№ ას-991-935-2015 22 თებერვალი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი. მ. ო. ი-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ა-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 14 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ი. მ. ო. ი-მა სარჩელი აღძრა მ. ა-ის მიმართ ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

2. 2007 წელს მარნეულის რაიონულმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება ი. ი-ის ბოსლის დანგრევის თაობაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით, რაც ი-მა გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში. 2007 წლის 12 თებერვალს კასატორმა მიიღო უზენაესი სასამართლოს განჩინება, რომლითაც ევალებოდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 10 დღის ვადაში. 2007 წლის 14 თებერვალს მან გადაიხადა სახელმწიფო ბაჟი, თუმცა ქვითარი სასამართლოსთვის არ წარუდგენია ქართული წერა-კითხვის არცოდნის გამო. უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 2 აპრილის განჩინებით, მოსარჩელეს 5 დღით გაუგრძელდა ხარვეზის შევსების ვადა. აღნიშნული განჩინება მას ჩაბარდა 2007 წლის 15 აპრილს. ბაჟის გადახდის ქვითარი განჩინების მიღებიდან ორ დღეში წარადგინა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, მაგრამ 2007 წლის 19 აპრილის განჩინებით მისი საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად იმ მოტივით, რომ კასატორმა ერთი დღის დაგვიანებით, 17 აპრილს წარადგინა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ქვითარი.

3. მოსარჩელის განმარტებით, შეტყობინების ბარათზე დასმული იყო თარიღი - 2007 წლის 11 აპრილი, რაზეც ხელს მის ნაცვლად აწერდა სხვა პირი, კერძოდ, სს ,,სახალხო ბანკის’’ მარნეულის ფილიალის მმართველი, მ. ა-ი. მოგვიანებით, მ. ა-მა აღიარა ეს ფაქტი და 2011 წლის 15 სექტემბერს ნოტარიულად აიღო ვალდებულება ბოსლის დანგრევით მიყენებული მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე, რაც მის მიერ არ შესრულდა.

4. ი-ის მითითებით, საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია, რომ სოფლის მოსახლეობის ძირითადი შემოსავლის წყაროა მესაქონლეობა. ბოსლის არქონის გამო მან ვერ იყოლია საკმარისი რაოდენობის პირუტყვი, რაც მისცემდა შემოსავალს. აღნიშნული მიუღებელი შემოსავალი სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის შეადგენდა 115 540 ლარს, თუმცა მოსარჩელის განცხადებით, მან მოითხოვა მოპასუხისათვის 13 797 ლარის დაკისრება გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის შესაბამისად.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს უზენაესი სასამართლოს განჩინება დროულად ჩაბარდა და საქმის განუხილველად დატოვება არის მისი შეცდომის შედეგი. მოპასუხემ ასევე აღნიშნა, რომ ი-ის ბოსელი მთლიანად არ დანგრეულა, მისი მხოლოდ ერთი გვერდის ნაწილია მონგრეული. ამასთან, მას არ უღიარებია ვალი, მხოლოდ განაცხადა, რომ დაფარავდა ზარალს, თუ მოსარჩელე დაუმტკიცებდა, რომ იგი მისი ბრალით დადგა, რაც მან ვერ შეძლო.

6. მ. ა-ის განცხადებით, ზიანის ოდენობა დაანგარიშებულია არა რეალობის, არამედ მოსარჩელის სუბიექტური შეხედულების შესაბამისად. გარდა ამისა, გასულია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა და ამ მოტივითაც სარჩელი უსაფუძვლოა.

7. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ი-მა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 14 ივლისის განჩინებით ი. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

11. მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ი. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა და საერთო სარგებლობის გზიდან აღებულ იქნა მისი ღობის გასწვრივ მოწყობილი ბადის ღობე. ჯ. გ-სა და ჯ. მ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. აღდგენილ იქნა პირვანდელ მდგომარეობაში სარწყავი არხი, რომელიც გადიოდა მოსარჩელის მიწის ნაკვეთზე. ი. ი-ის მიერ სანიტარული და არქიტექტურული ნორმების დარღვევით აშენებული ბოსელი აღებულ იქნა. მოპასუხეებს ი. ი-ის პატარა ჭიშკრის ამოშენებაზე ეთქვათ უარი (ტ. I, ს.ფ. 33-36). აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით, რომელიც ი. ი-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით (ტ. I, ს.ფ. 24).

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 5 თებერვლის განჩინებით კასატორს განესაზღვრა 10 დღის ვადა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის სასამართლოში წარსადგენად. ი. ი-მა აღნიშნული განჩინების შესაბამისად, 2007 წლის 14 თებერვალს გადაიხადა სახელმწიფო ბაჟი, თუმცა ქვითარი სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 2 აპრილის განჩინებით ი. ი-ს 5 დღით გაუგრძელდა ხარვეზის შევსების ვადა (ტ. I, ს.ფ. 24, 48,49).

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 19 აპრილის განჩინებით ი. ი-ის საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად იმ მოტივით, რომ მან ერთი დღის დაგვიანებით, 17 აპრილს წარადგინა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი (ტ. I, ს.ფ. 27).

14. მარნეულის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება აღსრულდა კრედიტორის მოთხოვნის ნაწილში 2007 წლის 3 ოქტომბერს. კერძოდ, კრედიტორების მოთხოვნითა და თანხმობით აღებულ იქნა ბოსლის გარეთა კედელი, ბოსელზე ახდილ იქნა სახურავი და სხვენის ფიცრები. ბოსლის სრულ დანგრევაზე კრედიტორმა განაცხადა უარი (ტ.I, ს.ფ. 40).

15. განსახილველი სარჩელით მოსარჩელე ი. ი-ი ითხოვს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებით (ბოსლის დანგრევით) მიყებული ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) მოპასუხისათვის დაკისრებას (ტ. I, ს.ფ. 7).

16. საქმეში არსებული მასალებით სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა მ. ა-ის ქმედებით ი. ი-ის ზიანის მიყენების ფაქტი. ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.

17. სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ი. ი-ის განცხადების საფუძველზე დაიწყო წინასწარი გამოძიება საფოსტო გზავნილის გაყალბების ფაქტზე, საქართველოს სსკ–ის 362–ე მუხლის I ნაწილით. მარნეულის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 2009 წლის 9 მარტის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება შეწყდა. გამოძიებამ დაადგინა, რომ შპს ,,სახალხო ფოსტას“ და ,,სახალხო ბანკს” შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, სახალხო ფოსტიდან შემოსული გზავნილები უნდა დარიგებულიყო სახალხო ბანკის მოლარე ოპერატორების მიერ. თავდაპირველად გარკვეულ საკითხებში დაშვებულ იქნა ხარვეზები. კერძოდ, საფოსტო გზავნილის შეტყობინებაზე ხელს აწერდა ფილიალის მმართველი მ. ა-ი. ი. ი-ის გაგზავნილ შეტყობინებაზეც მან მოაწერა ხელი 2007 წლის 11 აპრილს (ტ. I, ს.ფ. 29-32). მარნეულის რაიონული პროკურორის მოადგილის 2011 წლის 3 აგვისტოს დადგენილებით გაუქმდა 2009 წლის 9 მარტის დადგენილება და გამოძიება განახლდა (ტ. I, ს.ფ. 29-32).

18. მარნეულის რაიონული პროკურორის მოადგილის 2012 წლის 6 აგვისტოს დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება შეწყდა სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო (ტ. I, ს.ფ. 68-70). გამოძიებამ დაადგინა, რომ ფოსტიდან შემოსული გზავნილი მიიღო ბანკის ფილიალის მმართველმა მ. ა-მა, რომელმაც მიღების დადასტურებაზე ხელი მოაწერა შეცდომით, შეტყობინების ბარათის ადრესატის ხელმოწერის ადგილზე. თუმცა 2007 წლის 11 აპრილს ,,სახალხო ბანკის” მარნეულის ფილიალის მოლარე ოპერატორმა ფირუდინ ხადიროვმა აღნიშნული გზავნილი პირადად ჩააბარა ადრესატს (ტ. I, ს.ფ. 69).

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ ი. ი-ს გზავნილი ჩაბარდა 2007 წლის 15 აპრილს. სასამართლოს გამნმარტებით, მართალია, მ. ა-მა ი. ი-ის ნაცვლად მოაწერა ხელი ამ უკანასკნელისათვის განკუთვნილ საფოსტო გზავნილზე, თუმცა დადგენილია, რომ გზავნილი იმავე დღეს გადაეცა მოსარჩელეს და ამდენად, მოპასუხის ქმედებას მოსარჩელის საპროცესო სამართლებრივ მდგომარეობაზე გავლენა არ მოუხდენია. შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, არ დასტურდებოდა მ. ა-ის ქმედებით ი. ი-ის ზიანის მიყენების ფაქტი, მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა (საფოსტო გზავნილზე ხელმოწერას) და დამდგარ შედეგს (საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებას) შორის.

20. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე, იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ამავე კოდექსის 1008-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზიანის მიყენების თაობაზე მოსარჩელემ შეიტყო 2007 წლის 3 ოქტომბერს, როდესაც აღსრულდა მარნეულის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება. ამასთან, მართალია, უშუალოდ ზიანის მიმყენებელი პირის ვინაობა ცნობილი გახდა 2009 წლის 9 მარტის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიების შეწყვეტის შესახებ, მაგრამ მოსარჩელისათვის საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ განჩინების ჩაბარებისთანავე იყო ცნობილი, თუ რამ განაპირობა მისი საკასაციო საჩივრის განუხილეველად დატოვება - საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ გზავნილი ჩაბარდა 2007 წლის 11 აპრილს. იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე არ ეთანხმებოდა ჩაბარების თარიღს, მას შეეძლო მოეთხოვა იმ პირის მატერიალური პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენება, ვინც უზრუნველყოფდა საფოსტო გზავნილების განაწილებას.

21. სააპელაციო პალატამ მიუთიუთა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 138-ე, 139-ე მუხლებზე და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ განსახილველ შემთხვევაში საგამოძიებო ორგანოსათვის მიმართვა ვერ გამოიწვევდა ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტას. სასამართლოს განმარტებით, ხანდაზმულობის ვადის შეწყვეტისათვის აუცილებელია, რომ მხარის მიერ არჩეული საშუალება ვარგისი იყოს შესაბამისი შედეგის მისაღწევად. ხანდაზმულობის ვადის დენას უფლებამოსილი პირის მხოლოდ ისეთი სარჩელი (განცხადება) წყვეტს, რომელსაც სასამართლო წარმოებაში მიიღებს. სხვა სახელმწიფო ორგანოსათვის მიმართვისას აუცილებელია, რომ აღნიშნული ორგანო კომპეტენტური იყოს, ანუ სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგება ამ ორგანოსადმი მიმართვის გზით უნდა შეიძლებოდეს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის ინტერესს წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების სახით ზიანის მიმყენებლისათვის თანხის დაკისრება. საგამოძიებო ორგანოებისათვის მიმართვის შედეგი კი შეიძლება გახდეს ზიანის მიმყენებელი პირის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა, მაგრამ არა მისთვის თანხის დაკისრება.

22. სასამართლოს განმარტებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა სასამართლოსადმი მიმართვის გზით ან/და ვალდებული პირის მიერ აღიარების გზით ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა. მითითებული გარემოებების საწინაამდეგო დასაბუთებას არც წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივარი შეიცავდა.

23. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სარჩელი ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დაუსაბუთებელია სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის დარღვევის არარსებობის პირობებშიც.

24. პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 992-ე მუხლით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდებოდა მ. ა-ის ქმედებით ი. ი-ისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე.

25. საქმის მასალებით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. ა-მა ი. ი-ის ნაცვლად მოაწერა ხელი ამ უკანასკნელისათვის განკუთვნილ საფოსტო გზავნილზე. თუმცა გზავნილი იმავე დღეს იქნა გადაცემული მოსარჩელისათვის. ამდენად, მოპასუხის ქმედებას მოსარჩელის სამართლებრივ მდგომარეობაზე გავლენა არ მოუხდენია.

26. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 411-412-ე მუხლებით და განმარტა, რომ მოსარჩელემ (აპელანტმა) სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული ოდენობით ზიანის მიყენების ფაქტი. ამასთან, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს ბოსლის ნაწილობრივ დანგრევის შემდეგაც ჰყავდა და დღესაც ჰყავს საქონელი.

27. სააპელაციო სასამართლო ასევე დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს დასკვნას, რომ მ. ა-ის მიერ შედგენილი 2011 წლის 15 დეკემბრის ხელწერილი (რომლითაც მან აიღო ვალდებულება ი. ი-ის აენაზღაურებინა საძროხის დანგრევით მიყენებული მორალური და მატერიალური ზარალი) არ წარმოადგენდა ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებას, პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემული მუხლის შესაბამისად გათვალისწინებული ვალის აღიარება იმით განსხვავდება ნებისმიერი სხვა ფორმით გათვალისწინებული მოთხოვნის აღიარებისაგან, რომ იგი ახალი ხელშეკრულებაა და არა სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში ნების გამოვლენა. ვალის აღიარება ახალი ხელშეკრულებაა, ამდენად ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილ ყველა პირობას უნდა აკმაყოფილებდეს, პირველ რიგში კი სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლის მოთხოვნებს, ანუ მხარეები უნდა შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე. ნებისმიერი დოკუმენტი, ან მხარეებს შორის განხორციელებული მიმოწერა, სადაც დავალიანების არსებობაა დაფიქსირებული, ვალის აღიარების ხელშეკრულებად ვერ ჩაითვლება, თუ არ ირკვევა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ყველა არსებით პირობაზე (ვალის მოცულობა, დაფარვის წესი, ვადა და ა.შ.).

28. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მ. ა-ის მიერ შედგენილი სადავო ხელწერილით განსაზღვრული არ იყო შესასრულებელი ვალდებულების ოდენობა, ვალდებულების შესრულების ვადა. ხელწერილში გამოვლენილი არ იყო ნება კონკრეტული ვალდებულების შესრულების ყველა არსებითი პირობის შესახებ. შესაბამისად, არ არსებობდა ი. ი-სა და მ. ა-ს შორის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველი.

29. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ი. მ. ო. ი-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

30. სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არასწორად მიუთითა, რომ 2007 წლის 11 აპრილს ,,სახალხო ბანკის’’ მარნეულის ფილიალის მოლარე-ოპერატორმა, ფ. ხ-მა გზავნილი პირადად ჩააბარა ადრესატს. კასატორის განცხადებით, ეს გარემოება არ შეესაბამება სინამდვილეს, ვინაიდან გზავნილზე არ არის მოსარჩელის ხელმოწერა.

31. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტიც, რომ 2011 წლის 15 დეკემბერს სანოტარო წესით დამოწმდა მ. ა-ის განცხადება, რომლის თანახმად, მან აიღო ვალდებულება აენაზღაურებინა ი. ი-ის საძროხის დანგრევით მიყენებული მორალური და მატერიალური ზარალი. სწორედ აღნიშნული განცხადების საფუძველზე 2012 წლის 6 აგვისტოს შეწყდა სისხლის სამართლის საქმე მარნეულის რაიონული პროკურორის დადგენილებით, რომელიც აღძრული იყო მ. ა-ის მიმართ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 362.1 მუხლით.

32. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, კასატორის განცხადებით, მის მიერ საქმეში წარდგენილ აუდიტის დასკვნას არსებითი მნიშვნელობა აქვს კონკრეტულ საქმეზე ზიანის ოდენობის დადგენისთვის, თუმცა სასამართლოებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის თანახმად, თავისი ინიციატივით შეეძლოთ დაენიშნათ ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე. ამასთან, აღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგოდ მოპასუხეს არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენია, რითაც გაბათილდებოდა მის მიერ წარდგენილი აუდიტის დასკვნა. სასამართლო ფაქტიურად უარყოფს ზიანის მიყენების ფაქტს, რომელიც მოწინააღმდეგე მხარეს სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებით აქვს აღიარებული.

33. საკასაციო საჩივრის ავტორის განცხადებით, სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა, რომ საქმე ეხება ვალის აღიარების ხელშეკრულებას. სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით მოწესრიგებული ვალის არსებობის აღიარება არის ცალმხრივი, აბსოლუტური ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ერთი მხარე დამოუკიდებლად კისრულობს მეორე მხარის სასარგებლოდ გარკვეულ შესრულებას, იგი ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობისაგან დამოუკიდებლად ქმნის ახალ მოთხოვნას, მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა შეიძლება სადავოც კი იყოს, ვალის არსებობის აღიარება მაინც წარმოშობს შესრულების ვალდებულებას, ხოლო კრედიტორს ანიჭებს მოთხოვნის უფლებას. მხარეებს შორის ასეთი ხელშეკრულების არსებობა საკმარისია, რომ დაკმაყოფილდეს კრედიტორის მოთხოვნა და საჭირო აღარაა ძირითადი ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძვლის გამოკვლევა.

34. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთგზის განმარტა, რომ ვალის აღიარება ახალი ხელშეკრულებაა და შესაბამისად ვადების ათვლაც იწყება ვალის აღიარების დღიდან. შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასამართლოების მითითება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით ი. მ. ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

36. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. მ. ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

37. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

38. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

39. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

40. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, სადაც განმარტებულია სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტისა და განახლების სამართლებრივი საფუძვლები (იხ. სუს 2013 წლის 24 ივნისის #ას-182-175-2013 განჩინება, 2015 წლის 4 დეკემბრის #ას-960-909-2015 განჩინება, 2013 წლის 8 ნოემბრის #ას-392-371-2013 განჩინება), სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალის აღიარების ხელშეკრულების დამოუკიდებელ გარიგებად მიჩნევის წესი და პირობები (იხ. სუს 2013 წლის 11 ნოემბრის #ას-1485-1401-2012 განჩინება, 2015 წლის 30 ოქტომბრის #ას-425-405-2015, 2015 წლის 19 თებერვლის #ას-1227-1168-2014 განჩინება, 2013 წლის 8 ნოემბრის #ას-392-371-2013 განჩინება).

41. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი. მ. ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (689,85 ლარის) 70% – 482,895 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ი. მ. ო. ი-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ი. მ. ო. ი-ს (პ/ნ: ...) დაუბრუნდეს ბ. ხ-ის მიერ 2015 წლის 19 ოქტომბერს №8282061 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 689,85 ლარის 70% – 482,895 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე