№ ას-945-895-2015 8 თებერვალი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - შპს „ს-ო“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ც. ს-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულებიდან გასვლა, თანხის დაკისრება,ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ც. ს-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს-ოს“ მიმართ და მოითხოვა 2008 წლის 16 მაისის უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე და 2010 წლის 23 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებების შეწყვეტა, საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი თანხის - 38 416 აშშ დოლარის დაბრუნება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 46 193 აშშ დოლარის ოდენობით შემდეგი დასაბუთებით:

2. მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის 2008 წლის 16 მაისს დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლითაც მოპასუხე კისრულობდა ვალდებულებას 2008 წლის დეკემბრისათვის დაესრულებინა და მოსარჩელისათვის გადაეცა ქ. თბილისში, ო-ის ქუჩა №...-ში მდებარე 68.6 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი, ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობებით, თეთრი კარკასი. ერთი კვ.მ ფართის ღირებულება განისაზღვრა 560 აშშ დოლარით, სულ მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა 38 416 აშშ დოლარი.

3. მოსარჩელემ თანხის გადახდის ვალდებულება შეასრულა 2008 წლის 16 მაისს და თანხა სრულად გადაიხადა.

4. 2010 წლის 23 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება იმავე ქონებაზე. საცხოვრებელი ბინის ექსპლუატაციაში შესვლის ვადა განისაზღვრა 2010 წლის დეკემბრით. მოსარჩელის განმარტებით, ამ დრომდე მშენებლობა დასრულებული არ არის და არც რაიმე სამუშაოები მიმდინარეობს, მოპასუხემ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება არ შეასრულა, რის გამოც მასთან სამართლებრივი ურთიერთობის გაგრძელებამ აზრი დაკარგა.

5. მოსარჩელეს ფართის შესაძენად სს „საქართველოს ბანკიდან“ აღებული აქვს მიზნობრივი სესხი 38.500 აშშ დოლარი 14 %-იანი საპროცენტო განაკვეთით, 15 წლის ვადით. დღეის მდგომაროებით დაფარულია სესხის ძირი თანხის ნაწილი - 20 642.46 აშშ დოლარი და გადახდილია შესაბამისი სარგებელი - 21.190.42 აშშ დოლარი. სესხის ძირი თანხიდან გადასახდელი დარჩა 17 857.54 აშშ დოლარი და სარგებელი - 11.643.48 აშშ დოლარი, სულ 29 549.40 აშშ დოლარი.

6. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მოსარჩელის ახლობლის უძრავი ქონება მდებარე, ქ. თბილისი, კ-ის .... უძრავი ქონება სავალდებულო წესით დაზღვეულია სადაზღვევო კომპანია „ალდაგში“ და წლიური სადაზღვევო პრემია შეადგენს 124 აშშ დოლარს, სულ 15 წლის განმავლობაში სადაზღვევო პრემიის სახით მოსარჩელეს გადასახდელი აქვს 1860 დოლარი. ამ დროისათვის გადახდილი აქვს 6 წლის დაზღვევის თანხა, 740 აშშ დოლარი, გადასახდელი აქვს 1120 აშშ დოლარი.

7. მოსარჩელის განცხადებით, მშენებლობის დაუსრულებლობის გამო მან ვერ მიიღო შემოსავალი 11 500 აშშ დოლარი, რასაც იგი მიიღებდა იმ შემთხვევაში, თუ 2008 წლის დეკემბერში დასრულებულ ბინას გააქირავებდა 2012 წლის ოქტომბრის თვემდე, თვეში საშუალოდ 250 აშშ დოლარად. ქირის ოდენობა განსაზღვრულია მშენებლობის ადგილის მიხედვით არსებული ფასების გათვალისწინებით.

8. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე შპს „ს-ო“ რეგისტრირებულია მოვალეთა რეესტრში, დაყადაღებული აქვს უძრავი ქონება და ანგარიშები, არ მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები. შესაბამისად, არსებობს საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ მოპასუხის მიმართ დაიწყება გაკოტრების საქმის წარმოება, რაც კიდევ უფრო მეტ ზიანს მიაყენებს მოსარჩელეს.

9. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულებაზე უარის თქმის საფუძველი, რადგან მოსარჩელესთან არსებული ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული საცხოვრებელი ბინა აშენებულია, მიყვანილია გარიგებით გათვალისწინებულ მდგომარეობამდე და შესაძლებელი იყო მისით სარგებლობა.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 11 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე ც. ს-ის წარმომადგენელმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და ზიანისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით ნაცვლად 46 193 აშშ დოლარისა მოითხოვა მოპასუხისათვის 39 424,59 აშშ დოლარის დაკისრება, საიდანაც ზიანის თანხა განსაზღვრა 27 924,59 აშშ დოლარით, ხოლო მიუღებელი შემოსავლის - 11500 აშშ დოლარით (იხ. 11.12.2014 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი 15:06:29სთ-16:08:42სთ. ტ. 1. ს.ფ. 235).

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით ც. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: შეწყდა ც. ს-სა და შპს „ს-ოს“ შორის 2008 წლის 16 მაისს გაფორმებული წინარე ხელშეკრულება; შეწყდა მხარეთა შორის 2010 წლის 23 თებერვალს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 27 924,59 აშშ დოლარის ოდენობით; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 500 აშშ დოლარის გადახდა მიუღებელი შემოსავლის ასანაზღაურებლად.

12. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს-ომ“.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „ს-ოს“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ შეიცვალა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების მე-2, მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტები დარჩა უცვლელი; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების 1-ლი და მე-5 პუნქტების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 17 ივნისიდან 38 416 აშშ დოლარის ანაზღაურებამდე 38 416 აშშ დოლარის ყოველწლიური 14 %-ის ანაზღაურება; შპს „ს-ოს“ ც. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 17 ივნისიდან 11 500 აშშ დოლარის ანაზღაურებამდე 11 500 აშშ დოლარის ყოველწლიური 10%-ის ანაზღაურება; გადაწყვეტილების 4.1.1 და 4.1.2 ქვეპუნქტებით განსაზღვრული სარგებლის ჯამური ოდენობის მაქსიმალური ზღვარი განისაზღვრა 27 924 აშშ დოლარით.

14. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

15. 2008 წლის 16 მაისს ც. ს-სა და შპს „ს-ოს“ შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, სამომავლოდ უნდა გაფორმებულიყო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ. თბილისი, მე-8 ლეგიონის დასახლება, ონაშვილის ქუჩა #9, ბინა 175, ფართი - 68,6 კვ.მ, სართული - 13.

16. ც. ს-ემ შპს „ს-ოს“ გადაუხადა ნასყიდობის ფასი, 38 416 დოლარი.

17. 2010 წლის 23 თებერვალს აღნიშნულ ბინაზე მხარეთა შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანხმად, სახლი ექსპლუატაციაში უნდა მიღებულიყო 2010 წლის დეკემბერში. მოსარჩელეს უნდა გადასცემოდა ბინა შემდეგ მდგომარეობაში: გარე ფასადი შეღებილი, შელესილი, მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრით, სადარბაზო კეთილმოწყობილი, ლიფტი დამონტაჟებული, ცენტრალური კომუნიკაცია ადგილამდე მიყვანილი, შიდა ტიხრები, ლითონის შესასვლელი კარი, შიდა ელექტროგაყვანილობა, კედლები შელესილი გაჯით, ეზო კეთილმოწყობილი.

18. 2008 წლის 15 მაისს, სს „საქართველოს ბანკსა“ და ც. ს-ეს შორის დაიდო საბანკო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელეს გაეხსნა საკრედიტო ხაზი 40 000 აშშ დოლარის ფარგლებში და უზრუნველყოფის სახით იპოთეკით დაიტვირთა ზ. ა-ის კუთვნილი უძრავი ქონება. ამ ხელშეკრულების ფარგლებში ც. ს-ემ, საცხოვრებელი ბინის შესაძენად მიიღო სესხად 38 500 აშშ დოლარი, 180 თვის ვადით, წლიური 14 %-იანი სარგებლის დარიცხვით. ჯამში სარგებლის სახით ც. ს-ეს გადასახდელი აქვს 26 064 აშშ დოლარი. იპოთეკის საგნის დაზღვევისთვის მოსარჩელეს გადასახდილი აქვს ჯამში 1 840 აშშ დოლარი კომპანია „ალდაგი ბისიაის“ სასარგებლოდ.

19. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს ბინა გადაეცა არა იმ სახით, რაც მხარეთა შორის ხელშეკრულებით იყო განსაზღვრული. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული ფაქტის დასადგენად, სასამართლომ სწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის მიხედვითაც, ობიექტზე არ არის შესრულებული გარე მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრის მოწყობის, შესასვლელი ლითონის კარის მონტაჟის, შიდა ელექტროგაყვანილობისა და გაჯით ლესვის სამუშაოები, არ არის დასრულებული კორპუსის შიდა კიბე და კორპუსს არ აქვს ლიფტი.

20. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ არ არსებობს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველი, ვინაიდან არაარსებითი ნაწილი დარჩა შესასრულებელი, ხოლო ძირითადი სამუშაოები შესრულებულია. პალატის აზრით, საპატიოდ ვერ იქნება მიჩნეული ის გარემოებაც, რომ მშენებლობის გაჭიანურება გამოწვეული იყო 2008 წლის საომარი მოვლენების ნეგატიური შედეგებით, რაც მძიმედ აისახა სამშენებლო სექტორზე. სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს მხრიდან გარკვეული შეღავათები გაკეთდა სამშენებლო სექტორის მიმართ, ამან არ შეიძლება გამოიწვიოს კომპანიის კონტრაგენტების მხრიდან გარკვეულ მოთხოვნებზე უარის თქმის ვალდებულება. პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ 2010 წლის 23 თებერვალს, როდესაც მხარეებმა დადეს ძირითადი ხელშეკრულება, შესაძლებელი იყო გაეთვალისწინებინათ გარემოებები, რომლებიც 2008 წლის შემდგომ წარმოიშვა, მაგრამ მათ გაიმეორეს წინარე ხელშეკრულებაში აღნიშნული პირობები და იკისრეს იგივე ვალდებულებები, რაც 2008 წლის მაისში. ამასთან, სასამართლომ უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი იმ თვალსაზრისითაც, რომ იგი კონკრეტულად ვერ ასახელებდა რაიმე ახალ პირობას, ან ვადას, რომლის გათვალისწინებითაც შესაძლებელი იქნებოდა სახელშეკრულებო ურთიერთობის შენარჩუნება. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება აპელანტს უნდა შეესრულებინა 2010 წლის დეკემბერში და სამუშაოები დავის განხილვის დროსაც (2015წ.) არ არის დასრულებული. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ შენობაში ლიფტი არ არის დამონტაჟებული პალატამ ხელშეკრულებიდან გასვლისთვის საკმარის წინაპირობად მიიჩნია იმის გათვალისწინებით, რომ გადასაცემი ბინა მე-13 სართულზე მდებარეობს. ამასთან, აღნიშნა, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელების დამაბრკოლებელ გარემოებას შპს-ს ეკონომიკური მდგომარეობაც წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ კომპანიას აქვს დავალიანება და აღრიცხულია მოვალეთა რეესტრში. აღნიშნული გარემოებები კი საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულებიდან გასვლისათვის. აქედან გამომდინარე, პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების შესაბამისად, საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად გადაცემული თანხის, 38 416 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ.

21. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 407-ე, 408-ე მუხლებით და არ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება ზიანის ოდენობის გაანგარიშების ნაწილში. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ზიანის ანაზღაურებით აღდგენილ უნდა იქნეს ის ვითარება, რაც იარსებებდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების (ანუ ხელშეკრულებიდან გასვლის წინაპირობების არარსებობის) შემთხვევაში. ზიანის ოდენობის აღნიშნული პრინციპით დათვლას პალატამ საფუძვლად დაუდო შემდეგი გარემოებები:

22. დადგენილია, რომ ც. ს-ემ 2013 წლის 22 აპრილს მიმართა კომპანიას და დაინტერესდა მშენებლობის მიმდინარეობით და დასრულების პერსპექტივით.

23. 2013 წლის 17 ივნისს სარჩელის წარდგენით გამოხატა ნება ხელშეკრულებიდან დამატებითი ვადის დაწესების გარეშე გასვლის შესახებ, რაც ზემოაღნიშნული მსჯელობის თანახმად, მართლზომიერ ქმედებად შეფასდა სასამართლოს მიერ.

24. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებად მიჩნეულ უნდა იქნეს მოსარჩელისთვის ხელშეკრულებით განსაზღვრული მდგომარეობით და ვადაში საგნის გადაუცემლობა. ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელეს ბინა უნდა მიეღო 2010 წლის დეკემბერში. შესაბამისად, პალატა დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ 2013 წლის 17 ივნისამდე ბინის გაქირავების შედეგად მოსარჩელე მიიღებდა 11 500 აშშ დოლარს ქირის სახით, რაც სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს.

25. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია ქირის ოდენობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად სასამართლოს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, რის გამოც იგი ხელმძღვანელობს სპეციალისტის დასკვნით. საქმეზე წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნით სასამართლომ დაადგინა მშენებარე და არა დასრულებული სახის ბინის ქირის ოდენობა. სხვა მტკიცებულება, რაც გააბათილებდა აუდიტორულ დასკვნას, პალატის განმარტებით, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოპასუხეს მიუღებელი შემოსავლის სახით 11500 აშშ დოლარი.

26. პალატამ აღნიშნა, რომ 2013 წლის 17 ივნისს, ხელშეკრულებიდან გასვლისას მხარეებს ვალდებულება გააჩნდათ ერთმანეთისთვის დაებრუნებინათ ხელშეკრულების საფუძველზე მიღებული შესრულება და სარგებელი. შესაბამისად, მოპასუხეს ც. ს-ის 38 416 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება ამ დროს წარმოეშვა. აღნიშნული თანხის დროულად დაუბრუნებლობით მოსარჩელეს მიადგა ზიანი, რაც ამ პერიოდიდან სესხის სარგებლის ოდენობით უნდა განისაზღვროს. სააპელაციო პალატამ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მსგავსად ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 38416 აშშ დოლარზე შპს „ს-ომ“ გასცა ინვოისი სს „საქართველოს ბანკზე“, ც. ს-ის ბინის საფასურის მისაღებად. აღნიშნული გარემოება, სასამართლოს აზრით, იძლევა იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ კომპანიისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ბინის კრედიტით შეძენის შესახებ, ამდენად ზიანი, რომელიც მიადგა ც. ს-ეს გადახდილი თანხის დროული დაუბრუნებლობით, შპს „ს-ის“ სავარაუდო ზიანს წარმოადგენს და არ არსებობს ამ პასუხისმგებლობისგან მოპასუხის გათავისუფლების წინაპირობა, იმ მოტივით რომ ზიანი კომპანიისთვის არ იყო მოსალოდნელი და სავარაუდო (სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი).

27. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2013 წლის 17 ივნისს, როდესაც მოსარჩელემ მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო ხელშეკრულებიდან გასვლის ნება გამოხატა, მას გაუჩნდა გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლება, ხოლო შპს-ს მისი გადახდის ვალდებულება. ამ ვალდებულების შესრულება მოსარჩელეს თავიდან ააცილებდა იმ ზიანს, რომელიც მას მიადგა 2013 წლის 17 ივნისიდან საბანკო პროცენტის სახით. შესაბამისად, ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი 38416 აშშ დოლარის დაბრუნებამდე, მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა მოსარჩელის სასარგებლოდ ამ თანხის წლიური 14 %-ის ანაზღაურება.

28. პალატის მოსაზრებით, ზიანის სახით მოპასუხეს ასევე უნდა დაკისრებოდა 2010 წლის დეკემბრიდან 2013 წლის 17 ივნისამდე მიუღებელი ქირის 11 500 აშშ დოლარის წლიური 10%, (ანაბრის დაახლოებითი საპროცენტო ოდენობა). აღნიშნული თანხის დაბრუნების ვალდებულება ასევე უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს ხელშეკრულებიდან გასვლისას გადასახდელი თანხის - მიუღებელი ქირის ოდენობის დროულად ( 2013 წლის 17 ივნისს) დაუბრუნებლობის გამო და იგი უნდა გაგრძელებულიყო 11 500 აშშ დოლარის დაბრუნებამდე.

29. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა 38 416 აშშ დოლარისა და 11 500 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს სრულად, ხოლო ყოველწლიური სარგებლის დაკისრების ნაწილში მოთხოვნის ზედა ზღვარი უნდა განისაზღვროს არაუმეტეს 27 924 აშშ დოლარით.

30. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შპს „ს-ომ“ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

31. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ თითქოს ს-ის ცნობილი იყო ც. ს-ის მიერ აღებული სესხების შესახებ.

32. კასატორის განცხადებით, სამშენებლო კომპანიას ჰყავდა ასობით კლიენტი ათობით ობიექტზე, ქალბატონი ც. ს-ის მსგავსად ძალიან ბევრ მათგანს (მათ შორის პოტენციურსაც) ინვოისი გაჰქონდა კომპანიიდან, საიდანაც მხოლოდ 3%-ს თუ უმტკიცდებოდა სესხი, ისიც მშენებარე ფართების უზრუნველყოფის ხარჯზე. შესაძლოა, მოსარჩელემ მართლაც აღებული სესხით იყიდა მშენებარე ბინა, თუმცა ზიანის ანაზღაურების დროს აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება იქნას გამოყენებული, ვინაიდან კომპანიისათვის არ იყო მოსალოდნელი. იგი ეწინააღმდეგება სამართლიანი სასამართლოს ერთგვაროვან პრინციპებს. სახელმწიფოს მიდგომა 2008 წლამდე დაწყებული მშენებლობების მიმართ ნათელია, თუმცა სასამართლო ცდილობს მხოლოდ სამშენებლო კომპანიას აჰკიდოს სრული პასუხისმგებლობა, ვინაიდან ერთი მხარე მოსამართლეა.

33. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ.

34. კასატორის განმარტებით, ხელშეკრულების არსებითი პირობების დარღვევას ადილი არ ჰქონია. მშენებლობა დაასრულა კომპანიამ დროულად, გადახურა იგი და ყველა შიდა კომუნიკაცია მოაწყო. რაც შეეხება მოპირკეთების სამუშაოებს, სხდომაზე ნათლად გაცხადდა, რომ ერთ თვეში შესაძლებელია მისი გაკეთება, თუ მხარეს ხელშეკრულებიდან გასვლა არ სურს. მოსახლეობის დიდი ნაწილი უკვე ცხოვრობს კორპუსში. ლიფტის დამონტაჟების საკითხი კი უნდა გადაწყდეს უახლოეს მომავალში ქ. თბილისის მერიასთან ერთად.

35. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, კომპანიამ მშენებლობისთვის დახარჯა 9 მილიონი აშშ დოლარამდე და დარჩენილი მოსაპირკეთებელი სამუშაოებისთვის საჭიროა სულ 350 000 აშშ დოლარი. ამ ფონზე მოსარჩელის პრეტენზია, რომ თითქოს მან დაკარგა ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულების ინტერესი, აბსურდულია. სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლი. სასამართლოს აღნიშნული ლოგიკით საქართველოში ვერცერთი სამშნებლო კომპანია ვერ დაასრულებდა მშნებლობას, თუკი ყველა კლიენტის სასარგებლოდ დაეკისრებოდა ორმაგი ხარჯების გადახდა. ამრიგად, ც. ს-ის მიერ აღებული სესხი და სხვა ქონებით უზრუნველყოფა ვერ გახდებოდა კომპანიის მიერ ანაზღაურების საგანი. სასამართლოს უნდა ემსჯელა შავი კარკასის ჩაუბარებლობის შემთხვევაში რა ზიანი მიადგა მხარეს.

36. სასამართლომ არასწორად შეაფასა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი და არასწორად გამოიანგარიშა მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა. თუკი ს-ე გადის ხელშეკრულებიდან, გაურკვეველია რა სარგებელზეა საუბარი. თუკი კომპანიას ეკისრება მიუღებელი შემოსავალი, რაშიც ს-ემ თანხა გადაიხადა და უნდა გადაეხადა კიდეც, რატომ ეკისრება შპს-ს ეს თანხები. სასამართლოს გადაწყვეტილება მთლიანად არღვევს აქამდე არსებულ პრაკტიკას.

37. მოსარჩელემ წარმოადგინა ექსპერტის დასკვნა დასრულებული და გარემონტებული (საცხოვრებლად ვარგისი) ბინის გაქირავებასთან დაკავშირებით მაშინ, როდესაც ს-ეს უნდა გადასცემოდა შავი კარკასი და თითქმის ბინის ნახევარზე მეტი ფასი უნდა დაეხარჯა მის საცხოვრებელ დონეზე გასარემონტებლად. სასამართლომ კი ქირის ოდენობა განსაზღვრა სულ სხვა მდგომარეობაში მყოფ ბინაზე. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ექსპერტიზის მიერ ბინის შეფასების შემდგომ დოლარის კურსმა მოიმატა 30 %-ით, რაც საყოველთაოდ ცნობილია (1 აშშ დოლარი 1.65-დან 2.40-მდე გაიზარდა). სასამართლომ საყოველთაოდ ცნობილი მოვლენაც მოსამართლის სასარგებლოდ შეფასების მიღმა დატოვა და გაიზიარა საქმისათვის კავშირში არ მქონე ექსპერტის დასკვნა. მოცემულ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკუთვნის და მას უნდა წარმოედგინა იმ ქონების შეფასება, რაც უნდა მიეღო და არა გაბერილი და მოტყუებით საქმეში ჩადებული დოკუმენტები.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა, წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

39. 2016 წლის 18 იანვარს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას განცხადებით მომართა კასატორმა, შპს „ს-ომ“ და განმარტა, რომ იგი ამცირებს მოთხოვნას 38 416 აშშ დოლარით. შესაბამისად, თუკი ც. ს-ეს არ სურს მასზე რეგისტრირებული ბინის დატოვება, აღნიშნული ბინა უნდა გადავიდეს შპს „ს-ოს“ საკუთრებაში, ხოლო შპს „ს-ო“ თანახმაა დაუბრუნოს ც. ს-ეს მის მიერ შეტანილი თანხა (38 416 აშშ დოლარი).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

40. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, შპს „ს-ოს“ განცხადებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარზე შპს „ს-ის“ ც. ს-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნების დაკისრების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, ხოლო დანარჩენ ნაწილში შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნას დასაშვებად შემდეგ გარემოებათა გამო:

41. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი.

42. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლის თანახმად, საქმის განხილვა საკასაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რომლებიც დადგენილია სააპელაციო სასამართლოში საქმეთა განხილვისათვის, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომელთაც ეს თავი შეიცავს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XLIX-ე თავი - საქმის წარმოება საკასაციო სასამართლოში). ამავე კოდექსის 378-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის შემთხვევაში სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას, რის შედეგადაც მხარეს ერთმევა უფლება, კვლავ გაასაჩივროს სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით.

43. აპელანტის აღნიშნული უფლება ვრცელდება კასატორზეც. საკასაციო საჩივრის ავტორს შეუძლია ნებისმიერ სტადიაზე განაცხადოს უარი საკასაციო საჩივარზე.

44. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე უარის თქმისას სასამართლო შეწყვეტს საკასაციო საჩივარზე არსებული საქმის წარმოებას, ხოლო ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები უცვლელად დარჩება.

45. მოცემულ შემთხვევაში კასატორმა შპს „ს-ომ“ საკასაციო საჩივარზე ნაწილობრივ თქვა უარი (შპს „ს-ის“ ც. ს-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნების დაკისრების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში), მისი დასაშვებობის საკითხის შემოწმების ეტაპზე, რის გამოც ხსენებულ საქმეზე აღნიშნულ ნაწილში წარმოება უნდა შეწყდეს.

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

47. რაც შეეხება დანარჩენ ნაწილში შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარს, საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

48. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ ნაწილში დავის სამართლებრივ შეფასებას და განმარტებას მნიშვნელობა აქვს სამართლის განვითარებისა და მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის. ამდენად, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაშვებია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

49. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს შეუძლია გადაწყვეტილება გამოიტანოს საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე. სასამართლომ საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა აცნობოს მხარეებს.

50. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი განხილულ უნდა იქნას საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-273-ე, 378-ე, 399-ე მუხლებით, ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ს-ოს“ განცხადება დაკმაყოფილდეს;

2. შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარზე შპს „ს-ის“ ც. ს-ის სასარგებლოდ საცხოვრებელი ფართის შესაძენად გადახდილი 38 416 აშშ დოლარის უკან დაბრუნების დაკისრების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების ნაწილში შეწყდეს საქმის წარმოება;

3. ძალაში დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილების მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტების უცვლელად დატოვების ნაწილში;

4. განემარტოთ მხარეებს, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება;

5. დანარჩენ ნაწილში შპს „ს-ოს“ საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაზე დასაშვებად იქნას ცნობილი;

6. საკასაციო საჩივარი განხილულ იქნას ზეპირი მოსმენის გარეშე, რის თაობაზეც ეცნობოთ მხარეებს კანონით დადგენილი წესით;

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე