მისცა სამართლებრივი შეფასება (იხ. წინამდებარე განჩინების 24-26 პუნქტები). ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ გარიგებითი წარმომადგენლის ახსნა-განმარტება არ წარმოადგენს მტკიცებულებას (იხ. სსსკ-ის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილი და 127-ე მუხლის პირველი ნაწილი) და ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია.

47. რაც შეეხება კასატორის მეორე მოთხოვნას, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო განმარატავს, რომ მისი საფუძვლიანობა დამოკიდებულია და გამომდინარეობს პირველი მოთხოვნიდან. ვინაიდან არ დასტურდება სადავო ქონების (ანტრესოლის) შემძენის არაკეთილსინდისიერება და არ არსებობს სარჩელით სადავოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძველი, შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის აღნიშნული მოთხოვნაც.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 325 ლარის 70% – 227,50 (ორას ოცდაშვიდი ლარი და 50 თეთრი) ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ძ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ა. ძ-ს (პ/ნ …) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 325 ლარის (საგადახდო დავალება №1, გადახდის თარიღი 2015 წლის 12 ოქტომბერი), 70% – 227.5 (ორას ოცდაშვიდი ლარი და ორმოცდაათი თეთრი) ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე